W CCCP pierwszym samolotem kt\u00f3ry nadawa\u0142 si\u0119 do wykonania akrobacji by\u0142 samolot Jakowlew Jak-18 w wersji A (Akrobacyjny). Samolot Jak-18 A powsta\u0142 w 1957 roku, kiedy p\u0142atowiec samolotu Jak-18 zosta\u0142 wyposa\u017cony w silnik AI-14 R. Silnik Iwczenko AI-14 R to silnik t\u0142okowy, gwiazdowy, 9-cylindrowy, ch\u0142odzony powietrzem, o mocy 162 kW (220 KM). Silnik ma pojemno\u015b\u0107 10,16 litra. Stopie\u0144 spr\u0119\u017cenia wynosi 5,9:1. \u015arednica silnika wynosi 0,985 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 silnika wynosi 0,956 m.<\/p>\n W 1971 roku, opracowano samolot Jak-18 T, kt\u00f3ry by\u0142 nap\u0119dzany silnikiem Wiedieniejew M-14, o mocy 221 kW (300 KM). Na bazie tego samolotu opracowano typowy samolot akrobacyjny, kt\u00f3ry oznaczono Jak-50. Wymagania na samolot opracowane zosta\u0142y przez organizacj\u0119 DOSAAF. Samolot Jak-50 pierwszy lot wykona\u0142 w 1974 roku. Po pewnym czasie samolot otrzyma\u0142 silnik M-14 P, o mocy 265 kW (360 KM). Samolot Jak-50 to by\u0142o dzie\u0142o m\u0142odych konstruktor\u00f3w na czele kt\u00f3rych sta\u0142 Aleksander Aleksandrowicz Jakowlew, syn s\u0142ynnego konstruktora Aleksandr Siergiejewicz Jakowlew, kt\u00f3ry czuwa\u0142 nad ca\u0142ym programem. Aleksandr Siergiejewicz Jakowlew (1906-1989) mia\u0142 troje dzieci: syn\u00f3w Aleksandra i W\u0142adimira oraz c\u00f3rk\u0119 Elen\u0119.<\/p>\n Podczas projektowania samolotu Jak-50 zwracano uwag\u0119 na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 p\u0142atowca oraz stateczno\u015b\u0107 i sterowno\u015b\u0107. Analizowano tak\u017ce metody wytwarzania i produkcji. G\u0142\u00f3wn\u0105 metod\u0105 \u0142\u0105czenia element\u00f3w p\u0142atowca jest nitowanie, ale zastosowano tak\u017ce klejenie i zgrzewane. Mocnym punktem samolotu by\u0142 jego silnik Wiedieniejew M-14 P, o mocy 265 kW (360 KM).<\/p>\n Samolot Jak-50 okaza\u0142 si\u0119 udanym samolotem akrobacyjnym. P\u0142atowiec wytrzymuje przeci\u0105\u017cenia\u00a0od +7g do \u20135g i potrafi wykonywa\u0107 \u201ebeczki\u201d z pr\u0119dko\u015bci\u0105 do 180 stopni na sekund\u0119. W 1976 roku, na zawodach w Kijowie samolot Jak-50 zdeklasowa\u0142 rywali z pa\u0144stw socjalistycznych. Piloci (kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani) z CCCP zdobyli 7 medali. W sierpniu 1982 roku, Rosjanin W. Smolin na XI Mistrzostwach \u015awiata w Austrii zdoby\u0142 z\u0142oty medal. Tak\u017ce zespo\u0142owo rosjanie zdobyli z\u0142ote medale (kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani).<\/p>\n Kolejny samolot, o oznaczeniu Jak-52 by\u0142 rozwini\u0119ciem samolotu Jak-50. Prace konstruktor\u00f3w posuwa\u0142y si\u0119 bardzo szybko i prototyp by\u0142 gotowy w ci\u0105gu 12 miesi\u0119cy. Prototyp samolotu Jak-52 zosta\u0142 oblatany w 1976 roku. Produkcja seryjna podj\u0119ta zosta\u0142a w Rumunii w zak\u0142adach Aerostar.<\/p>\n W przeciwie\u0144stwie do Jak-50, nowy samolot Jak-52 otrzyma\u0142 kabin\u0119 dwuosobow\u0105 w uk\u0142adzie tandem. Aby poprawi\u0107 widoczno\u015b\u0107 z kabiny, samolot otrzyma\u0142 podwozie tr\u00f3jpodporowe z przednim ko\u0142em. Mimo rezygnacji z cech akrobacyjnych samolotu, Jak-52 wykonuje pe\u0142n\u0105 akrobacj\u0119 jak jego poprzednik.<\/p>\n W 2012 roku, do rejestru polskich statk\u00f3w powietrznych zosta\u0142o wpisanych 9 samolot\u00f3w Jak-52. W 2013 roku, w rejestrze znajdowa\u0142o si\u0119 13 samolot\u00f3w, kt\u00f3re posiada\u0142y znaki rejestracyjne SP-YDD, SP-YDE, SP-YDG, SP-YDH, SP-YDN, SP-YDO, SP-YDT, SP-YDU, SP-YFC, SP-YFG, SP-YLB, SP-YNH, SP-YUH. W 2015 roku, zarejestrowanych zosta\u0142o kolejnych 8 samolot\u00f3w, tak \u017ce pod koniec tego roku w Polsce znajdowa\u0142y si\u0119 ju\u017c 34 samoloty Jak-52. W styczniu 2019 roku, w rejestrze znajdowa\u0142o si\u0119 51 samolot\u00f3w Jak-52. Samoloty s\u0105 g\u0142\u00f3wnie produkcji rumu\u0144skiej.<\/p>\n W 1982 roku, zosta\u0142 oblatany nowy samolot akrobacyjny Jak-55. W tym samym roku (1982 roku), prototypowy Jak-55 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w Mistrzostwach \u015awiata w Austrii, ale nie odni\u00f3s\u0142 w\u00f3wczas sukcesu. Samolot ma zmieniony uk\u0142ad z dolnop\u0142ata na \u015bredniop\u0142at. Kabina jest jednoosobowa, przykryta kroplow\u0105 owiewk\u0105, kt\u00f3ra jest odsuwana do ty\u0142u. Kad\u0142ub zosta\u0142 wyd\u0142u\u017cy. Podwozie jest tr\u00f3jpodporowe, sta\u0142e, z ko\u0142em ogonowym. Podwozie g\u0142\u00f3wne jest jedno-goleniowe z amortyzacj\u0105 spr\u0119\u017cynow\u0105. Ko\u0142a podwozia g\u0142\u00f3wnego zmniejszono i zaopatrzono w owiewki. Konstrukcja samolotu Jak-55 wytrzymuje przeci\u0105\u017cenie od +9g do -9g.<\/p>\n Jak-55 jest to samolot akrobacyjny, jednomiejscowy, zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym, ca\u0142kowite metalowy. Konstrukcja samolotu wytrzymuje przeci\u0105\u017cania od +9g do -9g. Skrzyd\u0142o jednod\u017awigarowe ma profil symetryczny o grubo\u015bci 18 %. Skrzyd\u0142a wyposa\u017cono w jednocz\u0119\u015bciowe klapolotki, z klapkami wywa\u017caj\u0105cymi, kt\u00f3re zajmuj\u0105 75 % kraw\u0119dzi sp\u0142ywu. Skrzyd\u0142o nie ma \u017cadnego wznosu. Kabina jest jednoosobowa, przykryta kroplow\u0105 owiewk\u0105, kt\u00f3ra jest odsuwana do ty\u0142u. Dodatkowo, w dolnej cz\u0119\u015bci kokpitu umieszczono ma\u0142e okienka, kt\u00f3re poprawiaj\u0105 pilotowi widoczno\u015b\u0107 ziemi.<\/p>\n W samolocie Jak-55 zastosowano mniejsze ko\u0142a, o wymiarach 350 mm x 135 mm. Rozstaw podwozia g\u0142\u00f3wnego wynosi 2,00 m. Dost\u0119p do silnika jest jest bardzo \u0142atwy. Os\u0142ona silnika jest odchylana w postaci dw\u00f3ch po\u0142\u00f3wek na boki.<\/p>\n Jak-50 jest to samolot akrobacyjny, jednomiejscowy, zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym, ca\u0142kowite metalowy. Konstrukcja samolotu wytrzymuje przeci\u0105\u017cania od +9g do -6g. Samoloty akrobacyjne Jak-50 i Jak-55 maj\u0105 jeden g\u0142\u00f3wny zbiornik paliwa o pojemno\u015bci 55 litr\u00f3w lub 50 litr\u00f3w.<\/p>\n Jak-52 jest to samolot wielozadaniowy, dwumiejscowy, zbudowany w uk\u0142adzie klasycznym, ca\u0142kowite metalowy.<\/p>\n Skrzyd\u0142a trapezowe montowane jest do kad\u0142uba samolotu w dole (dolnop\u0142at). Samolot Jak-55 jest \u015bredniop\u0142atem. Konstrukcja jednod\u017awigarowa z pracuj\u0105cym pokryciem. Pokrycie blach\u0105 duraluminiowa wykonano z blach o r\u00f3\u017cnej grubo\u015bci. Zastosowano profil Clark UH. Grubo\u015b\u0107 profilu przy kad\u0142ubie wynosi 14,5 % oraz 9 % na ko\u0144cu skrzyd\u0142a. Wyposa\u017cone w klapy do startu i l\u0105dowania oraz lotki. W cz\u0119\u015bci nosowej umieszczone s\u0105 zbiorniki paliwa, w cz\u0119\u015bci \u015brodkowej ch\u0142odnica oleju oraz akumulator. Lotki s\u0105 szczelinowe z osiowa kompensacj\u0105 i wyposa\u017ceniem masowym. W rejonie centrop\u0142ata umieszczono ch\u0142odnic\u0119 oleju, akumulator i w\u0119z\u0142y mocowania podwozia g\u0142\u00f3wnego.<\/p>\n Kad\u0142ub samolotu jest p\u00f3\u0142skorupowy, sk\u0142ada si\u0119 z 20 duraluminiowych wr\u0119g i 14 pod\u0142u\u017cnic. Trzy wr\u0119gi s\u0105 wzmocnione i do nich mocowane s\u0105 skrzyd\u0142a. Grubo\u015b\u0107 blachy duraluminiowej pokrycia wynosi 0,6 mm, 1,0 mm oraz 1,5 mm. Kabiny zakryte.<\/p>\n Usterzenie jest klasyczne z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Usterzenie poziome i pionowe jest konstrukcji jednod\u017awigarowej.<\/p>\n Podwozie jest tr\u00f3jpodporowe. Zastosowano amortyzatory olejowo-gazowe. Zastosowano pneumatyki przystosowane do eksploatacji na lotniskach o nawierzchni gruntowej (trawa). Jak-50 ma chowane ko\u0142a g\u0142\u00f3wne i sta\u0142e tylne k\u00f3\u0142ko ogonowe. Jak-52 ma przednie podparcie i wszystkie ko\u0142a chowane. Podwozie przednie jest chowane do ty\u0142u w kad\u0142ub. Podwozie g\u0142\u00f3wne jest chowane w prz\u00f3d w skrzyd\u0142a. Jak-55 ma sta\u0142e podwozie g\u0142\u00f3wne uzupe\u0142nione sta\u0142ym k\u00f3\u0142kiem ogonowym. Wszystkie podwozia posiadaj\u0105 hamulce i amortyzacj\u0119. Hamulce s\u0105 pneumatyczne.<\/p>\n Samolot nap\u0119dza silnik t\u0142okowy Wiedieniejew M-14 P, o mocy 265 kW (360 KM). Silnik jest to 9-cylindrowa gwiazda, ze do\u0142adowuj\u0105c\u0105 spr\u0119\u017cark\u0105. Spr\u0119\u017carka jest typu od\u015brodkowego. Silnik porusz dwu\u0142opatowe \u015bmig\u0142o, kt\u00f3re ma zmienny skok. \u015amig\u0142o typu V-53 OTA D-35, o \u015brednicy 2,35 m. \u015amig\u0142o mo\u017ce by\u0107 wyposa\u017cone w ko\u0142pak.<\/p>\n Uk\u0142ad paliwowy umo\u017cliwia wykonywanie pe\u0142nej akrobacji i lot odwr\u00f3cony. Zbiornik paliwowy o pojemno\u015bci 2 x 65 litr\u00f3w (w samolocie Jak-52), zamontowany jest w kad\u0142ubie w rejonie centrop\u0142ata. Samolot Jak-50 i Jak-55 ma jeden zbiornik paliwa o pojemno\u015bci 50 lub 55 litr\u00f3w. Zbiornik rozchodowy jest umieszczony w kad\u0142ubie przy silniku ma pojemno\u015bci 5,5 litra. To ten zbiornik zapewnia prac\u0119 silnika w locie odwr\u00f3conym oraz dwu minutowy lot z ujemnymi przeci\u0105\u017ceniami. W kad\u0142ubie jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 monta\u017cu dodatkowego zbiornika, aby zwi\u0119kszy\u0107 zasi\u0119g samolotu. W\u00f3wczas samolot ma zasi\u0119g do 500 km. Przed silnikiem s\u0105 ruchome \u017caluzje, przy pomocy kt\u00f3rych regulowana jest temperatura silnika.<\/p>\n Lotnicy maj\u0105 do dyspozycji podstawowe przyrz\u0105dy pilota\u017cowo-nawigacyjne: sztuczny horyzont, busol\u0119 magnetyczn\u0105, wysoko\u015bciomierz, pr\u0119dko\u015bciomierz, przy\u015bpieszeniomierz. W wyposa\u017ceniu jest radiostacja \u0142\u0105czno\u015bci UKF typ \u201eZiablik\u201d lub \u201e\u0141andysz-5\u201d. Niekt\u00f3re samoloty zosta\u0142y wyposa\u017cone w radziecki system kursowy GMK-1A.<\/p>\n Samolot ma instalacj\u0119 pneumatyczna, co nie jest cz\u0119stym rozwi\u0105zaniem w tego typu samolotach. Jest instalacja zasadnicza i awaryjna. S\u0142u\u017cy ona do uruchamiania silnika oraz wci\u0105gania podwozia, hamowania k\u00f3\u0142 i poruszania klapami zaskrzyd\u0142owymi. Ka\u017cdy uk\u0142ad jest zasilany z osobnej butli.<\/p>\n Instalacja elektryczna pr\u0105du sta\u0142ego o napi\u0119ciu 28 V, ma zasilanie z pr\u0105dnicy o mocy 2 kW. W rezerwie jest akumulator.<\/p>\n Samoloty wyposa\u017cono w system ostrzegaj\u0105cy o mo\u017cliwym przeci\u0105gni\u0119ciu. Gdy do pr\u0119dko\u015bci przeci\u0105gni\u0119cia pozostaje 10-15 km\/h, na kraw\u0119dzi natarcia skrzyd\u0142a przestawi si\u0119 chor\u0105giewk\u0105, kt\u00f3ra w\u0142\u0105cza obw\u00f3d elektryczny. W kabinie, na tablicy przyrz\u0105d\u00f3w zapali si\u0119 czerwona lampa i sygna\u0142 d\u017awi\u0119kowy. <\/p>\n Wersja szkolna Jak-52 ma w kabinie instruktora urz\u0105dzenie do symulowania r\u00f3\u017cnych uszkodze\u0144 przyrz\u0105d\u00f3w pilota\u017cowo-nawigacyjnych.<\/p>\n Samoloty Jak-50, Jak-52, Jak-55 s\u0105 przystosowane do eksploatacji w temperaturze od -45 stopni C do +55 stopni C. Niekt\u00f3re samoloty zosta\u0142y przystosowane do holowania szybowc\u00f3w.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 8,20 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 7,48 m. Wysoko\u015b\u0107 2,00 m. Powierzenia no\u015bna 14,3 m2. masa w\u0142asna 840 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 320 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia 16 m\/s. Rozbieg 150 m. Dobieg 200 m.<\/p>\n Samoloty Jak-50, Jak-52 i Jak-55 w Polsce s\u0105 stosunkowo popularne. Najwi\u0119cej jest samolot\u00f3w Jak-52, kt\u00f3rych w 2019 roku, by\u0142o zarejestrowanych 51 egzemplarzy. Mniej jest samolot\u00f3w typowo akrobacyjnych Jak-50 i Jak-55, bo w Polsce bardziej popularne s\u0105 samoloty akrobacyjne firmy Czechos\u0142owackiej (Czeskiej) Zlin.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W CCCP pierwszym samolotem kt\u00f3ry nadawa\u0142 si\u0119 do wykonania akrobacji by\u0142 samolot Jakowlew Jak-18 w wersji A (Akrobacyjny). Samolot Jak-18 A powsta\u0142 w 1957 roku, kiedy p\u0142atowiec samolotu Jak-18 zosta\u0142 wyposa\u017cony w silnik AI-14 R. Silnik Iwczenko AI-14 R to silnik t\u0142okowy, gwiazdowy, 9-cylindrowy, ch\u0142odzony powietrzem, o mocy 162 kW (220 KM). Silnik ma pojemno\u015b\u0107 10,16 litra. Stopie\u0144 spr\u0119\u017cenia wynosi 5,9:1. \u015arednica silnika wynosi 0,985 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 silnika wynosi 0,956 m.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5163","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5163"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5697,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5163\/revisions\/5697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Jakowlew Jak-18 akrobacyjny.<\/h3>\n
Jak-50.<\/h3>\n
Jak-52.<\/h3>\n
Jak-55.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Podwozie.<\/h3>\n
Silnik.<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie i instalacje.<\/h3>\n
Dane T-T Jak-55:<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n