Pierwsz\u0105 Polsk\u0105 firm\u0105, kt\u00f3ra kupi\u0142a samolot L-410 UVP Turbolet by\u0142o Przedsi\u0119biorstwo Us\u0142ug Lotniczych AEROPOL z Warszawy, kt\u00f3re mia\u0142o siedzib\u0119 na Lotnisku Bemowo. By\u0142o to w maju 1988 rok. Samolot L-410 UVP Turbolet Nr 882038 otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-TAA. Samolot wykonano w wersji pasa\u017cerskiej w uk\u0142adzie 18 foteli pasa\u017cerskich (2-1×6). W pierwszym okresie jego pilotami byli panowie; Zbigniew Karpi\u0144ski, Jan Kolba i J\u00f3zef Salwa. W kolejnych latach firma AEROPOL kupi\u0142a kolejne dwie maszyny; SP-TAB, SP-TAC. Samoloty otrzyma\u0142y barwne malowanie w tonacji br\u0105zowo-pomara\u0144czowo-bia\u0142ej.<\/p>\n Ju\u017c w 1989 roku, w Polsce by\u0142y eksploatowane cztery samoloty L-410 Turbolet: firma Aeropol mia\u0142a 2 samoloty, Urz\u0105d Morski 1 samolot, Zesp\u00f3\u0142 Lotnictwa Sanitarnego w Rzeszowie 1 samolot. W 1999 roku, w Polsce by\u0142y 23 samoloty L-410 Turbolet.<\/p>\n Samoloty L-410 by\u0142y tak\u017ce eksploatowane, w pierwszej dekadzie XXI wieku, przez firmy, kt\u00f3rych \u017cywot na Polskim rynku by\u0142 bardzo kr\u00f3tki. Mi\u0119dzy innymi firma White Eagle Aviation eksploatowa\u0142a samolot L-410 rejestracja SP-FTN, a firma Air Polonia samolot L-410 rejestracja SP-KPZ.<\/p>\n W 2006 roku, w Polsce by\u0142o 10 samolot\u00f3w L-410 Turbolet, a w 2007 roku, by\u0142o 7 egzemplarzy. Poszczeg\u00f3lne firmy (podmioty) posiada\u0142y 1 – 3 samoloty. W 2020 roku, dwa nowe samoloty L-410 Turbolet pozyska\u0142a Stra\u017c Graniczna.<\/p>\n Bez w\u0105tpienia najbardziej znane w Polsce samoloty L-410 Turbolet to by\u0142y maszyny eksploatowane przez ARL (Agencja Ruchu Lotniczego), kt\u00f3re zosta\u0142y kupione w 1989 roku. PA\u017bP, nast\u0119pczyni ARL, do 2016 roku posiada\u0142a dwa samoloty typu Turbolet L-410 UVP-E-15 o znakach rejestracyjnych SP-TPA i SP-TPB. By\u0142y to samoloty, kt\u00f3re wyposa\u017cono w specjalistyczn\u0105 aparatur\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do kalibracji urz\u0105dze\u0144 \u015blepego l\u0105dowania. W 2010 roku, dla tych samolot\u00f3w kupiono dwa nowe zestawy do badania system\u00f3w ILS. Poprzedni sprz\u0119t pomiarowy za pomoc\u0105 radiotelemetrii wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z naziemnym, optycznym systemem \u015bledzenia (teodolitem), b\u0119d\u0105cym punktem odniesienia w pomiarach. Je\u015bli zosta\u0142 stwierdzony b\u0142\u0105d wskaza\u0144 wykraczaj\u0105cy poza dopuszczalne tolerancje, operator-inspektor poleca\u0142 drog\u0105 radiow\u0105 jego korekt\u0119 przez naziemne s\u0142u\u017cby eksploatacyjne.<\/p>\n Standardowa za\u0142oga, na pok\u0142adzie samolotu L-410, by\u0142a z\u0142o\u017cona z kilku os\u00f3b. Dw\u00f3ch pilot\u00f3w, dw\u00f3ch specjalist\u00f3w-operator\u00f3w-inspektor\u00f3w i mechanika pok\u0142adowego. Dodatkowo mog\u0142y by\u0107 dwie osoby szkol\u0105ce si\u0119 lub inspektorzy. Czasami byli przypadkowi go\u015bcie, kt\u00f3rym si\u0119 poszcz\u0119\u015bci\u0142o uzyska\u0107 zezwolenie na lot. Samolot by\u0142 nie taki du\u017cy, wi\u0119c czu\u0142o si\u0119 wi\u0119kszy podmuch wiatru i zmian\u0119 kursu oraz pu\u0142apu. Podstawowym urz\u0105dzeniem pracy by\u0142 specjalny komputer z baz\u0105 danych, kt\u00f3ry by\u0142 pod\u0142\u0105czony do dw\u00f3ch stanowisk wyposa\u017conych w ekrany.<\/p>\n Zadanie jakie wykonywa\u0142a Papuga L-410 by\u0142y niezwykle wa\u017cne dla bezpiecze\u0144stwa lotnictwa komercyjnego. Te wielokrotne (nieraz oko\u0142o 100 razy) podej\u015bcia do l\u0105dowania, by\u0142y przerywane tu\u017c nad RWY, s\u0142u\u017cy\u0142y kalibracji system\u00f3w \u015blepego l\u0105dowania, g\u0142\u00f3wnie systemu ILS. Samolot po czwartym zakr\u0119cie, wychodzi na ostatni\u0105 prost\u0105. Zni\u017ca si\u0119 nier\u00f3wnomiernie trac\u0105c pu\u0142ap, to szybciej to wolniej. Wykonywa\u0142 skr\u0119ty o par\u0119 stopni w lewo lub w prawo. Przed samym celownikiem na RWY, pilot zwi\u0119ksza\u0142 obroty silnik\u00f3w i odchodzi w g\u00f3r\u0119 na ponowne podej\u015bcie. I tak do znudzenia. Przypadkowy obserwator na pok\u0142adzie pocz\u0105tkowo czu\u0142 si\u0119 zadowolony z udzia\u0142u w tak wa\u017cnym zadaniu. Jednak za 10 razem mia\u0142 doj\u015b\u0107 i chcia\u0142 ju\u017c by\u0107 na ziemi. Certyfikacja systemu ILS to by\u0142o mozolne zadanie. Trwa\u0142o czasami kilka dni, a warunki pogodowe musia\u0142y by\u0107 dogodne. Aby l\u0105dowanie samolotu komercyjnego w z\u0142ych warunkach pogodowych by\u0142o bezpieczne system ILS musi nadawa\u0107 precyzyjny sygna\u0142. (ILS om\u00f3wiony jest w innych artyku\u0142ach w dziale Nawigacja). To samo dotyczy urz\u0105dze\u0144 nowych, jak i tych ju\u017c eksploatowanych oraz niezale\u017cnie od ich klasy.<\/p>\n Nazwa Papuga narodzi\u0142a si\u0119 spontaniczne na prze\u0142omie 50\/60-lat XX wieku, dla samolotu Iliuszyn I\u0142-14, kt\u00f3ry by\u0142 u\u017cywany do testowania urz\u0105dze\u0144 \u015blepego l\u0105dowania, a by\u0142 pomalowany wyj\u0105tkowo kolorowo. Teraz nazwa Papuga jest oficjaln\u0105 nazw\u0105 samolot\u00f3w L-410 i ich nast\u0119pc\u00f3w oraz jest has\u0142em wywo\u0142awczym samolotu.<\/p>\n Samolot L-410 nie by\u0142 ju\u017c konstrukcj\u0105 nowoczesn\u0105. Kabina nie jest ci\u015bnieniowa. By\u0142y spore wibracje i ha\u0142as. Jednak jej kubatura by\u0142a du\u017ca, jak do tych zada\u0144. Kabina da\u0142a si\u0119 tak\u017ce \u0142atwo adoptowa\u0107 do nowego wyposa\u017cenia specjalistycznego. Trzeba tak\u017ce wiedzie\u0107, \u017ce w innych krajach europejskich, do tych zada\u0144 u\u017cywane s\u0105 mniejsze samoloty. Dwa, kupione w 2010 roku, komplety specjalistycznej aparatury kosztowa\u0142y 18 milion\u00f3w z\u0142otych, wi\u0119c by\u0142y wi\u0119cej warte ni\u017c same samoloty. W por\u00f3wnaniu do poprzedniej aparatury, ta nowa mia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z systemu GPS, wi\u0119c precyzja lokalizacji samolotu w powietrzu znacznie wzros\u0142a. Operator-inspektor na swoim stanowisku dysponowa\u0142 dwoma ekranami LCD, panelem rozdzielczym z prze\u0142\u0105cznikami i gniazdami oraz komputerow\u0105 klawiatur\u0105. Dane wyj\u015bciowe konkretnego systemu ILS by\u0142y umieszczone na no\u015bniku pen-drive, a wzorce by\u0142y przechowywane w siedzibie firmy. Dawnej by\u0142a to dyskietka komputerowa.<\/p>\n Co si\u0119 tyczy systemu GPS, to przed lotem jest on kalibrowany. Z typowej dok\u0142adno\u015bci kilku metr\u00f3w (jak to jest w nawigacji samochodowej), uzyskuje si\u0119 dok\u0142adno\u015b\u0107 5-10 cm! Jego zasadniczy element umieszcza si\u0119 stacjonarnie na polu wzlot\u00f3w w odpowiednim miejscu.<\/p>\n W kokpicie pierwszy pilot (kapitan) mia\u0142 dodatkowo ma\u0142y interfejs, umieszczony na wolancie. Korzystaj\u0105c z niego pilotowa\u0142 odpowiednio samolotem. Ca\u0142a komunikacja mi\u0119dzy pilotami, a operatorem odbywa si\u0119 przez interfejs lub automatycznie. Na pok\u0142adzie nie prowadzi\u0142o si\u0119 rozm\u00f3w. Czas wykonywania zadania by\u0142 ograniczony zapasem paliwa zabieranym przez samolot i nie przekracza\u0142 trzech godzin. Przerwa by\u0142a spowodowana rozk\u0142adowym rejsem lub znacznym pogorszeniem pogody. Zadania wykonywa\u0142o si\u0119 etapami. Najpierw sprawdza\u0142o si\u0119 zgodno\u015b\u0107 \u015bcie\u017cki podej\u015bcia. Potem dzia\u0142anie lokalizator\u00f3w, a na ko\u0144cu sprawno\u015b\u0107 dalmierzy. W czasie lot\u00f3w, zwykle potrzebne by\u0142y korekty plan\u00f3w i trzeba by\u0142o wykona\u0107 dodatkowe kr\u0119gi. Wynika\u0142o to z charakterystyki sygna\u0142u radiowego, kt\u00f3ry odbija si\u0119 od ziemi, a zw\u0142aszcza od przeszk\u00f3d terenowych; drzewa i krzewy, latarnie, ogrodzenia, zbiorniki wodne itp. Typowych podje\u015b\u0107 by\u0142o zaledwie kilka. Wszystkie nast\u0119pne to by\u0142o sprawdzanie tak zwanego sektora, czyli loty pod i nad \u015bcie\u017ck\u0105 oraz z lewej i prawej strony. Kiedy operator wybra\u0142 numer testu, kt\u00f3ry trzeba wykona\u0107, informacja ta trafia do autopilota i na ekran przed pierwszym pilotem (kapitanem). W zale\u017cno\u015bci od testu, samolot znajdowa\u0142 si\u0119 po czwartym zakr\u0119cie w odleg\u0142o\u015bci od 6 NM (9 656 m) do 10 NM (16 093 m). Po ka\u017cdym przelocie operatorzy przekazywali informacje na ziemi\u0119 do ekipy, kt\u00f3ra wykonywa\u0142a regulacj\u0119 ILS. Szczeg\u00f3lnie przy nowo zamontowanych urz\u0105dzeniach ILS trzeba by\u0142o wykona\u0107 niemal 100 nalot\u00f3w. Samoloty Papuga bazowa\u0142y na Lotnisku Ok\u0119cie. Nie stosowano bazowania na lotnisku, kt\u00f3rego ILS by\u0142 badany. L\u0105dowanie na takim lotnisku odbywa\u0142o si\u0119 tylko dla zatankowania samolotu Papuga. Po regulacji systemu ILS uzyskiwa\u0142 on certyfikat zdatno\u015bci na okres 6 miesi\u0119cy. Mog\u0142y by\u0107 tak\u017ce prowadzone kontrole dodatkowe.<\/p>\n W 2007 roku, dokonano reorganizacji w Agencji Ruchu Lotniczego i w jej miejsce powsta\u0142a Polska Agencja \u017beglugi Powietrznej (PA\u017bP). W jej strukturach utworzono Dzia\u0142 Operacji Lotniczych, a w nim mi\u0119dzy innymi kom\u00f3rk\u0119 o nazwie Inspekcja Lotnicza. To ta kom\u00f3rka zajmuje si\u0119 lotami na samolotach \u201ePapuga\u201d. Inspekcja Lotnicza sprawuje nadz\u00f3r nad prawid\u0142ow\u0105 eksploatacj\u0105 naziemnych urz\u0105dze\u0144 zabezpieczenia ruchu lotniczego, zgodnie z zaleceniami Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO), kt\u00f3rej Polska jest cz\u0142onkiem.<\/p>\n Zakres urz\u0105dze\u0144 kontrolowanych przez Inspekcj\u0119 Lotnicz\u0105 zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 dlatego \u017ce, po przyst\u0105pieniu Polski do NATO kontrol\u0119 nad przestrzeni powietrzn\u0105 Polski przej\u0119\u0142y organy cywilne. Poprzednio to zadanie wykonywa\u0142o Wojsko Polskie.<\/p>\n Urz\u0105dze\u0144 i system\u00f3w, kt\u00f3re podlegaj\u0105 kontroli w Polsce jest ponad 150. S\u0105 to urz\u0105dzenia na \u015bcie\u017ckach podej\u015bcia do l\u0105dowania, jak i na drogach lotniczych. S\u0105 to systemy i urz\u0105dzenia takie jak: systemy l\u0105dowania wed\u0142ug wskaza\u0144 przyrz\u0105d\u00f3w (ILS), radiolatarnie og\u00f3lnokierunkowe (VOR i DVOR), radio-dalmierze (DME), radiolatarnie bezkierunkowe (NDB), nawigacyjne systemy \u015bwietlne, precyzyjne wska\u017aniki \u015bcie\u017cki schodzenia (PAPI), radary (stacje radiolokacyjne).<\/p>\n Kontrole wykonuje si\u0119 okresowo, dora\u017anie oraz komisyjnie. Do wykonywania tych zada\u0144 wykorzystywane by\u0142y specjalnie przystosowane samoloty pomiarowe \u201ePapuga\u201d typu Turbolet L-410 UVP-E 15 o znakach rejestracyjnych SP-TPA i SP-TPB.<\/p>\n W 2012 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o nabyciu nowych samolot\u00f3w \u201ePapug\u201d, kt\u00f3re zast\u0105pi\u0142y samoloty LET L-410 UVP-E15 Turbolet, SP-TPA, SP-TPB.<\/p>\n Samolot L-410 UVP-E15 Turbolet rejestracja SP-TPB, zosta\u0142 wyprodukowany w 1989 roku. W 2016 roku, ca\u0142kowity nalot samolotu wynosi\u0142 6 403 godzin, a po naprawie g\u0142\u00f3wnej (R2) 1 653 godziny. W maju 2016 roku, og\u0142oszono zamiar sprzeda\u017cy tego samolotu. Powodem by\u0142o pozyskanie w 2016 roku, nowego samolotu \u201ePapuga\u201d Beechcraft B-350i Super King Air. Samolot ten pierwszy lot pomiarowy wykona\u0142 w dniu 8 marca 2016 roku. Zadanie dotyczy\u0142o kontroli system\u00f3w l\u0105dowania ILS\/DME na lotnisku Zielona G\u00f3ra – Babimost. Z samolotu L-410 SP-TPB wymontowano specjalistyczne wyposa\u017cenie. Zamontowano fotele pasa\u017cerskie. Samolot kupi\u0142a czeska firma Aeroservis, rejestruj\u0105c go na znakach OK-TPB.<\/p>\n W maju 2021 roku, na sprzeda\u017c wystawiono drugi samolot \u201ePapuga\u201d LET L-410 UVP-E15 Turbolet, SP-TPA. Samolot ten by\u0142 w s\u0142u\u017cbie 32 lata. W dniu 31 maja 2021 roku, nast\u0105pi\u0142o wyczerpanie \u017cywotno\u015bci technicznej p\u0142atowca i silnik\u00f3w.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwsz\u0105 Polsk\u0105 firm\u0105, kt\u00f3ra kupi\u0142a samolot L-410 UVP Turbolet by\u0142o Przedsi\u0119biorstwo Us\u0142ug Lotniczych AEROPOL z Warszawy, kt\u00f3re mia\u0142o siedzib\u0119 na Lotnisku Bemowo. By\u0142o to w maju 1988 rok. Samolot L-410 UVP Turbolet Nr 882038 otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-TAA. Samolot wykonano w wersji pasa\u017cerskiej w uk\u0142adzie 18 foteli pasa\u017cerskich (2-1×6). W pierwszym okresie jego pilotami byli panowie; Zbigniew Karpi\u0144ski, Jan Kolba i J\u00f3zef Salwa. W kolejnych latach firma AEROPOL kupi\u0142a kolejne dwie maszyny; SP-TAB, SP-TAC. Samoloty otrzyma\u0142y barwne malowanie w tonacji br\u0105zowo-pomara\u0144czowo-bia\u0142ej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5169"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5619,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5169\/revisions\/5619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}LET L-410 Turbolet w Polsce.<\/h3>\n
Papuga.<\/h3>\n
Inspekcja Lotnicza.<\/h3>\n
Koniec s\u0142u\u017cby samolot\u00f3w LET L-410 UVP-E15 Turbolet, SP-TPA, SP-TPB.<\/h3>\n