W Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy\u017cynach w Krakowie s\u0105 obecnie (2017 rok) dwa samoloty Lockheed F-104 Starfighter. Pierwszym jest Lockheed F-104 S ASA-M Starfighter Nr MM6876 zbudowany we W\u0142oszech. Samolot u\u017cywany by\u0142 w 9. Skrzydle My\u015bliwskim. Ostatni lot operacyjny wykona\u0142 w dniu 30 wrze\u015bnia 2004 roku, a ostatni lot do\u015bwiadczalny w dniu 27 lipcu 2005 roku. Samolot bez silnika, zosta\u0142 dostarczony do Krakowa w listopadzie 2008 roku. Samolot jest w typowym malowaniu W\u0142oskim.<\/p>\n
Drugi egzemplarz to Lockheed F-104 G Nr 12855 Nb R-855 Starfighter lotnictwa Danii. By\u0142 u\u017cywany w 726. Eskadrze. Samolot z silnikiem zosta\u0142 dostarczony do Krakowa w lipcu 2011 roku. Samolot jest w typowym malowaniu Du\u0144skim.<\/p>\n W Europie w latach 60-tych i 70-tych XX wieku w sytuacji zmiany Zimnej Wojny w otwarty konflikt zbrojny by\u0142o niemal 100 % pewno\u015bci, \u017ce w powietrzy naprzeciw siebie spotka\u0142yby si\u0119 samoloty bojowe OKB Mikojan i Guriewicz MiG-21 kontra Lockheed F-104 Starfighter. Trudno dok\u0142adnie przewidzie\u0107 efekty takiego starcia, ale por\u00f3wnanie obu tych samolot\u00f3w jest bardzo ciekawe.<\/p>\n Zaczniemy od tego, dlaczego akurat te samoloty? Przede wszystkim, dlatego, \u017ce obie te maszyny w przeciwstawnych blokach militarnych by\u0142y w tamtym okresie podstawowymi samolotami my\u015bliwskimi.<\/p>\n W jaki spos\u00f3b Lockheed F-104 Starfighter trafi\u0142 na uzbrojenie niemieckiej armii? W 1955 roku, RFN zosta\u0142o przyj\u0119te do paktu NATO. W ten spos\u00f3b nast\u0105pi\u0142a restauracja si\u0142 zbrojnych pa\u0144stwa niemieckiego. Chocia\u017c s\u0142uszniejsze by\u0142oby tutaj okre\u015blenie klecenie si\u0142 powietrznych Luftwaffen der Bundeswehr (Broni Powietrznych Obrony Federalnej), te\u017c powszechnie nazywane w skr\u00f3cie Luftwaffe. W taki oto spos\u00f3b, po raz drugi w XX wieku, z\u0142amano umowy, najpierw traktatu wersalskiego z 1919 roku, a nast\u0119pnie postanowie\u0144 konferencji poczdamskiej z 1945 roku. Sytuacj\u0119 t\u0119 zawdzi\u0119czamy agresywnej polityce imperium moskiewskiego (kryzys berli\u0144ski, wojna w Korei) i naiwnym ruchom pacyfistycznym Wolnego \u015awiata. Tutaj jednak polityka odgrywa\u0142a pierwszoplanow\u0105 rol\u0119. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce si\u0142y zbrojne USAF na terenie pa\u0144stwa niemieckiego by\u0142y doj\u015b\u0107 znaczne, wi\u0119c nie chodzi\u0142o o potencja\u0142 militarny RFN, ale o ich znaczenie polityczne. Poza tym Zach\u00f3d wyszed\u0142 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce silna gospodarka niemiecka powinna partycypowa\u0107 w kosztach zbroje\u0144. Nie mo\u017cemy tak\u017ce pomin\u0105\u0107 faktu, \u017ce do dnia dzisiejszego spo\u0142ecze\u0144stwo niemieckie wci\u0105\u017c d\u0105\u017c\u0105 do powrotu wielkiej rzeszy niemieckiej do granic z 1937 roku, korzystaj\u0105c tak\u017ce z masonerii i lewactwa dzia\u0142aj\u0105cych w Polsce.<\/p>\n Na pocz\u0105tek USA dostarczy\u0142y odrodzonym si\u0142om niemieckim samoloty Republik F-84 Thunderstreak. By\u0142y to samoloty wzgl\u0119dnie dobre, ale nie nale\u017c\u0105ce do nowoczesnych maszyn. Samoloty ty by\u0142y ju\u017c sprowadzone do roli maszyn my\u015bliwsko-bombowych. Ust\u0119powa\u0142y rodzimym samolotom North American F-86 Sabre i wrogim samolotom OKB Mikojan i Guriewicz MiG-15 (Lim-2), MiG-17 (Lim-5). Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o w\u0142a\u015bnie opracowywanych samolotach nadd\u017awi\u0119kowych. W zwi\u0105zku z tym, niemcy b\u0119d\u0105c pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem NATO zaczynali stawia\u0107 warunki i \u017c\u0105da\u0107 nowocze\u015bniejszych maszyn, a przede wszystkim prawa do ich wyboru.<\/p>\n W tym czasie w Europie Zachodniej prowadzono konkurs na samolot pola walki. Ostatecznie sta\u0142 si\u0119 nim samolot FIAT G.91. I w tym przypadku, niemcy ogrywali nie drugoplanow\u0105 rol\u0119. Poniewa\u017c oni, jako jedyni w Europie Zachodniej dopiero budowali lotnictwo wojskowe, dlatego ich potrzeby by\u0142y najwi\u0119ksze. Dlatego by\u0142o pewne, \u017ce kupi\u0105 najwi\u0119cej maszyn.<\/p>\n Sprawa samolot\u00f3w my\u015bliwskich by\u0142a jeszcze bardziej pilna. W kilka miesi\u0119cy po dostarczeniu samolot\u00f3w Republik F-84 Thunderstreak, amerykanie sprzedali niemcom u\u017cywane samoloty North American F-86 Sabre, kt\u00f3re tak\u017ce ust\u0119powa\u0142y maszynom nadd\u017awi\u0119kowym.<\/p>\n W Europie Zachodniej by\u0142y dost\u0119pne; francuskie Super Myster i wielce obiecuj\u0105ce, ale jeszcze niewprowadzone do s\u0142u\u017cby Mirage III. W UK pracowano nad my\u015bliwcem English Electric Lightning P.1. Najwi\u0119ksze sukcesy mieli amerykanie. W produkcji od 1953 roku by\u0142 samolot North American F-100 Super Sabre oraz od 1954 roku samolot Grumman F-11 Tiger. Do produkcji skierowano samoloty: McDonnell F-101 Voodoo, Convair F-102 Delta Dagger, Lockheed F-104 Starfighter.<\/p>\n Jak si\u0119 okaza\u0142o apetyt armii niemieckiej na samoloty by\u0142 ogromny. Po przyst\u0105pieniu do NATO zam\u00f3wili 4\u00a0000 samolot\u00f3w bojowych i 500 samolot\u00f3w szkolnych. Najwi\u0119cej mia\u0142o by\u0107 samolot\u00f3w North American F-100 Super Sabre. Amerykanie nie zamierzali jednak spe\u0142ni\u0107 tak wyg\u00f3rowanych ambicji nowego cz\u0142onka NATO. S\u0142usznie podejrzewali, \u017ce tak silna armia mog\u0142aby zaj\u0105\u0107 NRD i zachodnie ziemie PRL i doprowadzi\u0107 do kolejnej wojny.<\/p>\n Dostawy samolot\u00f3w Republik F-84 Thunderstreak i North American F-86 Sabre by\u0142y bardzo du\u017ce. Samoloty przekazano z USA i Kanady. W sumie dostarczono oko\u0142o 950 samolot\u00f3w, z czego oko\u0142o 100 maszyn mia\u0142o uzbrojenie w postaci k.p.r. klasy p-p.<\/p>\n Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 10-letnia przerwa militarna pa\u0144stwa niemieckiego, przy jednoczesnej zamianie zespo\u0142\u00f3w nap\u0119dowych z silnik\u00f3w t\u0142okowych na silniki turboodrzutowe jest trudna do odrobienia. \u017be potrzeba minimum kilku lat, aby wyszkoli\u0107 solidne kadry. W ci\u0105gu pierwszych trzech lat na samolotach F-86 dosz\u0142o do oko\u0142o 140 wypadk\u00f3w i katastrof, w kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o ponad 60 os\u00f3b. A przecie\u017c samolot North American F-86 Sabre cieszy\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie doskona\u0142\u0105 opini\u0105.<\/p>\n Na chwil\u0119 zatrzymamy si\u0119 przy samolocie Grumman F-11 Tiger, a to, dlatego \u017ce na rynku by\u0142 on alternatyw\u0105 dla samolotu Lockheed F-104 Starfighter. Kariera samolotu Grumman F-11 Tiger by\u0142a kr\u00f3tka, ale nie, dlatego \u017ce by\u0142 to z\u0142y samolot. Ale dlatego, \u017ce w tym czasie zmieni\u0142y si\u0119 wymagania US NAVY, kt\u00f3ra za\u017c\u0105da\u0142a samolot\u00f3w pok\u0142adowych dwusilnikowych (A-5, F-4).<\/p>\n Grumman F-11 Tiger zosta\u0142 oblatany w dniu 30 czerwca 1954 roku. Oryginalne oznaczenie by\u0142o F11F, ale w 1962 roku, z powodu unifikacji nazw, zosta\u0142o zmienione na F-11. Produkcja seryjna ruszy\u0142a ju\u017c w 1954 roku i trwa\u0142a do 1959 roku. \u0141\u0105cznie zbudowano ponad 200 maszyn. W 1956 roku maszyny trafi\u0142 na pok\u0142ady lotniskowc\u00f3w, aby ju\u017c w 1961 roku, zosta\u0107 z nich wycofane. W wojsku s\u0142u\u017cy\u0142y do 1967 roku, a w zespole akrobacyjnym "Blue Angeles" do 1969 roku.<\/p>\n Grumman F-11 Tiger mia\u0142 dobre charakterystyki, kt\u00f3re jednak nie mog\u0142y by\u0107 w pe\u0142ni wykorzystane z uwagi na troch\u0119 s\u0142aby, cho\u0107 niezawodny silnik Wright J65 o ci\u0105gu 32,90 kN bez dopalania i 46,70 kN z dopalaniem. Silnik by\u0142 licencj\u0105 brytyjskiego silnika Armstrong Siddeley Sapphire. Prototypy wyposa\u017cone w silniki bez dopalania by\u0142y w stanie zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do pr\u0119dko\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku. W samolocie wykorzystano regu\u0142\u0119 p\u00f3l, kt\u00f3ra pozwala\u0142a na osi\u0105ganie pr\u0119dko\u015bci nadd\u017awi\u0119kowej. Mia\u0142 sko\u015bne skrzyd\u0142a i bogat\u0105 ich mechanizacj\u0119. By\u0142a to bardzo solidna i ma\u0142o awaryjna konstrukcja.<\/p>\n Jeszcze w 1955 roku, firma Grumman w samolocie postanowi\u0142a zamontowa\u0107 rewelacyjny silnik General Electric J79, kt\u00f3ry ostatecznie trafi\u0142 do wielu samolot\u00f3w bojowych w tym do Lockheed F-104 Starfighter. Nowy samolot oznaczono Grumman F11F-1F Super Tiger. US NAVY zam\u00f3wi\u0142a dwa prototypy, kt\u00f3re otrzyma\u0142y oznaczenie F11F-2 Super Tiger. Samolot oblatano w dniu 25 maja 1956 roku. Ju\u017c w jednym z pierwszych lot\u00f3w osi\u0105gni\u0119to pr\u0119dko\u015b\u0107 Ma 2,04 i pu\u0142ap operacyjny 25\u00a0000 m. Jednak decyzje w US NAVY ju\u017c zapad\u0142y i nie kupiono samolot\u00f3w F11F-2 Super Tiger. Firma Grumman stara\u0142a si\u0119 zainteresowa\u0107 samolotem USAF. Te jednak nie wykaza\u0142y ch\u0119ci ich pozyskania. Grumman z\u0142o\u017cy\u0142 ofert\u0119 tak\u017ce Kanadzie, Japonii i RFN. I tu zacz\u0119\u0142y si\u0119 schody, kt\u00f3rych firma Grumman nie by\u0142a w stanie pokona\u0107.<\/p>\n Samolot Lockheed YF-104 oblatano w dniu 4 marca 1954 roku. Zbudowano \u0142\u0105cznie oko\u0142o 2\u00a0580 maszyn. Lockheed F-104 Starfighter powsta\u0142 w wyniku jednej z koncepcji zrodzonej podczas wojny w Korei. Koncepcja ta polega\u0142a na b\u0142yskawicznym i skrytym dogonieniu przeciwnika i odpaleniu kierowanego pocisku rakietowego, kt\u00f3ry mia\u0142 razi\u0107 cel. Nie by\u0142a konieczna du\u017ca manewrowo\u015b\u0107 samolotu, bo to mia\u0142 wykona\u0107 pocisk rakietowy. Dla samolotu konieczna by\u0142a tylko du\u017ca pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia i lotu poziomego. Dlatego Lockheed F-104 Starfighter otrzyma\u0142 tak charakterystyczny kszta\u0142t rakiety. Rakiety pilotowanej ze szcz\u0105tkowymi skrzyd\u0142ami i usterzeniem.<\/p>\n Skrzyd\u0142a, a w zasadzie skrzyde\u0142ka nie s\u0105 ani sko\u015bne, ani typu delta, tak jak w tym czasie zwykle projektowano, ale trapezowe. Maj\u0105 niezwykle cienki profil (najgrubsze miejsce ma 7 cm) i w ich wn\u0119trzu si\u0119 nic nie zmie\u015bci. Ani podwozie, ani zbiorniki paliwa. Za to ich kraw\u0119d\u017a natarcia jest (jak na skrzyd\u0142a) niezwykle ostra. W rzeczywisto\u015bci jest jak t\u0119py n\u00f3\u017c, kt\u00f3ry rzeczywi\u015bcie tnie powietrze. W czasie obs\u0142ugi naziemnej na kraw\u0119dzie natarcia nak\u0142adano gumowe lub plastikowe ochraniacze w ostrzegawczych barwach, aby technik nie dozna\u0142 jakiegokolwiek urazu. Zw\u0142aszcza przy przeci\u0105ganiu samolotu. Skrzyd\u0142a maj\u0105 przednie i tylne klapy oraz lotki, co stawia je w grupie p\u0142at\u00f3w z bogat\u0105 mechanizacj\u0105. Jednak problemem jest niewielka rozpi\u0119to\u015b\u0107. Wyb\u00f3r tego typu skrzyde\u0142 przez Clarence \u201eKelly\u201d Johnson nie by\u0142 przypadkowy.<\/p>\n Podstawowym uzbrojeniem samolotu sta\u0142y si\u0119 kpr typu p-p AIM-9B Sidewinder, a nieco p\u00f3\u017aniej 6-lufowe dzia\u0142ko Vulcan.<\/p>\n Samolot Lockheed F-104 Starfighter przyj\u0119to na uzbrojenie USAF w 1958 roku. System ratunkowy samolot\u00f3w F-104 A okaza\u0142 si\u0119 niew\u0142a\u015bciwy. Katapultowanie w d\u00f3\u0142, na ma\u0142ej wysoko\u015bci musia\u0142o ko\u0144czy\u0107 si\u0119 tragicznie. Piloci pr\u00f3bowali odwraca\u0107 samolot na grzbiet, ale nie zawsze by\u0142o to mo\u017cliwe. Dlatego zmiana systemu ratunkowego by\u0142a konieczna.<\/p>\n Samoloty Lockheed F-104 C Starfighter w Wietnamie spisa\u0142y si\u0119 \u015brednio. Mia\u0142y ma\u0142y zasi\u0119g i ud\u017awig. Samoloty musia\u0142y by\u0107 dotankowywane w powietrzu. W pierwszych tygodniach walk w 1965 roku, utracono 3 samoloty od ognia opl. Zgin\u0105\u0142 tylko jeden pilot. W dniu 20 wrze\u015bnia 1965 roku, jeden pilot Smith zab\u0142\u0105dzi\u0142 i zosta\u0142 zestrzelony przez samolot Shenyang J-6, chi\u0144ski MiG-19. Pilot dosta\u0142 si\u0119 do niewoli. W tym samym dniu, wracaj\u0105c z poszukiwania Smith, dwa F-104 C zderzy\u0142y si\u0119 w powietrzu podczas podchodzenia w nocy do l\u0105dowania w \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Szcz\u0119\u015bliwie obydwaj piloci, Harvey Quackenbush i Dayle Carlson zdo\u0142ali si\u0119 bezpiecznie katapultowa\u0107 i nie odnie\u015bli obra\u017ce\u0144. W 1966 roku, samoloty F-104 nie maj\u0105c urz\u0105dze\u0144 ostrzegania przed opromieniowaniem zacz\u0119\u0142y pada\u0107 \u0142upem zestaw\u00f3w rakietowych typu S-75 Dvina klasy z-p.<\/p>\n Ju\u017c w 1967 roku, samoloty F-104 wycofano z linii USAF i przekazano do Gwardii Narodowej, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142y do 1975 roku.<\/p>\n Nawet osoby zainteresowane lotnictwem, nie kojarz\u0105, \u017ce pierwsza odmiana Lockheed F-104 A Starfighter wprowadzona na uzbrojenie nie posiada\u0142a stacji radiolokacyjnej (celownika radiolokacyjnego). Powodem by\u0142a koncepcja ataku. To system naprowadzanie z ziemi mia\u0142 doprowadzi\u0107 samolot w pobli\u017cu celu, a reszt\u0119 mia\u0142 za\u0142atwi\u0107 pocisk rakietowy. Problem w tym, \u017ce system naprowadzania by\u0142 tylko i wy\u0142\u0105cznie komendami g\u0142osowymi ze stanowiska naziemnego, bo system p\u00f3\u0142-automatycznego naprowadzania nie by\u0142 jeszcze gotowy.<\/p>\n Promocja samolotu Lockheed F-104 Starfighter w Japonii, Kanadzie i RFN by\u0142a bardzo szeroka i agresywna w stosunku do konkurent\u00f3w. Do tego stopnia, \u017ce w 60-latach wysz\u0142a na jaw afera \u0142ap\u00f3wkarska.<\/p>\n Japonia do tematu zbroje\u0144 swoich si\u0142 samoobrony podchodzi\u0142a spokojnie i z du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, niemal ca\u0142kowicie polegaj\u0105c na dobrej woli USA.<\/p>\n Kanada do tematu podchodzi\u0142a z rozdwojeniem. Co innego czyni\u0142 rz\u0105d, a co innego my\u015bla\u0142o spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re nie mog\u0142o przebole\u0107 likwidacji programu Avro Canada CF-105 Arrow i w rzeczywisto\u015bci likwidacji suwerennego wojskowego przemys\u0142u lotniczego. \u017baden kolejny samolot Kanadyjskich Si\u0142 Powietrznych nie spe\u0142nia\u0142 tak bardzo oczekiwa\u0144 Kanady jak Avro Canada CF-105 Arrow. Samolot Lockheed F-104 Starfighter zosta\u0142 Kanadzie wci\u015bni\u0119ty. Na otarcie \u0142ez, za niewielkie pieni\u0105dze oddano Kanadyjczykom licencj\u0119 z prawem do produkcji i eksportu. Ale samolot wymaga\u0142 doposa\u017cenia. Problem by\u0142 powa\u017cny, bo zastosowany przez amerykan\u00f3w celownik radiolokacyjny nie mia\u0142 zbyt du\u017cego zasi\u0119gu. Aby samolot by\u0142 wielozadaniowy nale\u017ca\u0142o go wyposa\u017cy\u0107 w stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105 o wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bciach. Przedni sektor kad\u0142uba powi\u0119kszono, aby zmie\u015bci\u0107 tam now\u0105 stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105. Dla wyd\u0142u\u017cenia zasi\u0119gu pod kad\u0142ubem dodano kolejne dwa w\u0119z\u0142y do zamocowania dodatkowych zbiornik\u00f3w paliwa. Efekt by\u0142 taki, \u017ce i tak samolot mia\u0142 tylko dwa dodatkowe zbiorniki paliwa, ale mia\u0142 te\u017c dwa pociski rakietowe. Pami\u0119tajmy tak\u017ce, \u017ce z uwagi na nisko posadowiony kad\u0142ub, nie by\u0142o szansy na umieszczenie czegokolwiek pod kad\u0142ubem. Pr\u00f3by umieszczenia tu du\u017cego k.p.r. zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. Przy takim uk\u0142adzie samolotu, okre\u015blenie wielozadaniowy by\u0142o na wyrost. Samoloty CF-104 Starfighter budowano na licencji przez kanadyjsk\u0105 wytw\u00f3rni\u0119 Canadair. Pocz\u0105tkowo oznaczano je, jako CF-111. Zbudowano oko\u0142o 200 egzemplarzy, g\u0142\u00f3wnie na potrzeby Kanadyjskich Kr\u00f3lewskich Si\u0142 Powietrznych (RCAF). Maszyna ta by\u0142a konstrukcyjnie identyczna z F-104 G, ale nap\u0119dzana silnikiem J79-OEL-7 produkowanym w Kanadzie przez firm\u0119 Orenda.<\/p>\n Poniewa\u017c w tym czasie RFN mia\u0142 nadal zakaz produkcji samolot\u00f3w bojowych, dlatego pa\u0144stwo niemieckie ch\u0119tnie przyst\u0119powa\u0142o do wsp\u00f3\u0142pracy z za granic\u0105. A wi\u0119c we W\u0142oszech i w Kanadzie. Dla CF-104 niemcy opracowali wzmocnione w\u0119z\u0142y i d\u017awigary skrzyde\u0142, aby mo\u017cna je by\u0142o bardziej obci\u0105\u017cy\u0107 \u0142adunkiem. Sw\u00f3j udzia\u0142 mieli tak\u017ce przy monta\u017cu stacji radiolokacyjnej.<\/p>\n W\u0142osi z samolotu Lockheed F-104 Starfighter byli zadowoleni. Produkowali go a\u017c do 1986 roku. Ostatni\u0105 wersj\u0105 by\u0142 F-104 S. Litera S oznacza\u0142a pociski AIM-7 Sparrow. R\u00f3\u017cnice w por\u00f3wnaniu z poprzedni\u0105 wersj\u0105 polega\u0142y na zastosowaniu ulepszonego i ekonomiczniejszego silnika J79-GE-19 o ci\u0105gu 79,6 kN, nowocze\u015bniejszej awioniki, oraz 9 zaczep\u00f3w podwiesze\u0144 uzbrojenia: po 2 pod ka\u017cdym ze skrzyde\u0142 i po 1 na ko\u0144cach, centralnego pod kad\u0142ubem i 2 w przedniej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba pod wlotami powietrza. Uzbrojenie strzeleckie usuni\u0119to, a w jego miejsce zainstalowano system kontroli ognia dla pocisk\u00f3w Sparrow. W wersjach szturmowych dzia\u0142ko Vulcan zosta\u0142o jednak przywr\u00f3cone. \u0141\u0105cznie wybudowano 246 maszyn typu F-104 S, dla lotnictwa W\u0142och i Turcji. W\u0142osi nie narzekali na samolot. Twierdzili, \u017ce jest ta\u0144szy w produkcji i utrzymani, ni\u017c nowsze maszyny, a stawiane przed nim zadania spe\u0142nia dobrze.<\/p>\n W Japonii zmontowano 210 samolot\u00f3w Lockheed F-104 J. Pierwszy oblatano w 1961 roku. Maszyny s\u0142u\u017cy\u0142 a\u017c do 1989 roku, kiedy zosta\u0142y zast\u0105pione przez McDonnell Douglas F-15 Eagle \/ Mitsubishi F-15 J. Samoloty Lockheed F-104 J sprzedano Tajwanowi, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142y kolejne lata. Koniec ich s\u0142u\u017cby polega\u0142 na przerobieniu ich w bezpilotowe cele lataj\u0105ce.<\/p>\n Znamienny jest fakt, \u017ce drugim krajem, po RFN, kt\u00f3ry posiada\u0142 bardzo du\u017c\u0105 liczb\u0119 samolot\u00f3w Lockheed F-104 Starfighter by\u0142a Turcja. U\u017cytkowano ich oko\u0142o 400 sztuk. Tam samolot nie zyska\u0142 z\u0142ej s\u0142awy.<\/p>\n W dniu 18 marca 1959 roku, minister obrony RFN Franz Josef Strau\u00df sygnowa\u0142 umow\u0119 na dostaw\u0119 pierwszej partii 66 samolot\u00f3w w wersji F-104 G (jednomiejscowe) i F-104 F (dwumiejscowe). Samoloty by\u0142y zbudowane w USA. Wszelkie g\u0142osy krytyki by\u0142y t\u0142umione. Oponent\u00f3w wojskowych wysy\u0142ano do cywila. Zreszt\u0105 op\u00f3r nie by\u0142 wielki. Niemcy \u017cyli w dostatku i dobrobycie. Bezrobocia praktycznie nie by\u0142o, a p\u0142ace ros\u0142y systematycznie. S\u0119dziwy kanclerz Adenauer cieszy si\u0119 powszechnym szacunkiem. Ma\u0142o tego. Nie krytykowano niemieckiej polityki z 20-lat, a okres rz\u0105d\u00f3w Hitlera uwa\u017cano nawet za konieczny i \u017ce by\u0142a to pr\u00f3ba likwidacji sezonowych pa\u0144stw, jak na przyk\u0142ad Polski. W prasie powszechnie nienawidzono CCCP, ale jednocze\u015bnie coraz silniej zacie\u015bniano wi\u0119zi gospodarcze, traktuj\u0105c pa\u0144stwo moskiewskie, jako pewne \u017ar\u00f3d\u0142o surowc\u00f3w, a siebie, jako sta\u0142ego i pewnego odbiorc\u0119. Symbolem wzajemnej mi\u0142o\u015bci, odrodzonej po b\u0142\u0119dach Hitlera i Stalina, jest ruroci\u0105g biegn\u0105cy po dnie Ba\u0142tyku, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy oba kraje.<\/p>\n Pierwszy z 66 Lockheed F-104 G Starfighter zam\u00f3wionych przez RFN w firmie Lockheed zosta\u0142 oblatany w dniu 5 pa\u017adziernika 1960 roku. Kiedy RFN otrzyma\u0142a swoje pierwsze samoloty Lockheed F-104 Starfighter to niemcy byli jednocze\u015bnie dumni, a jednocze\u015bnie troch\u0119 wystraszeni. O ile samolot Republik F-84 Thunderstreak by\u0142 trudny w pilota\u017cu (s\u0142aby ci\u0105g turbiny i du\u017cy \u0142adunek; 4\u00a0000 kg), to dla nich Lockheed F-104 Starfighter by\u0142 bardzo trudny.<\/p>\n Szkolenie by\u0142o d\u0142ugie i \u017cmudne, a przede wszystkim ze s\u0142abymi efektami. O ile start nie nastr\u0119cza\u0142 du\u017cych problem\u00f3w (chyba, \u017ce by\u0142 silny boczny wiatr), o tyle l\u0105dowania to by\u0142 stres. Mo\u017ce nie taki jak na lotniskowcu, ale pewne cechy l\u0105dowania by\u0142y identyczne. Samolot F-104 mia\u0142 typowy jak w samolocie MiG-21 spadochron hamuj\u0105cy. Zosta\u0142 on jednak umieszczony w p\u0142askim pojemniku pod kad\u0142ubem, dlatego nie mo\u017cna by\u0142o go wypu\u015bci\u0107 przed przyziemieniem. Samolot otrzyma\u0142 hak do l\u0105dowania identyczny jak maj\u0105 samoloty pok\u0142adowe. Cho\u0107 F-104 nigdy nie l\u0105dowa\u0142 na lotniskowcach. Wszystkie niemieckie F-104 otrzyma\u0142y takie haki i na wszystkich lotniskach wojskowych umieszczono liny hamuj\u0105ce. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, Polscy lotnicy troch\u0119 zazdro\u015bcili takiego awaryjnego systemu \u0142apania samolot\u00f3w. Bo w Polsce stosowano tak zwane \u201emigo-\u0142apki\u201d, czyli kawa\u0142 zoranego pola za ko\u0144cem DS (RWY).<\/p>\n W 60\/70-latach powierzchnia RFN wynosi\u0142a 248\u00a0000 km kwadratowych i \u017cy\u0142o tam nieco ponad 60 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Polska ma 312\u00a0000 km kwadratowych i oko\u0142o 38 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Widzimy wi\u0119c, \u017ce zaludnienie terenu RFN jest znacznie wy\u017csze ni\u017c w Rzeczypospolitej Polskiej. Wynikiem jest ma\u0142a powierzchnia plac\u00f3w \u0107wicze\u0144 i poligon\u00f3w, cho\u0107 ich liczba by\u0142a zbli\u017cona to liczby takich obiekt\u00f3w w Polsce. Jaki to ma zwi\u0105zek z samolotami F-104? Ot\u00f3\u017c Niemcy niemal od razu rozpocz\u0119li \u0107wiczy\u0107 loty na ma\u0142ej wysoko\u015bci, aby unikn\u0105\u0107 wykrycia przez stacje radiolokacyjne zestaw\u00f3w rakietowych ziemia-powietrze typu S-75 D\u017awina. Efekt by\u0142 taki, \u017ce F-104 pru\u0142y niebo na ma\u0142ej wysoko\u015bci nad g\u0142owami swoich mieszka\u0144c\u00f3w. Pop\u0119kane szyby w oknach nie by\u0142y zjawiskiem rzadkim.<\/p>\n Odmiana samolotu Lockheed F-104 G Starfighter, kt\u00f3rych Niemcy mieli najwi\u0119cej mia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 przenoszenia \u0142adunk\u00f3w j\u0105drowych. Swego czasu, w\u0142adze niemieckie w przyp\u0142ywie fantazji, zwr\u00f3cili si\u0119 do amerykan\u00f3w, o przekazanie im cz\u0119\u015bci arsena\u0142u atomowego. Podobno argumentowali, \u017ce Wojsko Polskie taki arsena\u0142 posiada. By\u0142a to po\u0142owiczna prawda, bo arsena\u0142em broni j\u0105drowej na terenie PRL (na pewno w trzech obiektach) dysponowali wy\u0142\u0105cznie Rosjanie. Na szcz\u0119\u015bcie rozs\u0105dek nie opuszcza\u0142 amerykan\u00f3w. Faktem jednak jest, \u017ce w sytuacji konfliktu na masow\u0105 skal\u0119, amerykanie bez zb\u0119dnej zw\u0142oki u\u017cyliby \u0142adunk\u00f3w j\u0105drowych. Poniewa\u017c nie mogliby dokona\u0107 tego tylko swoimi si\u0142ami, bro\u0144 przekazaliby sojusznikom w Europie. Nie miejsce tu na temat wojny atomowej, ale m\u0142odemu czytelnikowi powiedzmy \u2013 Niezale\u017cnie od tego, kto by rozpocz\u0105\u0142 konwikt, to Polski by nie by\u0142o, a nasz teren by\u0142by jednym radioaktywnym centrum, wstrzymuj\u0105cym marsz obcych wojsk konwencjonalnych. Pierwsze decyzje w tym temacie zapad\u0142y ju\u017c w 1954 roku. Jednak, oficjalnie w 1967 roku administracja USA o\u015bwiadczy\u0142a w\u0142adzom niemieckiem, \u017ce nawet w sytuacji konfliktu zbrojnego nie otrzymaj\u0105 broni atomowej. Pow\u00f3d by\u0142 prosty. Ju\u017c od pocz\u0105tku 60-lat rosjanie na wyrzutniach stawiali pociski rakietowe zdolne zaatakowa\u0107 ka\u017cdy punkt na terenie Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Dlatego radioaktywny bufor ustawiony na Polskiej ziemi nie powstrzyma\u0142by CCCP przed atakiem na USA, a konflikt w Europie powinien by\u0107 tylko lokalny i konwencjonalny.<\/p>\n Co si\u0119 tyczy samolot\u00f3w OKB Mikojan i Guriewicz MiG-21 to by\u0142o w Polsce kilkana\u015bcie sztuk, kt\u00f3re teoretycznie mog\u0142y \u0142adunek atomowy przenosi\u0107. W 1968 roku, odebrali\u015bmy od producenta ostatnie 12 maszyn MiG-21 PFM. Samoloty te r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 troch\u0119 od wszystkich poprzednio odebranych. W ich numerach seryjnych by\u0142a litera N, a by\u0142y to samoloty MiG-21 PFM od nr 94 N 7809 do 94 N 7905. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c maszyny przystosowane do ataku bombami j\u0105drowymi. Jednak w Polsce nie mia\u0142o to \u017cadnego znaczenia, gdy\u017c na stanie Polskiego Wojska nie by\u0142o takiego uzbrojenia, a samoloty eksploatowano jak wszystkie pozosta\u0142e. Samoloty te znalaz\u0142y si\u0119 na wyposa\u017ceniu Wojska Polskiego tylko, dlatego, \u017ce dostali\u015bmy samoloty z innej fabryki ni\u017c do tej pory.<\/p>\n Aby domkn\u0105\u0107 temat nosicieli broni j\u0105drowej w Polsce, to ewidentnie samolotami uderzenia j\u0105drowego by\u0142a nasze Su-7 B stacjonuj\u0105ce w Bydgoszczy, z zadaniem zaatakowania broni\u0105 j\u0105drow\u0105, kt\u00f3r\u0105 w odpowiednim czasie mieli\u015bmy dosta\u0107, teren Danii.<\/p>\n Niemcy wci\u0105\u017c byli niezadowoleni. Przecie\u017c niezadowolenie jest warunkiem post\u0119pu. Wreszcie w 1962 roku, wymogli produkcj\u0119 F-104 w Europie, kt\u00f3ra trwa\u0142a do 1974 roku (z przerw\u0105 1966 – 1970), a we W\u0142oszech do 1986 roku. Data 1974 rok jest znamienna, bo w\u00f3wczas oblatano brytyjsko-w\u0142osko-niemiecki samolot Panavia Tornado. Cz\u0119\u015bci do samolot\u00f3w Lockheed F-104 Starfighter produkowano w RFN, Belgii, Holandii i W\u0142oszech. Monta\u017c ko\u0144cowy prowadzono we W\u0142oszech, a nieco p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w RFN, Belgii i Holandii. Ca\u0142o\u015b\u0107 koordynowa\u0142a organizacja Starfighter Management Office (NAMSO), kt\u00f3ra by\u0142a bezpo\u015brednio podleg\u0142a pod NATO. Dzi\u0119ki tej wsp\u00f3\u0142pracy Europa Zachodnia nauczy\u0142a si\u0119 zarz\u0105dza\u0107 produkcj\u0105 towar\u00f3w wysokich technologii, co przynios\u0142o efekty w produkcji wojskowej i cywilnej. Pierwsze samoloty F-104 G zbudowano w USA. Pozosta\u0142e samoloty by\u0142y budowane w czterech europejskich konsorcjach utworzonych w latach 1959-1962:<\/p>\n 1 – Italian Group – utworzone przez w\u0142oskie firmy Fiat, Alfa Romeo i Macchi oraz szereg mniejszych poddostawc\u00f3w. Ko\u0144cowy monta\u017c samolot\u00f3w odbywa\u0142 si\u0119 w zak\u0142adach Fiat w Turynie. Tak\u017ce w Turynie produkowano na licencji silniki J79. Zbudowano 200 sztuk. F-104 G. Potem budowano samoloty F-104 S.<\/p>\n 2 – ARGE S\u00fcd (Arbeitsgemeinschaft S\u00fcd) – utworzone przez firmy: Messerschmitt (w Augsburgu i w Manching), Dornier (Monachium), Heinkel (Speyer) oraz Siebel (Donauworth). Firma BMW w Koblencji budowa\u0142a silniki J79-GE-11A. Ko\u0144cowy monta\u017c samolot\u00f3w F-104 odbywa\u0142 si\u0119 w zak\u0142adach Messerschmitt w Manching, gdzie zbudowano 210 samolot\u00f3w F-104 G.<\/p>\n 3 – ARGE Nord (Arbeitsgemeinschaft Nord) – tworzy\u0142y firmy germa\u0144skie: Focke-Wulf (Brema), Hamburger Flugzeugbau (Hamburg), Weser Flugzeugbau (Einswarden) oraz holenderskie: Fokker (Amsterdam-Schiphol i Dordrecht) i Aviolanda (Papendrecht). Ko\u0144cowy monta\u017c samolot\u00f3w odbywa\u0142 si\u0119 w zak\u0142adach Fokker w Schiphol. Konsorcjum ARGE Nord zbudowa\u0142o 350 samolot\u00f3w F-104 G.<\/p>\n 4 – ARGE West (Arbeitsgemeinschaft West) – utworzone wok\u00f3\u0142 firm belgijskich Avions Fairey i SABCA, kt\u00f3re zorganizowa\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 lini\u0119 monta\u017cow\u0105 w Gosselines. W sk\u0142ad konsorcjum wesz\u0142a firma Fabrioue Nationale (Bruksela), produkuj\u0105ca silniki J79. Przemys\u0142 belgijski zbudowa\u0142 189 F-104 G.<\/p>\n \u0141\u0105cznie w Europie zbudowano 949 F-104 G. W sumie, wi\u0119c dla wojsk lotniczych czterech wspomnianych pa\u0144stw dostarczono 1015 maszyn, w tym 670 dla RFN, 120 dla Holandii, 100 dla Belgii oraz 125 dla W\u0142och. Dostawy tych maszyn zako\u0144czy\u0142y si\u0119 w 1966 roku. Jednak w 1968 roku, wobec znacznych strat samolot\u00f3w w wypadkach lotniczych rz\u0105d germa\u0144ski zakupi\u0142 dodatkowe 50 maszyn F-104 G. W tym celu ponownie uruchomiono lini\u0119 produkcyjn\u0105 ARGE S\u00fcd. Linia monta\u017cowa by\u0142a czynna od listopada 1970 roku do marca 1974 roku.<\/p>\n RFN u\u017cytkowa\u0142y 605 (586) maszyn wersji F-104 G, 145 (163) maszyn wersji RF-104 G (rozpoznawcze), 30 maszyn wersji F-104 F (dwumiejscowe) i 137 maszyn wersji TF-104 G (dwumiejscowe), z czego lotnictwo marynarki Marineflieger u\u017cytkowa\u0142o 146 maszyn wersji F-104 G i 27 wersji RF-104 G. Marynarka wojenna wykorzystywa\u0142a Lockheed F-104 Starfighter w roli samolot\u00f3w do walki z okr\u0119tami i wyposa\u017cy\u0142a je w pociski AS-30, zast\u0105pione p\u00f3\u017aniej skuteczniejszymi AS-34 Kormoran. F-104 u\u017cytkowano w latach 1960-1991. Samoloty, kt\u00f3rych nie uda\u0142o im si\u0119 rozbi\u0107, przekazano Turcji (oko\u0142o 150 sztuk) i Gracji (oko\u0142o 80 sztuk).<\/p>\n W RFN samolot Lockheed F-104 G Starfighter zosta\u0142 nazwany \u201eTw\u00f3rc\u0105 wd\u00f3w \u2013 Witwenmacher\u201d. By\u0142 og\u00f3lnie oceniany, jako niebezpieczny i trudny w pilota\u017cu. Z oko\u0142o 1\u00a0000 maszyn F-104 utracono blisko 300 samolot\u00f3w i zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 120 pilot\u00f3w (Najcz\u0119\u015bciej podaje si\u0119 liczb\u0119 116 os\u00f3b). Co istotne dane s\u0105 nieprecyzyjne. Padaj\u0105 liczby od oko\u0142o 180 katastrof do blisko 300. Fakty te s\u0105 troch\u0119 zdumiewaj\u0105ce zwa\u017cywszy, \u017ce w sytuacji braku wojny nie mo\u017cna by\u0142o precyzyjnie policzy\u0107 ile ich fatycznie by\u0142o. Minimalnym usprawiedliwieniem by\u0142o to, \u017ce katastrofa wojskowa to tajne przez poufne. Jednak nawet w Polsce g\u0142\u0119bokiego komunizmu tak nie by\u0142o. (Piszemy tutaj o 60\/70 latach, a nie o radosnej tw\u00f3rczo\u015bci komunist\u00f3w ko\u0144ca 40-lat.)<\/p>\n Kolejne krytyczne decyzje o Lockheed F-104 Starfighter pojawi\u0142y si\u0119 w po\u0142owie 60-lat, kiedy to kolejne dow\u00f3dztwo si\u0142 powietrznych RFN wyra\u017ca\u0142o swoj\u0105 negatywn\u0105 opinie o F-104. To nara\u017ca\u0142o na szwank sojusz w ramach NATO. W efekcie by\u0142y kolejne dymisje. Mi\u0119dzy innymi dow\u00f3dcy si\u0142 powietrznych RFN genera\u0142a Werner Panitzki w 1966 roku. Du\u017cy rozg\u0142os nabra\u0142a \u015bmier\u0107 29-letniego pilot Joachim von Hassel, syn ministra Kai-Uwego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w dniu 11 marca 1970 roku, podczas loty samolotem F-104.<\/p>\n \u015awiat\u0142o na spraw\u0119 rzuca polityka. Niepodzielnie rz\u0105dz\u0105ce partie CDU\/CSU (chadeckie, cho\u0107 z warto\u015bciami chrze\u015bcija\u0144skimi maj\u0105 tyle wsp\u00f3lnego, co w\u00f3\u0142 z karet\u0105) straci\u0142y w\u0142adz\u0119. Ich miejsce zaj\u0119\u0142y partie SPD\/FDP (lewactwo) i zacz\u0119\u0142y robi\u0107 porz\u0105dek po swojemu. Program nowego samolotu MRCA Panavia Tornado si\u0119 op\u00f3\u017ania\u0142. W dniu 24 czerwca 1971 roku, Bundestag przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 o zakupie 175 samolot\u00f3w F-4 Phantom, kt\u00f3re jednak mia\u0142y ograniczone zdolno\u015bci bojowe. Mia\u0142y s\u0142absze algorytmy stacji radiolokacyjnych i ograniczone uzbrojenie rakietowe.<\/p>\n Ale ruszy\u0142a machina dyskredytacji Lockheed F-104 Starfighter i prasa zacz\u0119\u0142a wy\u017cywa\u0107 si\u0119 na konstrukcji. \u017be by\u0142a niedopracowana, \u017ce w zasadzie amerykanie nie doko\u0144czyli ca\u0142ego programu badawczego. Jednocze\u015bnie nie ruszano pami\u0119ci poleg\u0142ych pilot\u00f3w i zachowano szacunek dla rodzin. Na pewno s\u0142usznie, ale jednak nale\u017ca\u0142o w\u00f3wczas zmodyfikowa\u0107 program szkoleniowy.<\/p>\n Nale\u017cy s\u0105dzi\u0107, \u017ce samoloty F-104 by\u0142y niew\u0142a\u015bciwie dobrane do zada\u0144, jakie mia\u0142y pe\u0142ni\u0107. Bardziej odpowiednim samolotem by\u0142by zdecydowanie Grumman F-11 Super Tiger. Cho\u0107 maszyna projektowana, jako pok\u0142adowa. To jednak nie by\u0142o przeszkod\u0105, bo podobnie, jako samolot pok\u0142adowy by\u0142 projektowany McDonnell Douglas F-4 Phantom.<\/p>\n Zastanawiaj\u0105ce jest te\u017c podawanie informacji o licznych awariach samolot\u00f3w Lockheed F-104 Starfighter. Czy s\u0142usznie?<\/p>\n Samolot Lockheed F-104 G Starfighter mia\u0142 jeden z najlepszych silnik\u00f3w XX wieku, General Electric J-79. Tak dobry, \u017ce by\u0142 u\u017cywany w wielu konstrukcjach bojowych, w tym w s\u0142ynnym Lockheed U-2. Rosjanie tak zachwycili si\u0119 silnikiem, \u017ce skopiowali jego regulowane stojany i zastosowali w silniku Al.-21 (wprowadzony do u\u017cytku 1969 roku) u\u017cywanym po dzie\u0144 dzisiejszy w samolotach OKB Suchoj Su-22. Aby doprowadzi\u0107 do awarii, taki silnik trzeba niechlujnie serwisowa\u0107 lub w og\u00f3le nim si\u0119 nie zajmowa\u0107. Zjawisko pompa\u017cu silnika General Electric J-79 praktycznie nie wyst\u0119powa\u0142o. Chyba, \u017ce silnik by\u0142 \u017ale obs\u0142ugiwany. Faktem jest, \u017ce zga\u015bni\u0119cie silnika w samolocie bojowym w tamtym okresie to by\u0142 problem. I w Polsce tego typu przypadki si\u0119 zdarza\u0142y. Je\u015bli pilot mia\u0142 doj\u015b\u0107 wysoko\u015bci m\u00f3g\u0142 spr\u00f3bowa\u0107 uruchomi\u0107 silnik z autorotacji. W prasie specjalistycznej by\u0142o kilkana\u015bcie artyku\u0142\u00f3w o ponownym uruchomienia silnika samolot\u00f3w OKB Mikojan i Guriewicz MiG-21, a nawet OKB Suchoj Su-20. Je\u015bli nie by\u0142o doj\u015b\u0107 pu\u0142apu to pilot si\u0119 katapultowa\u0142. Wi\u0119c problem nie by\u0142 w silnik.<\/p>\n To mo\u017ce instalacja elektryczna? W samolotach m\u00f3g\u0142 zawie\u015b\u0107 generator pr\u0105du i akumulatory jednocze\u015bnie, to i tak samolot nie by\u0142 bez energii elektrycznej. Automatycznie z lewej burty wysuwa\u0142a si\u0119 niewielkie turbina i dostarcza\u0142a potrzebnej energii, aby wr\u00f3ci\u0107 bezpiecznie na lotnisko. Przecie\u017c z tak\u0105 awari\u0105 i tak ten samolot zadania ju\u017c nie wykonywa\u0142. Turbina ta zapewnia tak\u017ce utrzymanie odpowiedniego ci\u015bnienia w uk\u0142adzie hydraulicznym.<\/p>\n To mo\u017ce podwozie si\u0119 nie wysuwa\u0142o? F-104 ma jedn\u0105 z najprostszych kinematyk podwozia. Prostsze mo\u017ce by\u0107 tylko podwozie sta\u0142e. Nawet gdyby awarii uleg\u0142a instalacja hydrauliczna to podwozie i tak mo\u017cna wysun\u0105\u0107 pod jego w\u0142asnym ci\u0119\u017carem. Prawd\u0105 jest, \u017ce skok amortyzator\u00f3w jest niewielki, co przy niew\u0142a\u015bciwym przyziemieniu mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 odbicie samoloty od RWY, wywrotk\u0119 i katastrof\u0119.<\/p>\n To mo\u017ce zawodny fotel katapultowany? Jednak samolot F-104 by\u0142 wyposa\u017cony w fotele Martin-Baker klasy zero-zero. Firma Martin-Baker to \u015bwiatowy lider tego typu urz\u0105dze\u0144. I ich fotele by\u0142y i s\u0105 montowane niemal we wszystkich samolotach Wolnego \u015awiata.<\/p>\n To mo\u017ce zawodny uk\u0142ad sterowania? Gdyby tak by\u0142o ju\u017c dawno by zosta\u0142 przeprojektowany i przerobiony. Pojedyncze egzemplarze F-104 NASA u\u017cywa\u0142a jeszcze w 90-latach XX wieku i \u017cadnego wypadku nie by\u0142o.<\/p>\n Na obu kraw\u0119dziach skrzyde\u0142 na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci p\u0142at\u00f3w zainstalowane klapy: natarcia i sp\u0142ywu, dodatkowo zainstalowano klapy systemu BLC (Boundary Layer Control) polepszaj\u0105ce charakterystyki lotne maszyny przy ma\u0142ych pr\u0119dko\u015bciach i podczas l\u0105dowania. F-104 by\u0142 pierwszym samolotem z systemem BLC, dzi\u0119ki kt\u00f3remu pomimo smuk\u0142ej sylwetki i kr\u00f3tkich skrzyde\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 l\u0105dowania maszyny by\u0142a por\u00f3wnywalna z innymi \u00f3wczesnymi my\u015bliwcami.<\/p>\n Samolot jest naprawd\u0119 prosty i nieskomplikowany. Tam nie za bardzo ma si\u0119 co zepsu\u0107, bo elektroniki jest niewiele. Najbardziej skomplikowana jest stacja radiolokacyjna, ale ona nie jest powodem do tego, aby samolot si\u0119 rozbi\u0142.<\/p>\n Mimo wszystko mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce wyszkolenie niemieckich pilot\u00f3w by\u0142o s\u0142abe, \u017ceby nie powiedzie\u0107 kiepskie. Niemcy nie mieli ani do\u015bwiadczenia, ani czasu na dobre szkolenie pilot\u00f3w. Samoloty z nap\u0119dem turboodrzutowym spad\u0142y im jak manna z nieba i nale\u017ca\u0142o je w\u0142\u0105czy\u0107 do s\u0142u\u017cby jak najszybciej. Buta niemiecka by\u0142a tak wielka, \u017ce nie korzystali z ofert, jakie sk\u0142ada\u0142a im armia USAF, aby odbywa\u0107 szkolenia w USA, gdzie utworzono specjalny oddzia\u0142 szkoleniowy dla kraj\u00f3w, kt\u00f3re eksploatowa\u0142y samoloty Lockheed F-104 Starfighter.<\/p>\n Teoretycznie pierwsze spotkania bojowe w powietrzu mi\u0119dzy samolotami MiG-21, a F-104 mog\u0142y nast\u0105pi\u0107 ju\u017c w 1966 roku podczas wojny w Wietnamie. Jednak nigdy do takiego starcia nie dosz\u0142o. Co prawda podczas jednej z akcji F-104 C bra\u0142y udzia\u0142 w zasadce na MiG-21, ale stanowi\u0142y tylko os\u0142on\u0119 odwrotu samolot\u00f3w F-4 Phantom. Podczas tej akcji samoloty F-4 Phantom str\u0105ci\u0142y 8 samolot\u00f3w MiG-21, nie ponosz\u0105c \u017cadnych strat.<\/p>\n Pierwszym krajem azjatyckim, kt\u00f3ry kupi\u0142 samoloty F-104 A by\u0142 Pakistan. F-104 A czyli my\u015bliwiec dzienny. Samoloty by\u0142y u\u017cywane i pochodzi\u0142y z USAF. By\u0142o to 10 samolot\u00f3w F-104 A i 2 samoloty F-104 B. Dostarczono je w 1961 roku. Wzi\u0119\u0142y one udzia\u0142 w konflikcie z Indiami we wrze\u015bniu 1965 roku, uzyskuj\u0105c cztery zwyci\u0119stwa powietrzne. Straty w\u0142asne wynios\u0142y 2 samoloty F-104 A. Jeden pad\u0142 ofiar\u0105 my\u015bliwca Dassault Mystere IV, drugi zosta\u0142 zestrzelony przez naziemn\u0105 opl. Podczas konfliktu Pakista\u0144sko-Indyjskiego w grudniu 1971 roku, pierwszym samolotem zestrzelonym przez F-104 by\u0142 indyjski Dassault Mystere IV. Po stronie Pakista\u0144skiej w walkach bra\u0142y udzia\u0142 g\u0142\u00f3wnie F-86 Sabre. Samoloty F-104 A wykorzystywano g\u0142\u00f3wnie do zada\u0144 specjalnych. Pakista\u0144skie F-104 A zestrzeli\u0142y cztery samoloty: 1 OKB Suchoj Su-7 i 1 Folland Gnat, 1 English Electric Canberra i 1 Breguet Alize. W\u00f3wczas to po stronie Indii pojawi\u0142y si\u0119 samoloty MiG-21 PF wyposa\u017cone w celowniki radiolokacyjne. Podczas kolejnych star\u0107 powietrznych Indyjskie MiG-21 zestrzeli\u0142y 8 maszyn F-104, bez starta w\u0142asnych. Po wojnie pozosta\u0142e Pakista\u0144skie F-104 szybko si\u0119 wykruszy\u0142y z braku cz\u0119\u015bci zamiennych. Ostatecznie Pakistan zakupi\u0142 francuskie Mirage III.<\/p>\n \u00a0Aby por\u00f3wnanie by\u0142o bli\u017csze prawdy pod uwag\u0119 wzi\u0119li\u015bmy 1975 rok. Niemcy w tym czasie przyj\u0119li ju\u017c na stanie oko\u0142o 600 samolot\u00f3w F-104 G, podczas gdy Polska posiada\u0142a w tym okresie zaledwie 373 samoloty MiG-21 PF\/PFM\/M\/MF. Czyli przewaga liczebna by\u0142a po stronie wroga. Pocieszaj\u0105cym by\u0142by fakt, \u017ce niemieccy piloci ju\u017c si\u0119 systematyczne rozbijali.\u00a0<\/p>\n \u00a0Silnik General Electric J79-GE-11A o ci\u0105gu 44,5 kN (4 537,74 kG, 10 004, 00 lbf) bez i 70,3 kN (7 168,60 kG, 15 804,07 lbf) z dopalaniem, to zdecydowanie lepsza jednostka nap\u0119dowa ni\u017c silnik Siergiej Tuma\u0144ski R-11. W tym czasie nasze samoloty MiG-21 posiada\u0142y dwie odmiany silnika R-11: pierwszy R-11 F-300 o ci\u0105gu 37,95 kN (3 870 kG, 8 531,89 lbf) bez dop. i 58,84 kN (6 000 kG, 13 227,74 lbf) z dop., drugi R-11 F2S-300 o ci\u0105gu 39,42 kN (4\u00a0020 kG, 8 862,58 lbf) bez dop. i 60,56 kN (6\u00a0175 kG, 13 613,54 lbf) z dop. Obie turbiny by\u0142y jedno-przep\u0142ywowe, ale zbudowane wed\u0142ug innej koncepcji. J79 to silnik jedno-szpulowy z regulowanymi \u0142opatkami stojanu, a silnik R-11 to silnik dwu-szpulowy. Natomiast dost\u0119p do wymiany silnik\u00f3w w obu samolotach jest niemal identyczny. Zar\u00f3wno w jednym jak i w drugim przypadku demontuje si\u0119 tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba razem z usterzeniem i odsuwa do ty\u0142u. W\u00f3wczas mo\u017cna domontowa\u0107 silnik od reszty p\u0142atowca i wysun\u0105\u0107 do ty\u0142u.\u00a0<\/p>\n R\u00f3\u017cnica w ci\u0105gu jest, ale nie tak znacz\u0105ca, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 w masie startowej samolot\u00f3w. Samolot F-104 G jest nieznacznie wi\u0119kszy i ci\u0119\u017cszy od MiG-21 PF-MF. Samoloty maj\u0105 odpowiednio mas\u0119 w\u0142asn\u0105 6\u00a0400 kg i 5\u00a0300 kg, a mas\u0119 max 13\u00a0000 kg i 9 700 kg.\u00a0W efekcie parametr taki jak pr\u0119dko\u015b\u0107 max jest podobny. Pr\u0119dko\u015b\u0107 max F-104 G to Ma 2,15 MiG-21 to Ma 2,1.\u00a0Je\u015bli chodzi o parametr pr\u0119dko\u015bci wznoszenia to nie ma zdecydowanego faworyta. Obie konstrukcje maj\u0105 na koncie absolutne rekordy wznoszenia. Ale rekordy wznoszenia by\u0142y uzyskiwane na specjalnie przygotowanych maszynach, wi\u0119c w odniesieniu do samolotu bojowego sprawa mo\u017ce przedstawia\u0107 si\u0119 troch\u0119 inaczej. W danych technicznych dla F-104 jest podane, \u017ce pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia wynosi 250 m\/s, co jest parametrem najlepszym z rekordowych lot\u00f3w na wznoszenie. Z kolei Rosjanie podaj\u0105, \u017ce samolot MiG-21 PFM na pu\u0142ap 10\u00a0000 m wznosi si\u0119 11,4 min. Natomiast z wnoszeniem wi\u0105\u017ce si\u0119 pu\u0142ap. Nam chodzi o pu\u0142ap operacyjny, czyli taki, na kt\u00f3rym samolot mo\u017ce kontynuowa\u0107 lot poziomy. F-104 ma ten parametr w warto\u015bci 17\u00a0680 m, a MiG-21 nieco lepszy 19\u00a0000 m. Przewaga MiG-21 wynika z mniejszego obci\u0105\u017cenia p\u0142ata.\u00a0Zasi\u0119g to parametr najtrudniejszy do prawid\u0142owego por\u00f3wnania. Na szcz\u0119\u015bcie obie konstrukcje nie korzystaj\u0105 z tankowania w powietrzu. (Amerykanie w Wietnamie stosowali F-104 przystosowane do tankowania w powietrzu przy pomocy gi\u0119tkiego przewodu). Oba samoloty stosuj\u0105 dodatkowe zbiorniki paliwa. F-104 G standardowo w RFN lata\u0142 z czterema dodatkowymi zbiornikami. Dwa umieszczone na ko\u0144cach skrzyde\u0142 i dwa podwieszane pod skrzyd\u0142ami. Te cztery dodatkowe zbiorniki zwi\u0119ksza\u0142y znacznie czas obs\u0142ugi samolotu, mi\u0119dzy innymi, dlatego, \u017ce samolot ko\u0142uj\u0105c ju\u017c na start musia\u0142 przed DS. (RWY) zatrzyma\u0107 si\u0119, aby mechanik zdj\u0105\u0142 ostatnie cztery bezpieczniki w\u0142a\u015bnie ze zbiornik\u00f3w. T\u0119 czynno\u015b\u0107 wprowadzono, po to, aby samolot podczas ko\u0142owania nie bra\u0142 paliwa z dodatkowych zbiornik\u00f3w, co mog\u0142o wp\u0142yn\u0105\u0107 na niew\u0142a\u015bciwe wywa\u017cenie maszyny przy starcie. W Polsce MiG-21 zwykle mia\u0142 jeden dodatkowy pod kad\u0142ubowy zbiornik paliwa. Og\u00f3lnie mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce zasi\u0119g obu samolot\u00f3w by\u0142 podobny, przy za\u0142o\u017ceniu podobnego profilu lotu. MiG-21 ma instalacj\u0119 paliwow\u0105 o pojemno\u015b\u0107 2 780 litr\u00f3w, plus zbiornik dodatkowy 400 litr\u00f3w.\u00a0Samoloty F-104 G dzia\u0142a\u0142y tylko z baz lotniczych. Natomiast Polskie MiG-21 PF-MF mog\u0142y by\u0107 eksploatowane z DOL (drogowy odcinek lotniskowy), co znacznie uelastycznia\u0142o zarz\u0105dzaniem wojskami lotniczymi. Ma\u0142o tego, samolot MiG-21 PF-MF otrzyma\u0142 wi\u0119ksze ko\u0142a (pneumatyki), w por\u00f3wnaniu do wersji MiG-21 F-13, aby m\u00f3g\u0142 korzysta\u0107 z lotnisk z gruntowymi polami wzlot\u00f3w. Na taki luksus F-104 G nie m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107.\u00a0Samoloty F-104 G startowa\u0142y zawsze pojedynczo, cho\u0107 amerykanie w bazie szkolnej w Arizonie cz\u0119sto stosowali start par\u0105 maszyn jednocze\u015bnie. W Polsce na DS. (RWY) o szeroko\u015bci 60 m cz\u0119sto startowano kluczem na raz (4 maszyny), co nie tylko by\u0142o widowiskowe, ale przede wszystkim pozawala\u0142o podnie\u015b\u0107 w powietrze ca\u0142y pu\u0142k (36 maszyn) w ci\u0105gu kilku minut. Przy czym wypracowano technik\u0119 naprzemiennych start\u00f3w z obu ko\u0144c\u00f3w DS. (RWY) oraz z drogi ko\u0142owania.\u00a0Polskie my\u015bliwce MiG-21 PFM mia\u0142y tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wspomagania startu przy pomocy dw\u00f3ch przyspieszaczy rakietowych SPRD-99. Przyspieszenie jest dwukrotnie wi\u0119ksze ni\u017c przy tradycyjnym starcie. Samolot odrywa si\u0119 od drogi startowej po 8-10 sekundach, a nie po oko\u0142o 20 sekundach.\u00a0Przyspieszacze s\u0105 montowane do specjalnych zaczep\u00f3w umieszczonych na kad\u0142ubie. Pierwszy zaczep jest zaczepem si\u0142owym. To na niego przekazywana jest g\u0142\u00f3wna si\u0142a. Drugi zaczep stabilizuje kad\u0142ub przyspieszacza, a po jego sko\u0144czonej pracy jest odblokowywany i przyspieszacz pod w\u0142asnym ci\u0119\u017carem odpada od samolotu. Najpierw montuje si\u0119 przyspieszacz do kad\u0142uba bez podpina z\u0142\u0105cza elektrycznego. Nast\u0119pnie pilot uruchamia silnik samolotu. Sprawdza systemy samolotu, a na ko\u0144cu prze\u0142\u0105czniki sterowania przyspieszaczami "\u041f\u0423\u0421\u041a. \u0423\u0421\u041a\u041e\u0420." i "\u0421\u0411\u041e\u0420\u0421 \u0423\u0421\u041a\u041e\u0420.". W\u00f3wczas pilot daje technikowi znak do pod\u0142\u0105czenia z\u0142\u0105cza elektrycznego. Po wyko\u0142owaniu na drog\u0119 startow\u0105 i uzyskaniu zezwolenia na start pilot uruchamia na pulpicie wspomniane wy\u017cej w\u0142\u0105czniki. Zapalaj\u0105 si\u0119 kontrolki, o gotowo\u015bci do zap\u0142onu, osobno dla lewej i prawej strony, "\u0423\u0421\u041a\u041e\u0420\u0418\u0422. \u041f\u0420\u0410\u0412." i "\u0423\u0421\u041a\u041e\u0420\u0418\u0422. \u041b\u0415\u0412.". Po rozpocz\u0119ciu rozbiegu uruchamia si\u0119 przyspieszacze przyciskiem "\u041f\u0423\u0421\u041a \u0423\u0421\u041a\u041e\u0420\u0418\u0422.". Dzieje si\u0119 to w przedziale czasu od 2 do 5 sekund od momentu rozpocz\u0119cia rozbiegu i zale\u017cy od zestawu uzbrojenia zabranego przez samolot. Generalnie najp\u00f3\u017aniej uruchamia si\u0119 przyspieszacze, gdy pod kad\u0142ubem jest dodatkowy zbiornik paliwa. Przyspieszacze u\u017cywa si\u0119 tylko przy pracuj\u0105cym dopalaczu silnika samolotu. Przyspieszacze mo\u017cna stosowa\u0107 tak\u017ce na drogach startowych o nawierzchni gruntowej. Gdy zaczynaj\u0105 one dzia\u0142a\u0107 czuje si\u0119 wyra\u017ane zwi\u0119kszenie rwania do przodu oraz charakterystyczny d\u017awi\u0119k. Rozbieg trwa\u0142 od 7 do 9 sekund, a w chwili oderwania samolotu od ziemi pr\u0119dko\u015b\u0107 wynosi 340 \u2013 350 km\/h. To, \u017ce przyspieszacz sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 da\u0142o si\u0119 \u0142atwo odczu\u0107 nag\u0142ym spadkiem przyspieszenia. Samolot ju\u017c mia\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 oko\u0142o 390 km\/h. W wyznaczonym rejonie, w pobli\u017cu lotniska, przyciskiem "C\u0411POC \u0423CKOP." zrzuca si\u0119 przyspieszacze. Zga\u015bni\u0119cie lampek (wy\u017cej wymienionych) \u015bwiadczy o odpadni\u0119ciu przyspieszaczy.\u00a0Sytuacje awaryjne bywa\u0142y bardzo rzadkie i tak\u017ce by\u0142a okre\u015blona metodyka post\u0119powania.\u00a0W przypadku nie uruchomienia si\u0119 obu przyspieszaczy pilot mia\u0142 natychmiast przerywa\u0107 start i wykorzysta\u0107 wszystkie sposoby dla zatrzymania maszyny na DS. Kiedy zapada decyzja o przerwaniu startu, pilot wy\u0142\u0105cza sterowanie przyspieszaczami.\u00a0Gdy zadzia\u0142a\u0142 tylko jeden przyspieszacz. Objawia\u0142o si\u0119 to mniejszym przyrostem pr\u0119dko\u015bci, mniejszym ha\u0142asem i lekkim skr\u0119caniem samolotu, korygowanym peda\u0142ami. Zwykle mo\u017cliwe by\u0142o kontynuowanie startu, bo zale\u017ca\u0142 on od d\u0142ugo\u015bci DS. Pilot post\u0119puje w\u00f3wczas jak przy starcie bez tych urz\u0105dze\u0144.\u00a0Gdy przyspieszacze uruchomi\u0142y si\u0119 przed wej\u015bciem silnika na max obroty i przed uruchomieniem dopalacza. Pilot nie startowa\u0142. Wykorzystywa\u0142 RWY do potoczenia samolotu po niej dla wypalenia paliwa przyspieszaczy.\u00a0Gdy przyspieszacze nie odpad\u0142y, pilot wykonywa\u0142 ponowne zaj\u015bcie na rejon zrzutu i ponawia\u0142 pr\u00f3b\u0119. Je\u015bli to nie by\u0142o efektu, wykonywa\u0142 kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0119 z wytworzeniem przeci\u0105\u017cenia wi\u0119kszego ni\u017c 1g. Je\u015bli by\u0142 brak efekt\u00f3w zg\u0142asza\u0142 KL (kierownikowi lot\u00f3w) i l\u0105dowa\u0142 z nieodrzuconymi przyspieszaczami, pami\u0119taj\u0105c, aby mie\u0107 oko\u0142o 200 litr\u00f3w paliwa mniej ni\u017c przy normalnym l\u0105dowaniu.<\/p>\n L\u0105dowanie. F-104 u\u017cywa spadochronu hamuj\u0105cego, kt\u00f3ry mo\u017cna wypu\u015bci\u0107 tylko po przyziemieniu. MiG-21 posiada spadochron hamuj\u0105cy umieszczony u nasady statecznika pionowego, kt\u00f3ry mo\u017cna wypu\u015bci\u0107 przed przyziemieniem. Spadochron hamuj\u0105cy ma powierzchni\u0119 16 m2.\u00a0Samolot F-104 G otrzyma\u0142 hak do l\u0105dowania identyczny jak maj\u0105 samoloty pok\u0142adowe. Cho\u0107 F-104 nigdy nie l\u0105dowa\u0142 na lotniskowcach. Na wszystkich lotniskach wojskowych umieszczono liny hamuj\u0105ce. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, Polscy lotnicy troch\u0119 zazdro\u015bcili takiego awaryjnego systemu \u0142apania samolot\u00f3w. Bo w Polsce stosowano tak zwane \u201emigo-\u0142apki\u201d, czyli kawa\u0142 zoranego pola za ko\u0144cem DS (RWY).\u00a0Systemy ratunkowe. F-104 posiada fotel klasy 0-0. MiG-21 posiada fotel KM-1 zapewnia ratunek przy pr\u0119dko\u015bci od 130 do 1 200 km\/h i od wysoko\u015bci 0 m.\u00a0<\/p>\n \u00a0Subiektywnie oceniaj\u0105c obs\u0142ug\u0119 obu samolot\u00f3w odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce obs\u0142uga F-104 G jest bardziej skomplikowana. Wykonuje j\u0105 zawsze dw\u00f3ch technik\u00f3w. Samolot ma wi\u0119cej bezpiecznik\u00f3w (Remowe Before Flight) i os\u0142on wra\u017cliwych punkt\u00f3w samolotu. Na ostre kraw\u0119dzie natarcia skrzyde\u0142 musz\u0105 by\u0107 zak\u0142adane gumowe lub wykonane z tworzywa sztucznego os\u0142ony w jaskrawym kolorze. Dost\u0119p do osprz\u0119tu silnika znajduje si\u0119 pod doln\u0105 klap\u0105 kad\u0142uba. Aby si\u0119 tam dosta\u0107, trzeba nisko si\u0119 pochyli\u0107 i kuca\u0107. W obu samolotach dost\u0119p do kokpitu mo\u017cliwy jest tylko poprzez dostawiane schodki. W F-104 G z prawej burty, w MiG-21 PF-MF z lewej burty. W jednym i drugim samolocie, przed i za kabin\u0105 pilota jest przedzia\u0142 elektroniki.\u00a0<\/p>\n \u00a0F-104 G zosta\u0142 wyposa\u017cony w 6-lufowe dzia\u0142ko Vulcan M-61A-1 kal 20 mm. Dzia\u0142ko jest typu nap\u0119dowego. Jego szybkostrzelno\u015b\u0107 wynosi 4\u00a0000 \u2013 6\u00a0000 strza\u0142\u00f3w\/min. Zapas 725 szt. amunicji. Dzia\u0142ko nale\u017cy do topowych. Skomplikowany jest jednak proces sprawdzenia dzia\u0142ka na strzelnicy, tak zwanego przestrzelenia. Z uwagi na to, \u017ce samolot F-104 stoj\u0105cy na podwoziu, jest pochylony do przodu, nale\u017cy pod jego prz\u00f3d podstawi\u0107 podno\u015bnik i unie\u015b\u0107 samolot oko\u0142o 15 cm. Nast\u0119pnie ca\u0142y samolot si\u0119 kotwiczy, kilkoma parami stalowych odci\u0105g\u00f3w. Dopiero w\u00f3wczas mo\u017ce wypr\u00f3bowa\u0107 dzia\u0142ko. MiG-21 ma dzia\u0142ko dwu-lufowe kal 23 mm. Szybkostrzelno\u015b\u0107 oko\u0142o 1\u00a0200 strza\u0142\u00f3w\/min. Dzia\u0142ko zabiera 200 szt. amunicji. Starsze wersje mia\u0142y dzia\u0142ko podwieszone pod kad\u0142ubem w zasobniku, gondoli GP-9 (gondola puszecznaja). Gondola jest montowana na tym samym w\u0119\u017ale, co dodatkowy zbiornik paliwa. Trzeba wyra\u017anie powiedzie\u0107, \u017ce MiG-21 PF uzyska\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przenoszenia tego zasobnika ju\u017c w czasie eksploatacji. Nowsze MiG-21 maj\u0105 ju\u017c dzia\u0142ko zamontowane na sta\u0142e na opuszczanej lawecie. Aby wypr\u00f3bowa\u0107 dzia\u0142ko zamontowane w samolocie na strzelnicy, nale\u017cy przednie podwozie schowa\u0107. W przypadku uzbrojenia lufowego widoczne s\u0105 dwie szko\u0142y. Na Zachodzie wychodzono z za\u0142o\u017cenia, \u017ce trzeba przeciwnika zasypa\u0107 gradem pocisk\u00f3w w jak najkr\u00f3tszym czasie, a kaliber traktowany by\u0142, jako sprawa drugoplanowa. W pa\u0144stwie moskiewskim stawiano na kaliber pocisku, a nie na ilo\u015b\u0107. Faktem jest, \u017ce jeden pocisk mo\u017ce skutecznie uszkodzi\u0107 d\u017awigar skrzyd\u0142a samolotu przeciwnika i doprowadzi\u0107 do jego urwania, dlatego w 70-latach pojawi\u0142y si\u0119 skrzyd\u0142a wielo-d\u017awigarowe.\u00a0<\/p>\n \u00a0F-104 G jest wyposa\u017cony w stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105 NASARR F-15A (zasi\u0119g 40-50 km, a samolot MiG-21 wykrywa z odleg\u0142o\u015bci 40 km, ale nie na tle ziemi) samolot G-104 G ma tak\u017ce: czujnik podczerwieni, bezw\u0142adno\u015bciowy uk\u0142ad nawigacyjny Litton LN-3, system nawigacyjny TACAN, pilot automatyczny Honeywell \u00a0MH-97G. F-104 G jest uzbrojony do czterech k.p.r. AIM-9B Sidewinder kierowanych na podczerwie\u0144.\u00a0MiG-21 zosta\u0142 wyposa\u017cony w staj\u0119 radiolokacyjn\u0105 RP-21 (Izumrud-2), co pozwoli\u0142o na wykorzystanie kpr RS-2 US, naprowadzanych systemem radiolokacyjny. Opr\u00f3cz tego ma na uzbrojeniu k.p.r. R-3 kierowane na podczerwie\u0144. Pociski te s\u0105 wzorowane na konstrukcji pocisku AIM-9 Sidewinder. P\u00f3\u017aniej na bazie pocisku R-3 opracowano pocisk R-3 R kierowany radiolokacyjnie.\u00a0Jak mia\u0142 w teorii wygl\u0105da\u0107 atak przeprowadzany przez MiG-21 PF pociskiem RS-2 US ? Po starcie pilot, ci\u0105gle pozostaj\u0105c w \u0142\u0105czno\u015bci ze SD (Stanowisko Dowodzenia) lub PN (Punkt Naprowadzania), jest kierowany na okre\u015blony kurs i zajmuje odpowiedni pu\u0142ap. Kierowanie odbywa si\u0119 sposobem wzrokowo-fonicznym lub przyrz\u0105dowo, za po\u015brednictwem radiolinii telemetrycznej AR\u0141-S \u201eLazur\u201d. Kiedy samolot znajdzie si\u0119 w odpowiedniej odleg\u0142o\u015bci od nieprzyjaciela dopiero w\u00f3wczas uruchamia SR, przechwytuje cel, wykonuje atak i powraca do bazy. Atak mia\u0142 by\u0107 jednokrotny. W warunkach bojowych odleg\u0142o\u015b\u0107 do celu wynosi\u0142a kilka kilometr\u00f3w. W lotach treningowych oko\u0142o 20 km.\u00a0Jak realizowane jest naprowadzanie? Zastosowano naprowadzanie radiolokacyjne, p\u00f3\u0142aktywne. Celownik radiolokacyjny samolotu wysy\u0142a promieniowanie, kt\u00f3re odbite od celu zostaje odebrane przez pocisk i przetworzone na odpowiednie sygna\u0142y realizuj\u0105 korekt\u0119 toru lotu. P\u00f3\u0142automatyczno\u015b\u0107 takiego uk\u0142adu polega na istnieniu przesy\u0142owej linii miedzy pociskiem i celem. Uk\u0142ad pracuje na falach radiowych zakresu centymetrowego. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy aktywny, a p\u00f3\u0142aktywnym polega na tym, \u017ce w aktywnym cel jest naprowadzany falami wysy\u0142anymi przez pocisk. Pocisk RS-2 US jest przystosowany do niszczenia obiekt\u00f3w powietrznych, z tylnej p\u00f3\u0142sfery, w ka\u017cdych warunkach atmosferycznych. Mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce odpalany do cel\u00f3w naziemnych i nawodnych, ale zasadniczo z ich widzialno\u015bci\u0105. Po zej\u015bciu z wyrzutni pocisk utrzymuje si\u0119 w wi\u0105zce promieniowania elektromagnetycznego, wys\u0142anej przez \u015bledz\u0105cy obiekt celownik radiolokacyjny. Wymaga to od pilota ci\u0105g\u0142ego pod\u015bwietlania celu do momentu eksplozji pocisku. Pilot nie mo\u017ce gwa\u0142townie manewrowa\u0107 samolotem, gdy\u017c mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zerwania \u0142\u0105czno\u015bci z pociskiem. Pocisk RS-2 US mia\u0142 stosunkowo du\u017c\u0105 awaryjno\u015b\u0107 i nisk\u0105 skuteczno\u015b\u0107.\u00a0Wiemy, \u017ce ten schemat nie wytrzyma\u0142 pr\u00f3by czasu, co potwierdzi\u0142y nast\u0119pne konflikty zbrojne. Dlatego jeszcze w 80-tych latach, mimo utraty wielu swoich w\u0142a\u015bciwo\u015bci bojowych, MiG-21 PF m\u00f3g\u0142 by\u0107 skutecznym or\u0119\u017cem. Przy dobrej organizacji walki, uwzgl\u0119dniaj\u0105c wszystkie ograniczenia samolotu, mo\u017cna by\u0142o nim skutecznie powalczy\u0107. Dobra taktyka, czyli stosowanie grup demonstracyjnych na wysokich pu\u0142apach z w\u0142\u0105czonymi SR (stacjami radiolokacyjnymi), grupy pozoracji udaj\u0105ce np. atak na cele naziemne, grupy uderzeniowe dzia\u0142aj\u0105ce na ma\u0142ej wysoko\u015bci skryte na tle ziemi gotowe do ataku, zmiany sk\u0142adu grup, wycofywanie maszyn z ma\u0142ym zapasem paliwa. Efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 wzros\u0142aby przy zastosowaniu systemu DR\u0141O, odpowiednik AWACS, kt\u00f3rego Polska nie posiada\u0142a, ale posiada\u0142 nasz \u201esojusznik\u201d CCCP.\u00a0W Polsce strzelanie do cel\u00f3w powietrznych, zwykle w postaci bomb \u015bwiec\u0105cych, prowadzono na poligonie Ustka. Prawdziwe odpalanie (strzelanie) k.p.r. do cel\u00f3w lataj\u0105cych manewruj\u0105cych i niemanewruj\u0105cych na samolotach MiG-21 PF w Polsce nie prowadzono. \u0106wiczenia te wykonywano na terenie CCCP na ich poligonie po\u0142o\u017conym za Morzem Kaspijskim. \u0106wiczenia te przeprowadzono nie cz\u0119\u015bciej ni\u017c raz w roku, z uwagi na koszty. Wytypowana grupa pilot\u00f3w, nawigator\u00f3w naprowadzania, specjalist\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci, grupa radiotechniczna ubezpieczania lot\u00f3w i technik\u00f3w od uzbrojenia, po pomy\u015blnym zaliczeniu \u0107wicze\u0144 na poligonie Ustka, samolotami transportowymi udawa\u0142a si\u0119 do CCCP. Zawsze by\u0142a grupa oficer\u00f3w z DWL i Dow\u00f3dztwa \u0107wicz\u0105cej dywizji. Korzystano tylko ze sprz\u0119tu sowieckiego. Sprz\u0119t ten zwykle by\u0142 o klas\u0119 lepszy pod sprz\u0119tu u\u017cywanego w Polsce. Samoloty mia\u0142y nowsze silniki, a przede wszystkim algorytmy stacji radiolokacyjnych by\u0142y lepsze. Po zapoznaniu si\u0119 ze sprz\u0119tem przyst\u0119powano do \u0107wicze\u0144. Rozpoczynano od zwalczania celu niemanewruj\u0105cego, potem cel manewrowa\u0142, a na ko\u0144cu wprowadzano elementy taktyczne, czyli zbli\u017cenie do warunk\u00f3w wojennych. Celem powietrznym by\u0142 zwykle \u0141a-17 w r\u00f3\u017cnych odmianach, np. \u0141a-17 MM.\u00a0\u00a0K.p.r. R-3. Samoloty MiG-21 PF mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z k.p.r. R-3 \/ K-13, kt\u00f3re s\u0105 podstawowym uzbrojeniem MiG-21 F-13. Poniewa\u017c pociski RS-2 US mia\u0142y stosunkowo du\u017c\u0105 awaryjno\u015b\u0107 i nisk\u0105 skuteczno\u015b\u0107, dlatego pozwolono na opracowanie wersji k.p.r. R-3 sterowany radiolokacyjnie p\u00f3\u0142aktywnie. Tak powsta\u0142 pocisk R-3 R. W stosunku do wersji kierowanej termicznie jest d\u0142u\u017cszy i ci\u0119\u017cszy. Zasi\u0119g pozosta\u0142 bez zmian (8 km) i \u0142adunek wybuchowy tak\u017ce (11,3 kg) . Jego podstawowe dane; d\u0142ugo\u015b\u0107 3,42 m, \u015brednica kad\u0142uba 0,127 m, masa 83 kg. Wszystkie nowsze samoloty MiG-21 by\u0142y uzbrajane w dwa k.p.r. R-3 i dwa k.p.r. R-3 R.\u00a0Je\u015bli chodzi o uzbrojenie rakietowe to samolot F-104 prezentowa\u0142 si\u0119 gorzej ni\u017c MiG-21. Samoloty F-104 G nie przenosi\u0142y \u017cadnych pocisk\u00f3w rakietowych kierowanych radiolokacyjnie. To ogranicza\u0142o u\u017cycie samolotu w trudnych warunkach pogodowych (deszcz, zachmurzenie), kiedy g\u0142owica na podczerwie\u0144 \u0142atwo gubi\u0142a \u017ar\u00f3d\u0142o ciep\u0142a.\u00a0<\/p>\n \u00a0Do po\u0142owy lat 70-tych w lotnictwie Polskim w temacie manewrowych walk powietrznych szkolono pilot\u00f3w jedynie w dzia\u0142aniach pojedynczego samolotu lub pary samolot\u00f3w. Przykre do\u015bwiadczenia z konflikt\u00f3w zbrojnych z prze\u0142omu 70\/80-lat uzmys\u0142owi\u0142y dow\u00f3dcom konieczno\u015b\u0107 przygotowania lotnictwa my\u015bliwskiego do dzia\u0142a\u0144 w wi\u0119kszych grupach. W Polskim Lotnictwie nie by\u0142o to takie obce, gdy\u017c w okresie eksploatacji my\u015bliwc\u00f3w Jak-23 prowadzono grupowe walki powietrzne. Dla MiG-21 opracowano now\u0105 taktyk\u0119, kt\u00f3r\u0105 uj\u0119to w \u0107wiczeniach z grupy 700 (7XX). Do szkolenia w tym elemencie wybierano w pe\u0142ni przeszkolonych pilot\u00f3w, czyli takich, kt\u00f3rzy przeszli ju\u017c wszystkie stopnie wtajemniczenia i dodatkowo wykazywali odpowiednie cechy psycho-motoryczne. Zw\u0142aszcza prawid\u0142owe dzia\u0142anie w sytuacjach stresuj\u0105cych. \u0106wiczenia zdecydowanie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od dotychczas wykonywanych. W powietrzu by\u0142o 8 – 10 samolot\u00f3w, ale by\u0142y przypadki \u0107wicze\u0144 24 maszyn (6 maszyn w czterech grupach). Walka toczy\u0142a si\u0119 na du\u017cej przestrzeni i cz\u0119sto bez kontaktu wzrokowego. Dwa ugrupowania by\u0142y naprowadzane na siebie na kursach przeciwnych i dopiero w\u00f3wczas wywi\u0105zywa\u0142a si\u0119 walka. Prowadzono j\u0105 wed\u0142ug ustalonych schemat\u00f3w, kt\u00f3re wcze\u015bniej \u0107wiczono indywidualnie lub parami. Te schematy otrzyma\u0142y kr\u00f3tkie nazwy; W\u0119ze\u0142, Arkan, Muszelka i inne. Gdy prowadz\u0105cy rzuca\u0142 w eter takie has\u0142o, wszyscy wiedzieli, co maj\u0105 robi\u0107. Poniewa\u017c obszar walki by\u0142 du\u017cy to wymaga\u0142 nieustannego wypatrywania i swoich i obcych. Wykonywano cz\u0119sto manewry na granicznych warto\u015bciach samolot\u00f3w. Podczas tych \u0107wicze\u0144 piloci wykonywali \u015bwiadomie p\u0119tl\u0119 pochy\u0142\u0105, czyli p\u0119tl\u0119 odchylon\u0105 od pilonu o 20 \u2013 30 stopni. Figura ta pozwala na lepsz\u0105 obserwacj\u0119 przestrzeni i mo\u017cna j\u0105 rozpocz\u0105\u0107 z r\u00f3\u017cnych pocz\u0105tkowych pr\u0119dko\u015bci. Kiedy przeciwnik wykonywa\u0142 ciasny wira\u017c, to wykonuj\u0105c p\u0119tl\u0119 pochy\u0142\u0105 mo\u017cna by\u0142o utrzyma\u0107 si\u0119 w jego granicach.<\/p>\n Podczas tych \u0107wicze\u0144 nie korzystano ze SR, chocia\u017c w \u0107wiczeniach podstawowych trenowano wyszukiwanie cel\u00f3w przy pomocy SR. Powodem jest niedostateczny zasi\u0119g SR oraz ma\u0142y k\u0105t jej patrzenia. A przede wszystkim pracuj\u0105ca SR zdradza po\u0142o\u017cenie, bo samoloty MiG-21 maj\u0105 system wykrywania opromieniowania. Na MiG-21 nie praktykowano atak\u00f3w na kursach spotkaniowych, chocia\u017c k.p.r. R-60 M teoretycznie mog\u0142y by\u0107 odpalane po przycelowaniu z wykorzystaniem celownika optycznego. Reasumuj\u0105c sukces tkwi\u0142 w doskona\u0142ym wzroku pilota, mistrzowskim opanowaniu maszyny i zdobytym do\u015bwiadczeniu. W pu\u0142kach po przej\u015bciu tych \u0107wicze\u0144 tworzono nawet klucze walk manewrowych.\u00a0\u00a0Na sam koniec zostawili\u015bmy kwesti\u0119 zwrotno\u015bci samolot\u00f3w. Z suchych parametr\u00f3w wynika, \u017ce F-104 jest mniej zwrotny od MiG-21. Przy tej samej pr\u0119dko\u015bci lotu, zwrot o 180 stopni wykonuje o 1-2 sekundy wolniej, a to jest szmat czasu. Lecz jego manewr pionowy mo\u017ce by\u0107 szybszy. Brak jest pe\u0142nych relacji, jak wygl\u0105da\u0142y starcia w wojnie Pakista\u0144sko-Indyjskiej w grudniu 1971 roku. Wiemy natomiast, \u017ce w Indiach byli w tym czasie doradcy z CCCP. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce za sterami MiG-21 byli lotnicy z pa\u0144stwa moskiewskiego. Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce po sprzedaniu Polskich MiG-21 F-13 do Syrii kraj ten z\u0142o\u017cy\u0142 propozycj\u0119 naszym pilotom, aby wzi\u0119li udzia\u0142 w walce, z czego nasi oczywi\u015bcie nie skorzystali. Natomiast historia potwierdza, \u017ce za sterami obcych maszyn czasami zasiadli lotnicy z pa\u0144stwa moskiewskiego. Zwracamy uwag\u0119 na ten fakt, bo historia potwierdza, \u017ce nawet super samolot w r\u0119kach niedo\u015bwiadczonego i s\u0142abo wyszkolonego pilota jest mi\u0119sem armatnim dla samolotu starszego, ale za sterami, kt\u00f3rego siedzi \u015bwietny pilot.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy\u017cynach w Krakowie s\u0105 obecnie (2017 rok) dwa samoloty Lockheed F-104 Starfighter. Pierwszym jest Lockheed F-104 S ASA-M Starfighter Nr MM6876 zbudowany we W\u0142oszech. Samolot u\u017cywany by\u0142 w 9. Skrzydle My\u015bliwskim. Ostatni lot operacyjny wykona\u0142 w dniu 30 wrze\u015bnia 2004 roku, a ostatni lot do\u015bwiadczalny w dniu 27 lipcu 2005 roku. Samolot bez silnika, zosta\u0142 dostarczony do Krakowa w listopadzie 2008 roku. Samolot jest w typowym malowaniu W\u0142oskim.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5180","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5180"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5480,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5180\/revisions\/5480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}F-104 kontra MiG-21.<\/h3>\n
Grumman F-11 Tiger.<\/h3>\n
Lockheed F-104 Starfighter.<\/h3>\n
Lockheed F-104 Starfighter dla RFN.<\/h3>\n
Starcia F-104 z MiG-21.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/bdd80b5af19cc3f98f146c3ae3840f47a7a7bea9.jpeg\")
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/4e41136d68aaad3f9c712f95093e8f9cc5afc94e.jpeg\")
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/6ec65cc975792545ab86721f70bdc6340a5175ee.jpeg\")
Niemieckie F-104 G kontra Polskie MiG-21 PF\/PFM\/M\/MF<\/h3>\n
Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy.<\/h3>\n
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/81dc4a7b2f3363db7583b79705d3fb3bf177f971.jpeg\")
![\"MiG-21](\"https:\/\/images.polot.net\/bc949ee73670fddee9f296a5b24eb6ec7c3b7be1.jpeg\")
Obs\u0142uga samolotu.<\/h3>\n
Uzbrojenie strzeleckie.<\/h3>\n
Pociski rakietowe.<\/h3>\n
Taktyka.<\/h3>\n
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/8b851c43e11ba3522f33b3bf97f22d3c48330375.jpeg\")
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/1cf032c150543d59fa85213c8b1f58f85daed3a4.jpeg\")
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/ca7082ca231fd500ebbfbd956b610f52026fe4ad.jpeg\")
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/630f376c15194bb0ee16203c3b592a8a74a9822c.jpeg\")
![\"Lockheed](\"https:\/\/images.polot.net\/f903eb467ccdede8c9ccdd7e60d1a0610b17bb7a.jpeg\")
\n\n
\n \nDane T-T<\/th>\n <\/th>\n F-104 G 1954r.<\/th>\n MiG-21 MF<\/th>\n <\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Wymiary<\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n <\/td>\n Miano<\/td>\n<\/tr>\n \n R<\/td>\n <\/td>\n 6,36<\/td>\n 7,154<\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n D<\/td>\n <\/td>\n 16,66<\/td>\n 13,58<\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n H<\/td>\n <\/td>\n 4,09 \u2013 4,11<\/td>\n 4,128<\/td>\n M.<\/td>\n<\/tr>\n \n Pow. no\u015bna<\/td>\n <\/td>\n 18,22<\/td>\n <\/td>\n M2<\/td>\n<\/tr>\n \n Masa<\/td>\n W\u0142asna<\/td>\n 6 350<\/td>\n 5 350<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Ca\u0142kowita<\/td>\n 9 365<\/td>\n 8 200 \u2013 8 300<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Max<\/td>\n 13 170<\/td>\n 9 320 \u2013 9 661<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n \u0141adunku<\/td>\n <\/td>\n 1 300<\/td>\n Kg<\/td>\n<\/tr>\n \n <\/td>\n Paliwo<\/td>\n <\/td>\n 2 081 (2 685 litr\u00f3w)<\/td>\n<\/tr>\n \n Pr\u0119dko\u015b\u0107<\/td>\n Max<\/td>\n Ma-2<\/td>\n Ma-2<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n