Historia samolotu M-346 nie jest taka kr\u00f3tka. Rozpoczyna si\u0119 w 1991 roku na terenie CCCP (Rosji). U\u017cywane przez wojska rosyjskie samoloty Aero L-39 Albatros wymaga\u0142y ju\u017c nast\u0119pcy. Dlatego og\u0142oszono konkurs, w kt\u00f3rym udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y cztery biura konstrukcyjne: Jakowlewa, Mikojana i Guriewicza, Suchoja i reaktywowane biuro Miasiszczewa. Po wst\u0119pnym etapie, fundusze na kontynuowanie program\u00f3w otrzyma\u0142o biuro Jakowlewa z konstrukcj\u0105 Jak-130 oraz biuro Mikojana i Guriewicza z konstrukcj\u0105 MiG-AT. Poniewa\u017c Rosjanie liczyli na eksport swoich samolot\u00f3w na rynki zachodnie i trzecie, dlatego rozpocz\u0119li poszukiwania partner\u00f3w do programu w Europie Zachodniej. Do programu Jak-130 w 1993 roku, do\u0142\u0105czy\u0142a w\u0142oska firma Aeromacchi (obecnie Leonardo), kt\u00f3ra dzia\u0142a w bran\u017cy lotniczej od 1913 roku, a opr\u00f3cz tego, w 70-latach produkowa\u0142a motocykle. Biuro Jakowlewa (25 %) i Aermacchi (50 %) zawi\u0105za\u0142y sp\u00f3\u0142k\u0119 joint venture. Baz\u0119 do dalszej pracy by\u0142 realizowany ju\u017c od dw\u00f3ch lat samolot Jak-130. W\u0142osi byli odpowiedzialni za dostosowanie samolotu do wymaga\u0144 Zachodnich i NATO oraz marketing na Zachodnich rynkach.<\/p>\n Trzecim udzia\u0142owcem w programie sta\u0142y si\u0119 s\u0142owackie zak\u0142ady Povazske Strojarne (25 %), producent i dostawca silnik\u00f3w turboodrzutowych DV-2S, kt\u00f3ry w\u00f3wczas osi\u0105ga\u0142 maksymalny ci\u0105g 21,6 kN. W\u00f3wczas prowadzono ju\u017c szeroko zakrojony program zwi\u0119kszenia mocy, z jednoczesnym ograniczeniem zu\u017cycia paliwa. Docelowo silnik mia\u0142 osiaga\u0107 ci\u0105g 25,0 kN. W trakcie oblotu demonstratora Jak-130 zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dw\u00f3ch silnik\u00f3w DV-2S o ci\u0105gu 2 x 24,5 kN.<\/p>\n Poniewa\u017c samolot mia\u0142 by\u0107 szeroko eksportowany, dlatego jako nap\u0119d przewidywano silniki innych producent\u00f3w; AlliedSignal (ITEC) F124 (obecnie Honeywell) lub Rolls-Royce Turbomeca Adour. Demonstrator AEM\/Jak-130D, powsta\u0142y jeszcze na bazie wczesnego projektu Jakowlewa, odby\u0142 sw\u00f3j pierwszy lot z Andriejem Sinicynem za sterami, w dniu 25 kwietnia 1996 roku.<\/p>\n W tym miejscu nale\u017cy wspomnie\u0107, i\u017c Zachodnia Europa w po\u0142owie 80-lat XX wieku, podj\u0119\u0142a program Eurotrainer. Samolot szkolno-treningowy mia\u0142 wej\u015b\u0107 na uzbrojenie w oko\u0142o 17 kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Poniewa\u017c wszystkie te kraje nie by\u0142y w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 \u017cadnego konsensusu, niekt\u00f3rzy udzia\u0142owcy wycofali si\u0119 z programu. Tak uczynili W\u0142osi. Program upad\u0142 oko\u0142o 2005 roku. <\/p>\n Jednak wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy partnerami (W\u0142ochy – Rosja) nie uk\u0142ada\u0142a si\u0119 dobrze. W rzeczywisto\u015bci powstawa\u0142y dwie odmienne wersje, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 nie tylko wyposa\u017ceniem, ale p\u0142atowcem i sam\u0105 koncepcj\u0105. Rosjanie obstawili przy wykorzystaniu jak najwi\u0119kszej liczby aparatury i wyposa\u017cenia budowanych na Wschodzie. W\u0142osi d\u0105\u017cyli do stworzenia samolotu nowoczesnego, a nie tylko nieco lepszego od poprzednich konstrukcji. Efekt na przyk\u0142ad by\u0142 taki, \u017ce w wersji dla pa\u0144stwa rosyjskiego akumulatory zabiera\u0142y dwa razy wi\u0119cej miejsca i by\u0142y znacznie ci\u0119\u017csze, od proponowanych przez W\u0142och\u00f3w. Podobnie by\u0142o z zespo\u0142em nap\u0119dowym. Silniki DV-2S lub Iwczenko AI 222-25 to zupe\u0142nie inne gabaryty, waga, ci\u0105g i konstrukcja ni\u017c silnik\u00f3w Honeywell F124. Zatargi mi\u0119dzy partnerami mno\u017cy\u0142y si\u0119. Dodatkowo, w pa\u017adzierniku 1998 roku okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Rosjanie i S\u0142owacy nie maj\u0105 pieni\u0119dzy i ca\u0142y program funkcjonowa\u0142 tylko na funduszach w\u0142oskich. Dlatego po siedmiu latach, w 2000 roku sp\u00f3\u0142k\u0119 rozwi\u0105zano. W\u0142osi za kwot\u0119 70-80 mln $ kupili ca\u0142\u0105 dokumentacj\u0119 samolotu, prawo do w\u0142asnego rozwoju samolotu i sprzeda\u017cy na ca\u0142ym \u015bwiecie za wyj\u0105tkiem pa\u0144stwa rosyjskiego i podleg\u0142ych mu wasali. Po raz kolejny potwierdzi\u0142o si\u0119, \u017ce nie da si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z pa\u0144stwem rosyjskim.<\/p>\n Biuro Jakowlewa tak\u017ce by\u0142o zadowolenie z tego rozwi\u0105zania. Za uzyskane fundusze mogli doko\u0144czy\u0107 program Jak-130 i w dniu 30 kwietnia 2004 roku, dokona\u0107 oblotu samolotu przedseryjnego, wyprodukowanego w Ni\u017cnym Nowogrodzie.<\/p>\n W\u0142oska firma Aermacchi nada\u0142a konstrukcji oznaczenie M-346. P\u0142atowiec przeszed\u0142 gruntown\u0105 przemian\u0119, mimo zachowania og\u00f3lnego uk\u0142adu. Zmiany obj\u0119\u0142y przedni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba. Chodzi\u0142o o zaprojektowanie dziobu w kt\u00f3rym mo\u017cna pomie\u015bci\u0107 stacj\u0119 radiolokacyjn\u0105, a jednocze\u015bnie zmniejszy\u0107 powstaj\u0105ce nieporz\u0105dne w Jak-130 zawirowania powietrza. Zmieniono usterzenie pionowe, kt\u00f3re zmniejszono i przesuni\u0119to do przodu. Skrzyd\u0142a zamontowano wy\u017cej, aby nie zacienia\u0142o usterzenia poziomego przy wi\u0119kszych k\u0105tach natarcia. Zoptymalizowaniu uleg\u0142 r\u00f3wnie\u017c sam kszta\u0142t i grubo\u015b\u0107 profilu skrzyd\u0142a. Przebudowano podwozie. Zainstalowano nowe silniki, nowe wyposa\u017cenie i awionik\u0119. Nap\u0119dem sta\u0142y si\u0119 silniki z USA firmy Honeywell ITEC F124-GA-200. Przy okazji przebudowano chwyty powietrza, kana\u0142y dolotowe i umiejscowienie dysz wylotowych. Wyposa\u017cenie samolotu dostarczy\u0142y takie firmy jak: Teleavio, Marconi Italiana i BAE Systems.<\/p>\n W\u0142osi znacznie przyspieszyli tempo prac. Makiet\u0119 w\u0142oskiej konstrukcji zaprezentowano oficjalnie w 2001 roku, na salonie Le Bourget. W tym czasie, Si\u0142y Powietrzne W\u0142och zg\u0142osi\u0142y zapotrzebowanie na 15 egzemplarzy.<\/p>\n W lipcu 2003 roku, dosz\u0142o do fuzji dw\u00f3ch w\u0142oskich firm, Alenia i Aermacchi. Fakt ten bardzo wzmocni\u0142 program M-346. W 2006 roku, firma Aermacchi przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w Alena Aermacchi. Nast\u0119pnie w dniu 1 stycznia 2016 roku, Alenia Aermacchi zosta\u0142a wch\u0142oni\u0119ta do skonsolidowanej korporacji pod nazw\u0105 Leonardo-Finmeccanica i sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Finmeccanica Aircraft Division.<\/p>\n Samolot M-346 ma zwart\u0105 konstrukcj\u0119, a przez to jego wymiary s\u0105 niewielkie. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 9,72 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 11,49 m, wysoko\u015b\u0107 4,76 m. powierzchnia no\u015bna 26 m2, masa w\u0142asna 4 610 kg, masa ca\u0142kowita 6 700 kg, masa startowa 9 500 kg. Do nap\u0119du wykorzystano dwa silniki turboodrzutowe Honeywell F 124-200, o ci\u0105gu 2 x 27,80 kN.<\/p>\n W czerwcu 2001 roku, przyst\u0105piono do budowy pierwszego egzemplarza, kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0119to od skrzyde\u0142. Od stycznia 2002 roku, przyst\u0105piono do sk\u0142adania kad\u0142uba. W dniu 7 czerwca 2003 roku, dokonano oficjalnej prezentacji pierwszego prototypu (oznaczonego jako X615) M-346. Wydarzenie to mia\u0142o miejsce w zak\u0142adach Aermacchi mieszcz\u0105cych si\u0119 w Venegono. W kwietniu 2004 roku, po raz pierwszy uruchomiono na prototypie silniki i rozpocz\u0119to pr\u00f3by ko\u0142owania prototypu. Do oblotu maszyny M-346 dosz\u0142o w dniu 15 lipca 2004 roku. Pilotami byli Olinto Cecconello (szef oblatywaczy firmy Aermacchi) oraz Maurizio Cheli (szef oblatywaczy firmy Alenia). Pierwszy lot M-346 trwa\u0142 55 minut. Podczas test\u00f3w okaza\u0142o si\u0119, i\u017c uk\u0142ad paliwowy wymaga modyfikacji, gdy\u017c szybkie ci\u015bnieniowe tankowanie powodowa\u0142o, \u017ce nie wszystkie 37 kom\u00f3r nape\u0142nia si\u0119 na 100 %. Przebudowa zbiornik\u00f3w samolotu pozwoli\u0142a na zwi\u0119kszenie zapasu paliwa o 40 litr\u00f3w do pe\u0142nych 2 500 litr\u00f3w.<\/p>\n W dniu 17 maja 2005 roku, oblatano drugi prototyp, oznaczony X616. Maszyna wykona\u0142a 42 lot. Samolot ten przeznaczono do pr\u00f3b awioniki, oprogramowania maj\u0105cego s\u0142u\u017cy\u0107 do symulacji system\u00f3w pok\u0142adowych oraz test\u00f3w tankowania w powietrzu. Pierwsze pr\u00f3by tego typu, z wykorzystaniem systemu z przewodem gi\u0119tkim, przeprowadzono w styczniu 2008 roku. W ich trakcie drugi prototyp M-346 pobiera\u0142 paliwo ze szturmowego Tornado wyposa\u017conego w specjalny zasobnik do tankowania innych maszyn w powietrzu. Kiedy w 2005 roku, pierwszy lot wykonywa\u0142 drugi prototyp tempo prac nad programem by\u0142o bardzo dobre. Czyniono ju\u017c przygotowania do produkcji seryjnej.<\/p>\n Trzeci egzemplarz pr\u00f3bny, a zarazem pierwszy samolot przedseryjny, odby\u0142 sw\u00f3j pierwszy lot w dniu 8 lipca 2008 roku. Egzemplarz ten oznaczono LRIP 00, a po pewnych zmianach LRIP 10. Maszyna ta odpowiada ju\u017c standardowi samolot\u00f3w seryjnych. Na egzemplarzu tym przeprowadzone by\u0142y pr\u00f3by stacji radiolokacyjnej, system\u00f3w samoobrony, a tak\u017ce testy zrzut\u00f3w podwiesze\u0144 oraz dalsze pr\u00f3by (rozwojowe) awioniki. Samolot przedseryjny, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 charakterystyczne czerwone malowanie, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zmienionym podwoziem w docelowej formie. Zmiany wprowadzone w samolocie doprowadzi\u0142y do zmniejszenia masy w\u0142asnej o 700 kg, w stosunku do oryginalnego projektu. Przyczyni\u0142o si\u0119 do tego zwi\u0119kszone zastosowanie materia\u0142\u00f3w kompozytowych i tytanu, modyfikacje konstrukcji skrzyde\u0142 oraz wspomniana ju\u017c wymiana dotychczasowego podwozia zaadaptowanego pierwotnie ze szturmowego samolotu AMX, na zaprojektowane od nowa. Opr\u00f3cz trzech maszyn przeznaczonych do test\u00f3w w powietrzu, zbudowano dwa dodatkowe p\u0142atowce przeznaczone do pr\u00f3b statycznych.<\/p>\n Program test\u00f3w w powietrzu pocz\u0105tkowo przewidziano na 700 godzin. Jednak z racji uczestnictwa samolotu w walce o r\u00f3\u017cne rynki zbytu, dla poszczeg\u00f3lnych potencjalnych nabywc\u00f3w znacznie go rozszerzano. Tak narodzi\u0142 si\u0119 podprogram okre\u015blany jako Light Combat Aircraft (lekki samolot bojowy). Rozwin\u0105\u0142 si\u0119 on w spos\u00f3b zaskakuj\u0105cy, nawet dla samych w\u0142och\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119, i\u017c jest wielu ch\u0119tnych na tani samolot wielozadaniowy, kt\u00f3ry by\u0142by platform\u0105 przenosz\u0105c\u0105 wysoko-manewrowe pociski, w konfliktach z panowaniem w powietrzu. W tym programie podj\u0119to r\u00f3wnie\u017c prace nad obni\u017ceniem skutecznej powierzchni odbicia echa radarowego. Elementy obni\u017caj\u0105ce SPO mog\u0105 zosta\u0107 umieszczone na dziobie, kraw\u0119dziach natarcia skrzyde\u0142, kraw\u0119dziach natarcia usterzenia, chwytach powietrza.<\/p>\n Sta\u0142ym wyposa\u017ceniem okaza\u0142a si\u0119 stacja radiolokacyjna Selex Galileo Grifo-M. Co ciekawe, stacj\u0119 mo\u017cna montowa\u0107 i demontowa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od potrzeb, na zasadzie plug and play. Monta\u017c ma zajmowa\u0107 tylko 60 minut.<\/p>\n Podstaw\u0105 integracji uzbrojenia dla M-346 LCA jest system wymiany danych Link-16. Samolot wyposa\u017cono w 9 w\u0119z\u0142\u00f3w uzbrojenia. Id\u0105c od \u015brodka; 3 w\u0119z\u0142y po 650 kg, 4 kolejne po 550 kg i 2 zewn\u0119trzne po 300 kg. Dodatkowo kierowane pociski rakietowe na ko\u0144cach skrzyde\u0142, max po 150 kg. Trudno wymieni\u0107 konkretne typy uzbrojenia, gdy\u017c b\u0119d\u0105 one zale\u017cne u\u017cytkownika. W\u0142osi twierdz\u0105, i\u017c s\u0105 w stanie zaadoptowa\u0107, ka\u017cde obecnie produkowane uzbrojenie. M-346 LCA otrzyma\u0142 standardowo systemy ostrzegaj\u0105ce przed opromieniowaniem oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z nimi wyrzutniki flar i dipoli.<\/p>\n W wyniku badania rynku w\u0142osi opracowali podgrup\u0119 maszyn oznaczon\u0105 M-346 LIFT. Czyli samolot przeznaczony do zaawansowanego treningu bojowego z symulacj\u0105 u\u017cycia uzbrojenia. W sytuacji zagro\u017cenia "W", samoloty te sta\u0142yby si\u0119 maszynami bojowymi. Koniecznym wyposa\u017ceniem tej odmiany jest stacja radiolokacyjna. Zmiany obj\u0119\u0142y wyposa\u017cenie elektroniczne. Zastosowano elektroniczn\u0105 check-list. Zabudowano cztero-kana\u0142owy system fly-by-wire, oparty na komputerach Selex Communications i rodzimym oprogramowaniu. System ten pozwala na pe\u0142ne kontrolowanie maszyny nawet na k\u0105cie natarcia r\u00f3wnym 35 stopni. Przekonstruowano tak\u017ce grzbietowy hamulec aerodynamiczny.<\/p>\n W 2005 roku, M-346 prototype 002 pokazano na salonie lotniczym Le Bourge. W 2006 roku, do programu przy\u0142\u0105czyli si\u0119 Grecy, a w 2008 roku, Chile. W 2008 roku, koncern Boeing zawar\u0142 porozumienie o wsp\u00f3\u0142pracy przy programie M-346. By\u0142o ty\u0142o o tyle istotne, \u017ce w przypadku gdyby USAF wybra\u0142o samoloty M-346 do szkolenia to by\u0142yby one produkowane w USA przez koncern Boeing. Jednak w USA \u017cadne decyzje nie zapad\u0142y. Po kilku latach, w styczniu 2013 roku, Alenia Aermacchi podpisa\u0142 list intencyjny z General Dynamics Systems, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 wykonawc\u0105 programu T-X. Jednak General Dynamics og\u0142osi\u0142y wycofanie si\u0119 w marcu 2015 roku. Sprawa jest powa\u017cna, bo USAF stoj\u0105 przed problemem wyboru nast\u0119pcy Northrop T-38 Talon. Mowa jest o 350 samolotach, a nawet o 1000 maszyn.<\/p>\n W dniu 18 grudnia 2008 roku, Aermacchi poda\u0142a, \u017ce M-346 osi\u0105gn\u0105\u0142 maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 Mach 1,15 (1255 km\/h, 678 w\u0119z\u0142\u00f3w, 780 mph). Przy okazji wspomniano, \u017ce jest to pierwszy ca\u0142kowicie w\u0142oski samolot, kt\u00f3ry tego dokona\u0142. Jednocze\u015bnie oznacza to, \u017ce samolot M-346 jest samolotem o pr\u0119dko\u015bci transonicznej bez stosowania dopalacza.<\/p>\n Zgodnie z przewidywaniami, pierwszym u\u017cytkownikiem M-346 sta\u0142y si\u0119 w\u0142oskie Aeronautica Militare Italiana. Kontrakt na dostaw\u0119 6 samolot\u00f3w wraz z naziemnym systemem szkolenia, kt\u00f3ry powstaje we wsp\u00f3\u0142pracy z firm\u0105 CAE, og\u0142oszono w czerwcu 2009 roku, w trakcie trwania Salonu Lotniczego Le Bourget. Podpisanie kontraktu wartego 330 mln $ podpisano w dniu 10 listopada 2009 roku. Co wa\u017cne, samoloty M-346 wyprzedzi\u0142y opcjonalne zam\u00f3wienie na T-346. Kontrakt obejmuje 6 maszyn, symulator, pakiet cz\u0119\u015bci zamiennych i wsparcie szkoleniowo-dydatyczne. K\u0142ania si\u0119 tutaj zasada; – \u201eNikt nie kupuje samolot\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 u\u017cywane w pa\u0144stwie producenta\u201d. Co ob\u0142udnie usi\u0142owano wyperswadowa\u0107, w 90-latach firmie PZL Mielec, w stosunku do samolotu I-22 Iryda. W grudniu 2010 roku dwa egzemplarze przekazano w\u0142oskim si\u0142om powietrznym. W dniu 20 czerwca 2011 roku, samolot M-346 uzyska\u0142 \u015bwiadectwo typu wydane przez Ministerstwo Obrony W\u0142och. Certyfikat obejmowa\u0142 180 lot\u00f3w w kt\u00f3rych zbadano 3 300 parametr\u00f3w. W dniu 10 kwietnia 2008 roku, w Vengono, odby\u0142a si\u0119 ceremonia uko\u0144czenia i roll-out pierwszego seryjnego egzemplarza M-346. Samolot uko\u0144czono w tak zwanej bazowej wersji szkolnej z docelowym wyposa\u017ceniem, kt\u00f3re by\u0142o ju\u017c przebadane na dw\u00f3ch lataj\u0105cych prototypach. W dniu 20 grudnia 2010 roku, nast\u0105pi\u0142 uroczysty roll-out drugiego seryjnego M-346 Master. Pierwszy samolot oblatano w dniu 31.03.2011 roku, a drugi 3.04.2011 roku. W kwietniu 2011 roku, samoloty przekazano do Reparto Sperimentale Volo, eksperymentalnej jednostki AMI bazuj\u0105cej w Practica di Mare. RSV obarczona zosta\u0142a zadaniem przeprowadzenia pr\u00f3b operacyjnych oraz wypracowania zasad eksploatacji samolot\u00f3w. Cztery kolejne maszyny dostarczono w grudniu 2011 roku. W 2014 roku, w\u0142osi u\u017cytkowali 15 sztuk.<\/p>\n W dniu 11 maja 2013 roku, M-346 rozbi\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu miejscowo\u015bci Piana Crixia w Val Bormida mi\u0119dzy Cuneo w prowincji Savona, W\u0142ochy, podczas lotu testowego. Pilot zdo\u0142a\u0142 skutecznie si\u0119 katapultowa\u0107, ale odni\u00f3s\u0142 obra\u017cenia l\u0105duj\u0105c na drzewie. Samoloty by\u0142y uziemione przez trzy miesi\u0105ce.<\/p>\n Samolot M-346 jest oferowany jako zintegrowany system szkolenia. Jednak w trakcie przetargu w Polsce na samolot klasy LIFT (lekki samolot bojowy) w 2014 roku, w\u0142osi byli w stanie zaoferowa\u0107 wersj\u0119 o znacznie bardziej rozszerzonych mo\u017cliwo\u015bciach bojowych. Samolot oznaczono jako M-346 LCA (lekki samolot bojowy). W zamy\u015ble \u00f3wczesnych w\u0142adz w Polsce samolot M-346 mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 samoloty Suchoj Su-22. Samolot M-346 w uzbrojeniu mia\u0142 posiada\u0107 pociski IRIS-T klasy p-p oraz pociski Brimstone klasy p-z.<\/p>\n Singapur – Si\u0142y Powietrzne Republiki Singapuru (RSAF) wybra\u0142y samolot M-346 jako nast\u0119pca samolotu TA-4SU Skyhawk. Kontrakt by\u0142 wyceniony na 340 mln $. 12 samolot\u00f3w stacjonuje w bazie Cazaux we Francji, gdzie szkoleni s\u0105 piloci z Singapuru. Pierwsz\u0105 maszyn\u0119 producent dostarczy\u0142 w lutym 2013 roku, dziesi\u0105t\u0105 w styczniu 2014 roku, a dwie ostatnie w marcu 2014 roku.<\/p>\n Izrael – Si\u0142y Powietrzne Izraela (IAF) podpisa\u0142y kontrakt na dostaw\u0119 30 nowych samolot\u00f3w szkolnych M-346 Lavi wartych 1 mld USD, kt\u00f3re zast\u0105pi\u0105 wykorzystywane TA-4 Ahit. Pierwsza z maszyn zosta\u0142a zaprezentowana publicznie na uroczysto\u015bci 20.12.2013 roku. Dostawy trwa\u0142y w okresie czerwiec 2014 roku, do ko\u0144ca 2016 roku.<\/p>\n W 2016 roku, zademonstrowano wersj\u0119 M-346 FT (Fighter Trainer), zdoln\u0105 do zabierania szerszego asortymentu uzbrojenia. Opr\u00f3cz si\u0142 w\u0142oskich samoloty zosta\u0142y zakupione przez Izrael, Singapur i Polsk\u0119. Kolejnymi klientami mog\u0105 by\u0107 ZEA, Argentyna i USA. W\u0142osi podkre\u015blaj\u0105, \u017ce szkolenie przy u\u017cyciu M-346 jest 10-razy ta\u0144sze ni\u017c przy wykorzystaniu Eurofighter Typhoon.<\/p>\n Ju\u017c w 2005 roku, firma Alena Aermacchi rozpocz\u0119\u0142a sondowanie Polskiego rynku wytw\u00f3rczego w poszukiwaniu partner\u00f3w do wsp\u00f3\u0142pracy przy programie M-346, licz\u0105c si\u0119 z mo\u017cliwym wyborem tej konstrukcji dla Polskich Si\u0142 Powietrznych. Ju\u017c w\u00f3wczas du\u017co m\u00f3wiono o nast\u0119pcy TS-11 Iskra, z jednoczesnym cichym topieniem programu PZL I-22 Iryda. Co ciekawe, w tym czasie postkomuni\u015bci powa\u017cnie rozwa\u017cali konstrukcje z pa\u0144stwa rosyjskiego w postaci Jak-130 lub MiG-AT. Nasza ocena tego jest taka \u2013 Brak lustracji i dekomunizacji, spowodowa\u0142, \u017ce aparatczyki przekszta\u0142cili si\u0119 w marnej jako\u015bci biznesmen\u00f3w, kieruj\u0105cych si\u0119 prywat\u0105, nepotyzmem i kumoterstwem.<\/p>\n Zanim liberalno-maso\u0144ski Rz\u0105d Rzeczypospolitej, pod kierunkiem Premiera Donalda Tuska, og\u0142osi\u0142 w wrze\u015bniu 2010 roku, start konkurs na nowy samolot szkolno-treningowy, to ten sam Rz\u0105d w styczniu 2008 roku, wys\u0142a\u0142 28 sztuk samolot\u00f3w szkolno-bojowych I-22 Iryda na z\u0142om. Prawdopodobnie dokumentacj\u0119 I-22 Iryda zabra\u0142o wojsko i zniszczy\u0142o. Odbitki dokumentacji w PZL Mielec spalono, szablonu i wzorniki zniszczono. Rz\u0105d Premiera Donalda Tuska postawi\u0142 krzy\u017cyk nad niechcianym dzieckiem Polskiego Lotnictwa. I-22 by\u0142 ostatnim samolotem szkolno-bojowym opracowanym przez Polskich konstruktor\u00f3w (do czasu, kiedy Polski Przemys\u0142 Lotniczy odrodzi si\u0119). Samolot, kt\u00f3ry z jednej strony by\u0142 potrzebny, a z drugiej niechciany. \u015aledz\u0105c jego ponad 20-letni\u0105 karier\u0119 odnie\u015b\u0107 mo\u017cna wra\u017cenie, \u017ce powsta\u0142 on z gwa\u0142tu i p\u00f3\u017aniej dokonano na nim aborcji.<\/p>\n Na pocz\u0105tku swojego administrowania, koalicja PO (platforma obywatelska) i PSL (polskie stronnictwo ludowe), odst\u0105pi\u0142a od ratyfikacji porozumienia z USA w sprawie Tarczy Antyrakietowej.<\/p>\n W dniu 15.12.2008 roku, w Pa\u0142acu Kultury i Nauki, najbardziej nieudolny Minister Obrony Narodowej Bogdan Klich og\u0142osi\u0142 kolejne \u201edoskona\u0142e\u201d inicjatyw Polskiego Rz\u0105du:<\/p>\n Rezygnacja z zakupu dw\u00f3ch wielozadaniowych tankowc\u00f3w MRTT, na zakup kt\u00f3rych ju\u017c zarezerwowano 450 milion\u00f3w z\u0142otych. (Przecie\u017c mo\u017cemy p\u0142aci\u0107 obcym za \u0107wiczenia F-16 Jastrz\u0105b w tankowaniu powietrznym.)<\/p>\n<\/li>\n Pozostajemy w programie NAPMO (AWACS) i NSAC (C-17).<\/p>\n<\/li>\n Zakupimy nowe \u015bmig\u0142owce, w tym wielozadaniowych, transportowych oraz SAR i ZOP. Program ruszy w 2011 roku, a w 2013 roku, b\u0119d\u0105 pierwsze egzemplarze. Mija 2014 rok, a nowych \u015bmig\u0142owc\u00f3w nie ma.<\/p>\n<\/li>\n W 2013 roku, wycofamy \u015bmig\u0142owce Mi-14.<\/p>\n<\/li>\n W 2012 roku, wycofamy szturmowe Su-22. Nic takiego si\u0119 nie sta\u0142o, a samoloty nadal s\u0105 w u\u017cyciu.<\/p>\n<\/li>\n W 2014 roku, wycofamy szkolno-treningowe TS-11 i zast\u0105pimy je samolotami klasy LIFT. Pod uwag\u0119 brano brytyjski Hawk i korea\u0144ski T-50. Decyzja mia\u0142a zapa\u015b\u0107 w 2009 roku.<\/p>\n<\/li>\n Zakupimy kolejne \u015bmig\u0142owce SW-4.<\/p>\n<\/li>\n Mi-24 przejd\u0105 modernizacj\u0119.<\/p>\n<\/li>\n Zakupimy kolejne M-28 Bryza.<\/p>\n<\/li>\n Cz\u0119\u015b\u0107 program\u00f3w b\u0119dzie zamykana: F-16, CASA C-295 M oraz C-130 E Hercules.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Warto w tym miejscu doda\u0107, \u017ce minister Bogdan Klich nic nie wspomnia\u0142 o; samolotach MiG-29 i o samolotach dla 36. SPLTr do przewozu VIP. Przera\u017ceniem nape\u0142ni\u0142a natomiast informacja o zamykaniu program\u00f3w; F-16, CASA C-295 M oraz C-130 E Hercules.<\/p>\n W dniu 2 wrze\u015bnia 2010 roku, Departament Zaopatrywania Si\u0142 Zbrojnych og\u0142osi\u0142 przetarg na dostaw\u0119 Zintegrowanego Systemu Szkolenia Personelu Lotniczego SZ RP (poziom LIFT). Podstaw\u0119 zam\u00f3wienia stanowi\u0142o 16 samolot\u00f3w szkolno-bojowych, na kt\u00f3rych szkoli\u0107 si\u0119 mieli piloci wojskowi.<\/p>\n Zintegrowany System Szkolenia Personelu Lotniczego SZ RP (poziom LIFT ) mia\u0142y obejmowa\u0107 dostaw\u0119 16 samolot\u00f3w szkolno-bojowych, systemu szkolenia (system planowania misji i analizy polotowej \u2013 debriefingu; system szkolenia personelu, w tym kompleksowy symulator lotu FMS \u2013 Full Mission Simulator), pakietu logistycznego, dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej i szkolenie personelu.<\/p>\n Oczekiwany termin dostawy wszystkich samolot\u00f3w to 2015 rok. Pierwsze dwa egzemplarze powinny by\u0107 dostarczone w 2013 roku, kolejnych sze\u015b\u0107 w 2014 roku. Maszyny mia\u0142y trafi\u0107 do 41. Bazy Lotnictwa Szkolnego w D\u0119blinie, kt\u00f3r\u0105 formalnie utworzono w 2011 roku.<\/p>\n Zainteresowane podmioty mia\u0142y tylko miesi\u0105c na z\u0142o\u017cenie ofert wst\u0119pnych. Ich otwarcie zaplanowano na 4 pa\u017adziernika 2010 roku. Firmy, kt\u00f3re z\u0142o\u017c\u0105 takie oferty i spe\u0142ni\u0105 warunki udzia\u0142u w przetargu, zostan\u0105 zaproszone do negocjacji technicznych, maj\u0105cych na celu doprecyzowanie przedmiotu zam\u00f3wienia. Nast\u0119pne etapy post\u0119powania to zaproszenie do z\u0142o\u017cenia i z\u0142o\u017cenie ofert ostatecznych (po wniesieniu wadium – 20 mln z\u0142) oraz zaproszenie do aukcji elektronicznej lub negocjacji w przypadku z\u0142o\u017cenia tylko jednej wa\u017cnej oferty.<\/p>\n Samoloty mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do szkolenia zaawansowanego przysz\u0142ych pilot\u00f3w wojskowych, w szczeg\u00f3lno\u015bci pilot\u00f3w F-16 Jastrz\u0105b. Mia\u0142y te\u017c posiada\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji zada\u0144 bojowych.<\/p>\n Premier Donald Tusk zarzeka\u0142 si\u0119, i\u017c w bud\u017cecie pa\u0144stwa jest kwota 1,5 mld z\u0142 na 16 samolot\u00f3w szkoleniowych dla Polskich Si\u0142 Powietrznych. Pewnie o tym zapomnia\u0142, kiedy gwarantowa\u0142 w 2011 roku, Niemcom i Francji pomoc na ratowanie strefy euro w wysoko\u015bci 6,7 miliard\u00f3w euro. Blisko 7 miliard\u00f3w euro znalaz\u0142, a nie m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 334 000 euro na 16 samolot\u00f3w (1 euro = 4,5 z\u0142otych). Tak naprawd\u0119 nie chcia\u0142 znale\u017a\u0107 funduszy na bezpiecze\u0144stwo narodowe.<\/p>\n Wybrane elementy.<\/p>\n 16 maszyn typu szkolno-bojowego poziomu LIFT.<\/p>\n<\/li>\n Symulator.<\/p>\n<\/li>\n Pakiet logistyczny.<\/p>\n<\/li>\n Samolot powinien w zakresie szkolenia; mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 lot\u00f3w w warunkach VMC i IMC w dzie\u0144 i w nocy wed\u0142ug procedur VFR i IFR tak\u017ce z wykorzystaniem NVG.<\/p>\n<\/li>\n Samolot powinien w zakresie bojowym; zwalczanie cel\u00f3w powietrznych, naziemnych i nawodnych. Jako opcj\u0119 podano wykonywanie zada\u0144 rozpoznawczych.<\/p>\n<\/li>\n Samolot powinien mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania poza obszarem Rzeczypospolitej.<\/p>\n<\/li>\n Ca\u0142kowita obs\u0142uga samolot\u00f3w ma by\u0107 wykonywana na Lotnisku D\u0119blin.<\/p>\n<\/li>\n Samoloty maj\u0105 by\u0107 fabrycznie nowe, ze wszystkimi aktualnymi \u015bwiadectwami.<\/p>\n<\/li>\n Mo\u017cliwe by\u0142o dostarczanie samolot\u00f3w w dw\u00f3ch grupach po 8 maszyn. Pierwsza grupa niekompletne wyposa\u017cenie. Druga grupa kompletne wyposa\u017cenie i doposa\u017cenie grupy pierwszej.<\/p>\n<\/li>\n Samolot musi korzysta\u0107 z utwardzonych RWY o wymiarach 2 000 m x 30 m.<\/p>\n<\/li>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna >900 km\/h na wysoko\u015bci 1 000 m.<\/p>\n<\/li>\n Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia >60 m\/s.<\/p>\n<\/li>\n Wskazana jest maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107 nadd\u017awi\u0119kowa.<\/p>\n<\/li>\n Masa \u0142adunku bojowego >2 000 kg.<\/p>\n<\/li>\n Wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 konstrukcji \u20133 G +8 G.<\/p>\n<\/li>\n \u017bywotno\u015b\u0107 konstrukcji co najmniej 8 000 godzin lotu.<\/p>\n<\/li>\n Wiele parametr\u00f3w okre\u015blono jako \u2013 jak najlepsze.<\/p>\n<\/li>\n Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pobierania paliwa w locie.<\/p>\n<\/li>\n Kabina w uk\u0142adzie tandem, hermetyczna z jak najlepsz\u0105 widoczno\u015bci\u0105.<\/p>\n<\/li>\n Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy z\u0142o\u017cony co najmniej z jednego silnika o \u017cywotno\u015bci minimum 8 000 godzin.<\/p>\n<\/li>\n Samolot musi posiada\u0107 system fly by wire, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odwzorowania charakterystyki F-16.<\/p>\n<\/li>\n Samolot ma posiada\u0107 automatyczny pilot.<\/p>\n<\/li>\n Samolot ma posiada\u0107 zintegrowany system nawigacyjny i bojowy.<\/p>\n<\/li>\n Wymagano zamontowania stacji radiolokacyjnej.<\/p>\n<\/li>\n Termin dostawy wszystkich samolot\u00f3w to 2015 rok. Pierwsze dwa egzemplarze powinny by\u0107 dostarczone w 2013 roku, kolejnych sze\u015b\u0107 w 2014 roku.<\/p>\n<\/li>\n Pakiet logistyczny, dokumentacja techniczno-eksploatacyjna i szkolenie personelu.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n Przyj\u0119to, i\u017c w ocenie ofert ostatecznych koszt nabycia i u\u017cytkowania uzbrojenia lub sprz\u0119tu wojskowego w okresie jego przydatno\u015bci technicznej ma mie\u0107 udzia\u0142 r\u00f3wny 70%, offset \u2013 10 %, za\u015b parametry premiowane \u2013 20%. Koszt b\u0119dzie \u2013 o ile pozostanie na placu boju wi\u0119cej ni\u017c 1 oferent \u2013 przedmiotem aukcji elektronicznej.<\/p>\n W stosunku do wst\u0119pnych wymaga\u0144 (WWTT) opublikowanych w dniu 12.06.2010 roku, przygotowanych w Biurze Analiz Rynku Uzbrojenia (BARU) MON i zatwierdzonych najpierw przez gen. broni pil. Andrzeja B\u0142asika (18.03.2010 roku), a nast\u0119pnie zaakceptowanych przez pozostaj\u0105cego ministrem Obrony Narodowej Bogdana Klicha (22.04.2010 roku) \u2013 nast\u0105pi\u0142y pewne zmiany. Jednak znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a kontrowersyjna i bardzo zwi\u0119kszaj\u0105ca koszt przedsi\u0119wzi\u0119cia (przesuwaj\u0105c wymagania w kierunku zastosowa\u0144 stricte bojowych).<\/p>\n W trakcie trwania konkursu-fikcji wiele wymaga\u0144 wykre\u015blono, uznaj\u0105c je jako nadinterpretacyjne i zb\u0119dne. Wiele wymaga\u0144 by\u0142o bardzo precyzyjnych i tyczy\u0142o w zasadzie cech, kt\u00f3re posiadaj\u0105 samoloty bojowe pierwszej linii. Najwi\u0119ksze zdumienie wywo\u0142a\u0142y; wymagania pr\u0119dko\u015bci nadd\u017awi\u0119kowej, posiadanie nowoczesnej stacji radiolokacyjnej i mo\u017cliwo\u015b\u0107 tankowania w powietrzu. To ostatnie wi\u0105za\u0142o si\u0119 chyba z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 dzia\u0142ania poza obszarem Rzeczypospolitej, co jest totalnym nieporozumieniem. \u017baden kraj nie wysy\u0142a swoich samolot\u00f3w szkolnych w rejony potencjalnych walk. R\u00f3wnocze\u015bnie wida\u0107, i\u017c jednym samolotem zamierzano obdzieli\u0107 41. Baz\u0119 Lotnictwa Szkolnego w D\u0119blinie i 21. Baz\u0119 Lotnictwa Taktycznego w \u015awidwinie.<\/p>\n Wspomnimy jeszcze jeden fakt. Kiedy podpisywano umow\u0119 na zakup 48 maszyn F-16 Jastrz\u0105b wykazywano konieczno\u015b\u0107 zakupu w nast\u0119pnych latach kolejnych maszyn F-16 z zamiarem zast\u0105pienia wykruszaj\u0105cych si\u0119 bojowych Su-22. Przy czym nie m\u00f3wiono wy\u0142\u0105cznie o samolotach nowych. W gr\u0119 wchodzi\u0142 zakup maszyn u\u017cywanych.<\/p>\n Do otwartego w dniu 2.09.2010 roku, przetargu mog\u0142o przyst\u0105pi\u0107 nawet kilkunastu potencjalnych oferent\u00f3w. Jednak tylko trzech uznaje si\u0119 za realnych kandydat\u00f3w do zwyci\u0119stwa. Byli to: BAE Hawk, Aermacchi M-346 Master i KAI T-50.<\/p>\n Liberalno-maso\u0144ski Rz\u0105d Rzeczypospolitej okaza\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo niewyrozumia\u0142y dla potencjalnych oferent\u00f3w. Da\u0142 im czas na z\u0142o\u017cenie ofert zaledwie jeden miesi\u0105c (do 4.10.2010 roku), przy czym swoje zam\u00f3wienie opracowywa\u0142 kilka miesi\u0119cy. Zgodzili si\u0119 na przesuniecie terminu, o kolejny miesi\u0105c do 3.11.2010 roku, do godziny 09;00.<\/p>\n Do dnia 3.11.2010 roku, dokumenty z\u0142o\u017cy\u0142o pi\u0119\u0107 firm: BAE Systems, Korea Aerospace Industries Ltd. ( KAI ), Alenia Aermacchi S.p.A, Aero Vodochody a.s., Patria Aviation Oy. Oznacza\u0142o to, \u017ce Rzeczypospolitej zaoferowano samoloty oparte na takich konstrukcjach, jak Hawk ( BAE Systems; Patria Aviation Oy ), M-346 ( Alenia Aermacchi S.p.A ), T-50 ( KAI ) i L-159 ( Aero Vodochody a.s. ).<\/p>\n Z czasem propozycje by\u0142y coraz bardziej konkretne; Aero Vodochody z Czech, proponuj\u0105cy L-159 B PL, Alenia Aermacchi z W\u0142och z samolotem M-346 Master, BAE Systems z Wielkiej Brytanii, b\u0119d\u0105ce producentem Hawka AJT, Korea Aerospace Industries z Korei Po\u0142udniowej, oferuj\u0105ce T-50 P Golden Eagle oraz Patria Oy z Finlandii ze zmodyfikowanymi Hawkami T51\/T51A\/T66.<\/p>\n W tym miejscu nale\u017cy wspomnie\u0107, i\u017c przetarg by\u0142 szeroko nag\u0142a\u015bniany w polskoj\u0119zycznych mediach. By\u0142 to doskona\u0142y temat zast\u0119pczy, w stosunku do stale pogarszaj\u0105cej si\u0119 sytuacji \u017cyciowej Polskich rodzin. W czerwcu 2011 roku, spo\u0142ecze\u0144stwo otrzyma\u0142o kolejn\u0105 gar\u015b\u0107 wa\u017cnych informacji. By\u0142o wiadomo, \u017ce wyboru \u017cadnej konstrukcji przez 8 miesi\u0119cy nie dokonano. (Zarzekano si\u0119, \u017ce najp\u00f3\u017aniej na wiosn\u0119 2011 roku konkurs zostanie rozstrzygni\u0119ty.) Wszystkie wymienione wy\u017cej przedsi\u0119biorstwa zosta\u0142y zaproszone do kolejnego etapu przetargu. Listy wys\u0142ano w dniu 3.06.2011 roku. Termin sk\u0142adania ofert wyznaczono na 29.07.2011 roku. Z pocz\u0105tkiem lipca 2011 roku. Z przetargu wycofali si\u0119 tak\u017ce Czesi. Dyskusja nabiera\u0142a temperatury. Zmieniano WTT. W efekcie, strona Polska \u017c\u0105da\u0142a maszyny, mo\u017cliwo\u015bciami dor\u00f3wnuj\u0105cymi F-16 Jastrz\u0105b, a to by\u0142o bardzo trudne, wr\u0119cz nierealne.<\/p>\n W dniu 29.07.2011 roku, ukaza\u0142 si\u0119 Raport Komisji Jerzego Millera w sprawie zamachu smole\u0144skiego. W wyniku jego opublikowania do dymisji poda\u0142 si\u0119 minister MON Bogdan Kich. Nowym ministrem MON zosta\u0142 Tomasz Siemoniak. Musia\u0142 si\u0119 on na nowo zapozna\u0107 z programem pozyskania samolot\u00f3w LIFT, co jednak nie przeszkodzi\u0142o mu wykona\u0107 natychmiast (2.08.2011 roku) polecenie Premiera Donalda Tuska w sprawie rozformowania 36. SPLTr. Nie czarujmy si\u0119. Zmieni\u0142 si\u0119 szef resortu, ale nakre\u015blony kierunek bezowocnego dzia\u0142ania pozosta\u0142. Wiceszefem pozosta\u0142 nadal pan Marcin Idzik. Tak wi\u0119c nowy minister Tomasz Siemoniak przed\u0142u\u017cy\u0142 termin sk\u0142adania ofert o kolejne dwa miesi\u0105ce. Do ko\u0144ca pa\u017adziernika 2011 roku.<\/p>\n Po ponad roku pozorowanych dzia\u0142a\u0144, w dniu 27.10.2011 roku, przetarg na LIFT zosta\u0142 anulowany. Jak powiedzia\u0142 odpowiedzialny za zakupy uzbrojenia wiceminister Marcin Idzik, powodem zamkni\u0119cia przetargu na samolot szkolno-bojowy by\u0142a zmiana koncepcji zakupu samolotu. Zamiast maszyny szkolno-bojowej resort chce pozyska\u0107 samolot typowo szkolny. Przecie\u017c pan Marcin Idzik uczestniczy\u0142 w tych pracach ca\u0142y czas i ani razu nie podda\u0142 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 za\u0142o\u017cenia Zintegrowanego Systemu Szkolenia Personelu Lotniczego SZ RP (poziom LIFT).<\/p>\n Po raz kolejny liberalno-maso\u0144ski Rz\u0105d Rzeczypospolitej Polskiej, pod kierunkiem Premiera Donalda Tuska, zadrwi\u0142 z Polskiego Narodu, z Polskiego Wojska i wystawi\u0142 nas na po\u015bmiewisko. Po raz kolejny zastosowa\u0142 metod\u0119 \u2013 Co zrobi\u0107, aby nic nie zrobi\u0107? Kolejne z\u0142ot\u00f3wki posz\u0142y w b\u0142oto, a problem pozosta\u0142 nierozwi\u0105zany. Wi\u0119c jak powiedzia\u0142 Prezydent Rzeczypospolitej Bronis\u0142aw Komorowski, grupa mechanik\u00f3w z D\u0119blina ju\u017c powinna zacz\u0105\u0107 montowa\u0107 silniki do wr\u00f3t od stodo\u0142y. (Wypowied\u017a Bronis\u0142awa Komorowskiego \u2013 \u201ePolski Lotnik to na wrotach od stodo\u0142y poleci\u201d. Tak naprawd\u0119, by\u0142a to parafraza opinii wypowiedzianej przez Artioma Mikojana, sowieckiego, wybitnego konstruktora lotniczego, w latach 50-tych XX wieku \u2013 \u201eNawet wrota od stodo\u0142y z silnikiem polec\u0105.\u201d).<\/p>\n Premier Donald Tusk, przez ca\u0142y rok (2012 rok), my\u015bla\u0142 jak tu zlikwidowa\u0107 D\u0119bli\u0144sk\u0105 Szko\u0142\u0119. Chyba stwierdzi\u0142, \u017ce Nar\u00f3d Polski jeszcze nie jest gotowy na kolejny szok, z zakresu Likwidacja Pa\u0144stwa Polskiego. Wi\u0119c ta sama grupa os\u00f3b, s\u0142uchaj\u0105c jednak g\u0142osu Polskich pilot\u00f3w wojskowych, opracowa\u0142a nowe WTT. Naczelnym celem programu by\u0142o znaczne ograniczenie jego koszt\u00f3w. Co nale\u017cy rozumie\u0107 jako; Mniej znacznie prostszych maszyn.<\/p>\n W dniu 2 kwietnia 2012 roku, Inspektorat Uzbrojenia MON opublikowa\u0142 zapytanie o informacj\u0119 (RFI), dotycz\u0105ce zakupu 16 samolot\u00f3w szkolenia zaawansowanego AJT (Advanced Jet Trainer). Z wymaga\u0144 postawionych wcze\u015bniej w przetargu na LIFT (Lead-In Fighter Trainer) usuni\u0119to mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia przez samolot walki powietrznej i prowadzenia atak\u00f3w na cele naziemne. Znikn\u0105\u0142 te\u017c system fly-by-wire (chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 konstrukcji ten system posiada).<\/p>\n W lutym 2013 roku oznajmiono, \u017ce Rz\u0105d w Polsce nie jest zainteresowany 16 samolotami, a jedynie 8 maszynami szkolnymi z opcj\u0105 zwi\u0119kszenia tej liczby do 12. Jednak pod warunkiem, gdyby znale\u017ali si\u0119 zagraniczni klienci ch\u0119tni do trenowania w Polsce. Nie bardzo wiadomo, kogo Rz\u0105d w Polsce mia\u0142 na my\u015bli; pilot\u00f3w niemieckich, czy mo\u017ce rosyjskich.<\/p>\n W dniu 25 lutego 2013 roku, og\u0142oszono przetarg na samoloty szkolne. (Dobrze, \u017ce nowe). Program okre\u015blono jako, Zintegrowany system szkolenia zaawansowanego; Advancef Jet Trainer. Jego podstaw\u0105 mia\u0142o by\u0107 8 samolot\u00f3w szkolno-treningowych.<\/p>\n Przyszli oferenci mieli poda\u0107 szacowan\u0105 wst\u0119pnie cen\u0119 maszyn, urz\u0105dze\u0144 pomocniczych, szkolenia za\u0142\u00f3g i personelu naziemnego, eksploatacji oraz koszty wycofania ca\u0142ego sprz\u0119tu, przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce system b\u0119dzie u\u017cywany przez co najmniej 30 lat, roczny nalot pojedynczego samolotu wyniesie 200-250 godzin, a poszczeg\u00f3lnych symulator\u00f3w 600-800 godzin rocznie. Og\u00f3lnie dobrze, gdyby nie ten groteskowy koszt wycofania sprz\u0119tu. Dalekowzroczno\u015b\u0107, czy dyletanctwo!? \u017baden biznesmen nie poda, ile b\u0119dzie kosztowa\u0142 jego produkt za 30 lat, bo tego nikt nie wie.<\/p>\n Zwyci\u0119zca mia\u0142 by\u0107 wy\u0142oniony do ko\u0144ca 2013 roku. Nowe samoloty maj\u0105 trafi\u0107 do D\u0119blina przed ko\u0144cem 2017 roku. Co istotne, maszyny nie zast\u0105pi\u0105 wykruszaj\u0105cych si\u0119 samolot\u00f3w Su-22, jak by\u0142o planowane w poprzednim konkursie. Czyli by\u0142 wyra\u017any reset w stosunkach z pa\u0144stwem moskiewskim. Dodatkowo Polski Rz\u0105d postanowi\u0142 nie informowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa o post\u0119pach w przetargu.<\/p>\n Firmy zainteresowane udzia\u0142em w przetargu mia\u0142y czas do z\u0142o\u017cenia ofert do dnia 2 kwietnia 2013 roku. W lipcu 2013 roku, planowano negocjacje techniczne. We wrze\u015bniu 2013 roku korekty WTT (specyfikacji technicznej). W listopadzie 2013 roku, z\u0142o\u017cenie ostatecznych ofert i w grudniu 2013 roku wyb\u00f3r i podpisanie kontraktu. Dostawy planowano od 15.01.2014 roku (co by\u0142o terminem nierealnym dla nowo budowanych samolot\u00f3w), do 30.11.2017 roku. System AJT obejmowa\u0142; 8 samolot\u00f3w szkolno-treningowych, symulator pilota\u017cowy, symulator procedur awarii, pakiet szkoleniowy, pakiet logistyczny. Chocia\u017c Rz\u0105d Rzeczypospolitej sk\u0142ada\u0142 s\u0142owne deklaracje o opcji czterech kolejnych samolot\u00f3w, to w post\u0119powaniu nie by\u0142o o tym mowy. Nie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c mowy o ewentualnej modernizacji w okresie 2020-2022. Ca\u0142y system mia\u0142 zosta\u0107 przej\u0119ty przez 41. Baz\u0119 Lotnictwa Szkolnego w D\u0119blinie.<\/p>\n Zintegrowany system szkolenia zaawansowanego (Advanced Jet Trainer), w tym:<\/p>\n 1) dostawa 8 egzemplarzy nowych samolot\u00f3w szkolenia zaawansowanego.<\/p>\n 2) dostawa systemu szkolenia, w tym: Kompleksowy symulator lotu (FMS – Full Mission Simulator). Symulator pilota\u017cowy\/cz\u0119\u015bciowych zada\u0144. Symulator procedur awaryjnych (katapultowania). Symulator FTD (Flight Training Device). Komputerowy system wspomagania szkolenia CBT\/CAI\/SZS. Pakiet szkoleniowy.<\/p>\n 3) dostawa pakietu logistycznego, w tym: Sprz\u0119t naziemnej obs\u0142ugi samolot\u00f3w. Wyposa\u017cenie naziemne samolot\u00f3w. Wyposa\u017cenie obs\u0142ugowo-naprawcze. Cz\u0119\u015bci zamienne i materia\u0142y eksploatacyjne. Wsparcie techniczne eksploatacji. System informatyczny wsparcia eksploatacji. Zabezpieczenie metrologiczne. Dokumentacja techniczna samolotu oraz urz\u0105dze\u0144 naziemnej obs\u0142ugi statk\u00f3w powietrznych. Dokumentacja techniczna do urz\u0105dze\u0144 szkoleniowych (symulator\u00f3w) do szkolenia personelu lataj\u0105cego i technicznego. System eksploatacji.<\/p>\n Samolot szkolno-treningowy ma by\u0107 podstawowym \u015brodkiem szkolenia zaawansowanego personelu lotniczego Si\u0142 Zbrojnych, przeznaczonego do pilotowania nowoczesnych samolot\u00f3w bojowych ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem F-16. Bo F-16 Jastrz\u0105b to jedyne nowoczesne samoloty bojowe Rzeczypospolitej Polskiej. W 2013 roku, posiadali\u015bmy jeszcze MiG-29 i Su-22. Nowy samolot powinien charakteryzowa\u0107 si\u0119 wysok\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 lotu, zdolno\u015bci\u0105 do dzia\u0142a\u0144 w niesprzyjaj\u0105cych warunkach atmosferycznych w dzie\u0144 i w nocy oraz mo\u017cliwo\u015bci\u0105 symulacji u\u017cycia \u015brodk\u00f3w bojowych. Samolot musi by\u0107 przeznaczony do szkolenia:<\/p>\n pilota\u017cowo-nawigacyjnego w warunkach atmosferycznych VMC oraz IMC w dzie\u0144 i w nocy;<\/p>\n<\/li>\n w lotach wed\u0142ug procedur VFR oraz IFR w dzie\u0144 i w nocy;<\/p>\n<\/li>\n w lotach grupowych, w tym z wykorzystaniem NVG;<\/p>\n<\/li>\n w zastosowaniu bojowym z wykorzystaniem systemu symulacji \u015brodk\u00f3w bojowych powietrze-powietrze, powietrze-ziemia oraz powietrze-woda.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n W WTT pojawi\u0142y si\u0119 takie informacje jak;<\/p>\n pu\u0142ap praktyczny co najmniej 12 000 metr\u00f3w;<\/p>\n<\/li>\n uzyskiwanie pr\u0119dko\u015bci 800 km \/h;<\/p>\n<\/li>\n zakres dopuszczalnych przeci\u0105\u017ce\u0144 nie mniej ni\u017c -3\/+8 g;<\/p>\n<\/li>\n system ratunkowy klasy 0-0;<\/p>\n<\/li>\n glass-cockpit;<\/p>\n<\/li>\n mo\u017cliwo\u015b\u0107 podwieszania zewn\u0119trznych zbiornik\u00f3w paliwa;<\/p>\n<\/li>\n eksploatacja wed\u0142ug stanu technicznego.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n By\u0142y tak\u017ce zagadnienia oko\u0142o WTT, jak na przyk\u0142ad udzia\u0142 w produkcji cz\u0119\u015bci zapasowych, czy kwestia przysz\u0142ych remont\u00f3w. Planuje si\u0119, \u017ce pozyskany system b\u0119dzie eksploatowany w Si\u0142ach Zbrojnych przez co najmniej 30 lat. Roczny nalot nast\u0119pc\u00f3w TS-11 Iskra ma wynosi\u0107 od 200 do 250 godzin. Roczna intensywno\u015b\u0107 eksploatacji symulator\u00f3w powinna wynosi\u0107 600-800 godzin pracy. Dane te opracowa\u0142 Inspektorat Uzbrojenia.<\/p>\n W marcu 2013 roku, okaza\u0142o si\u0119, i\u017c zainteresowanie przetargiem s\u0105 cztery firmy; BAE Systems, AERO Vodochody, Lockheed Martin UK i Alenia Aermacchi. W konkursie znalaz\u0142y si\u0119 w efekcie te same konstrukcje jak w przetargu na LIFT, z ta r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce w miejsce Korean Aerospace Industries (KAI) z propozycj\u0105 dostarczenia T-50 Golden Eagle wyst\u0119puje Lockheed Martin UK. W dniu 2.04.2013 roku, min\u0105\u0142 termin sk\u0142adania zg\u0142osze\u0144. Rozmowy z oferentami przebiega\u0142y znacznie sprawniej, gdy\u017c wszyscy mieli bogate do\u015bwiadczenie z 2011 roku, a poniewa\u017c, wymagania co do samolotu znacznie spad\u0142y, to wiele kwestii nale\u017ca\u0142o tylko potwierdzi\u0107. W dniu 15.05.2013 roku, BAE Systems i WZL 1 podpisa\u0142y porozumienie (Memorandum of Understanding \u2013 MoU), w wyniku kt\u00f3rego Oddzia\u0142owi WZL-1 w D\u0119blinie zostan\u0105 przekazane kompetencje do przeprowadzania obs\u0142ugi i remont\u00f3w samolot\u00f3w zaawansowanego szkolenia Hawk AJT. Porozumienie wejdzie w \u017cycie, je\u015bli Polska zakupi ten samolot w wyniku trwaj\u0105cego post\u0119powania przetargowego na zintegrowany system szkolenia zaawansowanego. Firma BAE Systems zadeklarowa\u0142a gotowo\u015b\u0107 dostarczenia Polsce najbardziej zaawansowanego systemu szkolenia opartego na najnowszej wersji samolotu Hawk AJT.<\/p>\n W dniu 7.06.2013 roku, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce oferty nie przedstawili Czesi, a tym samym zrezygnowali z rywalizacji. Z niespodziewan\u0105 propozycj\u0105 wysz\u0142a firma BAE, kt\u00f3ra zaproponowa\u0142a Wojskowym Zak\u0142adom Lotniczym nr 1 w D\u0119blinie przekazanie kompetencji do prowadzenia obs\u0142ug i napraw samolot\u00f3w Hawk AJT. Rozw\u00f3j wsp\u00f3\u0142pracy zapowiada tak\u017ce Lockheed Martin UK, kt\u00f3ry zadeklarowa\u0142 zwi\u0119kszenie swojej wsp\u00f3\u0142pracy z WZL-2 w Bydgoszczy i serwisowanie tam T-50 razem z F-16. Obie konstrukcje maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnych element\u00f3w.<\/p>\n W dniu 20.11.2013 roku, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Alenia Aermacchi zaproponowa\u0142a cen\u0119 o 1\/3 ni\u017csz\u0105 od konkurent\u00f3w. Pe\u0142en pakiet z o\u015bmioma samolotami mia\u0142by kosztowa\u0107 1 167 754 500 z\u0142 (280 mln euro), podczas gdy oferta BAE Systems 1 754 006 167 z\u0142, a Lockheed Martin UK \u2013 na 1 802 757 431 z\u0142.<\/p>\n W dniu 23 grudnia 2013 roku (poniedzia\u0142ek) Inspektorat Uzbrojenia zako\u0144czy\u0142 badanie i ocen\u0119 z\u0142o\u017conych ofert. Zwyci\u0119zc\u0105 og\u0142oszono ofert\u0119 Alenia Aermacchi z samolotem M-346 Master. BAE Systems i Lockheed Martin mia\u0142y prawo odwo\u0142ania si\u0119 od tej decyzji do 2.01.2014 roku.<\/p>\n Czy by\u0142 to s\u0142uszny wyb\u00f3r czas poka\u017ce. Osobi\u015bcie byli\u015bmy i jeste\u015bmy zwolennikiem tej konstrukcji. Krytycy wskazuj\u0105 na fakt, \u017ce konstrukcja jest bardzo m\u0142oda, do ko\u0144ca niesprawdzona i zdecydowa\u0142a tutaj najni\u017csza cena oferty. Rzadko si\u0119 wspomina, o ogromnym do\u015bwiadczeniu, jakie posiadaj\u0105 w\u0142osi w konstruowaniu samolot\u00f3w szkolnych z nap\u0119dem turboodrzutowym. Wymienimy tylko; Aeromacchi MB 326 (kt\u00f3ry powsta\u0142 tu\u017c przed TS-11 Iskra), Aeromacchi MB 339, Caproni Vizzola C22J, SIAI Marchetti S.211 oraz Aeromacchi M-311, kt\u00f3ry pierwszy lot wykona\u0142 w dniu 1.06.2005 roku. Przedstawiciele koncernu z dum\u0105 podkre\u015blaj\u0105, \u017ce linia monta\u017cowa znajduj\u0105ca si\u0119 w Mediolanie jest zdolna do produkcji do 48 samolot\u00f3w rocznie i jest najnowocze\u015bniejsz\u0105 lini\u0105 produkcyjn\u0105 na \u015bwiecie. Bardziej nawet ni\u017c ta na kt\u00f3rej produkuje si\u0119 w USA samoloty bojowe F-35, co jest mo\u017cliwe. Przypomnijmy, i\u017c w\u0142osi uczestnicz\u0105 w budowie najbardziej nowoczesnego samolotu komercyjnego B 787 Dreamliner. W\u0142oska firma deklaruje, \u017ce jest w stanie dostarczy\u0107 dowolne wymagane przez Polsk\u0119 rozwi\u0105zania szkoleniowe zwi\u0105zane z samolotem AJT. W\u0142oska konstrukcja wzbudzi\u0142a na \u015bwiecie spore zainteresowanie. M-346 zosta\u0142 zakupiony oczywi\u015bcie przez w\u0142oskie si\u0142y powietrzne, ale zdecydowa\u0142 si\u0119 na nie r\u00f3wnie\u017c Izrael, Singapur i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Wariant dostosowany do potrzeb USA nosi oznaczenia T-100 i bierze udzia\u0142 w konkursie T-X, maj\u0105cym wytypowa\u0107 nast\u0119pc\u0119 samolot\u00f3w szkoleniowych T-38 Talon dla USAF. Alenia Aermacchi we wsp\u00f3\u0142pracy z EADS Defence & Space (ju\u017c niebawem Airbus D&S) oferuje te\u017c M-346 w kompleksowym systemie szkolenia zaawansowanego pilot\u00f3w tworzonym na potrzeby europejskiego programu Eurotraining\/Advanced European Jet Pilot Training. W przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce on wi\u0119c sta\u0107 si\u0119 podstawowym samolotem szkolenia zaawansowanego si\u0142 powietrznych kraj\u00f3w Zachodniej Europy. Gdyby tak si\u0119 sta\u0142o, pa\u0144stwa posiadaj\u0105ce M-346 Master na wyposa\u017ceniu b\u0119d\u0105 mog\u0142y \u015bwiadczy\u0107 us\u0142ugi szkoleniowe innym krajom cz\u0142onkowskim.<\/p>\n Cieniem na konkurs po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 fakt, i\u017c Inspektorat Uzbrojenia uzna\u0142, \u017ce tylko firmy Alenia Aermacchi spe\u0142nia wymagania zawarte w Specyfikacji Istotnych Warunk\u00f3w Zam\u00f3wienia (SIWZ), czyli WTT. Przypomina to rz\u0105dowe przetargi na s\u0142u\u017cbowe samochody, gdzie podawano nawet dok\u0142adn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 limuzyny, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 tylko jeden lobbowany samoch\u00f3d. Ba\u0142agan prawny stworzony przez Rz\u0105d Donalda Tuska, sterowanego przez obc\u0105 agentur\u0119, oligarchi\u0119, Berlin i Moskw\u0119, powoduje, i\u017c jeste\u015bmy pa\u0144stwem ma\u0142o wiarygodnym.<\/p>\n W tym czasie by\u0142o ju\u017c wiadomym, i\u017c Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o odst\u0105pieniu od wymaga\u0144 kompensacyjnych. Ten program, to jedna z najwi\u0119kszych importowych transakcji modernizacyjnych Polskich Si\u0142 Zbrojnych w ostatnim okresie, kt\u00f3rej nie towarzyszy offset. Rozczarowania tym faktem nie kryj\u0105 zwi\u0105zki zawodowe obronnej bran\u017cy. Offset mia\u0142 rekompensowa\u0107 rodzimym firmom wydawanie ogromnych publicznych pieni\u0119dzy na zakupy broni w zagranicznych koncernach. Zobowi\u0105zania kompensacyjne mia\u0142y te\u017c umo\u017cliwi\u0107 s\u0142abszej Polskiej zbrojeni\u00f3wce dop\u0142yw nowych technologii i przyspieszy\u0107 rozw\u00f3j. Wojsko t\u0142umaczy\u0142o, \u017ce procedura zakupu zintegrowanego systemu szkolenia zaawansowanego pilot\u00f3w AJT zosta\u0142a wszcz\u0119ta 25 lutego 2013 roku, na podstawie przepis\u00f3w ustawy Prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych, kt\u00f3ra to nie przewiduje zastosowania offsetu. A jednym z kluczowych powod\u00f3w zastosowania powszechnego prawa zam\u00f3wie\u0144 publicznych by\u0142o to, \u017ce samolot AJT jest przeznaczony wy\u0142\u0105cznie do szkolenia pilot\u00f3w i w ten spos\u00f3b nie spe\u0142nia kryteri\u00f3w do jego umieszczenia w kategorii zada\u0144 wa\u017cnych dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa.<\/p>\n Mimo to, ju\u017c w 2013 roku przedstawiciele firm Aermacchi i Honeywell odwiedzili wojskowe zak\u0142ady WZL-1, WZL-2 i WZL-4. Celem by\u0142o sprawdzenie mo\u017cliwo\u015bci remontowych i us\u0142ug serwisowych w stosunku do M-346. Przecie\u017c w\u0142osi doskonale wiedz\u0105, o stopniu obs\u0142ugi serwisowej samolot\u00f3w F-16 Jastrz\u0105b, MiG-29 i Su-22. Te informacje mo\u017cna bez trudu znale\u017a\u0107 na stronach internetowych wojskowych zak\u0142ad\u00f3w. Nie by\u0142 to gest \u017cyczliwo\u015bci wobec ewentualnego u\u017cytkownika, ale ch\u0119\u0107 zwi\u0105zania Polski na d\u0142u\u017cszy okres, ni\u017c tylko czas eksploatacji M-346. Wsp\u00f3\u0142praca z WZL b\u0119dzie kluczowym czynnikiem nowego centrum logistycznego. Drug\u0105 spraw\u0105 by\u0142a firma PZL-\u015awidnik, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bcicielami s\u0105 W\u0142osi i Brytyjczycy. Strona w\u0142oska m\u00f3wi\u0142a o ulokowaniu w naszym kraju produkcji niekt\u00f3rych podzespo\u0142\u00f3w. Dla nas nie ma to wi\u0119kszego znaczenia, \u017ce oni ulokuj\u0105 tutaj produkcj\u0119 niekt\u00f3rych element\u00f3w z kompozyt\u00f3w dla M-346. Oni b\u0119d\u0105 mieli ni\u017csze koszty produkcji, dzi\u0119ki s\u0142abiej op\u0142acanemu Polskiemu robotnikowi. A dla nas tylko utrzymanie kilku miejsc pracy. Faktem jest, \u017ce PZL \u015awidnik – obecnie w\u0142asno\u015b\u0107 Leonardo \u2013 Finmeccanica Helicopter zatrudnia wielu pracownik\u00f3w. W Polsce dzia\u0142a oko\u0142o 800 w\u0142oskich firm, kt\u00f3re zatrudniaj\u0105 \u0142\u0105cznie 85 tysi\u0119cy pracownik\u00f3w, a obroty handlowe mi\u0119dzy naszymi krajami przekraczaj\u0105 rocznie ju\u017c 15 mld euro.<\/p>\n Teraz nast\u0105pi\u0142 etap, w kt\u00f3rym Inspektorat Uzbrojenia przyst\u0105pi\u0142 do weryfikacji danych zawartych w ofercie. Jak poda\u0142a Finmeccanica, sp\u00f3\u0142ka-matka firmy Alenia Aermacchi, podpisanie kontraktu zaplanowano na stycze\u0144 2014 roku.<\/p>\n W dniu 3 lutego 2014 roku, na Lotnisku D\u0119blin wyl\u0105dowa\u0142 samolot M-346 Master. W ci\u0105gu trzech dni lotnych samolot przeszed\u0142 praktyczne testy w powietrzu z udzia\u0142em Polskich pilot\u00f3w. By\u0142a to weryfikacja faktycznych osi\u0105g\u00f3w samolotu w por\u00f3wnaniu do danych zawartych w WTT i przedstawionych przez w\u0142och\u00f3w podczas konkursu. Dopiero po tym badaniu resort MON ostatecznie zdecydowa\u0142 o wyborze tej konstrukcji. W zasadzie by\u0142a to formalno\u015b\u0107, gdy\u017c inni nabywcy tych maszyn uczynili to du\u017co wcze\u015bniej z pozytywnym wynikiem.<\/p>\n W dniu 27 lutego 2014 roku, na terenie Wy\u017cszej Szko\u0142y Oficerskiej Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie podpisano umow\u0119 na dostarczenie Si\u0142om Powietrznym RP systemu szkolenia AJT, kt\u00f3rego najwa\u017cniejszym elementem jest samolot Alenia Aermacchi M-346. Wydarzeniu nadano oficjalny i uroczysty charakter. Umow\u0119 w imieniu dostawcy podpisa\u0142 prezes generalny ds. sprzeda\u017cy Massimo Ghione, natomiast z polskiej strony uczyni\u0142 to gen. S\u0142awomir Szczepaniak. Obecni byli tak\u017ce; ze strony W\u0142oskiej prezes Alenia Aermacchi Giuseppe Giordo, Ambasador W\u0142och w Polsce J.E. Riccardo Guariglia, dow\u00f3dca Aeronautica Militare (w\u0142oskich wojsk lotniczych) gen. broni Pasquale Preziosa, ze strony Polskiej Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Czes\u0142aw Mroczek, dow\u00f3dca SPS Lech Majewski. Genera\u0142 Lech Majewski, dow\u00f3dca PSP, nieformalnie og\u0142osi\u0142 konkurs na Polsk\u0105 nazw\u0119 dla M-346.<\/p>\n Polska sta\u0142a si\u0119 czwartym krajem, po W\u0142oszech, Singapurze i Izraelu, kt\u00f3ry zakupi\u0142 samoloty szkolenia zaawansowanego M-346 (Drugi T-346A dla AMI, 15.02.2012 roku, Pierwszy M-346 dla Singapuru, 9.08.2012 rok, Monta\u017c pierwszego M-346 dla Izraela, 8.11.2013 rok. Dotychczas producent sprzeda\u0142 56 samolot\u00f3w Master\u00f3w. W D\u0119blinie rozpocz\u0119to budow\u0119 nowych hangar\u00f3w, bo te obecne s\u0105 za niskie i aby zmie\u015bci\u0107 w nich M-346 z ich wysokimi statecznikami pionowymi, trzeba unosi\u0107 nos maszyny w g\u00f3r\u0119.<\/p>\n Warto przyjrze\u0107 si\u0119 temu co zawiera pakiet. W jego sk\u0142ad maj\u0105 wej\u015b\u0107: kompleksowy symulator lotu (FMS), symulator pilota\u017cowy i cz\u0119\u015bciowych zada\u0144, symulator procedur awaryjnych, komputerowy system wspomagania szkolenia CBT\/CAI\/SZS oraz pakiet szkoleniowy i logistyczny. Czyli wszystkie te elementy, kt\u00f3re pozwol\u0105 lotnikowi przesi\u0105\u015b\u0107 si\u0119 bezpiecznie na Lockheed F-16 Jastrz\u0105b. W Polskich M-346 nie b\u0119dzie wi\u0119c symulatora misji, co wcale nie oznacza, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci samolotu nie mo\u017cna wzbogaci\u0107 o ten element, nawet z funkcj\u0105 wirtualnego radiolokatora. Ma to si\u0119 odbywa\u0107 na zasadzie plug-and-play.<\/p>\n Ju\u017c teraz zwracamy czytelnikom uwag\u0119, \u017ce opisane w rozdziale Konstrukcja, niekt\u00f3re funkcje samolotu M-346 w Polskich maszynach mog\u0105 nie wyst\u0119powa\u0107. Jest to sprawa jak najbardziej zrozumia\u0142a. Po co bra\u0107 opcje z kt\u00f3rej si\u0119 nie b\u0119dzie korzysta\u0142o.<\/p>\n Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce D\u0119blin szkoli g\u0142\u00f3wnie kandydat\u00f3w na pilot\u00f3w dla samolot\u00f3w Lockheed F-16 Jastrz\u0105b. Z uwagi na brak stosownego samolotu szkolno-treningowego, wi\u0119kszo\u015b\u0107 szkolenia prowadzono w USA. Dzi\u0119ki maszynom M-346 mo\u017cemy wi\u0119kszo\u015b\u0107 szkolenia prowadzi\u0107 ju\u017c w Polsce. Samolot M-346 rozwi\u0105za\u0142 jeszcze jeden nieodleg\u0142y problem; wycofanie ze s\u0142u\u017cby samolot\u00f3w Suchoj Su-22 i Mikojan i Guriewicz MiG-29. Mog\u0105 by\u0107 one zast\u0105pione albo samolotami F-35, albo samolotami F-16 i to niekoniecznie nowymi.<\/p>\n W tym miejscu jeszcze uwaga. Niemal wszyscy s\u0105 pe\u0142ni zachwytu nad zestarza\u0142ym samolotem TS-11 Iskra. My tak\u017ce si\u0119 do nich zaliczamy. Bardzo dobrym samolotem, ale w latach 60-tych i 70-tych, bo ju\u017c w 80-tych niewystarczaj\u0105cym. R\u00f3wnie du\u017co os\u00f3b wiesza psy na samolocie PZL I-22 Iryda, a my si\u0119 do nich nie zaliczamy. PZL I-22 Iryda mog\u0142a szkoli\u0107 z powodzeniem pilot\u00f3w do chwili obecnej. Dlatego nasze retoryczne pytanie – Dlaczego na prze\u0142omie 80\/90-lat genera\u0142 Jerzy Gotowa\u0142a i inni, wycofali kilku pilot\u00f3w ze szkolenia na maszynach Su-22 po szkoleniu na TS-11 Iskra?<\/p>\n Podczas salonu w Kielcach w dniu 3 wrze\u015bnia 2014 roku, w\u0142osi o\u015bwiadczyli, \u017ce przyst\u0105pili ju\u017c do budowy zam\u00f3wionych samolot\u00f3w. W lipcu 2015 roku, ustalono wz\u00f3r malowania maszyn. W poniedzia\u0142ek 6 czerwca 2016 roku, w zak\u0142adach Leonardo \u2013 Finmeccanica oficjalnie zaprezentowano pierwszy samolot M-346 Bielik Nb 7701. By\u0142 to oficjalny roll-out samolotu. W uroczysto\u015bci wzi\u0119li udzia\u0142 przedstawiciele z Polski: wiceminister obrony narodowej, Bartosz Kownacki i inspektor Polskich Si\u0142 Powietrznych gen. bryg. pil. Tomasz Drewniak. Ze strony W\u0142och by\u0142 MON W\u0142och Gioacchino Alfano, oraz dyrektor zarz\u0105dzaj\u0105cy Leonardo-Finmeccanica Aircraft Filippo Bagnato. Pierwszy lot tego egzemplarza nast\u0105pi\u0142 w dniu 4 lipca 2016 roku. Samolot ten trafi do Polski jako ostatni, gdy\u017c pos\u0142u\u017cy do integracji awioniki. W 2016 roku, na \u015bwiecie eksploatowano ju\u017c ponad 30 samolot\u00f3w M-346.<\/p>\n W dniu 14 listopada 2016 roku, na lotnisku 41. Bazy Lotnictwa Szkolnego D\u0119blin wyl\u0105dowa\u0142y pierwsze dwa samoloty M-346. Zanim to nast\u0105pi\u0142o, samoloty wykona\u0142y honorowy przelot w towarzystwie czterech samolot\u00f3w TS-11 Iskra, z zespo\u0142u Bia\u0142o Czerwone Iskry, kt\u00f3re wypu\u015bci\u0142y bia\u0142o-czerwone smugi. Z kolejnej, pi\u0105tej Iskry filmowano ten historyczny przylot. Po dziesi\u0119ciu latach, Polskie Si\u0142y Powietrzne wzbogaci\u0142y si\u0119 o kolejny nowoczesny typ samolotu wojskowego. Maszyny kt\u00f3re przylecia\u0142y maj\u0105 numery taktyczne Nb 7702 i 7703. W drodze z W\u0142och samoloty by\u0142y pilotowane przez w\u0142oskich pilot\u00f3w fabrycznych, ale w drugich kabinach siedzieli Polscy piloci wojskowi pp\u0142k Kondrat Madej i mjr Tomasz Czerwi\u0144ski. \u0141\u0105cznie we W\u0142oszech czterech naszych pilot\u00f3w uzyska\u0142o tytu\u0142 instruktora samolotu M-346. Polskie M-346 maj\u0105 nazw\u0119 Bielik.<\/p>\n Przylot do Polski samolot\u00f3w M-346 Bielik by\u0142 bacznie obserwowany przez media maso\u0144sko-liberalne, ale poniewa\u017c nic szczeg\u00f3lnego si\u0119 nie wydarzy\u0142a, to przeszli oni do porz\u0105dku dziennego i fakt przylotu przemilczeli. Nie by\u0142o takiej adrenaliny, jak dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej podczas przyloty F-16 Jastrz\u0105b, kiedy z ut\u0119sknieniem czekali na jaki\u015b wypadek-przypadek i jak jeden z F-16 musia\u0142 zawr\u00f3ci\u0107 wszcz\u0119li alarm.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Samolot M-346 Master – Bielik to samolot szkolno-treningowy zaawansowanego szkolenia. Zosta\u0142 przyj\u0119ty na uzbrojenie w Wojsku Polskim. W dniu 14 listopada 2016 roku, w D\u0119blinie wyl\u0105dowa\u0142y pierwsze dwa samoloty Leonardo M-346 Master \u2013 Bielik Nb 7702 i 7703.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5172"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5476,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5172\/revisions\/5476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Geneza samolotu Leonardo (Alena Aermacchi) M-346.<\/h3>\n
Prototyp M-346-01 (X615).<\/h3>\n
Program maszyny bojowej M-346 LCA.<\/h3>\n
Program maszyny szkolno-bojowej M-346 LIFT.<\/h3>\n
Dalsze prace nad M-346.<\/h3>\n
U\u017cytkowanie M-346.<\/h3>\n
Leonardo (Alena Aermacchi) M-346 dla Polski.<\/h3>\n
Inne dzia\u0142ania maso\u0144sko-liberalnego Rz\u0105du Premiera Donalda Tuska niszcz\u0105ce Polskie Si\u0142y Zbrojne.<\/h3>\n
\n
Konkurs, fikcja. Poziom LIFT.<\/h3>\n
Specyfikacja samolotu LIFT.<\/h3>\n
\n
Mia\u0142y by\u0107 samoloty szkolno-bojowe LIFT, by\u0142 wstyd.<\/h3>\n
Kolejny konkurs. AJT. 2013 rok.<\/h3>\n
Opis zam\u00f3wienia.<\/h3>\n
Jaki powinien by\u0107 samolot systemu AJT?<\/h3>\n
\n
\n
Oferenci AJT.<\/h3>\n
Podpisanie kontraktu na M-346 Master. 2014 rok.<\/h3>\n
Samoloty Leonardo M-346 Bielik. 2016 rok.<\/h3>\n