O zwi\u0105zkach techniczno-biznesowych na polu lotnictwa, pomi\u0119dzy CCCP, a Francj\u0105, w 60-tych latach XX wieku, powszechnie by\u0142o wiadomo. Ale dowod\u00f3w na to nigdy nie by\u0142o. Bo to by\u0142y kraje stoj\u0105ce po dw\u00f3ch stronach barykady. Lecz przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 poszczeg\u00f3lnym konstrukcjom trudno nie zauwa\u017cy\u0107 podobie\u0144stw. Sztandarowym przyk\u0142adem jest oczywi\u015bcie nadd\u017awi\u0119kowy samolot pasa\u017cerski Concorde i Tu-144. Kolejnym jest samolot pasa\u017cersko-dyspozycyjny z nap\u0119dem turboodrzutowym Dassault Aviation Falcon i Jak-40. Pierwszy z nich zosta\u0142 oblatany w dniu 4.05.1963 roku, a drugi w dniu 21.10.1966 roku. Podobie\u0144stwo tych samolot\u00f3w w tamtym czasie by\u0142o du\u017ce. Nigdy nie poznamy kulis\u00f3w przep\u0142ywu projekt\u00f3w, technologii i wiedzy know-how. A to z prostej przyczyny. Dla \u017cadnej ze stron, \u015bwiat\u0142o dzienne dla tych informacji nie jest powodem do dumy. Obecnie (2009 rok) Dassault Aviation Falcon produkowany jest w kolejnej n-tej odmianie, a Jak-40 do\u017cywa swojego kresu.<\/p>\n Oficjalnie samolot Jak-40 powsta\u0142 w biurze konstrukcyjnym OKB A. S. Jakowlew. Projekt maszyny opracowano z ko\u0144cem 1965 roku. Samolot projektowano jako nast\u0119pc\u0119 samolot\u00f3w pasa\u017cerskich z nap\u0119dem t\u0142okowo-\u015bmig\u0142owym. Samolot przeznaczony by\u0142 na trasy kr\u00f3tkie i \u015brednie. Korzystaj\u0105cy z lotnisk oznaczanych w\u00f3wczas jako klasa 5, czyli o nawierzchniach gruntowych, bez \u017cadnego zaplecza technicznego. Przewidziano wyposa\u017cenie awioniczne odpowiadaj\u0105ce II kategorii ICAO, pozwalaj\u0105ce na loty w dzie\u0144 i w nocy oraz w trudnych warunkach atmosferycznych.<\/p>\n Poniewa\u017c samolot by\u0142 pierwszym w tej klasie samolotem w CCCP dlatego zbudowano a\u017c 6 prototyp\u00f3w, w tym jeden do pr\u00f3b statycznych. Prototyp pierwszy lot wykona\u0142 w dniu 21.10.1966 roku, a potem oblatano kolejne 4 samoloty. Kabina pasa\u017cerska otrzyma\u0142a 20 foteli pasa\u017cerskich.<\/p>\n Produkcj\u0119 seryjn\u0105 samolot\u00f3w rozpocz\u0119to w 1967 roku, w Saratowie w Zak\u0142adzie Nr 292, tradycyjnej fabryce OKB Jakowlew, gdzie budowano wszystkie my\u015bliwce rodziny \u201eJak\u201d. W 1967 roku, samolot zaprezentowano na Salonie Lotniczym w Pary\u017cu.<\/p>\n W dniu 30.09.1968 roku, samoloty Jak-40 rozpocz\u0119\u0142y loty rejsowe w barwach Aerof\u0142otu, zast\u0119puj\u0105c starsze typy samolot\u00f3w. Pierwsze seryjne maszyny dysponowa\u0142y ju\u017c kabinami pasa\u017cerskimi z 24 miejscami. Nie wynika\u0142o to z powi\u0119kszenia kabiny pasa\u017cerskiej, ale z mniejszego rozstawu rz\u0119d\u00f3w. Ma\u0142o tego. Na \u017cyczenie zamawiaj\u0105cego mo\u017cna pomie\u015bci\u0107 by\u0142o a\u017c 33-34 miejsca siedz\u0105ce. Trzeba sobie zda\u0107 spraw\u0119, \u017ce w\u00f3wczas fotele te s\u0105 znacznie mniej wygodne. Maj\u0105 cienkie oparcia i siedziska. Miejsca na nogi jest mniej. Doskona\u0142ym rozwi\u0105zaniem zastosowanym w Jak-40 s\u0105 w\u0142asne schody umieszczone w tyle kad\u0142uba, kt\u00f3re tak\u017ce uniezale\u017cniaj\u0105 samolot od urz\u0105dze\u0144 lotniskowych.<\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 silnik\u00f3w nap\u0119dowych, ich rozmieszczenie i relacja ci\u0105gu do masy samolotu s\u0105 rozwi\u0105zaniami opracowanymi we Francji. Trzy silniki zapewniaj\u0105 du\u017cy margines bezpiecze\u0144stwa. Awaria jednego silnika podczas startu, gwarantuje bezpieczne kontynuowanie manewru. Podczas lotu nawet jeden silnik zapewni utrzymanie pu\u0142apu i dolot do najbli\u017cszego lotniska. Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy zosta\u0142 tak opracowany, aby bez pomocniczych urz\u0105dze\u0144 lotniskowych wykona\u0107 rozruch silnik\u00f3w.<\/p>\n Skrzyd\u0142a s\u0105 proste. Zosta\u0142y wybrane dla zapewnienia du\u017cego wsp\u00f3\u0142czynnika si\u0142y no\u015bnej, bez zwracania uwagi na osi\u0105ganie du\u017cych pr\u0119dko\u015bci lotu, kt\u00f3ry to parametr nie by\u0142 priorytetem. Proste skrzyd\u0142a, z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 no\u015bn\u0105, zapewniaj\u0105 kr\u00f3tszy rozbieg i dobieg. Pocz\u0105tkowo propagandowo OKB Jakowlewa zalicza\u0142y ten samolot do maszyn z w\u0142a\u015bciwo\u015bciami typu STOL. Mechanizacja skrzyde\u0142 jest stosunkowo prosta, ale skuteczna. Profil skrzyd\u0142a jest stosunkowo gruby, co daje porz\u0105dn\u0105 si\u0142\u0119 no\u015bn\u0105. Skrzyd\u0142a, ich profil i mechanizacja zapewniaj\u0105 stosunkowo nied\u0142ug\u0105 drog\u0119 rozbiegu i dobiegu, co jest istotne ze wzgl\u0119d\u00f3w na lotniska z jakich mia\u0142 by\u0107 eksploatowany samolot. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce Jak-40 mie\u015bci si\u0119 na ka\u017cdym typowym lotnisku, co nie dla wszystkich konstrukcji rosyjskich by\u0142o oczywiste. Przypominamy, \u017ce samolot Tu-104, kt\u00f3ry na Lotnisku Bemowo zmie\u015bci\u0142 si\u0119 tylko z u\u017cyciem spadochron\u00f3w hamuj\u0105cych i bez nominalnego \u0142adunku.<\/p>\n Dobr\u0105 cech\u0105 samolotu Jak-40 jest jego du\u017ca tolerancja na w\u0119dr\u00f3wk\u0119 \u015brodka ci\u0119\u017cko\u015bci. Jest ona dopuszczalna w zakresie 14-31 % \u015bredniej ci\u0119ciwy aerodynamicznej. Stosuj\u0105c francuskie rozwi\u0105zania, korzystnie w p\u0142atowcu rozmieszczono urz\u0105dzenia, agregaty i inny sprz\u0119t, a tak\u017ce \u0142atwy jest dost\u0119p do nich. Maszyna jest \u017cywotna. Jej ca\u0142kowity czas u\u017cytkowania wynosi 30 000 godzin i nale\u017cy do naprawd\u0119 d\u0142ugich. W przeliczaniu na lata, daje to oko\u0142o 30 lat eksploatacji z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wyd\u0142u\u017cenia po kolejnym remoncie o nast\u0119pne 5 lat.<\/p>\n Od 1969 roku, by\u0142 produkowany tak\u017ce wariant Jak-40 M z przed\u0142u\u017con\u0105 kabina dla 34-40 pasa\u017cer\u00f3w. Samolot posiada\u0142 mocniejsze silniki AI-25 T, o ci\u0105gu 3 x 17,3 kN (3 x 1 750 kG). Pojemno\u015b\u0107 paliwa by\u0142a tak\u017ce wi\u0119ksza. W rzeczywisto\u015bci by\u0142a to tylko seria przedprodukcyjna, a zesp\u00f3\u0142 OKB Jakowlew skupi\u0142 si\u0119 na pracach nad du\u017co wi\u0119kszym samolotem Jak-42, kt\u00f3ry jednak nie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcia. Jak-42 by\u0142 typowany jako nast\u0119pca Tu-134 dla PLL LOT.<\/p>\n Od 1969 roku, oferowana by\u0142a tak\u017ce wersja dyspozycyjna zwana tak\u017ce VIP i to w dw\u00f3ch odmianach. Pierwsza dla 8-10 os\u00f3b z dwiema kabinami, toalet\u0105 i garderob\u0105. Druga, to uk\u0142ad; w pierwszej kabinie kanapa, dwa fotele obrotowe i rozk\u0142adane oraz du\u017cy st\u00f3\u0142 i barek. W drugiej kabinie 14-17 miejsc siedz\u0105cych.<\/p>\n Do 1980 roku, zbudowano oko\u0142o 500 maszyn, w tym 125 na eksport. Produkcja trwa\u0142a od 1968 \u2013 1981.<\/p>\n Z ko\u0144cem 60-lat, zak\u0142ad w Saratowie opracowa\u0142 wersj\u0119 eksportow\u0105 samolotu Jak-40 na Zach\u00f3d. Maszyna otrzyma\u0142a oznaczenie Jak-40 E. Znikome zainteresowanie w wolnym \u015bwiecie samolotem z rosyjsk\u0105 awionik\u0105 spowodowa\u0142o, \u017ce opracowano odmian\u0119 ze wyposa\u017ceniem Zachodnim. Tutaj pomocna Rosjanom okaza\u0142a si\u0119 Polska, maj\u0105ca du\u017co lepsze kontakty z firmami na Zachodzie. Nawi\u0105zano wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z firm\u0105 Collins i samolot otrzyma\u0142 jej awionik\u0119. Wszystkie testy przeprowadza\u0142 Instytut Lotnictwa w Warszawie, wraz ze specjalistami z IKCSP (Inspektorat Kontroli Cywilnych Statk\u00f3w Powietrznych). G\u0142\u00f3wne badania polega\u0142y na por\u00f3wnaniu maszyny z przepisami mi\u0119dzynarodowymi, aby Jak-40 otrzyma\u0142 \u015bwiadectwo typu (Type Certificate), bez kt\u00f3rego nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci homologacji samolotu w krajach Zachodnich. Samolot otrzyma\u0142 oznaczenie Jak-40 EC (eksportowy Collins).<\/p>\n Przedsi\u0119biorstwo handlu zagranicznego z CCCP Aviaeksport rozwin\u0119\u0142o szerok\u0105 akcj\u0119 reklamow\u0105. Maszyna odby\u0142a kilka lot\u00f3w propagandowo-reklamowych. Miedzy innymi; Moskwa-Kabul-Teheran-Bagdad-Moskwa.\u00a0Pierwszy kontrakt uda\u0142o si\u0119 podpisa\u0107 z Kolumbi\u0105 na dostaw\u0119 4 maszyn dla towarzystwa lotniczego Lineas Aeroeas La Urraca. Nast\u0119pne maszyny sprzedano; dla w\u0142oskich linii lotniczych Aerfirrena, somalijskich Somali Airlines, czechos\u0142owackich Slovair, greckich Olimpoc Airways. Samoloty sprzedano tak\u017ce do; Jugos\u0142awii, Francji, Afganistanu, Wenezueli. Mimo to samoloty Jak-40 by\u0142y maszynami rzadkimi poza terenem CCCP. G\u0142\u00f3wnym problemem kt\u00f3ry dotkn\u0105\u0142 t\u0105 maszyn\u0119 by\u0142a sprawa walki z ha\u0142asem.<\/p>\n Opr\u00f3cz wersji typowo pasa\u017cerskich i dyspozycyjnych, a w tym egzemplarzy na eksport, powsta\u0142o kilkana\u015bcie innych wersji zbudowanych w pojedynczych egzemplarzach.<\/p>\n Jak-40 D (daleko dystansowy). Ju\u017c na samym pocz\u0105tku eksploatacji samolot\u00f3w Jak-40 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jego zasi\u0119g jest niewystarczaj\u0105cy. Samolot otrzyma\u0142 dwa dodatkowe podwieszane zbiorniki paliwa. Dodatkowo wyposa\u017cono go w systemy nawigacyjne do lot\u00f3w w g\u0142\u0119bi CCCP, gdzie naziemna sie\u0107 stacji radio-nawigacyjnych by\u0142a rzadka. Przypuszczalnie by\u0142 to system dalekiej nawigacji RSDN-10 (radiotiechniczeskaja sistiema dalniej nawigacii).<\/p>\n Jak-40 wersja sanitarna, przeznaczona dla wa\u017cnych os\u00f3b w pa\u0144stwie. Takim samolotem na przyk\u0142ad przewo\u017cono wa\u017cne osoby z Moskwy do kurortu Gurzuf na Krymie nad Morzem Czarnym.<\/p>\n Jak-40 wersje meteorologiczne.<\/p>\n Jak-40 Kalibrowszczik. Samolot do kontroli i kalibracji naziemnych radiolatarni. Zbudowany na zam\u00f3wienie W\u0119gier.<\/p>\n Jak-40 REC. To typowa wersja dla wojska. Na nim testowano r\u00f3\u017cne rodzaje wyposa\u017cenia dla przysz\u0142ych samolot\u00f3w bojowych.<\/p>\n Jak-40-25 z przodem od samolotu MiG-25. Na nim testowano wyposa\u017cenie rozpoznawczo-bojowe my\u015bliwca MiG-25, a nast\u0119pnie MiG-31.<\/p>\n Jak-40 L \/ M-602 to lataj\u0105ce laboratorium czeskich silnik\u00f3w M-602.<\/p>\n Jak-40 TL to lataj\u0105ce laboratorium z dwoma silnikami Textron-Lycoming LF 507-1 N o ci\u0105gu 2 x 31,1 kN.<\/p>\n Pierwszy samolot Jak-40 zosta\u0142 sprowadzony do Polski w 1973 roku. By\u0142 to jedyny Jak-40 nie u\u017cytkowany w Wojsku Polskim. Samolot Jak-40 nr 9230224 zosta\u0142 zakupiony przez Zjednoczenie Przemys\u0142u Lotniczego i Silnikowego. Nast\u0119pnie zosta\u0142 przekazany do Instytutu Lotnictwa. Pod koniec 80-tych lat XX wieku, zosta\u0142 wykorzystany jako lataj\u0105ca hamowania silnik\u00f3w K-15, przeznaczonych do nap\u0119du samolotu PZL I-22 Iryda. Samolot mia\u0142 rejestracj\u0119 SP-GEA. W okresie od sierpniu 1981 roku do 1995 roku, okresowo lata\u0142 w PLL LOT. W tym miejscu dodamy, \u017ce IL wykorzystywa\u0142 tak\u017ce w okresie od 1985 roku do 1992 roku, samolot Jak-40 nb 036 z rejestracj\u0105 SP-PGA.<\/p>\n Pierwszym pilotem woskowym przeszkolonym na ten typ samolotu by\u0142 major pilot pierwszej klasy Tadeusz Staro\u0144, kt\u00f3ry nast\u0119pnie stan\u0105\u0142 na czele zespo\u0142u przeszkalaj\u0105cego pilot\u00f3w i nawigator\u00f3w przysz\u0142ych za\u0142\u00f3g.<\/p>\n Pierwsze cztery egzemplarze zaraz po dostarczeniu do Polski, by\u0142y wykorzystywane w 19. Lotniczej Eskadrze Holowniczej, zast\u0119puj\u0105c w tym zadaniu wycofane bombowce I\u0142-28. Jednak trwa\u0142o to tylko kilkana\u015bcie miesi\u0119cy. Nast\u0119pnie samoloty przekazano do 36. SPLTr, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jedyn\u0105 jednostk\u0105 eksploatuj\u0105c\u0105 ten typ w Polsce.<\/p>\n Do 36. SPLTr wprowadzono \u0142\u0105cznie 18 maszyn. Ostatnie dwa samoloty dostarczono w sierpniu 1980 roku. Wszystkie samoloty otrzyma\u0142y standardowe malowanie zbli\u017cone do rosyjskiego wzorca. G\u00f3ra samolotu bia\u0142a, wzd\u0142u\u017c okien niebieska wst\u0119ga, d\u00f3\u0142 szary. Samoloty by\u0142y przeznaczone g\u0142\u00f3wnie do przewozu wa\u017cnych osobisto\u015bci w pa\u0144stwie.<\/p>\n W 1988 roku, pi\u0119\u0107 maszyn Jak-40 zosta\u0142o wydzier\u017cawionych z 36. SPLTr do PLL LOT celem przewo\u017cenia pasa\u017cer\u00f3w na kr\u00f3tkich trasach europejskich. Maszyny zwr\u00f3cono wojsku w 1991 roku.<\/p>\n W 90-tych latach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 18 maszyn Jak-40 to stanowczo za du\u017co jak na Polskie potrzeby. Dlatego ju\u017c w\u00f3wczas rozpocz\u0119to starania o sprzeda\u017c niepotrzebnych, nie tanich w eksploatacji, cho\u0107 bardzo bezpiecznych samolot\u00f3w. Pierwsze sprzedano najstarsze maszyny.<\/p>\n W 90-tych latach, samoloty przechodz\u0105c remonty otrzyma\u0142y tak\u017ce nowe du\u017co bardzie atrakcyjne, a przede wszystkim Polskie malowanie. Nowy, Polski wz\u00f3r malowania opracowano po zmianach jakie wprowadzono w 1993 roku. Drobnej zmianie uleg\u0142a w\u00f3wczas szachownica, kt\u00f3ra zosta\u0142a dostosowana do regu\u0142 Polskiej heraldyki. Mamy przecie\u017c barwy bia\u0142o-czerwone, a nie czerwono-bia\u0142e. Dlatego pierwsze lewe g\u00f3rne pole powinno by\u0107 bia\u0142e. W zwi\u0105zku z tym Lotnicz\u0105 Szachownic\u0119 obr\u00f3cono o 90 stopni.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem XXI wieku, praktycznie wszystkie Polskie samoloty Jak-40 wyczerpa\u0142y swoje resursy. Dlatego by\u0142a trudna sytuacja w dziedzinie przewo\u017cenia wa\u017cnych os\u00f3b w Rzeczypospolitej Polskiej. Spowodowa\u0142a ona konieczno\u015b\u0107 znalezienia dora\u017anego rozwi\u0105zania. Podj\u0119to decyzj\u0119 o wykonaniu remontu czterech samolot\u00f3w celem wyd\u0142u\u017cenia ich u\u017cytkowania o kolejne 5 lat. Wybrano maszyny nb 044, 045, 047, 048.<\/p>\n W dniu 14.02.2007 roku, w Departamencie Zaopatrywania Si\u0142 Zbrojnych MON dokonano otwarcia z\u0142o\u017conych ofert. Na wykonanie remontu silnik\u00f3w AI-25 oferty z\u0142o\u017cy\u0142o dw\u00f3ch wykonawc\u00f3w: Bumar Sp. z o.o. i Wojskowe Zak\u0142ady Lotnicze nr 3 w D\u0119blinie. Po przeprowadzonej miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej aukcji elektronicznej wybrano ofert\u0119 WZL 3, kt\u00f3ra zosta\u0142a z\u0142o\u017cona z ni\u017csz\u0105 cen\u0105. Na wykonanie remontu samolot\u00f3w-p\u0142atowc\u00f3w ofert\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 jedynie Bumar. Cen\u0119 oraz warunki umowy ustalono na drodze negocjacji. Umowy z dwoma wykonawcami podpisano w dniu 2.04.2007 roku. Warto\u015b\u0107 umowy na remont silnik\u00f3w wynios\u0142a 1 939 500 z\u0142, a na remont samolot\u00f3w-p\u0142atowc\u00f3w 15 000 000 z\u0142.<\/p>\n Bumar wykonanie prac remontowych oraz modyfikacj\u0119 i doposa\u017cenie samolot\u00f3w zleci\u0142 certyfikowanym zak\u0142adom lotniczym w Mi\u0144sku w Republice Bia\u0142orusi. Pierwsza para Jak-40 nb 044 i 045, trafi\u0142a do wykonawcy w nieca\u0142y miesi\u0105c po podpisaniu umowy. Wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czy\u0142 do nich kolejny, nb 047, a oko\u0142o po\u0142owy roku ostatni nb 048. Prace przeci\u0105ga\u0142y si\u0119, termin powrotu samolot\u00f3w na Ok\u0119cie wielokrotnie przek\u0142adano. Jak mo\u017cna policzy\u0107, ostatni z nich wyl\u0105dowa\u0142 na macierzystym lotnisku po ponad p\u00f3\u0142tora roku od wylotu pierwszego. Pocz\u0105tkowo zak\u0142adano, \u017ce wyremontowane maszyny b\u0119d\u0105 do dyspozycji 36. Pu\u0142ku ju\u017c jesieni\u0105 2007 roku. Tymczasem dwa pierwsze (nb 044 i 045) odebrano na prze\u0142omie 2007\/2008 roku. Czas dzia\u0142a\u0142 na nasz\u0105 niekorzy\u015b\u0107. Z pi\u0119ciu lat, o kt\u00f3re przed\u0142u\u017cono resurs, w przypadku samolot\u00f3w nb 047 i 048 ponad rok sp\u0119dzi\u0142y za granic\u0105.<\/p>\n Przed\u0142u\u017cenie resursu wymaga\u0142o demonta\u017cu poszycia i przegl\u0105du struktur konstrukcji samolot\u00f3w, oraz dokonania sprawdze\u0144 zabudowanych agregat\u00f3w. Modernizacja obj\u0119\u0142a przede wszystkim zabudowanie nowych element\u00f3w wyposa\u017cenia. W kabinach pojawi\u0142y si\u0119 wi\u0119c wy\u015bwietlacze systemu TCAS. Zadaniem systemu jest eliminowanie ryzyka kolizji w powietrzu. Urz\u0105dzenie ostrzega za\u0142og\u0119 samolotu o zbli\u017caniu si\u0119 innych samolot\u00f3w i przy przekroczeniu odleg\u0142o\u015bci progowych zaleca wykonanie odpowiednich manewr\u00f3w w celu unikni\u0119cia kolizji. Wyprodukowane w USA stacja pogodowe (radary pogodowe) zast\u0105pi\u0142y dotychczasowe\u00a0radary Grozy-40. W miejsce rosyjskich, wyskalowanych w metrach\u00a0UWID-\u00f3w\u00a0zamontowano wysoko\u015bciomierze\u00a0WEM-72,\u00a0z podzia\u0142k\u0105 w stopach. Mniej istotne zmiany to na przyk\u0142ad, pokrycie foteli nowym obiciem. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce u\u017cyto niezbyt reprezentacyjnej, kraciastej tkaniny. Oczywi\u015bcie przedzia\u0142 dla VIP-\u00f3w utrzymany jest w wy\u017cszym standardzie.\u00a0Jest tam trzyosobowa kanapa i dwa rozk\u0142adane fotele pokryte bia\u0142a sk\u00f3r\u0105.<\/p>\n Na samolotach Jak-40 nie zamontowano system\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci satelitarnej. Takimi systemami dysponowa\u0142y wy\u0142\u0105cznie wi\u0119ksze Tu-154 M, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 u\u017cytkowane d\u0142u\u017cej, a zakup i monta\u017c urz\u0105dze\u0144 jest do\u015b\u0107 kosztowny.<\/p>\n Remont trwa\u0142 d\u0142ugo z uwagi na niezgodno\u015bci zam\u00f3wienia ze stanem faktycznym. Polska strona zakwestionowa\u0142a numery seryjne zamontowanej awioniki. Brak by\u0142o tak\u017ce dokumentacji ( instrukcji ) nowych urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n Samoloty Jak-40 po remoncie, mog\u0142y by\u0107 eksploatowane do 2012 roku, lub 6 000 godzin w powietrzu.<\/p>\n W grudniu 2007 roku, jeden z samolot\u00f3w Jak-40 po powrocie z remontu l\u0105duj\u0105c na lotnisku Ok\u0119cie zacz\u0105\u0142 skr\u0119ca\u0107 w prawo, wypad\u0142 z RWY i zatrzyma\u0142 si\u0119 obr\u00f3cony o 110 stopni. Dozna\u0142 niewielkiego uszkodzenia, uderzaj\u0105c przypuszczalnie w tyczk\u0119. Jego naprawa by\u0142a prosta.<\/p>\n W 2008 roku, MON postanowi\u0142 maszyny nb 044, 045; wystawi\u0107 na sprzeda\u017c. Tak wi\u0119c, na stanie 36. SPLTr w czynnej s\u0142u\u017cbie pozosta\u0142y tylko Jak-40 nb 047, 048.<\/p>\n Koszt eksploatacji w 2009 roku, na jedn\u0105 godzin\u0119 lotu wynosi\u0142 8 221,93 z\u0142.<\/p>\n Mimo przeprowadzonego kilka lat wcze\u015bniej kapitalnego remontu czterech samolot\u00f3w Jak-40, wci\u0105\u017c trapi\u0142y je usterki i awarie. Tylko dzi\u0119ki wytrwa\u0142ej pracy mechanik\u00f3w mo\u017cna zawdzi\u0119cza\u0107 to, i\u017c \u017caden z tych samolot\u00f3w nie uleg\u0142 wypadkowi czy katastrofie.<\/p>\n W dniu 4.07.2011 roku, do Kijowa udawa\u0142a si\u0119 delegacja Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Bronis\u0142awa Komorowskiego. Samolot podczas lotu dozna\u0142 powa\u017cnej awarii. Rozhermetyzowaniu uleg\u0142a kabina. W Polsce informacj\u0119 o awarii wyciszono. Natomiast poda\u0142y j\u0105 ukrai\u0144skie media. Wiadomo\u015b\u0107 o awarii Polskiego samolotu rz\u0105dowego ujawni\u0142 szef administracji prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza – Serhij Lowoczkin. Samolotem lecia\u0142o 13-pasa\u017cer\u00f3w. Samolot wyl\u0105dowa\u0142 awaryjnie na lotnisku startu (Lotnisko Ok\u0119cie). Delegacja w dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c uda\u0142a si\u0119 innym samolotem.<\/p>\n Jeszcze w 2009 roku, planowano zakupi\u0107 dla 36. SPLT samoloty Embraer 170\/175 w wersji VIP. Samoloty te mia\u0142y zast\u0105pi\u0107 eksploatowane rosyjskie Jak-40. Czyniono ju\u017c pewne przygotowania dla podj\u0119cia szkole\u0144 za\u0142\u00f3g. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o. Z uporem godnym lepszej sprawy przeprowadzono na Wschodzie remont czterech maszyn Jak-40. Po Zamachu Smole\u0144skim rz\u0105dz\u0105cy w Polsce, tak bardzo si\u0119 bali pozosta\u0142ych posowieckich maszyn, \u017ce na ich pok\u0142ady ju\u017c nigdy nie wsiedli. W panice, \u0142ami\u0105c przepisy, wydzier\u017cawili od PLL LOT dwa samoloty Embraer 175 z za\u0142ogami, dora\u017anie przygotowuj\u0105c je do przewozu VIP.<\/p>\n W pierwszej po\u0142owie 2011 roku, 36. Specjalny Pu\u0142k Lotnictwa Transportowego praktycznie mia\u0142 do dyspozycji tylko dwa samoloty Jak-40 nb 47 i nb 48. Samoloty Jak-40 nb 44 i nb 45 wyczerpa\u0142y ju\u017c resursy. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci ich dalszej eksploatacji, ale z drugiej strony nie spisywano ich ze stanu.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem sierpnia 2011 roku, w miejsce ministra obrony narodowej Bogdana Kicha zosta\u0142 mianowany Tomasz Siemioniak. Nie oznacza\u0142o to jednak, \u017ce dla wojsk lotniczych sko\u0144czy\u0142y si\u0119 z\u0142e czasy. Wr\u0119cz przeciwnie. Kontynuowana by\u0142a polityka redukcji si\u0142 zbrojnych, a przede wszystkim nadal zacierano \u015blady Zamachu Smole\u0144skiego z dnia 10.04.2010 roku.<\/p>\n Ju\u017c w pierwszym dniu sprawowania urz\u0119du (4.08.2011 roku), minister obrony narodowej Tomasz Siemioniak, na wsp\u00f3lnej konferencji z Premierem Rzeczypospolitej Donaldem Tuskiem, og\u0142osi\u0142 rozformowanie 36. SPLT, ze skutkiem natychmiastowym. Zdymisjonowa\u0142 3 genera\u0142\u00f3w i 10 wy\u017cszych oficer\u00f3w. Pozwoli\u0142 sobie jeszcze na uwag\u0119; – \u201eLista powinna by\u0107 d\u0142u\u017csza. Wiele os\u00f3b, kt\u00f3re powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 na li\u015bcie dymisji, odesz\u0142o z wojska.\u201d Premier maso\u0144sko-liberalnego Rz\u0105du doda\u0142; – \u201eJeste\u015bmy zdeterminowani, \u017ce jest konieczna naprawa niekt\u00f3rych fragment\u00f3w Polskich Si\u0142 Zbrojnych. Jako rz\u0105d jeste\u015bmy bardzo zdeterminowani, by szybko i – jak s\u0105dz\u0119 niebezbole\u015bnie – wdra\u017ca\u0107 rekomendacje komisji Millera\u201d – powiedzia\u0142 Premier Donald Tusk.\u201d\u00a0Zapomnia\u0142 sam si\u0119 poda\u0107 do dymisji. Tak z\u0142ych rz\u0105d\u00f3w, od 1989 roku, Polska jeszcze nie mia\u0142a.<\/p>\n Tomasz Siemoniak poinformowa\u0142 tak\u017ce, \u017ce obs\u0142ug\u0105 przelot\u00f3w Polskich VIP-\u00f3w b\u0119dzie si\u0119 zajmowa\u0107 Kancelaria Prezesa Rady Ministr\u00f3w, czyli Premier. Je\u015bli chodzi o samoloty, b\u0119d\u0105 one wynajmowane z PLL LOT.<\/p>\n Trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, i\u017c likwidacja 36. SPLT mia\u0142a mie\u0107 wyd\u017awi\u0119k typowo propagandowy. Dlaczego? Bo w tym czasie, w Rzeczypospolitej Polskiej trwa\u0142a restrukturyzacja Polskich Si\u0142 Powietrznych, polegaj\u0105ca na \u0142\u0105czeniu Baz Lotniczych i Eskadr w jedn\u0105 kom\u00f3rk\u0119. Wszak 1. Baza Lotnicza na Ok\u0119ciu nie zosta\u0142a rozformowana.<\/p>\n Po tych dzia\u0142aniach MON, samoloty zosta\u0142y poprzez Agencj\u0119 Mienia Wojskowego wystawione na sprzeda\u017c. Sta\u0142o si\u0119 to ju\u017c 14.08.2011 roku. Na wolny rynek wystawiono cztery samoloty Jak-40 i pozosta\u0142ego Tu-154 M nb 102. Maszyny te niestety ju\u017c nie by\u0142y atrakcyjne. Z ich eksploatacji zrezygnowano nawet na Wschodzie. Dodatkowo resursy Jak-40 nb 47 i nb 48 ko\u0144czy\u0142y si\u0119 w 2011-2012 roku. Samoloty te przebazowano na Lotnisko Mi\u0144sk Mazowiecki. Pierwsze dwa Jak-40 nb 44 i nb 45 ju\u017c by\u0142y przeznaczone jako eksponaty do muze\u00f3w; Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie (nb 44) i Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie (nb 45).<\/p>\n Po 38-latach (1973 – 2011) samoloty Jak-40 zako\u0144czy\u0142y s\u0142u\u017cb\u0119 w Polsce (g\u0142\u00f3wnie w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych). Nie da si\u0119 dla nich wystawi\u0107 jednoznacznej oceny. Mia\u0142y swoje plusy i minusy. Do najwi\u0119kszych minus\u00f3w nale\u017cy zaliczy\u0107 bardzo du\u017ce zu\u017cycie paliwa i jednocze\u015bnie ograniczony zasi\u0119g. By\u0142y tak\u017ce bardzo ha\u0142a\u015bliwe. Mimo to s\u0142u\u017cy\u0142y w Wojsku Polskim dobrze. Kto\u015b powie \u2013 To tylko samolot. Ale dla wielu by\u0142ych pilot\u00f3w wojskowych by\u0142o zaszczytem pilotowa\u0107 samolot wo\u017c\u0105cy przedstawicieli Polskich W\u0142adz (jakie by one nie by\u0142y). Ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej, powinny by\u0107 zast\u0105pione du\u017co bardziej nowoczesnymi konstrukcjami. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o. Zesz\u0142y ze s\u0142u\u017cby bez nale\u017cytej oprawy, a na dodatek nie doczekawszy si\u0119 nast\u0119pcy. Dobrze, \u017ce mo\u017cemy je nadal ogl\u0105da\u0107 w Polskich Muzeach.<\/p>\n Konstrukcja i dane T-T samolotu Jak-40 sa opisane w innym rozdziale.<\/p>\n Samoloty Jak-40 u\u017cytkowane w Polsce:<\/p>\n 01 Jak-40 nr 9230224. Data produkcji 03.03.1973 rok. Pierwszy Jak-40 zosta\u0142 sprowadzony do Polski w 1973r. Jedyny Jak-40 nie u\u017cytkowany w wojsku. Samolot Jak-40 nr 9230224 zosta\u0142 zakupiony przez Zjednoczenie Przemys\u0142u Lotniczego i Silnikowego. Nast\u0119pnie zosta\u0142 przekazany do Instytutu Lotnictwa. Mia\u0142 rejestracj\u0119 SP-GEA. W sierpniu 1981r. przekazany do PLL LOT gdzie lata\u0142 do 1995r.<\/p>\n 02 Jak-40 nr 9331029 – 31. Data 23.07.1973r. Dostarczony do Polski 11.08.1973r. Pocz\u0105tkowo w 19. Lotniczej Eskadrze Holowniczej. Nast\u0119pnie w 36. SPLTr. U\u017cytkowany do 1992r. kiedy zosta\u0142 sprzedany Rosji.<\/p>\n 03 Jak-40 nr 9331129 – 32. Data 06.08.1973r. Dostarczony do Polski 12.08.1973r. Pocz\u0105tkowo w 19 Lotniczej Eskadrze Holowniczej. Nast\u0119pnie w 36 SPLTr. Obecnie jako pomnik w Brze\u017anicy ko\u0142o Skawiny.<\/p>\n 04 Jak-40 nr 9331229 – 34. Data 07.08.1973r. Dostarczony do Polski 12.08.1973r. Pocz\u0105tkowo w 19 Lotniczej Eskadrze Holowniczej. Nast\u0119pnie w 36 SPLTr. Nast\u0119pnie sprzedany do Sierra Leone.<\/p>\n 05 Jak-40 nr 9331329 – 35. Data 14.07.1973r. Dostarczony do Polski 12.08.1973r. Pocz\u0105tkowo w 19 Lotniczej Eskadrze Holowniczej. Nast\u0119pnie w 36 SPLTr. U\u017cytkowany do 1992r. kiedy zosta\u0142 sprzedany Rosji.<\/p>\n 06 Jak-40 nr 9510138 – 36. Data 03.02.1975r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr. Wycofany w 1985r, i przekazany do Instytutu Lotnictwa z rejestracj\u0105 jako SP-PGA, a w 1992r. sprzedany do Rosji.<\/p>\n 07 Jak-40 nr 9510238 – 37. Data 04.02.1975r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr. Wycofany w 2006r. i przekazany w dniu 6.12.2006r. do Czy\u017cyn.<\/p>\n 08 Jak-40 nr 9441237 – 38. Data 13.02.1974r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr.<\/p>\n 09 Jak-40 nr 9441137 – 39. Data 22.11.1974r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr. Nast\u0119pnie sprzedany do Sierra Leone.<\/p>\n 10 Jak-40 nr 9541643 – 40. Data 14.12.1975r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr.<\/p>\n 11 Jak-40 nr 9541843 – 41. Data 15.12.1975r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr. Wyczarterowany przez PLL LOT 02.1988r. – 04.1991r. jako SP-LEB. Nast\u0119pnie sprzedany na Ukrain\u0119 i otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 UR-YNA.<\/p>\n 12 Jak-40 nr 9541943 – 42. Data 14.12.1975r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr. Wyczarterowany przez PLL LOT 02.1988r. – 04.1991r. jako SP-LEC. W 2006r. zosta\u0142 przekazany do Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie jako pomoc dydaktyczna.<\/p>\n 13 Jak-40 nr 9542043 – 43. Data 24.10.1975r. Dostarczony do Polski 1975r. do 36 SPLTr. Wyczarterowany przez PLL LOT 04.1988r. – 03.1991r. jako SP-LED.<\/p>\n 14 Jak-40 nr 9840659 – 44. Data 29.04.1979r. Dostarczony do Polski 1979r. do 36 SPLTr. W 2009r. wystawiony na sprzeda\u017c.<\/p>\n 15 Jak-40 nr 9840759 – 45. Data 29.04.1979r. Dostarczony do Polski 1979r. do 36 SPLTr. W 2009r. wystawiony na sprzeda\u017c.<\/p>\n 16 Jak-40 nr 9021460 – 46. Data 05.06.1980r. Dostarczony do Polski 1980r. do 36 SPLTr.<\/p>\n 17 Jak-40 nr 9021560 – 47. Data 05.06.1980r. Dostarczony do Polski 1980r. do 36 SPLTr. Wyczarterowany przez PLL LOT 04.1988r. – 03.1991r. jako SP-LEE. Przedostatni u\u017cytkowany przez 36 SPLTr.<\/p>\n 18 Jak-40 nr 9021660 – 48. Data 31.07.1980r. Dostarczony do Polski 1980r. do 36 SPLTr. Wyczarterowany przez PLL LOT 03.1988r. – 03.1991r. jako SP-LEA. Ostatni u\u017cytkowany przez 36 SPLTr.<\/p>\n 19 Jak-40 nr 9021760 – 49. Data 31.07.1980r. Dostarczony do Polski 1980r. do 36 SPLTr. Wycofany w 1992r.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O zwi\u0105zkach techniczno-biznesowych na polu lotnictwa, pomi\u0119dzy CCCP, a Francj\u0105, w 60-tych latach XX wieku, powszechnie by\u0142o wiadomo. Ale dowod\u00f3w na to nigdy nie by\u0142o. Bo to by\u0142y kraje stoj\u0105ce po dw\u00f3ch stronach barykady. Lecz przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 poszczeg\u00f3lnym konstrukcjom trudno nie zauwa\u017cy\u0107 podobie\u0144stw. Sztandarowym przyk\u0142adem jest oczywi\u015bcie nadd\u017awi\u0119kowy samolot pasa\u017cerski Concorde i Tu-144. Kolejnym jest samolot pasa\u017cersko-dyspozycyjny z nap\u0119dem turboodrzutowym Dassault Aviation Falcon i Jak-40. Pierwszy z nich zosta\u0142 oblatany w dniu 4.05.1963 roku, a drugi w dniu 21.10.1966 roku. Podobie\u0144stwo tych samolot\u00f3w w tamtym czasie by\u0142o du\u017ce. Nigdy nie poznamy kulis\u00f3w przep\u0142ywu projekt\u00f3w, technologii i wiedzy know-how. A to z prostej przyczyny. Dla \u017cadnej ze stron, \u015bwiat\u0142o dzienne dla tych informacji nie jest powodem do dumy. Obecnie (2009 rok) Dassault Aviation Falcon produkowany jest w kolejnej n-tej odmianie, a Jak-40 do\u017cywa swojego kresu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5161","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5161"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5691,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5161\/revisions\/5691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia konstrukcji Jak-40.<\/h3>\n
Inne wersje Jak-40.<\/h3>\n
Jak-40 dla Polski.<\/h3>\n
Ostatni remont samolot\u00f3w Jak-40.<\/h3>\n
Dalsza eksploatacja Jak-40.<\/h3>\n
K\u0142opoty z samolotami Jak-40.<\/h3>\n
Rozformowanie 36. SPLT. 4.08.2011 rok.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Zestawienie<\/h3>\n