{"id":5215,"date":"2021-08-30T11:12:09","date_gmt":"2021-08-30T09:12:09","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2021\/08\/30\/mikojan-i-guriewicz-mig-21-f-13-2010r\/"},"modified":"2024-07-13T20:08:04","modified_gmt":"2024-07-13T18:08:04","slug":"mikojan-i-guriewicz-mig-21-f-13-2010r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=5215&lang=pl","title":{"rendered":"Mikojan i Guriewicz MiG-21 F-13. 2010r."},"content":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w 2010-08-28<\/p>\n<h2 id=\"Konstrukcja\"  >Konstrukcja<\/h2>\n<h3 id=\"180-Rozdzia\u0142-1961-09-29.\"  >180 Rozdzia\u0142 1961-09-29.<\/h3>\n<h3 id=\"OKB-Mikojan-i-Guriewicz-MiG-21-F-13.\"  >OKB Mikojan i Guriewicz MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>MiG-21 F-13 to nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwski, dzia\u0142aj\u0105cy w \u201eka\u017cdych warunkach pogodowych\u201d. Samolot jest uzbrojony w jedno dzia\u0142ko oraz dwa kierowane pociski rakietowe, kt\u00f3re pod\u0105\u017caj\u0105 za \u017ar\u00f3d\u0142em ciep\u0142a. Samolot by\u0142 eksploatowany w Wojsku Polskim.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/00f7ff98e624d13cc032f40d0eba69c22c52504b\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/00f7ff98e624d13cc032f40d0eba69c22c52504b\" alt=\"MiG-21 F-13 nb 2015. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>MiG-21 F-13 nb 2015. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/661755fa56fb51d5e13c7c826520e5c5bf1d0e5d\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/661755fa56fb51d5e13c7c826520e5c5bf1d0e5d\" alt=\"MiG-21 F-13 nb 809. 2021 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>MiG-21 F-13 nb 809. 2021 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Konstrukcja-E-6,-MiG-21-F.\"  >Konstrukcja E-6, MiG-21 F.<\/h3>\n<p>MiG-21 F to jednomiejscowy, jednosilnikowy, ze skrzyd\u0142em &quot;delta&quot;. \u015aredniop\u0142at.<\/p>\n<p>Skrzyd\u0142o \u201edelta\u201d ze \u015bci\u0119tymi ko\u0144c\u00f3wkami (0,3 m), skos 57 stopni, powierzchnia ca\u0142kowita 23 m2, profil skrzyd\u0142a symetryczny CAGI S-12, o grubo\u015bci wzgl\u0119dnej 4,2 % u nasady i 5 % na ko\u0144cu, zaklinowanie 0 stopni, wznos -2 stopnie, ci\u0119ciwa u nasady 5,97 m., na ko\u0144cu 0,46 m. Konstrukcja to d\u017awigar g\u0142\u00f3wny, pomocniczy, przedni i tylny. Pokrycie o grubo\u015bci 1,5 do 2,5 mm. W ka\u017cdym skrzydle s\u0105 dwa zbiorniki paliwa. Pod skrzyd\u0142ami 2 punkty dla mocowania uzbrojenia. Skrzyd\u0142a wyposa\u017cono w lotki, o \u0142\u0105cznej powierzchni 1,18 m2, kt\u00f3re s\u0105 wychylane po +\/-20 stopni. Klapy o powierzchni 1,84 m2, wychylane s\u0105 do startu o 25 stopni, do l\u0105dowania o 45 stopni.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/1bcfecb18f215296f75f9935ac5fb39fef6a811a\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/1bcfecb18f215296f75f9935ac5fb39fef6a811a\" alt=\"Lewe skrzyd\u0142o MiG-21 F-13 nb 809. Czy\u017cyny 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Lewe skrzyd\u0142o MiG-21 F-13 nb 809. Czy\u017cyny 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kad\u0142ub smuk\u0142y. Rozpoczyna si\u0119 czo\u0142owym nadd\u017awi\u0119kowym chwytem powietrza, wyposa\u017conym centralnie w sto\u017cek. Sto\u017cek ten jest ruchomy po-osi i mo\u017ce zajmowa\u0107 automatycznie jedn\u0105 z trzech pozycji. Kabina wystaje z obrysu kad\u0142uba. Os\u0142ona kabiny jednocz\u0119\u015bciowa. Sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch okien. Przednie okno p\u0142askie z szyb\u0105 kuloodporn\u0105. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 wykonana ze szk\u0142a organicznego w jednym kawa\u0142ku. Tylna cz\u0119\u015b\u0107 os\u0142ony kabiny, ju\u017c za fotelem pilota, ma tak\u017ce okno. Kabin\u0119 i usterzenie poziome \u0142\u0105czy nadbud\u00f3wka kryj\u0105ca instalacj\u0119 samolotu. Na kad\u0142ubie w pobli\u017cu usterzenia umieszczono dwie pary chwyt\u00f3w powietrza do ch\u0142odzenia silnika w jego tylnej cz\u0119\u015bci, gdzie jest dopalacz. W tylnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba pod dysz\u0105 wylotow\u0105 umieszczono w schowku spadochron hamuj\u0105cy.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/ee1c40b87e2ee3619da9026bedf92f885cc32240\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/ee1c40b87e2ee3619da9026bedf92f885cc32240\" alt=\"Przednia cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba MiG-21 F-13 nb 809. Czy\u017cyny 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Przednia cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba MiG-21 F-13 nb 809. Czy\u017cyny 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Usterzenie pionowe, o skosie 55 stopni, z podzia\u0142em na ster i statecznik. Poziome p\u0142ytowe, o skosie tak\u017ce 55 stopni, zamontowane w p\u0142aszczy\u017anie skrzyde\u0142. Na ko\u0144cach ma masy przeciw-flatterowe. Usterzenie pionowe uzupe\u0142nia jedna pod-kad\u0142ubowa kierownica aerodynamiczna.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/b3d391a033963290ce7a927047c5802087adcae1\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/b3d391a033963290ce7a927047c5802087adcae1\" alt=\"Usterzenie MiG-21 F-13 nb 809. Czy\u017cyny 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Usterzenie MiG-21 F-13 nb 809. Czy\u017cyny 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Takie same usterzenie ma wersja MiG-21 PF. Natomiast wszystkie nast\u0119pne wersje maj\u0105 usterzenie pionowe szersze i o wi\u0119kszej powierzchni.<\/p>\n<p>Podwozie tr\u00f3jpodporowe, wszystkie ko\u0142a pojedyncze. Przednie podwozie jest chowane w prz\u00f3d do kad\u0142uba. Podwozie g\u0142\u00f3wne podparto, w skrzyd\u0142ach i golenie chowaj\u0105 si\u0119 do skrzyde\u0142, ale ko\u0142a wykonuj\u0105 obr\u00f3t, w stosunku do goleni, o 90 (88) stopni i kryj\u0105 si\u0119 w kad\u0142ubie pionowo. Baza podwozia wynosi 4,81 m., a rozstaw k\u00f3\u0142 podwozia g\u0142\u00f3wnego wynosi 2,69 m.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/53b3c4f376eae836cb787cb2b4c18e44195e25e4\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/53b3c4f376eae836cb787cb2b4c18e44195e25e4\" alt=\"Przednie podwozie MiG-21 F-13. 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Przednie podwozie MiG-21 F-13. 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/c1d5ed24bb95d3cb5b359a637ee62d77f3b61866\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/c1d5ed24bb95d3cb5b359a637ee62d77f3b61866\" alt=\"G\u0142\u00f3wne podwozie MiG-21 F-13. 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>G\u0142\u00f3wne podwozie MiG-21 F-13. 2007 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Nast\u0119pne wersje samolot\u00f3w MiG-21 otrzyma\u0142y ko\u0142a o wi\u0119kszej \u015brednicy, dostosowane do korzystania z lotnisk gruntowych.<\/p>\n<h3 id=\"Zesp\u00f3\u0142-nap\u0119dowy-MiG-21-F-13.\"  >Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy stanowi dwuwa\u0142owa turbina AM-11 F ( R-11 F-300 ) o ci\u0105gu 1 x 3\u00a0800 kG., a z dopalaniem 1 x 5\u00a0625 kG. Konstrukcyjnie silnik zosta\u0142 zbudowany jako jedno-przep\u0142ywowy, dwu-wa\u0142owy, z regulowan\u0105 dysz\u0105 wylotow\u0105. Silnik sk\u0142ada si\u0119 z 3-stopniowej spr\u0119\u017carki pierwszego wa\u0142u, 3-stopniowej spr\u0119\u017carki drugiego wa\u0142u, komory spalania, 1-stopie\u0144 turbiny drugiego wa\u0142u, 1-stopie\u0144 turbiny pierwszego wa\u0142u, komory dopalacza i regulowanej dyszy wylotowej.<\/p>\n<p>Skrzynk\u0119 agregat\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w olejowych umieszczono pod silnikiem. Paliwo do silnika podaj\u0105 dwie pompy. Pierwsza zasila komor\u0119 spalania, druga zasila dopalacz. Rozruch silnika nast\u0119puje przy pomocy pr\u0105do-rozrusznika, kt\u00f3ry po uruchomieniu silnika pracuje jako pr\u0105dnica. Orientacyjne zu\u017cycie paliwa; 0,9 kg paliwa \/ kG \/ 1 godzin\u0119 bez dopalania oraz 2,4 kg paliwa \/ kG \/ 1 godzin\u0119 z dopalaniem. D\u0142ugo\u015b\u0107 silnika oko\u0142o 4,5 m, \u015brednica nieca\u0142y 1,0 m, masa oko\u0142o 1 200 kg. Okres mi\u0119dzy remontowy silnika wynosi 300 godzin lotu.<\/p>\n<p>Paliwo w kad\u0142ubie w 3 zbiornikach i w skrzyd\u0142ach w 4 zbiornikach. Pojemno\u015b\u0107 2\u00a0500 litr\u00f3w. Pod kad\u0142ubem dodatkowy zbiornik o pojemno\u015bci 490 litr\u00f3w.<\/p>\n<p>Powietrze do silnika dostarczane jest poprzez czo\u0142owy, centralny chwyt powietrza, zaopatrzony w sto\u017cek. Sto\u017cek ten jest ruchomy po-osi i mo\u017ce zajmowa\u0107 automatycznie jedn\u0105 z trzech pozycji. Jest to spos\u00f3b regulacji ilo\u015bci pobieranego powietrza i jego ci\u015bnienia w kanale dolotowym. Na sto\u017cku tym w locie nadd\u017awi\u0119kowym powstaj\u0105 sko\u015bne fale uderzeniowe. Jednym z ich efekt\u00f3w jest wytracenie pr\u0119dko\u015bci powietrza do pr\u0119dko\u015bci podd\u017awi\u0119kowej. Jest to konieczne, gdy\u017c spr\u0119\u017carka silnika pracuje na powietrzu o pr\u0119dko\u015bci podd\u017awi\u0119kowej. Zaraz za sto\u017ckiem kana\u0142 powietrzny rozwidla si\u0119 omijaj\u0105c kabin\u0119 po bokach, aby si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 tu\u017c przed silnikiem. Kana\u0142 powietrzny wyposa\u017cono w dwa zestawy klapek-upust\u00f3w. Pierwszy zestaw znajduje si\u0119 po bokach zaraz za chwytem powietrza, drugi na wysoko\u015bci kabiny pilota. Ich zadaniem jest niedopuszczenie do powstania pompa\u017cu silnika. Pompa\u017c to zjawisko niepo\u017c\u0105dane, kt\u00f3re doprowadza do zga\u015bni\u0119cia silnika, a nawet jego uszkodzenia. Jednym s\u0142owem, po-osiowy ruch sto\u017cka i klapki-upusty zapewniaj\u0105 optymaln\u0105 prac\u0119 spr\u0119\u017carki silnika, czy to na ziemi, czy w powietrzu i to bez udzia\u0142u pilota.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/586daa2ba3439f4d3a98ea83e11ac4599ec5fc24\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/586daa2ba3439f4d3a98ea83e11ac4599ec5fc24\" alt=\"Silnik R-11. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik R-11. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/c2e7786471d58c4a78c57ac12f7bc103c7c977ae\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/c2e7786471d58c4a78c57ac12f7bc103c7c977ae\" alt=\"Silnik R-11. Widok dyszy wylotowej. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Silnik R-11. Widok dyszy wylotowej. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"System-ratunkowy-w-MiG-21-F-13.\"  >System ratunkowy w MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>W samolocie zastosowano fotel wyrzucany typu SK. Umo\u017cliwia on ratunek z wysoko\u015bci 0 m, ale samolot musi mie\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 post\u0119pow\u0105 oko\u0142o 120 km\/h. Podczas katapultowania otwieraj\u0105ca si\u0119 owiewka kabiny stanowi os\u0142on\u0119 pilota przed gwa\u0142townym naporem powietrza. Spadochron ratunkowy zosta\u0142 umieszczony w oparciu fotela.<\/p>\n<h3 id=\"Wyposa\u017cenie-MiG-21-F-13.\"  >Wyposa\u017cenie MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>Wyposa\u017cenie; celownik optyczny ASP-5 ND sprz\u0119\u017cony z radio-dalmierzem SRD-5 Kwant i wizjerem podczerwieni SIW-52. Do lot\u00f3w rozpoznawczych w miejsce reflektora w lewym skrzydle mo\u017cna zabiera\u0107 aparat foto A-39. Radiowysoko\u015bciomierz RW-UM. Urz\u0105dzenie aktywnej odpowiedzi SOD-57 M. Pozosta\u0142e urz\u0105dzenia radiotechniczne to: R-802 W, SRO-2, SPO-2, ARK-10, MRP-56 P.<\/p>\n<h3 id=\"Uzbrojenie-MiG-21-F-13.\"  >Uzbrojenie MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>Wersja MiG-21 F-13 ma jako sta\u0142e uzbrojenie jedno dzia\u0142ko (prawe), NR-30 kal. 30 mm. Dzia\u0142ko umieszczono w przedniej prawej dolnej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba nieco za kabin\u0105. Wystaje nieznacznie z obrysu kad\u0142uba. Poniewa\u017c samolot w trakcie projektowania mia\u0142 by\u0107 uzbrojony w dwa symetrycznie umieszczone dzia\u0142ka dlatego z lewej strony pozosta\u0142a owiewka. Dzia\u0142ko NR-30 kalibru 30 mm stanowi szczyt konstrukcji dzia\u0142ek jednolufowych z jedn\u0105 komor\u0105 nabojow\u0105. Konstruktorami byli A. Nudelman i A. Richter. Zosta\u0142o przyj\u0119te na uzbrojenie w 1955r. i sta\u0142o si\u0119 elementem samolot\u00f3w MiG-19\/21 F, Su-7\/17\/20\/22. Dzia\u0142ko ma gazowy opornik, zamiast na przk\u0142ad hydrauliczno-spr\u0119\u017cynowego. Dzia\u0142anie dzia\u0142ka oparte jest na zasadzie wykorzystania energii odrzutu zespo\u0142u lufy do odryglowania i odrzutu zespo\u0142u rygluj\u0105cego oraz na zasadzie wykorzystania energii gaz\u00f3w prochowych, odprowadzanych z lufy do gazowego oporopowrotnika, do hamowania odrzutu i do powrotu lufy. W dzia\u0142ku nast\u0119puje kr\u00f3tki ruch lufy, odrzut zespo\u0142u rygluj\u0105cego jest wi\u0119kszy od odrzutu zespo\u0142u lufy, odryglowanie przewodu lufy nast\u0119puje podczas odrzutu. W czasie odrzutu lufy z komor\u0105 zamkow\u0105 zaczynaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 przyspieszacz i odno\u015bnik. Mechanizm podawania naboi jest dwustronny i dwutaktowy. W uk\u0142adzie dwutaktowym ta\u015bma nabojowa przesuwa si\u0119 zar\u00f3wno przy odrzucie, jak i po powrocie ruchomych cz\u0119\u015bci broni. Dzia\u0142ko prze\u0142adowuje si\u0119 spr\u0119\u017conym powietrzem. Strza\u0142 odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 elektro-spustu. Podstawowe dane dzia\u0142ka to; masa 66,5 kg, szybkostrzelno\u015b\u0107 850 &#8211; 900 strza\u0142\u00f3w\/minut\u0119, pr\u0119dko\u015b\u0107 pocz\u0105tkowa pocisku 780 m\/s, nab\u00f3j wa\u017cy 0,84 kg, a sam pocisk 0,41 kg. Szybkostrzelno\u015b\u0107 dzia\u0142ka nie jest imponuj\u0105ca, ale pocisk bez problemu niszczy d\u017awigar skrzyd\u0142a.<\/p>\n<p>Na dw\u00f3ch belkach pod-skrzyd\u0142ami mo\u017cna podwiesza\u0107 ci\u0119\u017ckie n.p.r. S-21 lub S-24; zasobniki z n.p.r. UB-16-57 U; bomby do 500 kg. Ale przede wszystkim my\u015bliwiec zabiera 2 k.p.r. K-13, o czym napisali\u015bmy poni\u017cej.<\/p>\n<p>Pod-kad\u0142ubowy w\u0119ze\u0142 s\u0142u\u017cy do zabierania dodatkowego zbiornika paliwa, o pojemno\u015bci 490 litr\u00f3w.<\/p>\n<h3 id=\"W\u0142asno\u015bci-lotne-MiG-21-F-13.\"  >W\u0142asno\u015bci lotne MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>Wersja F-13 nale\u017ca\u0142a do najl\u017cejszych z ca\u0142ej rodziny. G\u0142\u00f3wnym powodem by\u0142 brak celownika radiolokacyjnego. Dzi\u0119ki temu by\u0142 zdolny do osi\u0105gania bardzo du\u017cych pu\u0142ap\u00f3w dynamicznych. Mo\u017cna by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107 wysoko\u015b\u0107 24 000 m. Po wytraceniu pr\u0119dko\u015bci przyrz\u0105dowej samolot sam opuszcza\u0142 nos i przechodzi\u0142 na zni\u017canie. Loty takie nasi piloci wykonywali podczas tak zwanych oblot\u00f3w technicznych. Podczas tych lot\u00f3w wykonywano tak\u017ce \u0107wiczenie \u2013 lot w celu osi\u0105gni\u0119cia maksymalnego pu\u0142apu praktycznego. Po starcie wykonywano wznoszenie na pu\u0142ap oko\u0142o 11 000 m. Nast\u0119pnie w locie poziomym rozp\u0119dzano samolot do Ma-1,3 z dopalaniem. Dalsze rozp\u0119dzanie do Ma-1,7 ze wznoszeniem 10 stopni. Nab\u00f3r wysoko\u015bci do 15 000 \u2013 15 500 m ze wznoszeniem 10-25 stopni. Dalsze rozp\u0119dzanie do Ma-1,85-1,9 i g\u00f3rka pod k\u0105tem 15-20 stopni przy malej\u0105cej pr\u0119dko\u015bci ( Ma-1,7-1,6 ). Lot poziomy na pu\u0142apie oko\u0142o 19 500 m. Nast\u0119pnie pilot wy\u0142\u0105cza\u0142 dopalanie, wypuszcza\u0142 hamulce aerodynamiczne i przechodzi\u0142 na zni\u017canie. Ca\u0142y lot trwa\u0142 do 30 minut. W celu bezpiecze\u0144stwa, gdy w zbiornikach pozostawa\u0142o 800 lit\u00f3w paliwa nale\u017ca\u0142o wy\u0142\u0105czy\u0107 dopalacz i przerwa\u0107 zadanie. To tak\u017ce czasami wp\u0142ywa\u0142o na nieosi\u0105galnie planowanego pu\u0142apu. Powodzenie zwykle le\u017ca\u0142o w umiej\u0119tno\u015bciach i do\u015bwiadczaniu pilota. Trzeba doda\u0107, \u017ce na pu\u0142apie 19 000 m nie ma mowy o jakie\u015b manewrowej walce powietrznej. Mo\u017cna by\u0142o tylko wykona\u0107 atak po prostej. Problemem w stratosferze zawsze by\u0142a du\u017ca bezw\u0142adno\u015b\u0107 samolotu spowodowana nisk\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 ster\u00f3w aerodynamicznych. Samolot obraca\u0142 si\u0119 jak wolnym ta\u0144cu. Nie by\u0142o to jednak problemem, gdy\u017c samoloty przeciwnik\u00f3w zachowywa\u0142y si\u0119 identycznie.<\/p>\n<p>L\u0105dowanie na F-13 wykonywano z wysokiego zaj\u015bcia. Po czwartym zakr\u0119cie na kurs l\u0105dowania pr\u0119dko\u015b\u0107 600 km\/h. Zni\u017canie z 3 000 do 2 700 m ( z opadaniem 5-10 m\/s ). Hamowanie do 500 km\/h. Na odcinku poziomym wysuni\u0119cie klap i podwozia. Zni\u017canie do 2 000 ( z opadaniem 40 m\/s ). Do progu oko\u0142o 30 km. Zni\u017canie do 1 000 m ( z opadaniem 15 m\/s ). Do progu 20 km. Zni\u017canie do 500 m ( z opadaniem 10 m\/s ). Do progu 15 km. Zni\u017canie 200 m ( z opadaniem 5 m\/s ). Hamowanie do 450 km\/h i lot poziomy. Na pu\u0142apie 200 m pe\u0142ne klapy. Hamowanie do 330-320 km\/h. Wyr\u00f3wnanie na 8-10 m. Przyziemienie<\/p>\n<h3 id=\"Taktyka-na-MiG-21-F-13.\"  >Taktyka na MiG-21 F-13.<\/h3>\n<p>Samolot MiG-21 F-13 by\u0142 gro\u017anym przeciwnikiem dzia\u0142aj\u0105c w systemie OPK. O jego skuteczno\u015bci w pierwszej kolejno\u015bci decydowali \u017co\u0142nierze pe\u0142ni\u0105cy s\u0142u\u017cb\u0119 na stanowiskach dowodzenia i punktach naprowadzania. To ze stanowiska dowodzenia pilot otrzymywa\u0142 rozkaz startu, kursu, zaj\u0119cia odpowiedniego pu\u0142apu. Zwykle do zadania identyfikacji i przechwycenia nieznanego celu powietrznego startowa\u0142a para dy\u017curna. Naprowadzanie wykonywano wzrokowo-fonicznie, poprzez radiostacj\u0119 wydaj\u0105c pilotom odpowiednie z g\u00f3ry ustalone komendy. Odbywa\u0142o si\u0119 ono od startu do wyj\u015bcia my\u015bliwca w tyln\u0105 p\u00f3\u0142sfer\u0119 celu na odleg\u0142o\u015b\u0107 skutecznego wykrycia. W lotach \u201ebojowych\u201d by\u0142a to odleg\u0142o\u015b\u0107 rz\u0119du kilku kilometr\u00f3w, aby mo\u017cna by\u0142o od razu uchwyci\u0107 cel i go zaatakowa\u0107. W lotach szkolnych odleg\u0142o\u015b\u0107 ta wynosi\u0142a oko\u0142o 20 km. Przy niezidentyfikowanych obiektach jeden z pilot\u00f3w musia\u0142 wykona\u0107 identyfikacj\u0119 celu. W lotach szkolnych gdy cel zosta\u0142 przechwycony na zadanej rubie\u017cy, m\u00f3wiono o przechwyceniu taktycznym. Gdy ten warunek nie by\u0142 spe\u0142niony, m\u00f3wiono o przechwyceniu technicznym. Dla wykonania skutecznego ataku pilot musia\u0142 nawi\u0105za\u0107 kontakt wzrokowy z celem, czyli wszystko zale\u017ca\u0142o od pory dnia i nocy i warunk\u00f3w atmosferycznych. W ataku pilot wykorzystywa\u0142 celownik optyczny ASP-5 ND sprz\u0119\u017cony z radio-dalmierzem SRD-5 Kwant, czyli kolejna odmiana celownika stosowana na poprzednich my\u015bliwcach typu MiG-17\/Lim-5. Nie wymieniam tu my\u015bliwca MiG-19, gdy\u017c w Polsce eksploatowano wy\u0142\u0105cznie odmiany z celownikiem radiolokacyjnym. Radio-dalmierz podawa\u0142 rzeczywist\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 do celu. Bardzo istotn\u0105 przy odpalaniu pocisku rakietowego lub serii z dzia\u0142ka. Uzupe\u0142nieniem systemu celowania w MiG-21 F-13 by\u0142 wizjer podczerwieni SIW-52, kt\u00f3ry zwi\u0119ksza\u0142 szanse skutecznego ataku szczeg\u00f3lnie w nocy.<\/p>\n<p>Dzia\u0142anie MiG-21 F-13 i wszystkich nast\u0119pnych jego wersji, bez pomocy z ziemi by\u0142o bardzo ograniczone. Po pierwsze, nie za du\u017cy by\u0142 promie\u0144 dzia\u0142ania, ale tu bez przesady, bo obecnie wielu wydaje si\u0119, \u017ce maszyna mog\u0142a dzia\u0142a\u0107 tylko w pobli\u017cu lotniska. Drugim powodem by\u0142y w\u0142asno\u015bci system\u00f3w uzbrojenia i nawigacji. MiG-21 F-13 posiada dzia\u0142ko, czyli dzia\u0142anie typu \u201eswobodne polowanie\u201d przy wzrokowym wykryciu celu by\u0142o jak najbardziej mo\u017cliwe i dopuszczalne. M\u00f3wi\u0105c og\u00f3lnie mog\u0142o dochodzi\u0107 do tak zwanego zwi\u0105zania walk\u0105.<\/p>\n<h3 id=\"Kierowany-pocisk-rakietowy-K-13\/R-3.\"  >Kierowany pocisk rakietowy K-13\/R-3.<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/3fae6a9957852d969e4039c2f0afd88d312d61b5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/3fae6a9957852d969e4039c2f0afd88d312d61b5\" alt=\"Dwa pociski umieszczone na dole to modele k.p.r. K-13\/R-3. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Dwa pociski umieszczone na dole to modele k.p.r. K-13\/R-3. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/a5fc95fedd6d5e96bb17eebe52be9716c2b1ce6a\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/a5fc95fedd6d5e96bb17eebe52be9716c2b1ce6a\" alt=\"Modele k.p.r. K-13\/R-3. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Modele k.p.r. K-13\/R-3. Czy\u017cyny 2008 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Podstawow\u0105 broni\u0105 my\u015bliwca MiG-21 F-13 by\u0142 k.p.r. ( kierowany pocisk rakietowy ) K-13, dlatego w tym miejscu po\u015bwi\u0119cimy mu troch\u0119 uwagi. Ameryka\u0144ski k.p.r. typu AIM-9 by\u0142 w tym czasie rewelacj\u0105. Z ko\u0144cem 50-tych lat rosjanie zgromadzili ju\u017c tyle cz\u0119\u015bci, podzespo\u0142\u00f3w i plan\u00f3w ameryka\u0144skiego pocisku AIM-9 B Sidewinder, \u017ce uda\u0142o im si\u0119 skopiowa\u0107, zw\u0142aszcza uk\u0142ad kierowania. Rosjanie wprowadzili niewielkie w\u0142asne zmiany. Na przyk\u0142ad zwi\u0119kszyli ilo\u015b\u0107 \u0142adunku wybuchowego. Podj\u0119to produkcje seryjn\u0105 i w 1960 roku, pocisk przyj\u0119to na uzbrojenie. Postanowiono po\u0142\u0105czy\u0107 my\u015bliwiec MiG-21 F z dwoma pociskami K-13 i tak powsta\u0142a wersja MiG-21 F-13 zakupiona przez Polsk\u0119.<\/p>\n<p>Pocisk ten umo\u017cliwia zwalczanie obiekt\u00f3w powietrznych z tylnej p\u00f3\u0142sfery wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 kontrastem cieplnym. Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki termicznej g\u0142owicy samonaprowadzaj\u0105cej ( TGS ). Przechwycenie obiektu przez TGS jest sygnalizowane sygna\u0142em d\u017awi\u0119kowym w s\u0142uchawkach pilota i sygna\u0142em \u015bwietlnym na pulpicie sterowania uzbrojeniem. Pocisk mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c odpalony do obiekt\u00f3w naziemnych i nawodnych.<\/p>\n<p>Podstawowe dane pocisku to; d\u0142ugo\u015b\u0107 2,84 m, \u015brednica kad\u0142uba 0,127 m, rozpi\u0119to\u015b\u0107 0,53 m, masa 75 kg, masa \u0142adunku wybuchowego 11,3 kg, zasi\u0119g maksymalny 8 km. Pocisk zbudowany jest w uk\u0142adzie kaczka, czyli skrzyd\u0142a z ty\u0142u usterzenie z przodu. Posiada optyczny zapalnik zbli\u017ceniowy i mechaniczny uderzeniowy. Je\u017celi po odpaleniu w ci\u0105gu 59 sekund nie zadzia\u0142a \u017caden z zapalnik\u00f3w to nast\u0119puje samolikwidacja pocisku. Pocisk nap\u0119dza silnik rakietowy na sta\u0142y materia\u0142 p\u0119dny. Stabilizacj\u0119 pocisku podczas lotu zapewniaj\u0105 \u017cyroskopy umieszczone w ko\u0144c\u00f3wkach skrzyde\u0142.<\/p>\n<p>Pocisk rozpoczyna czujnik podczerwieni. Za nim umieszczono przedzia\u0142 elektroniczny. Dalej system wykonawczy sterowania usterzeniem. Usterzenie porusza si\u0119 parami, czyli jest pionowe i poziome. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c pocisk zd\u0105\u017ca do celu w uk\u0142adzie krzy\u017ca (+), a nie tak jak jest podwieszony pod belk\u0105 w uk\u0142adzie x. Pocisk nie wiruje, jak zwykle czyni\u0105 to pociski niekierowane. W rejonie usterzenia znajduje si\u0119 tak\u017ce z\u0142\u0105cze przez kt\u00f3re pocisk jest po\u0142\u0105czony z samolotem i jego systemami. W momencie odpalenia z\u0142\u0105cze zostaje rozerwane. Dalej znajduje si\u0119 \u0142adunek wybuchowy, a za nim materia\u0142 p\u0119dny silnika rakietowego.<\/p>\n<p>Po pewnym czasie pociski K-13 otrzyma\u0142y oznaczenie w produkcji seryjnej R-3. W kolejnej, najbardziej popularnej wersji pocisk zosta\u0142 oznaczony R-3 S \/ K-13 A. Modernizacji poddano prochowy akumulator ci\u015bnienia, dzi\u0119ki czemu czas pracy uk\u0142adu sterowania wyd\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 z 11 sekund do 21 sekund.<\/p>\n<p>Na podstawie tej wersji powsta\u0142o kilka odmian, w tym pocisk-cel. Wersja R-3 M ma zwi\u0119kszony zasi\u0119g do 12 km, a wersja R-3 MT zasi\u0119g 15 km. Nowo\u015bci\u0105 by\u0142o zastosowanie ch\u0142odzenia detektora TGS ciek\u0142ym azotem, gdy pocisk znajduje si\u0119 jeszcze na wyrzutni. Zastosowano tak\u017ce radiowy zapalnik zbli\u017ceniowy oraz \u0142adunek wybuchowy otoczony pr\u0119tami o charakterze od\u0142amkowo-tn\u0105cym.<\/p>\n<p>Szkolny pocisk R-3 U nie jest odpalany z wyrzutni, ale aparatura na jego pok\u0142adzie dokonuje zapisu parametr\u00f3w przechwycenia i umo\u017cliwia ocen\u0119 ataku wykonanego przez pilota. Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna pod\u0105\u0107, \u017ce w 70\/80-tych latach cena jednego pocisku R-3 by\u0142a r\u00f3wna cenie ma\u0142ego samochodu osobowego (Fiat 126p).<\/p>\n<h3 id=\"Dane-T-T-MiG-21-F-13:\"  >Dane T-T MiG-21 F-13:<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/ff5ecb51ab1c617ebd975f0aa3bdf268029d6388\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/ff5ecb51ab1c617ebd975f0aa3bdf268029d6388\" alt=\"Dane T-T MiG-21 F-13\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Dane T-T MiG-21 F-13<\/figcaption><\/figure>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MiG-21 F-13 to nadd\u017awi\u0119kowy samolot my\u015bliwski, dzia\u0142aj\u0105cy w \u201eka\u017cdych warunkach pogodowych\u201d. Samolot jest uzbrojony w jedno dzia\u0142ko oraz dwa kierowane pociski rakietowe, kt\u00f3re pod\u0105\u017caj\u0105 za \u017ar\u00f3d\u0142em ciep\u0142a. Samolot by\u0142 eksploatowany w Wojsku Polskim.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5215","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5666,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5215\/revisions\/5666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}