Pierwsze, u\u017cytkowe, po wielkiej wojnie \u015bwiatowej samoloty, kt\u00f3rymi przewo\u017cono pasa\u017cer\u00f3w, poczt\u0119 i towary by\u0142y adoptowanymi samolotami bombowymi. Mia\u0142y konstrukcj\u0119 drewnian\u0105 i by\u0142y dwup\u0142atowcami. Kabiny pasa\u017cerskie by\u0142y komfortowe i zapewnia\u0142y du\u017co miejsca dla pasa\u017cer\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a bardzo zwarta i mocna. Liczne odci\u0105gi i rozp\u00f3rki zapewnia\u0142y stabilno\u015b\u0107 konstrukcji, ale jednocze\u015bnie stawia\u0142y du\u017cy op\u00f3r aerodynamiczny, przez co lot by\u0142 stosunkowo powolny, a wi\u0119c d\u0142ugi. Samolot zaledwie trzykrotnie szybciej pokonywa\u0142 dany dystans w stosunku do powszechnej w\u00f3wczas podr\u00f3\u017cy kolej\u0105.<\/p>\n Tymczasem w 1919 roku, pojawi\u0142 si\u0119 samolot o znacznie korzystniejszym, cho\u0107 jak pokaza\u0142a historia, jeszcze zbyt nowatorskim uk\u0142adzie.<\/p>\n W Dessau, w Saksoni Anhalt (centralne niemcy) funkcjonowa\u0142y zak\u0142ady lotnicze Hugo Junkersa pod nazw\u0105 Junkers Flugzeug und Motorenwerke. W 1918 roku, g\u0142\u00f3wnemu konstruktorowi tego zak\u0142adu, Otto Reuterowi zlecono rozw\u00f3j samolotu pasa\u017cerskiego po nazw\u0105 J-13. Koncepcja samolotu by\u0142a oryginalna podw\u00f3jnie. Po pierwsze samolot zosta\u0142 zaprojektowany typowo do przewozu pasa\u017cer\u00f3w, co w tamtym czasie nie by\u0142o tak oczywiste. Po drugie postanowiono zbudowa\u0107 go z metalu i to w dodatku jako dolnop\u0142at wolnono\u015bny. Ryzyko budowy tego typu samolotu by\u0142o bardzo du\u017ce. I to pod wzgl\u0119dem technicznym jak i marketingowym. Za podj\u0119ciem tego typu wyzwania przemawia\u0142o kilka przes\u0142anek. Po pierwsze, zak\u0142adom grozi\u0142a redukcja zatrudnienia. Po drugie, istnia\u0142a du\u017ca poda\u017c surowc\u00f3w metalowych, kt\u00f3re gromadzono na potrzeby produkcji wojennej. Po trzecie, mo\u017cliwe perspektywy narodzin transportu komercyjnego. I po czwarte, do\u015bwiadczenia zdobyty z eksploatacji pierwszych samolot\u00f3w metolowych-wolnono\u015bnych, u\u017cytych w wielkiej wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n Niemcy pierwsze do\u015bwiadczenia z metalowymi samolotami s\u0142u\u017c\u0105cymi do przewozu pasa\u017cer\u00f3w zdobyli eksploatuj\u0105c samolot Junkers J-10. Poprzez przer\u00f3bk\u0119, zbudowano jeden samolot Junkers J-10, kt\u00f3ry zabiera\u0142 na pok\u0142ad jednego pasa\u017cera i niewielki \u0142adunek towaru. W 1919 roku, samolot ten lata\u0142 regularnie na trasie Dessau – Weimar.<\/p>\n Wkr\u00f3tce nazw\u0119 J-13 zmieniono na F-13. Samolot na pok\u0142ad m\u00f3g\u0142 zabiera\u0107 do 4 os\u00f3b.<\/p>\n Skrzyd\u0142o opracowano jako wielod\u017awigarowa kratownica przestrzenna. Tak samo, kratownic\u0105 przestrzenn\u0105 by\u0142 kad\u0142ub. Ca\u0142o\u015b\u0107 pokryto blach\u0105 falist\u0105, kt\u00f3ra dodatkowo wzmacnia\u0142a konstrukcj\u0119. Kabina samolotu F-13 by\u0142a w miar\u0119 obszerna, cho\u0107 kratownica kad\u0142uba uniemo\u017cliwi\u0142a zastosowanie wygodnych, du\u017cych drzwi wej\u015bciowych. Dla konstrukcji ustalono \u017ce, obci\u0105\u017cenie mocy wyniesie 11,2 – 13,1 kg\/kW, a obci\u0105\u017cenie powierzchni 46 – 67,5 kg\/m2.<\/p>\n Prototyp samolotu nazwano Annelise. Jego budow\u0119 rozpocz\u0119to w styczniu 1919 roku. Prototyp by\u0142 gotowy z pocz\u0105tkiem czerwca 1919 roku, a oblotu dokonano 25 czerwca 1919 roku. W trakcie pr\u00f3b prototypu zdecydowano o zwi\u0119kszeniu rozpi\u0119to\u015bci skrzyde\u0142 o prawie 3,0 metry (2,93 m). We wrze\u015bniu 1919 roku, na prototypie Annelise ustanowiono rekord pu\u0142apu z o\u015bmioma osobami na pok\u0142adzie, wynikiem 6 750 m.<\/p>\n Samolot Junkers F-13 ustanowi\u0142 kilka cennych rezultat\u00f3w lotniczych. Mi\u0119dzy innymi przelecia\u0142 nad Kordylierami na wysoko\u015bci 5 200 m. Z kolei w 1921 roku, podczas lot\u00f3w reklamowych w USA, samolot Junkers F-13 przebywa\u0142 nieprzerwanie w powietrzu przez 26 godzin.<\/p>\n Samolot Junkers F-13 okaza\u0142 si\u0119 dobrym, u\u017cytkowym samolotem pasa\u017cerskim. Zosta\u0142 zakupiony przez przewo\u017anik\u00f3w w Prusach, Austrii i USA. Nast\u0119pnie samoloty Junkers F-13 by\u0142y u\u017cytkowane we Francji, Szwecji, Rzeczypospolitej Polskiej,\u00a0 a nawet CCCP. Samoloty trafi\u0142y do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej. By\u0142y eksploatowane przez 15 lat. W 1925 roku, stanowi\u0142y blisko 40 % samolot\u00f3w pasa\u017cerskich w Europie. Do 1933 roku, zbudowano \u0142\u0105cznie 322 samolot\u00f3w Junkers F-13.<\/p>\n W opinii u\u017cytkownik\u00f3w, samolot Junkers F-13 cieszy\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 niezawodno\u015bci\u0105 i ma\u0142ym zu\u017cyciem paliwa, zaledwie 55 litr\u00f3w na godzin\u0119.<\/p>\n Samolot cz\u0119\u015bciowo wytyczy\u0142 kierunek rozwoju lotnictwa komercyjnego. Konstrukcja metalowa, jednop\u0142atowiec, dolnop\u0142at. Tym bardziej, \u017ce jeszcze w 30-latach XX wieku, budowano nowe samoloty dwup\u0142atowe, jak na przyk\u0142ad De Havilland DH-89 Dragon Rapide z 1934 roku, jak i g\u00f3rnop\u0142aty zastrza\u0142owe, jak na przyk\u0142ad Potez 62 z 1935 roku.<\/p>\n Jednak zastosowanie w Junkers F-13 falistej blachy na poszyciu, wp\u0142ywa\u0142o na znaczy op\u00f3r konstrukcji, co by\u0142o wynikiem gorszej od zak\u0142adanej pr\u0119dko\u015bci przelotowej. T\u0119 wad\u0119 wyeliminowa\u0142a dopiero \u00a0konstrukcja p\u00f3\u0142skorupowa samolot\u00f3w.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 30-lat, na bazie F-13 powsta\u0142y jeszcze dwie kolejne, wi\u0119ksze odmiany oznaczone W-33 i W-34, kt\u00f3rych zbudowano oko\u0142o 150 sztuk.<\/p>\n Junkers F-13 by\u0142 jednym z pierwszych samolot\u00f3w u\u017cytkowanych w Polskiej komunikacji lotniczej. W 1921 roku, przedsi\u0119biorstwo Aero-Targ wypo\u017cyczy\u0142o 6 samolot\u00f3w Junkers F-13 od gda\u0144skiego towarzystwa przewozowego Danziger Luftpost (gda\u0144skie towarzystwo pocztowe), by za ich pomoc\u0105 utworzy\u0107 komunikacj\u0119 pasa\u017cersk\u0105 pomi\u0119dzy Poznaniem, a Warszawa i Gda\u0144skiem. Chodzi\u0142o o transport pasa\u017cer\u00f3w na Pozna\u0144skie Targi. Nie dosz\u0142o w\u00f3wczas do otwarcia po\u0142\u0105czenia Pozna\u0144 – \u0141\u00f3d\u017a.<\/p>\n Pierwsze sta\u0142e przedsi\u0119biorstwo \u017ceglugowe, o nazwie Aerolloyd zakupi\u0142o w latach 1922 – 1925 \u0142\u0105cznie 25 samolot\u00f3w Junkers F-13. W maju 1925 roku, firma przesz\u0142a restrukturyzacj\u0119 i zmieni\u0142a nazw\u0119 na Aerolot. W\u00f3wczas to dokupiono jeszcze 4 samoloty Junkers F-13 od filli zak\u0142ad\u00f3w Junkersa w Szwecji w Malmo-Linhamm.<\/p>\n Samoloty s\u0142u\u017cy\u0142 do transportu pasa\u017cer\u00f3w na liniach krajowych i zagranicznych. Przy pomocy samolot\u00f3w Junkers F-13, uruchomiono sta\u0142e po\u0142\u0105czenie Warszawa – Wiede\u0144, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142o od 5 wrze\u015bnia 1922 roku do 15 kwietnia 1935 roku. Przew\u00f3z pasa\u017cer\u00f3w w PLL LOT zako\u0144czono wiosn\u0105 1935 roku. Nast\u0119pnie samoloty Junkers F-13 do wiosny 1936 roku u\u017cywano ju\u017c tylko do lot\u00f3w s\u0142u\u017cbowych, a potem odsprzedano producentowi.<\/p>\n Junkers F-13 to dolnop\u0142at, jednosilnikowy, ca\u0142kowicie metalowy. Kabina przeznaczona jest dla dw\u00f3ch lotnik\u00f3w i czterech pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n Skrzyd\u0142o o konstrukcji ca\u0142kowicie metalowej, wykonane jako konstrukcja przestrzenna z rur duraluminiowych. W ten spos\u00f3b skrzyd\u0142o mia\u0142o dziewi\u0119\u0107 d\u017awigar\u00f3w. Skrzyd\u0142o trzy-cz\u0119\u015bciowe. Centrop\u0142at by\u0142 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kad\u0142uba. Cz\u0119\u015bci zewn\u0119trzne przymocowane s\u0105 do centrop\u0142ata 10 z\u0142\u0105czami kulowymi. G\u0142\u00f3wne zbiorniki paliwa umieszczono w skrzyd\u0142ach. Maj\u0105 pojemno\u015b\u0107 260 litr\u00f3w.<\/p>\n Kad\u0142ub samolotu konstrukcji wr\u0119gowo-kratownicowej z pokryciem wykonanym z falistej blachy duraluminiowej. Zesp\u00f3l nap\u0119dowy z\u0142o\u017cony z silnika i sta\u0142ego, dwu-\u0142opatowego \u015bmig\u0142a. Za silnikiem, w kokpicie jest miejsce dla pilota (lewy fotel) i obok siedz\u0105cego mechanika. Przednia cz\u0119\u015b\u0107 kokpitu, wiatrochron nie by\u0142 ca\u0142kowicie oszklony. Mo\u017cna by\u0142o t\u0119dy wychodzi\u0107 z kokpitu. Za lotnikami znajduje si\u0119 niewielki zbiornik paliwa, opadowy dla silnika. Jest tak\u017ce \u015bcianka dzia\u0142owa z okienkiem, kt\u00f3ra oddziela kokpit od kabiny pasa\u017cerskiej. W kabinie pasa\u017cerskiej by\u0142y dwa fotele i dwuosobowa kanapa. Wszystkie miejsca ustawione w kierunku lotu. Miejsca siedz\u0105ce i \u015bciany kabiny pasa\u017cerskiej by\u0142y tapicerowane. Cz\u0119sto na miejscu mechanika zabierano pi\u0105tego pasa\u017cera, kt\u00f3ry ubiera\u0142 gogle i pilotk\u0119. Wej\u015bcie do kabiny zapewnia\u0142y drzwi w lewej i prawej burcie. Dla lewych drzwi by\u0142 sta\u0142y stopie\u0144. Dla prawych podstawiano trap i tym wej\u015bciem wprowadzano pasa\u017cer\u00f3w. Kabina pasa\u017cerska by\u0142a ogrzewana poprzez rur\u0119 wydechow\u0105 silnika, kt\u00f3ra przebiega przez ca\u0142\u0105 jej d\u0142ugo\u015b\u0107.<\/p>\n W cz\u0119\u015bci ogonowej umieszczono niewielki baga\u017cnik i dodatkowy zbiornik paliwa, kt\u00f3ry wykorzystywano do wywarzenia samolotu.<\/p>\n Usterzenie wolnono\u015bne, ca\u0142kowicie metalowe, z podzia\u0142em na stery i stateczniki.<\/p>\n Podwozie klasyczne dla tamtego okresu. Podwozie g\u0142\u00f3wne z dwoma ko\u0142ami o du\u017cej \u015brednicy i w\u0105skim profilu. W tyle p\u0142oza ogonowa wyposa\u017cona w tak zwany trzewik s\u0142u\u017c\u0105cy do hamowania.<\/p>\n Wyposa\u017cenie pilota\u017cowe sk\u0142ada si\u0119 z pr\u0119dko\u015bciomierza. Dysza pomiarowa jest umieszczona na s\u0142upku nad kabin\u0105. Busola. Wysoko\u015bciomierz barometryczny montowany od 1922 roku. Mapnik dla map i komunikatu meteorologicznego. Dla obs\u0142ugi silnika jest: obrotomierz, ci\u015bnieniomierz oleju, termometr cieczy ch\u0142odz\u0105cej.<\/p>\n Nap\u0119d stanowi jeden silnik rz\u0119dowy. W prototypie Annelise i pierwszych maszynach seryjnych zastosowano silnik Mercedes D-IIIa o mocy startowej 127 kW (170 KM) i mocy trwa\u0142ej 119 kW (160 KM).<\/p>\n Samoloty seryjne Junkers F-13a otrzyma\u0142y silniki 6-cylindrowe BMW-IIIa o mocy 138 kW (185 KM).<\/p>\n Od 1924 roku, stosowano silniki Junkers L-2 o mocy startowej 194 kW (265 KM) i mocy trwa\u0142ej 165 kW (225 KM).<\/p>\n Samoloty Junkers F-13fe (1930 rok) otrzyma\u0142y silniki Junkers L-5 o mocy startowej 228 kW (310 KM) i mocy trwa\u0142ej 206 kW (280 KM).<\/p>\n Wszystkie silniki by\u0142y ch\u0142odzone wod\u0105 (ciecz\u0105).<\/p>\n Z uwagi na d\u0142ugotrwa\u0142o\u015b\u0107 u\u017cytkowania samolotu montowano w nich r\u00f3\u017cne silniki. Na przyk\u0142ad BMW-Va o mocy 269 kW (360 KM), Armstrong Siddeley Puma o mocy 172 kW (230 KM), 9-cylindrowy gwiazdowy Jupiter o mocy 336 kW (450 KM), Pratt and Whitney Wasp i inne.<\/p>\n Junkers F-13 Annelise (1919 rok): Rozpi\u0119to\u015b\u0107 14,82 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 9,59, wysoko\u015b\u0107 3,50 m, powierzchnia skrzyde\u0142 34,5 m2, masa w\u0142asna 1 075 kg, masa paliwa 280 kg, masa u\u017cyteczna 740 kg, masa startowa 1 815 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 max 173 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 153 km\/h, pu\u0142ap do 4 000 m, czas wznoszenia na 1 000 m 9 min, zasi\u0119g 725 km.<\/p>\n Junkers F-13 z silnikiem Junkers L-2 (1923 rok): Rozpi\u0119to\u015b\u0107 17,25 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 9,60, wysoko\u015b\u0107 4,10 m, powierzchnia skrzyde\u0142 43,0 m2, masa w\u0142asna 1 170 kg, masa paliwa 290 kg, masa u\u017cyteczna 830 kg, masa startowa 2 000 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 max 170 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 155 km\/h, pu\u0142ap 4 000 m, czas wznoszenia na 1 000 m 8 min, zasi\u0119g 800 km.<\/p>\n Junkers F-13 z silnikiem Junkers L-5 (1930 rok): Rozpi\u0119to\u015b\u0107 17,25 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 9,60, wysoko\u015b\u0107 4,40 m, powierzchnia skrzyde\u0142 44,0 m2, masa w\u0142asna 1 560 kg, masa paliwa 300 kg, masa u\u017cyteczna 1 140 kg, masa startowa 2 700 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 max 205 km\/h, pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotowa 170 km\/h, pu\u0142ap 4 300 m, czas wznoszenia na 1 000 m 7 min, zasi\u0119g 950 km.<\/p>\n W Polsce u\u017cywano 6 samolot\u00f3w w przedsi\u0119biorstwie Aero-Targ. Nast\u0119pnie w Aerolot, a potem w PLL LOT 29 maszyn Junkers F-13. W Polsce samoloty Junkers F-13 u\u017cytkowano od 1921 roku do 1936 roku.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwsze, u\u017cytkowe, po wielkiej wojnie \u015bwiatowej samoloty, kt\u00f3rymi przewo\u017cono pasa\u017cer\u00f3w, poczt\u0119 i towary by\u0142y adoptowanymi samolotami bombowymi. Mia\u0142y konstrukcj\u0119 drewnian\u0105 i by\u0142y dwup\u0142atowcami. Kabiny pasa\u017cerskie by\u0142y komfortowe i zapewnia\u0142y du\u017co miejsca dla pasa\u017cer\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a bardzo zwarta i mocna. Liczne odci\u0105gi i rozp\u00f3rki zapewnia\u0142y stabilno\u015b\u0107 konstrukcji, ale jednocze\u015bnie stawia\u0142y du\u017cy op\u00f3r aerodynamiczny, przez co lot by\u0142 stosunkowo powolny, a wi\u0119c d\u0142ugi. Samolot zaledwie trzykrotnie szybciej pokonywa\u0142 dany dystans w stosunku do powszechnej w\u00f3wczas podr\u00f3\u017cy kolej\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5165","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5165"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5488,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5165\/revisions\/5488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia Junkers F-13.<\/h3>\n
Junkers F.13 w Polsce.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Silnik.<\/h3>\n
Podstawowe dane T-T Junkers F.13:<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n