Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce 1 lipca 1980 min\u0119\u0142a 37 rocznica pierwszego strajku robotniczego\u00a0 w jednym z kraj\u00f3w tzw. Demokracji Ludowej Polsce. By\u0142o to wydarzenie na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 albowiem nie do pomy\u015blenia by\u0142 strajk w kraju rz\u0105dzonym przez robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w. Takie co\u015b nie mog\u0142o si\u0119 wydarzy\u0107, a jednak si\u0119 wydarzy\u0142o. By\u0142o to tak zaskakuj\u0105ce wszystkich, a szczeg\u00f3lnie rz\u0105dz\u0105cych, \u017ce nale\u017ca\u0142o to jak najszybciej zgasi\u0107, nie rozg\u0142asza\u0107 i zapomnie\u0107.<\/p>\n
Dzisiaj ma\u0142o kto wie, \u017ce pierwszy taki strajk wybuch\u0142 w przemy\u015ble lotniczym, a dok\u0142adnie w PZL w Mielcu. Sta\u0142o si\u0119 to\u00a0 2 miesi\u0105ce przed powstaniem Solidarno\u015bci\u00a0 w wyniku coraz gorszych warunk\u00f3w pracy, finansowych, zaopatrzenia i brak\u00f3w podstawowych artyku\u0142\u00f3w do \u017cycia.<\/p>\n
Pragn\u0119 m\u0142odszemu pokoleniu przekaza\u0107, a starszym przypomnie\u0107 dlaczego dosz\u0142o do spo\u0142ecznego zrywu, przewali\u0142o si\u0119 przez ca\u0142\u0105 Polsk\u0119, zadziwiaj\u0105c ca\u0142y \u015bwiat. Na wst\u0119pie poni\u017cej nieco w\u0142asnych refleksji.<\/p>\n
W latach 70-tych rysy na socjalizmie robi\u0142y si\u0119 coraz szersze i g\u0142\u0119bsze. Coraz bardziej odczuwalne by\u0142y braki na rynku. Zastanawia\u0142em si\u0119 gdzie by\u0142o to ca\u0142e centralne planowanie, o kt\u00f3rym tak wiele m\u00f3wiono i chwalono si\u0119 przez wszystkie lata na zebraniach partyjnych i szkoleniach. Planowanie by\u0142o, socjalizm jako ustr\u00f3j wy\u017cszy panowa\u0142, ale artyku\u0142\u00f3w pierwszej potrzeby by\u0142o mniej, albo nie by\u0142o wcale. Wprowadzono kartki na cukier, mi\u0119so i inne artyku\u0142y, \u017ceby by\u0142o sprawiedliwie, a sprawiedliwo\u015bci te\u017c nie by\u0142o. Zastanawia\u0142em si\u0119 jak to planowano, \u017ce praca np. na wydziale 57 \u201eStart\u201d, gdzie \u00a0pracowa\u0142em, odbywa\u0142a si\u0119 dopiero w ostatni tydzie\u0144 miesi\u0105ca, lub w ostatni miesi\u0105c roku kalendarzowego. Pracowa\u0142o si\u0119 wtedy na hura w godzinach nadliczbowych i nocnych i wykorzystywa\u00ad\u0142o technologie obej\u015bciowe p\u0142ac\u0105c ludziom dodatkowe pieni\u0105dze za godziny nad\u00adliczbowe. Natomiast, gdy miesi\u0105c lub rok si\u0119 zako\u0144czy\u0142 to gotowe samoloty sta\u00ad\u0142y na stojankach nikomu niepotrzebne, a ludzie wa\u0142\u0119sali si\u0119 po halach przez kilkana\u015bcie dni kompletnie bez pracy. Bywa\u0142o tak, \u017ce nie by\u0142o k\u00f3\u0142, \u015bmigie\u0142, radiostacji czy innych rzeczy i wtedy te cz\u0119\u015bci przek\u0142adano z samolotu na samolot \u017ceby samolot oblata\u0107. Gdy te ko\u0142a, \u015bmig\u0142a czy radiostacje przysz\u0142y to w\u00f3w\u00adczas po ich za\u0142o\u017ceniu jeszcze raz trzeba by\u0142o samoloty oblatywa\u0107. Te samolo\u00adty dalej sta\u0142y jeszcze d\u0142ugo na stojankach zanim je przebazowano do Lwowa, a ludzie znowu nie mieli co robi\u0107.<\/p>\n
Nawet g\u0142upi dostrzeg\u0142by, \u017ce nie chodzi\u0142o tu o usprawnienie pracy, a co za tym idzie o oszcz\u0119dno\u015bci i obni\u017ck\u0119 kosz\u00adt\u00f3w produkcji, lecz jedynie o zakre\u015blenie w grafiku bia\u0142ej kratki na czer\u00adwono, lub czarno. Chodzili po wydzia\u0142ach tacy panowie, kt\u00f3rzy to robili. \u017baden kapitalista ze zgni\u0142ego zachodu nie pozwoli\u0142by sobie na to, a je\u015bli tak to bardzo szybko by z bankrutowa\u0142.<\/p>\n
Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie widzia\u0142o, \u017ce za po\u017cyczki, kt\u00f3re Gierek pozaci\u0105ga\u0142 na zachodzie, budowa\u0142o si\u0119 wcale nie nam potrzebne gigantyczne budowle, takie jak Huta Katowice i szeroki tor od granicy wschodniej do Huty Katowice, na kt\u00f3rym to torze trzeba by\u0142o zbudowa\u0107 ponad 300 wiadukt\u00f3w i most\u00f3w, wi\u0119c by\u0142a to gigantyczna budowa. Podobnie by\u0142o z Portem P\u00f3\u0142nocnym w Gda\u0144sku, kt\u00f3ry by\u0142 nie nam potrzebny tylko Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu. By\u0142em jednego razu na terenie tej budowy w jej pocz\u0105tkowej fazie, kiedy k\u0142adziono fundamenty pod budow\u0119. Wo\u017cono ci\u0119\u017car\u00f3wkami ogromne bloki skalne i zatapiano je daleko od l\u0105du w g\u0142\u0119bi morza tworz\u0105c w ten spos\u00f3b podwaliny pod przysz\u0142y port. By\u0142a to gigantyczna budowa podobna do tej z przed wojny, kiedy w latach 30-tych budowano Gdyni\u0119.<\/p>\n
Szwedzk\u0105 rud\u0119 kupowano za dolary, a wysoko przetworzone gatunki stali sprzedawano Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu za ruble i to w relacji 1 dolar r\u00f3wna\u0142 si\u0119 98 kopiejek. To, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki stosowa\u0142 wobec Polski ra\u00adbunkow\u0105 gospodark\u0119 wida\u0107 by\u0142o po wielu przyk\u0142adach cho\u0107by po samolocie M-15. Je\u017cd\u017c\u0105c systematycznie za mie\u00addz\u0119, do Lwowa, widzia\u0142em co tam si\u0119 dzieje, a czym dalej si\u0119 jecha\u0142o tym by\u00ad\u0142o gorzej, Ten przoduj\u0105cy w \u015bwiecie kraj szcz\u0119\u015bliwo\u015bci socjalistycznej nie mia\u0142 nic do zaoferowania swoim obywatelom, opr\u00f3cz ci\u0119\u017ckiej pracy za marne pieni\u0105dze. Nie by\u0142o jab\u0142ka, cytryny, bana\u00adna, czy pomara\u0144czy, pomimo \u017ce kraj ten posiada\u0142 wszystkie strefy klimatyczne. W og\u00f3le by\u0142y braki i w innej \u017cywno\u015bci, a tak\u017ce w odzie\u017cy, obuwiu zreszt\u0105 we wszystkim.<\/p>\n
To, co tam produkowano to by\u0142y same buble. Buty, odzie\u017c roz\u0142azi\u0142y si\u0119 po kr\u00f3tkim u\u017cytkowaniu. Ka\u017cde sarkanie na taki stan rzeczy kwitowano kr\u00f3\u00adtk\u0105 odpowiedzi\u0105.<\/p>\n
— Co socjalizm ci si\u0119 nie podoba?<\/p>\n
Dlatego polskie towary, chocia\u017c w por\u00f3wnaniu z zachodnimi by\u0142y niskiej jako\u015bci to jednak by\u0142y poszukiwane, bo by\u0142y o wiele lepsze od produkowanych u nich i mo\u017cna ich by\u0142o sprzeda\u0107 ka\u017cd\u0105 ilo\u015b\u0107.<\/p>\n
Widz\u0105c ten ba\u0142agan, chamstwo i demoralizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa coraz bar\u00addziej dojrzewa\u0142em. Jasne sta\u0142o si\u0119 dla mnie, \u017ce za has\u0142ami o wolno\u015bci i r\u00f3wno\u015bci kryje si\u0119 k\u0142amstwo. Has\u0142a by\u0142y narz\u0119dziem do mydlenia oczu spo\u0142ecze\u0144stwu, by pod ich przykrywk\u0105 budowa\u0107 pot\u0119g\u0119 Zwi\u0105zku Radzieckiego i umacnia\u0107 system totalitarny. Kosztem biedy obywateli budowa\u00adno pot\u0119g\u0119 militarn\u0105. T\u0105 pot\u0119g\u0105 chciano si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 celem zaw\u0142adni\u0119cia ca\u0142ym \u015bwiatem. Przemys\u0142y Polski i innych Kraj\u00f3w Demokracji Ludowej by\u0142y ustawione tak, aby s\u0142u\u017cy\u0142y umacnianiu tej pot\u0119gi.<\/p>\n
Czym cz\u0119\u015bciej je\u017adzi\u0142em do Lwowa tym bardziej to rozumia\u0142em. Zreszt\u0105 coraz wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 naszego spo\u0142ecze\u0144stwa te\u017c to rozumia\u0142a. Rozumieli to tak\u017ce rz\u0105dz\u0105cy, tylko, \u017ce ci b\u0119d\u0105c sprzedajni posiadali mi\u0119kkie fotele, bogate koryta i wysokie partyjne posady, kt\u00f3re nie pozwala\u0142y im si\u0119 do te\u00adgo przyzna\u0107. Tak by\u0142o w Zwi\u0105zku Radzieckim i tak by\u0142o w Polsce. Wprawdzie ka\u017cdy obywatel mia\u0142 prac\u0119, ale tylko udawa\u0142, \u017ce pracuje. Pa\u0144stwo natomiast udawa\u0142o, \u017ce mu p\u0142aci.<\/p>\n
W tym czasie mia\u0142y miejsce dwa bardzo wa\u017cne wydarzenia polityczne. Jedno z nich to by\u0142a napa\u015b\u0107 Zwi\u0105zku Radzieckiego na Afganistan, kt\u00f3r\u0105 Zwi\u0105\u00adzek Radziecki rozp\u0119ta\u0142 d\u0142ugoletni\u0105 wojn\u0119. Drugim wydarzeniem by\u0142 strajk w mieleckiej WSK, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 lawin\u0119 wydarze\u0144 w ca\u0142ym kraju. Swoj\u0105 napa\u015bci\u0105 ZSRR udowodni\u0142, \u017ce nie pozby\u0142 si\u0119 agresywnych zamiar\u00f3w wobec swoich s\u0105siad\u00f3w. Wykaza\u0142, \u017ce jego plany ekspansji na coraz to inne teryto\u00adria s\u0105 w dalszym ci\u0105gu aktualne. Nikt si\u0119 w\u00f3wczas nie spodziewa\u0142, \u017ce ta wo\u00adjna potrwa tyle lat i b\u0119dzie pocz\u0105tkiem ko\u0144ca Zwi\u0105zku Radzieckiego. Wojna ta przyczyni\u0142a si\u0119 do izolacji tego kraju w sferze politycznej i ekonomicz\u00adnej od kraj\u00f3w Europy zachodniej i Ameryki. Z t\u0105 wojn\u0105 kryzys zacz\u0105\u0142 nabiera\u0107 przyspieszenia i by\u0142 on coraz bardziej widoczny w Zwi\u0105zku Radzieckim i w Polsce, gdzie braki w zaopatrzeniu by\u0142y coraz wi\u0119ksze.<\/p>\n
Je\u015bli idzie o drugie wydarzenie, czyli strajk to bardzo dok\u0142adnie pa\u00admi\u0119tam dzie\u0144, w kt\u00f3rym si\u0119 to zacz\u0119\u0142o. By\u0142 dzie\u0144 1 lipca 1980 roku, kiedy to jak na \u00f3wczesne czasy zacz\u0119\u0142y si\u0119 dzia\u0107 rzeczy wr\u0119cz nieprawdopodobne. Pojecha\u0142em w tym dniu na wydzia\u0142 Start w celu za\u0142atwienia pewnych spraw serwisowych. Pracowa\u0142em na tym wydziale wiele lat, wi\u0119c zna\u0142em tam wszyst\u00adkich tak samo jak i mnie wszyscy znali. Kto\u015b w wielkiej tajemnicy zwierzy\u0142 mi si\u0119, \u017ce jeden z wydzia\u0142\u00f3w Zak\u0142adu przerwa\u0142 prac\u0119 i nie pracuje. Nie wierzy\u0142em \u017ceby by\u0142o takie co\u015b mo\u017cliwe i uzna\u0142em to za bajeczk\u0119. Pracownicy jednak cichaczem do ucha m\u00f3wili o tym. Nikt jednak dok\u0142adnie nie wiedzia\u0142, o co chodzi. Nast\u0119pnego dnia m\u00f3wiono ju\u017c o kilku niepracuj\u0105cych wydzia\u0142ach, ale nikt nie wypowiada\u0142 magicznego s\u0142owa strajk. Maj\u0105c przepust\u00adk\u0119 na wszystkie wydzia\u0142y poszed\u0142em tam z ciekawo\u015bci. Uderzy\u0142a mnie ogromna cisza na hali nr 6, podobnie by\u0142o na hali nr 2. Normalnie by\u0142 tam zawsze taki ha\u0142as, \u017ce trzeba by\u0142o rozmawia\u0107 krzycz\u0105c, a tu nagle taka cisza. Ludzie w bezruchu siedzieli przy swoich stano\u00adwiskach pracy i nie pracowali. Przed wej\u015bciem na hal\u0119, obok stra\u017cnika sta\u0142 robotnik z opa\u00adsk\u0105 na ramieniu i kontrolowa\u0142, kto wchodzi. Nikt nie rozmawia\u0142 nie dyskuto\u00adwa\u0142 i dalej nie wiadomo by\u0142o, o co chodzi. Z dnia na dzie\u0144 stawa\u0142o coraz wi\u0119cej wydzia\u0142\u00f3w, ale w dalszym ci\u0105gu s\u0142owa strajk nie wypowiadano. Po ki\u00adlku dniach przylecia\u0142a samolotem z KCPZPR z Warszawy komisja, \u017ceby strajk za\u017cegna\u0107. Sta\u0142y ju\u017c w\u00f3wczas wszystkie wydzia\u0142y produkcyjne. Pracowa\u0142y ty\u00adlko s\u0142u\u017cby pomocnicze, Serwis i biura w budynku administracyjnym. O wszy\u00adstkim m\u00f3wiono szeptem i niewiele mo\u017cna by\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107. Prasa, radio i telewizja milcza\u0142y, a by\u0142 to przecie\u017c zak\u0142ad zatrudniaj\u0105cy 25.000 praco\u00adwnik\u00f3w. Ludzie z dnia na dzie\u0144 coraz wi\u0119cej o\u015bmielali si\u0119 i coraz wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w m\u00f3wili sobie do ucha, ale s\u0142owo strajk bano si\u0119 wypowiada\u0107.<\/p>\n
To magiczne s\u0142owo nigdy dot\u0105d nie dotyczy\u0142o \u017cadnego z kraj\u00f3w obozu socjalistycznego. Odnosi\u0142o si\u0119 tylko do kapitalizmu. Zgodnie z teori\u0105 robotnik rz\u0105dzi\u0142 w kraju robotniczo-ch\u0142opskim, wi\u0119c nie m\u00f3g\u0142 on przecie\u017c wyst\u0119powa\u0107 sam przeciwko sobie.<\/p>\n
Przyje\u017cd\u017ca\u0142y kolejne komisje z Warszawy, kt\u00f3re w rezultacie za\u0142agodzi\u0142y cz\u0119\u015bciowo na pewien okres \u017c\u0105dania za\u0142ogi. Zgodzono si\u0119, co do podwy\u017cek p\u0142ac i spe\u0142nienie kilku innych postulat\u00f3w socjalnych, ale ca\u0142kowicie stra\u00adjku nie za\u017cegnano. Po kilkunastu dniach dosz\u0142y wie\u015bci, \u017ce podobny strajk istnieje w WSK \u015awidnik.<\/p>\n
Pojecha\u0142em w tym czasie na delegacj\u0119 do D\u0119blina i wracaj\u0105c poci\u0105giem dojecha\u0142em tylko do Na\u0142\u0119czowa, albowiem w Lublinie kolejarze zastrajkowali i przyspawali parowozy i wagony do szyn. Wraz z innymi pasa\u00ad\u017cerami dowieziono nas do Lublina autobusami.<\/p>\n
Tak si\u0119 to zacz\u0119\u0142o. Po \u015awidniku, a wcze\u015bniej Mielcu i kolejarzach, stan\u0119\u0142a tak\u017ce Stocznia Gda\u0144ska, a p\u00f3\u017aniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 zak\u0142ad\u00f3w w Polsce. Zako\u0144czy\u0142o si\u0119 to jak wiemy porozumieniem sierpniowym 31 sierpnia 1980 r. w Gda\u0144sku.<\/p>\n
M\u00f3wiono, \u017ce strajk wyst\u0105pi\u0142 z powodu brak\u00f3w w sklepach podstawowych artyku\u0142\u00f3w \u017cywno\u015bciowych, podaj\u0105c tak\u017ce kilka innych prozaicznych powod\u00f3w. Natomiast nie wiele m\u00f3wiono o ludziach, kt\u00f3rzy strajk organizowali. Mielec by\u0142 \u015brodowiskiem robotniczo-ch\u0142opskim, a w takim \u015brodowisku trudniej jest o zwyk\u0142\u0105 ludzk\u0105 solidarno\u015b\u0107. A jednak tego dokonano. Wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby w Mielcu celowo ten strajk zorgani\u00adzowano, \u017ceby odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 w\u0142adz od w\u0142a\u015bciwego miejsca wybuchu strajku. P\u00f3\u017aniej strajki w kraju wybucha\u0142y spontanicznie, ale wtedy w Mielcu chyba nie. Celowo na pocz\u0105tek wybrano dzie\u0144 1 lipca, gdy\u017c by\u0142 to pierwszy dzie\u0144 drugiego p\u00f3\u0142rocza i nazajutrz po zako\u0144czeniu p\u00f3\u0142rocznego planu. Nie ma w takim dniu pracy, a ludzie b\u0142\u0105kaj\u0105 si\u0119 z k\u0105ta w k\u0105t. \u0141atwiej w takim dniu zebra\u0107 ludzi i przem\u00f3wi\u0107 im do rozs\u0105dku, bo jak wiemy powo\u00add\u00f3w do niezadowolenia by\u0142o sporo. Organizatorami byli ludzie, kt\u00f3rzy w najtrudniejszym okresie nara\u017cali si\u0119, ale to nie oni zbierali p\u00f3\u017aniej laury, zaszczyty i najwy\u017csze stanowiska. Mo\u017ce kiedy\u015b uda si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce to Mielec da\u0142 pocz\u0105tek tworz\u0105cej si\u0119 Solidarno\u015bci zako\u0144czony Poro\u00adzumieniem Sierpniowym w Gda\u0144sku.<\/p>\n
Ca\u0142ym sercem popiera\u0142em ten ruch. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w rozumia\u0142em, \u017ce tylko poprzez taki masowy protest mo\u017cna odwr\u00f3ci\u0107 bieg wydarze\u0144 w Pols\u00adce. Odebra\u0107 w\u0142adz\u0119 aparatczykom sterowanym przez Moskw\u0119 i wprowadzi\u0107 kraj na drog\u0119 samodzielnego stanowienia o swoim losie, opartym na rozs\u0105dku i patriotyzmie. Nie wszyscy jednak tak my\u015bleli. Byli tacy, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce Polacy zamiast strajkowa\u0107 powinni wzi\u0105\u0107 si\u0119 do pracy, a wtedy na pewno wszystko b\u0119dzie dobrze. Zapytywa\u0142em tych ludzi, dla kogo mamy uczciwie pracowa\u0107 i w jakim celu. Jednocze\u015bnie dawa\u0142em odpowied\u017a. Dla Zwi\u0105zku Sowieckiego i w celu umacnia\u00adnia jego pot\u0119gi, albowiem wiadomo by\u0142o i chyba ka\u017cdy zdrowo rozumuj\u0105cy Polak wiedzia\u0142, \u017ce ca\u0142y nasz przemys\u0142 dzia\u0142a\u0142 tylko i wy\u0142\u0105cznie na potrzeby Zwi\u0105zku Radzieckiego. Potrzeby naszego kraju nie liczy\u0142y si\u0119 i by\u0142y spraw\u0105 drugorz\u0119dn\u0105. Rozumia\u0142em to doskonale, a przyk\u0142ady dawa\u0142em i opisywa\u0142em wcze\u015bniej.<\/p>\n
W rok 1981-szy weszli\u015bmy z niesamowitym chaosem gospodarczym. Komunistyczna w\u0142adza kompletnie nie panowa\u0142a nad sytuacj\u0105. Wybucha\u0142y protesty i strajki, a w zak\u0142adach pracy wrza\u0142o. W wyniku wypuszczenia pustego pie\u00adni\u0105dza towary znikn\u0119\u0142y z p\u00f3\u0142ek sklepowych, a na ulicach ustawia\u0142y si\u0119 przed sklepami d\u0142ugie kolejki. Nie pomaga\u0142o rozdzielnictwo towar\u00f3w w po\u00adstaci rozszerzaj\u0105cej si\u0119 listy na kartki. Ceny ros\u0142y z dnia na dzie\u0144, sza\u00adla\u0142a inflacja.<\/p>\n
Brakowa\u0142o w\u0142a\u015bciwie wszystkiego, ale tego, czego w tamtym okresie nie brakowa\u0142o, to by\u0142y wszelkiego rodzaju publikacje. Solidarno\u015b\u0107, oraz wydaw\u00adnictwa dzia\u0142aj\u0105ce w podziemiach wydawa\u0142y mn\u00f3stwo r\u00f3\u017cnego rodzaju broszur, ksi\u0105\u017cek i biuletyn\u00f3w, kt\u00f3re opr\u00f3cz bie\u017c\u0105cych informacji z kraju i ze \u015bwia\u00adta ujawnia\u0142y sprawy ukryte przez w\u0142adze, lub k\u0142amliwie przedstawiane opinii publicz\u00adnej. Tygodnik \u201esolidarno\u015b\u0107\u201d pomimo cenzury, jaka obowi\u0105zywa\u0142a pisa\u0142 o wielu wydarzeniach, ale najwi\u0119cej mo\u017cna by\u0142o dowiadywa\u0107 si\u0119 z ca\u0142ego mn\u00f3stwa broszur i ksi\u0105\u017cek. Przedstawia\u0142y one wiele fakt\u00f3w historycznych we w\u0142a\u015bci\u00adwym \u015bwietle odk\u0142amuj\u0105c je. Pisano prawd\u0119 o Katyniu, napa\u015bci przez Zwi\u0105zek Radziecki na Polsk\u0119 w 1939 roku, o mordach stalinowskich pope\u0142nionych przez NKWD i organa BP, oraz o wielu innych sprawach, kt\u00f3re w okresie PRL-u by\u0142y przemilczane lub zak\u0142amane. Wielu m\u0142odych ludzi wychowanych w PRL-u dopiero z tych publikacji dowiadywa\u0142o si\u0119 prawdy. O Katyniu na przyk\u0142ad w og\u00f3le bezpieczniej by\u0142o nie m\u00f3wi\u0107, by\u0142 to temat tabu, chocia\u017c spo\u0142ecze\u0144\u00adstwo doskonale wiedzia\u0142o, kto polskich oficer\u00f3w w Katyniu wymordowa\u0142. Kiedy Mi\u0142osz dosta\u0142 nagrod\u0119 Nobla z literatury, to przeci\u0119tny Polak nie wiedzia\u0142, kto to taki. Ja, tak jak wielu, dopiero po tym fakcie dowiedzia\u0142em si\u0119 o Mi\u0142oszu jako znakomitym poecie. By\u0142 on niewygodny dla w\u0142adz PRL-u, gdy\u017c by\u0142 pisarzem niezale\u017cnym, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym z polsk\u0105 opozycj\u0105, co by\u0142o wystarczaj\u0105ce, aby postawi\u0107 tam\u0119 dla jego tw\u00f3rczo\u015bci w Polsce.<\/p>\n
Wiele publikacji takich czy innych nie by\u0142y dost\u0119pne w ksi\u0119garniach i Pa\u0144stwowym Przedsi\u0119biorstwie \u201eRuch\u201d, gdy\u017c wszechw\u0142adnie panowa\u0142a cenzura, ale mn\u00f3stwo tego typu broszur rozpo\u00adwszechniano w tak zwanym drugim obiegu. Przynoszono je do pracy i le\u017ca\u0142y one na stole, a poniewa\u017c ograniczone by\u0142y wyjazdy, wi\u0119c wch\u0142aniali\u015bmy w siebie te publikacje tocz\u0105c na ich tematy burzliwe dyskusje. Wczytuj\u0105c si\u0119 w broszury potwierdza\u0142em sobie rzeczy znane mi, a tak\u017ce i wiele nieznanych fakt\u00f3w historycznych. Przewija\u0142y si\u0119 tam nazwiska uznane za bohater\u00f3w w PRL-u, a faktycznie byli to zdrajcy ojczyzny i przewa\u017cnie splamieni krwi\u0105 mordercy.<\/p>\n
Jak wiadomo w czasach Solidarno\u015bci, a wi\u0119c strajk\u00f3w i narodowego entuzjazmu o niczym si\u0119 tak nie m\u00f3wi\u0142o jak o polityce. \u017byli\u015bmy tym tematem wszyscy. Pami\u0119tam, gdy pewnego razu pojecha\u0142em z mjr Nowakowskim na wybrze\u017ce do zak\u0142adu elektronicznego testuj\u0105cego radiokompas ARK-9 stosowany w samolocie TS-11 Iskra.\u00a0 Za\u0142oga tamtejsza by\u0142a niesamowicie\u00a0 rozpolitykowana, bo pracowa\u0142 tam znany z historii Gwiazda. Natychmiast te\u017c, gdy zajechali\u015bmy do tamtego zak\u0142adu zacz\u0119to nas wypy\u00adtywa\u0107 jak wygl\u0105da sytuacja u nas w Mielcu, o wszystkie szczeg\u00f3\u0142y dzia\u0142alno\u00ad\u015bci Solidarno\u015bci, o strajki i itd. By\u0142o to w tych czasach zrozumia\u0142e zjawisko, gdy\u017c wszyscy ciekawi byli, co w innych cz\u0119\u015bciach Polski i zak\u0142adach pracy si\u0119 dzieje, albowiem informacje z prasy, radia czy telewizji by\u0142y za\u00adk\u0142amane, b\u0105d\u017a niejednokrotnie sprzeczne z sob\u0105. Przyjechali\u015bmy do biura konstrukcyjnego, gdzie natychmiast pracownicy nas obst\u0105pili i wypytywali o wszystko. Bardzo ma\u0142o m\u00f3wili\u015bmy o radiokompasie, bo by\u0142 to w tym wypadku temat drugorz\u0119dny. Musz\u0119 w tym miejscu wyja\u015bni\u0107, \u017ce do pracy nie przychodzi\u0142o si\u0119 w tamtym czasie po to, \u017ceby pracowa\u0107 tylko po to, \u017ceby protestowa\u0107.<\/p>\n
Du\u017co w\u00f3wczas dowiedzia\u0142em si\u0119 ciekawych rzeczy odno\u015bnie tego, co dzia\u0142o si\u0119 na wybrze\u017cu. Za\u0142oga tamtego zak\u0142adu che\u0142pi\u0142a si\u0119 tym, \u017ce to w\u0142a\u015bnie u nich pracuje Gwiazda znany solidarno\u015bciowiec, p\u00f3\u017aniejszy przeciwnik Lecha Wa\u0142\u0119sy wyst\u0119puj\u0105cy przeciwko niemu razem z Walentynowicz. W tym czasie jeszcze chyba razem wsp\u00f3\u0142pracowali, a ich drogi rozesz\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n
Sukcesy \u201eSolidarno\u015bci\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo przyjmowa\u0142o z entuzjazmem i cieszy\u0142o si\u0119 z ka\u017cdego ust\u0119pstwa w\u0142adz na rzecz wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. W dziale Serwisu, gdzie pracowa\u0142em, do wolnych Samorz\u0105dnych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zapisali si\u0119 wszyscy pracownicy opr\u00f3cz chyba dw\u00f3ch.<\/p>\n
Latem jak zwykle du\u017co je\u017adzi\u0142em na delegacje. Poniewa\u017c najwi\u0119cej samolot\u00f3w Iskra by\u0142o w Radomiu, Tomaszowie Mazowieckim, D\u0119blinie i Modlinie tam te\u017c najcz\u0119\u015bciej je\u017adzi\u0142em. Wsz\u0119dzie w jednostkach wojskowych gdzie by\u0142em obserwowa\u0142em ogromne zainteresowanie oficer\u00f3w i ca\u0142ej kadry oficer\u00adskiej wydarzeniami, kt\u00f3re dzia\u0142y si\u0119 w Polsce. By\u0142em b\u0105d\u017a, co b\u0105d\u017a, przedsta\u00adwicielem 25-tysi\u0119cznej mieleckiej za\u0142ogi tworz\u0105cej pierwszy strajk. Ci oficerowie nie zdawali sobie sprawy jak w og\u00f3le mo\u017cliwe by\u0142o powstanie strajku w naszym systemie politycznym. Reagowali podobnie jak ja w pierw\u00adszych dniach mieleckiego strajku, kiedy nie mog\u0142em zrozumie\u0107 sk\u0105d tak nagle wzi\u0119\u0142a si\u0119 w za\u0142odze taka ludzka solidarno\u015b\u0107. Oficerowie oblegali mnie i wypytywali o wszystkie szczeg\u00f3\u0142y. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce nie s\u0142ysza\u0142em z ich ust g\u0142os\u00f3w pot\u0119piaj\u0105cych robotnicze protesty. Odwrotnie byli ci oficerowie w wi\u0119kszo\u015bci ca\u0142ym sercem za tym masowym protestem, kt\u00f3ry si\u0119 w tym czasie odbywa\u0142.<\/p>\n
Pami\u0119tam wydarzenie, jakie mia\u0142o miejsce przed sam\u0105 wizyt\u0105 Papie\u017ca w Polsce, a raczej w trakcie wizyty. By\u0142em w\u00f3wczas w Modlinie, gdy do tam\u00adtejszej twierdzy przywo\u017cono samochodami milicjant\u00f3w i cywil\u00f3w, przebierano ich w wojskowe mundury i wywo\u017cono na miejsca, gdzie mieli pilnowa\u0107 porz\u0105dku. Nie wiem komu i po co by\u0142a potrzebna ta ca\u0142a maskarada. Chyba tylko po to, by my\u015blano, \u017ce porz\u0105dku pilnuje wojsko, tymczasem nad wszystkim czuwali funkcjonariu\u00adsze MO i SB.<\/p>\n
Nie mog\u0119 zrozumie\u0107, jak mog\u0142o doj\u015b\u0107 do tego, \u017ce ludzie siedz\u0105cy dawniej w wi\u0119zieniach i walcz\u0105cy z komun\u0105 s\u0105 w dzisiejszej demokratyczne Polsce uznawani za zdrajc\u00f3w ojczyzny. Dla mnie pami\u0119taj\u0105cego tamten okres i wydarzenia zawsze pozostan\u0105 bohaterami narodowymi.<\/p>\n
Teofil Lenartowicz<\/p>\n
Wroc\u0142aw, dnia 4 lipca 2017 rok<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce 1 lipca 1980 min\u0119\u0142a 37 rocznica pierwszego strajku robotniczego\u00a0 w jednym z kraj\u00f3w tzw. Demokracji Ludowej Polsce. By\u0142o to wydarzenie na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 albowiem nie do pomy\u015blenia by\u0142 strajk w kraju rz\u0105dzonym przez robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w. Takie co\u015b nie mog\u0142o si\u0119 wydarzy\u0107, a jednak si\u0119 wydarzy\u0142o. By\u0142o to tak zaskakuj\u0105ce wszystkich, a szczeg\u00f3lnie rz\u0105dz\u0105cych, \u017ce nale\u017ca\u0142o to jak najszybciej zgasi\u0107, nie rozg\u0142asza\u0107 i zapomnie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-516","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-teofil-lenartowicz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4743,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions\/4743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}