Konstrukcja McDonnell Douglas DC-10.<\/h3>\n
McDonnell Douglas DC-10 to jest trzysilnikowy turboodrzutowy szerokokad\u0142ubowy samolot transportowy o pojemno\u015bci do 380 pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n
P\u0142at wolnono\u015bny, ca\u0142kowicie metalowy, skonstruowany na zasadzie bezpiecznego zniszczenia inaczej bezpieczny w razie awarii (fail safe). Sk\u0142ada si\u0119 z kilku sekcji. Wzgl\u0119dna grubo\u015b\u0107 profilu zmienia si\u0119 wzd\u0142u\u017c rozpi\u0119to\u015bci; od 12,2 % u nasady do 8,4 % na ko\u0144cu. K\u0105t skosu wynosi 35 stopni. wznos cz\u0119\u015bci zewn\u0119trznej wynosi 3 stopnie (od silnik\u00f3w do ko\u0144c\u00f3wek). Natomiast w cz\u0119\u015bciach wewn\u0119trznych wynosi 5,14 stopni. K\u0105t zaklinowania przy kad\u0142ubie jest dodatni, a u ko\u0144c\u00f3wek ujemny. W tym okresie by\u0142 to popularny spos\u00f3b projektowania skrzyde\u0142 z tak zwanym zwichrzeniem aerodynamicznym, kt\u00f3re zapewnia\u0142o du\u017c\u0105 si\u0142\u0119 no\u015bn\u0105 z jednoczesnym mniejszym oporem tarcia. Skrzyd\u0142o posiada bogat\u0105 mechanizacj\u0119. Na kraw\u0119dzi natarcia sloty. Mog\u0105 by\u0107 ustawione w trzech po\u0142o\u017ceniach. Na g\u00f3rnej powierzchni p\u0142ata umieszczono przerywacze (spojlery) 5-sekcji. Klapy zaskrzyd\u0142owe dwuszczelinowe, 2-sekcje. Lotni konwencjonalne, 2-sekcyjne, wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne. W wersji DC-10-30 lotki wewn\u0119trzne podczas startu i l\u0105dowania, wychylane s\u0105 symetrycznie razem z klapami. Wszystkie powierzchnie ruchome s\u0105 metalowe i poruszane hydraulicznie. Kraw\u0119d\u017a natarcia skrzyde\u0142 wyposa\u017cona w system odladzania. W skrzyd\u0142ach znajduj\u0105 si\u0119 dwa integralne zbiorniki paliwa.<\/p>\n
Kad\u0142ub o przekroju ko\u0142owym, konstrukcji p\u00f3\u0142skorupowej. Zbudowany wed\u0142ug zasady fail safe (bezpieczny w razie awarii). Podstawowy materia\u0142 to wysokowytrzyma\u0142e stopy aluminium. W przedniej cz\u0119\u015bci umieszczono kabin\u0119 za\u0142ogi sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z 3 lotnik\u00f3w; pierwszy pilot-kapitan, drugi pilot, nawigator-mechanik. W kabinie s\u0105 tak\u017ce dwa dodatkowe miejsca dla inspektor\u00f3w-kontroler\u00f3w. Kabina pasa\u017cerska ma maksymaln\u0105 szeroko\u015b\u0107 5,70 m. W wersji ekonomicznej mie\u015bci max 380 pasa\u017cer\u00f3w. Typowy uk\u0142ad kabiny to; I-klasa 8 miejsc, klasa turystyczna 255-270 miejsc. By\u0142 to czas, kiedy jeszcze nie cudowano tak z wazelin\u0105 dla pasa\u017cer\u00f3w i wszyscy byli traktowani jednakowo. \u015arodkowy segment kad\u0142uba zajmowa\u0142 przedzia\u0142 garderobiany, toalety, ewentualnie kuchenny. W tyle kad\u0142uba umieszczono toalety i pomieszczenia s\u0142u\u017cbowe. Z uwagi na du\u017c\u0105 liczb\u0119 pasa\u017cer\u00f3w i sprawny boarding samolot wyposa\u017cono w 8 drzwi, po 4 na ka\u017cdej burcie. baga\u017c pasa\u017cer\u00f3w umieszcza si\u0119 w kontenerach, kt\u00f3re nast\u0119pnie s\u0105 za\u0142adowywane na dolny pok\u0142ad. Za\u0142adunek baga\u017cu odbywa si\u0119 przez drzwi na prawej burcie. Na dolnym pok\u0142adzie znajduje si\u0119 tak\u017ce kuchnia, lod\u00f3wki, pomieszczenia gospodarcze. Posi\u0142ki na g\u00f3rny pok\u0142ad dostarczaj\u0105 dwie elektryczne windy. Na pok\u0142adzie samolotu znajduje si\u0119 standardowo 9 toalet. D\u0142ugo\u015b\u0107 kad\u0142uba wynosi 51,97 m.<\/p>\n
Usterzenie w uk\u0142adzie klasycznym, wolnono\u015bne, sko\u015bne, o obrysie trapezowym, konstrukcji ca\u0142kowicie metalowej. Usterzenie poziome z podzia\u0142em na ster i statecznik, typu p\u0142ywaj\u0105cego, czyli o przestawianym k\u0105cie zaklinowania. Usterzenie pionowe zabudowane nad silnikiem nr 2. Z\u0142o\u017cone ze statecznika i 2-cz\u0119\u015bciowego steru. Wszystkie powierzchnie poruszane hydraulicznie. W latach 1981 – 1982. prowadzono pr\u00f3by ze statecznikami wykonanymi z kompozyt\u00f3w w\u0119glowych. Zamontowano je na 10 egzemplarzach samolot\u00f3w.<\/p>\n
Podwozie. DC-10 standardowo wyposa\u017cono w chowane podwozie, tr\u00f3jpunktowe. Przednia gole\u0144 z dwoma ko\u0142ami bli\u017aniaczymi, sterowana. Podwozie g\u0142\u00f3wne podparte w skrzyd\u0142ach, wyposa\u017cone w 4-ko\u0142owe w\u00f3zki. Chowane w kierunku kad\u0142uba. Ko\u0142a firmy Goodyear. Hamulce tarczowe z automatem ABS. Amortyzatory olejowo-powietrzne. W wersji DC-10-30 samolot wyposa\u017cono w dodatkow\u0105 czwart\u0105 gole\u0144, z dwoma bli\u017aniaczymi ko\u0142ami, podparte w kad\u0142ubie na wysoko\u015bci podwozia g\u0142\u00f3wnego, wci\u0105gane do przodu w kad\u0142ub.<\/p>\n
Silniki.<\/h3>\n
Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy sk\u0142ada si\u0119 z trzech silnik\u00f3w wentylatorowych, dwuprzep\u0142ywowych. Zamontowano je pod skrzyd\u0142ami i w tylnej cz\u0119\u015bci nad kad\u0142ubem. Podobny uk\u0142ad zastosowano na konkurencyjnym samolocie Lockheed L-1011 Tristar.<\/p>\n
Podstawowym silnikiem jest silnik firmy General Electric CF6-50C1 o ci\u0105gu 3 x 233,50 kN. Silnik CF6-50 jest rozwini\u0119ciem powsta\u0142ego w 1967 roku, silnika CF-6-6. Silnik jest dwuprzep\u0142ywowy, dwuwa\u0142owy, przeznaczony do nap\u0119du samolot\u00f3w cywilnych. Rozpoczyna si\u0119 1-stopniowym wentylatorem (38 \u0142opatek), na tym samym wale zamontowano 3-stopniow\u0105 spr\u0119\u017cark\u0119 niskiego ci\u015bnienie, dalej na wale wysokiego ci\u015bnienia zamontowano 16-stopniow\u0105 spr\u0119\u017cark\u0119 wysokiego ci\u015bnienia z regulowanymi kierownicami na wlocie (pierwsze 7-stopni wykonano z tytanu, a pozosta\u0142e ze stali), pier\u015bcieniowa komora spalania z 30 wtryskiwaczami, plus 2 rozruchowe, turbina wysokiego ci\u015bnienia 2-stopniowa z wewn\u0119trznym ch\u0142odzeniem powietrzem (wytrzymuj\u0105 temperatur\u0119 1\u00a0330 stopni Celsjusza), turbina niskiego ci\u015bnienia na wale niskiego ci\u015bnienia ma 4-stopnie z wewn\u0119trznym ch\u0142odzeniem powietrzem, dostarczanym z 7-stopnia spr\u0119\u017carki. Tarcze i \u0142opatki turbiny wykonano z tytanu. Przed ka\u017cdym stopniem turbiny zamontowano kierownice aerodynamiczne. Dysza wylotowa nieregulowana. Na ko\u0144cu zamontowano odwracacz ci\u0105gu.<\/p>\n
Silniki s\u0105 zasilane paliwem z 5 integralnych zbiornik\u00f3w paliwa o \u0142\u0105cznej pojemno\u015bci 138\u00a0165 litr\u00f3w. Pojemno\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w oleju wynosi 56,8 litr\u00f3w.<\/p>\n
Nat\u0119\u017cenie przep\u0142ywu wynosi 658 kg\/s. Stopie\u0144 dwuprzep\u0142ywowo\u015bci wynosi 4,3 : 1. Ca\u0142kowity spr\u0119\u017c wynosi 29,13. \u015arednica wentylatora 2\u00a0195 mm, szeroko\u015b\u0107 max silnika 2\u00a0390 mm, wysoko\u015b\u0107 max 2\u00a0675 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 4\u00a0394 mm, masa suchego silnika 3\u00a0956 kg. Masa wentylatora 605 kg, masa odwracacza ci\u0105gu 263 kg. Jednostkowe zu\u017cycia paliwa na max ci\u0105gu 0,385 kg\/KGxh. Zu\u017cycie oleju 0,9 kg\/h. Obudowa silnik\u00f3w zosta\u0142a wyposa\u017cona w izolacj\u0119 akustyczn\u0105, ale i tak silniki s\u0105 stosunkowo g\u0142o\u015bne, bo pierwsze ostre normy ograniczaj\u0105ce ha\u0142as wprowadzono pod koniec 70-lat XX wieku.<\/p>\n
Alternatywa s\u0105 silniki Pratt & Whitney JT9D-20 o ci\u0105gu 3 x 220 kN lub Pratt & Whitney JT9D-59A o ci\u0105gu 3 x 236 kN.<\/p>\n
APU. Samolot wyposa\u017cono w pomocniczy silnik turbinowy APU firmy Garret. Jego rol\u0105 jest uruchamianie g\u0142\u00f3wnych silnik\u00f3w nap\u0119dowych oraz zapewnienie zasilania urz\u0105dze\u0144 w samolocie, gdy g\u0142\u00f3wne silniki s\u0105 wy\u0142\u0105czone. Dostarcza on energii elektrycznej i sprz\u0119\u017conego powietrza.<\/p>\n
Wyposa\u017cenie.<\/h3>\n
Samolot wyposa\u017cono w zestaw przyrz\u0105d\u00f3w pilota\u017cowo-nawigacyjnych i urz\u0105dze\u0144 radio-nawigacyjnych umo\u017cliwiaj\u0105cych l\u0105dowanie wg III kategorii minimum pogodowego. Reprezentuje najwy\u017cszy poziom zaawansowania technicznego pierwszej po\u0142owy 70-lat XX wieku. Do nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 (tamtego okresu) nale\u017cy zaliczy\u0107 komputer pok\u0142adowy ARINC 576 oraz bezw\u0142adno\u015bciowy uk\u0142ad nawigacyjny ARINC 561. Wyposa\u017cenie pok\u0142adowe, przy ograniczonej ilo\u015bci za\u0142ogi zapewnia bezpieczne poruszanie si\u0119 w przestrzeni powietrznej pozbawionej jakichkolwiek naziemnych urz\u0105dze\u0144 nawigacyjnych, np. nad Arktyk\u0105 i Syberi\u0105.<\/p>\n
Podstawow\u0105 instalacj\u0105 jest tr\u00f3jobwodowa instalacja hydrauliczna, o ci\u015bnieniu roboczym 210 KG\/cm2. Porusza ona powierzchniami sterowymi, wci\u0105ga i wypuszcza podwozie, hamuje ko\u0142ami, steruje podwoziem przednim. Instalacja jest zasilana poprzez trzy pompy olejowe zamontowane przy ka\u017cdym z silnik\u00f3w.<\/p>\n
Dane T-T DC-10:<\/h3>\n
Dane T-T DC-10-10: Rozpi\u0119to\u015b\u0107 47,34 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 55,50. Powierzchnia no\u015bna 358,7 m2. Masa w\u0142asna 111 086 kg. Masa ca\u0142kowita 206 358 kg. Masa \u0142adunku p\u0142atnego 44 678 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 982 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 928 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 startu 335 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 238 km\/h. Zasi\u0119g maksymalny 10 220 km. Pu\u0142ap operacyjny 10 605 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 RWY 3 200 m.<\/p>\n
Dane T-T DC-10-30: Rozpi\u0119to\u015b\u0107 50,41 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 55,30. Powierzchnia no\u015bna 367,7 m2. Masa w\u0142asna 121 198 kg. Masa ca\u0142kowita 263 085 kg. Masa \u0142adunku p\u0142atnego 48 300 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 962 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 908 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 startu 351 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 256 km\/h. Zasi\u0119g maksymalny 12 055 km. Pu\u0142ap operacyjny 10 180 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 RWY 3 170 m.<\/p>\n
Dane T-T DC-10-40 – MD-11: Rozpi\u0119to\u015b\u0107 50,41 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 55,30. Powierzchnia no\u015bna 367,7 m2. Masa w\u0142asna 122 951 kg. Masa ca\u0142kowita 259 940 kg. Masa \u0142adunku p\u0142atnego 46 243 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 982 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 922 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 startu 346 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania 256 km\/h. Zasi\u0119g maksymalny 11 685 km. Pu\u0142ap operacyjny 9 965 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 RWY 3 135 m.<\/p>\n
Zestawienie samolot\u00f3w DC-10-30 w PLL LOT.<\/h3>\n
Pierwszym by\u0142 DC-10-30 nr 47865\/135 rejestracja OH-LHD wypo\u017cyczony z Finnair. W PLL LOT od 21.02.1994r. do 26.03.1994r.. Samolot pierwszy lot wykona\u0142 29.11.1973r. i w dniu 22.01.1974r. zosta\u0142 przekazany Alitalia, gdzie by\u0142 u\u017cytkowany do 1983r., kiedy to trafi\u0142 do Finnair. Z ko\u0144cem 1994r. samolot trafi\u0142 do Air Liberte (F-GPVD), a nast\u0119pnie Air Lib (ta sama rejestracja). W dniu 25.06.2004r. samolot z rejestracj\u0105 N786PT zosta\u0142 zez\u0142omowany.<\/p>\n
Drugim by\u0142 DC-10-30 nr 46640\/240 rejestracja 9M-MAT wypo\u017cyczony z Malaysia Airlines. Pierwszy lot 25.07.1977r.. Samolot od 21.09.1977r. do 27.09.1995r. eksploatowany przez Malaysia Airlines. Potem trafi\u0142 do Northwest Airlines, rejestracja N233NW. Zez\u0142omowany 15.01.2007r..<\/p>\n
Trzecim i ostatnim by\u0142 DC-10-30 nr 46933 rejestracja 9M-MAZ wypo\u017cyczony z Malaysia Airlines. Pierwszy lot:\u00a028.05.1974r. w dniu 27.06.1974r. trafi\u0142 do KLM. Od 1.05.1984r. w Aloha Airlines N801AL, od 1.03.1985r. w SAS OY-KDB, od 2.04.1990r. w liniach na terenie USA World Airways N109WA, od 27.09.1990r. w Malaysia Airlines. P\u00f3\u017aniej\u00a0od grudnia 1999r. Ghana Airways 9G-ANC. Zez\u0142omowany 15.05.2004r.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
P\u0142at wolnono\u015bny, ca\u0142kowicie metalowy, skonstruowany na zasadzie bezpiecznego zniszczenia inaczej bezpieczny w razie awarii (fail safe). Sk\u0142ada si\u0119 z kilku sekcji. Wzgl\u0119dna grubo\u015b\u0107 profilu zmienia si\u0119 wzd\u0142u\u017c rozpi\u0119to\u015bci; od 12,2 % u nasady do 8,4 % na ko\u0144cu. K\u0105t skosu wynosi 35 stopni. wznos cz\u0119\u015bci zewn\u0119trznej wynosi 3 stopnie (od silnik\u00f3w do ko\u0144c\u00f3wek). Natomiast w cz\u0119\u015bciach wewn\u0119trznych wynosi 5,14 stopni. K\u0105t zaklinowania przy kad\u0142ubie jest dodatni, a u ko\u0144c\u00f3wek ujemny. W tym okresie by\u0142 to popularny spos\u00f3b projektowania skrzyde\u0142 z tak zwanym zwichrzeniem aerodynamicznym, kt\u00f3re zapewnia\u0142o du\u017c\u0105 si\u0142\u0119 no\u015bn\u0105 z jednoczesnym mniejszym oporem tarcia. Skrzyd\u0142o posiada bogat\u0105 mechanizacj\u0119. Na kraw\u0119dzi natarcia sloty. Mog\u0105 by\u0107 ustawione w trzech po\u0142o\u017ceniach. Na g\u00f3rnej powierzchni p\u0142ata umieszczono przerywacze (spojlery) 5-sekcji. Klapy zaskrzyd\u0142owe dwuszczelinowe, 2-sekcje. Lotni konwencjonalne, 2-sekcyjne, wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne. W wersji DC-10-30 lotki wewn\u0119trzne podczas startu i l\u0105dowania, wychylane s\u0105 symetrycznie razem z klapami. Wszystkie powierzchnie ruchome s\u0105 metalowe i poruszane hydraulicznie. Kraw\u0119d\u017a natarcia skrzyde\u0142 wyposa\u017cona w system odladzania. W skrzyd\u0142ach znajduj\u0105 si\u0119 dwa integralne zbiorniki paliwa.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5205","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5205"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5592,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5205\/revisions\/5592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}