Samolot Jak-1 i jego pochodne, to te samoloty, kt\u00f3re stworzy\u0142y zr\u0119by Ludowego Lotnictwa Polskiego, przy ca\u0142kowitym zignorowaniu wspania\u0142ych osi\u0105gni\u0119\u0107 dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego i Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie. Pocz\u0105tki lotnictwa my\u015bliwskiego w PRL by\u0142y na terenie CCCP. Lotnictwo to z trudem uzyska\u0142o cz\u0119\u015bciow\u0105 suwerenno\u015b\u0107. Dlatego my\u015bliwce; Jak-1, Jak-3, Jak-7, Jak-9, by\u0142y niezwykle istotne dla Polski Ludowej. Cz\u0119sto przywo\u0142ywane by\u0142o w opisach zmaga\u0144 wojennych na Wschodnim froncie. Lecz przy pr\u00f3bie zg\u0142\u0119bienia warto\u015bci zmaga\u0144 bojowych, cz\u0119sto okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce samoloty te wygrywa\u0142y powietrzne pojedynki wed\u0142ug zasady; si\u0142a z\u0142ego na jednego. Samoloty aerodynamicznie by\u0142y opracowane bardzo starannie, jednak budowano je niechlujnie. Z pod\u0142ej jako\u015bci materia\u0142\u00f3w (drewna i kleju). Dlatego, aby wygra\u0142y one na froncie, musia\u0142y by\u0107 zbudowane w tysi\u0105cach egzemplarzy. \u0141\u0105cznie zbudowano oko\u0142o 31 739 maszyn my\u015bliwskich rodziny Jak, w tym 16 769 maszyn w odmianach Jak-9. Prawie wszystkie maszyny by\u0142y zbudowane w trakcie drugiej wojny \u015bwiatowej (za wyj\u0105tkiem odmian Jak-9 P i Jak-9 W).<\/p>\n Z ko\u0144cem 30-lat, w\u0142adze CCCP zorientowa\u0142y si\u0119, \u017ce ich przyjaciele, Niemcy dysponuj\u0105 znacznie nowocze\u015bniejsz\u0105 technik\u0105 lotnicz\u0105. Zw\u0142aszcza szybszymi i zwrotniejszymi my\u015bliwcami. W styczniu 1939 roku, na Kremlu odby\u0142a si\u0119 narada. J\u00f3zef Stalin zobowi\u0105za\u0142 g\u0142\u00f3wnych konstruktor\u00f3w do zbudowania nowych konstrukcji. W poszczeg\u00f3lnych biurach powsta\u0142y nast\u0119puj\u0105ce projekty; I-200 Mikojana i Guriewicza (oznaczony nast\u0119pnie MiG-1), I-301 \u0141awoczkina, Gorbunowa i Gudkowa (oznaczony nast\u0119pnie \u0141aGG-1), I-180 Polikarpowa (program anulowano) oraz I-26 Jakowlewa (oznaczony nast\u0119pnie Jak-1).<\/p>\n Jakowlew przy opracowaniu I-26, korzysta\u0142 z do\u015bwiadcze\u0144 zdobytych przy tworzeniu szkolno-treningowego samolotu UT-1. Do nap\u0119du przewidziano silnik rz\u0119dowy firmy Hispano-Suiza, rozwini\u0119ty w biurze konstrukcyjnym W. Klimowa. Pocz\u0105tkowo mia\u0142 by\u0107 to silnik M-106 o mocy 1 350 KM (993,6 kW), ale sprawia\u0142 on problemy i nigdy nie wszed\u0142 do masowej produkcji seryjnej. Dlatego u\u017cyto silnik M-105 P o mocy 1\u00a0050 – 1 100 KM (nieco mniej zawodny). Uzbrojenie samolotu to by\u0142y 2 dzia\u0142ka i 2 karabiny maszynowe.<\/p>\n Prototyp I-26 by\u0142 gotowy w grudniu 1939 roku. Oblot nast\u0105pi\u0142 w dniu 13.01.1940 roku. Podczas pr\u00f3b, wykryto jednak liczne wady samolotu, zwi\u0105zane g\u0142\u00f3wnie z przekroczeniem masy i ma\u0142\u0105 wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105. W swoim 43-locie prototyp I-26 uleg\u0142 katastrofie, w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142 jego oblatywacz Julian Piontkowski.<\/p>\n W dniu 23.03.1940 roku, oblatano drugi prototyp I-26-2. Otrzyma\u0142 on powi\u0119kszony statecznik pionowy i ch\u0142odnic\u0119 oleju pod silnikiem, charakterystyczne dla wszystkich dalszych wersji Jak-1 i wi\u0119kszo\u015bci my\u015bliwc\u00f3w rodziny "Jak". Samolot osi\u0105gn\u0105\u0142 maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 595 km\/h. W dniach 1-15.06.1940 roku, samolot przechodzi\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe, kt\u00f3rych nie zaliczy\u0142.<\/p>\n We wrze\u015bniu 1940 roku, uko\u0144czono trzeci prototyp I-26-3, kt\u00f3ry w grudniu 1940 roku, przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe i mimo usterek zaliczy\u0142 je.<\/p>\n Przygotowania do produkcji seryjnej trwa\u0142y ju\u017c od lutego 1940 roku. Pierwsze egzemplarze oparte na I-26-1, zanim opu\u015bci\u0142y hale produkcyjn\u0105 by\u0142y kilkakrotnie przebudowywane. Pierwszy z 12 samolot\u00f3w seryjnych uko\u0144czono 22.03.1940 roku, i oblatano 7.06.1940 roku. Trafi\u0142y one do pr\u00f3b wojskowych.<\/p>\n W grudniu 1940 roku, samolot otrzyma\u0142 oznaczenie Jak-1. W tym czasie w CCCP wprowadzono nowy system nazewnictwa. Dotyczy\u0142 on samolot\u00f3w, silnik\u00f3w, a nawet broni strzeleckiej.<\/p>\n Do ko\u0144ca 1940 roku, zbudowano 64 samoloty Jak-1. Podstawow\u0105 wad\u0105 samolotu by\u0142o przegrzewanie si\u0119 oleju. Od pa\u017adziernika 1941 roku, na co dziesi\u0105tej maszynie montowano radiostacje, a na wi\u0119kszo\u015bci odbiorniki radiowe. Jednak masa samolotu dosz\u0142a do 2\u00a0950 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna samolotu zale\u017ca\u0142a od konkretnego egzemplarza i wynosi\u0142a od 560 km\/h do 587 km\/h. Z uwagi na brak pleksiglasu, w wielu maszynach redukowano oszklenie kabiny tylnej p\u00f3\u0142sfery. W zimie, z 1941\/1942 roku, budowano maszyny z nartami. Chciano zaoszcz\u0119dzi\u0107 na gumie. Lecz takie podwozie obni\u017ca\u0142o pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 nawet o 40 km\/h. By\u0142y egzemplarze uzbrajane w 6 niekierowanych pocisk\u00f3w rakietowych typu RS-82. Samoloty przeznaczone do lot\u00f3w nocnych otrzymywa\u0142y; radiokompas RPK-10, elektryczn\u0105 sygnalizacj\u0119 po\u0142o\u017cenia podwozia i reflektor do l\u0105dowania. Stosowano tak\u017ce silniki WK\/M-105 PF (forsowany) gdzie zwi\u0119kszono spr\u0119\u017canie w cylindrach, co podnios\u0142o moc do 1\u00a0180 KM. Mimo problem\u00f3w z przegrzewaniem silnika, korzy\u015bci by\u0142y decyduj\u0105ce podczas walki powietrznej.<\/p>\n Dopiero w listopadzie 1942 roku, uko\u0144czy\u0142 badania pa\u0144stwowe samolotu z silnikiem M-106 P o mocy 1 350 KM. Mimo licznych uwag, podj\u0119to decyzje o jego produkcji, cho\u0107 wkr\u00f3tce j\u0105 musiano przerwa\u0107. Wyst\u0105pi\u0142y problemy z ch\u0142odzeniem silnika. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wzros\u0142a o 10-20 km\/h, a maksymalna do 606 km\/h. W styczniu-lutym 1943 roku, zbudowano 47 my\u015bliwc\u00f3w Jak-1 z silnikiem M-106 (z p\u0142atowcem Jak-1 B), lecz tylko 19 maszyn odebra\u0142o wojsko.<\/p>\n W samolocie Jak-1 M w wi\u0119kszym stopniu wykorzystano duraluminium. Dzi\u0119ki zmianom, mas\u0119 samolotu uda\u0142o si\u0119 zredukowa\u0107 do 2 655 kg. W celu polepszenia osi\u0105g\u00f3w samolotu, podejmowano pr\u00f3by zmniejszenia jego masy. Odbywa\u0142o si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie poprzez redukcj\u0119 wyposa\u017cenia i uzbrojenia. Samoloty potrafi\u0142y osi\u0105gn\u0105\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 do 592 km\/h.<\/p>\n W dniu 22.06.1941 roku, braterska mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy Rosjanami i Niemcami zosta\u0142a poddana pr\u00f3bie. Niemcy ruszyli na wsch\u00f3d po rop\u0119 naftow\u0105. Do tego czasu, zbudowano 425 samolot\u00f3w Jak-1, \u0142\u0105cznie z prototypami. Jednak Rosjanie posiadali ma\u0142\u0105 liczb\u0119 przeszkolonych pilot\u00f3w, wi\u0119c do walki stan\u0119\u0142y tylko trzy pu\u0142ki. Dopiero w 1942 roku, my\u015bliwiec Jak-1 sta\u0142 si\u0119 licz\u0105cym w wojnie my\u015bliwcem. Z pocz\u0105tkiem 1943 roku, by\u0142 ju\u017c podstawow\u0105 maszyn\u0105, uzupe\u0142nian\u0105 przez my\u015bliwiec Jak-7, dwumiejscowe.<\/p>\n \u0141\u0105cznie wyprodukowano od marca 1940 roku do lipca 1944 roku, oko\u0142o 8 670 samolot\u00f3w Jak-1. Samolot u\u017cytkowano wy\u0142\u0105cznie na froncie wschodnim. Samolot Jak-1 i zapocz\u0105tkowan\u0105 przez niego rodzin\u0119 my\u015bliwc\u00f3w mo\u017cna oceni\u0107 jako \u015brednio udane konstrukcje. Przez ca\u0142y okres produkcji boryka\u0142y si\u0119 z problemami wynikaj\u0105cymi z kiepskiej jako\u015bci wykonaniem.<\/p>\n My\u015bliwiec Jak-3 by\u0142 rozwini\u0119ciem Jak-1 M. Samolot mia\u0142 konstrukcj\u0119 mieszan\u0105. Badania pa\u0144stwowe przeszed\u0142 w pa\u017adzierniku 1943 roku. Zwi\u0119kszono uzbrojenie do dzia\u0142ka 20 mm i dw\u00f3ch wkm 12,7 mm UBS.<\/p>\n Produkcj\u0119 Jak-3 uruchomiono w marcu 1944 roku, w zak\u0142adzie nr 292 w Saratowie. P\u00f3\u017aniej tak\u017ce w zak\u0142adzie nr 31 w Tbilisi. W celu polepszenia aerodynamiki, zastosowano op\u0142ywowy jednocz\u0119\u015bciowy wiatrochron przed pilotem, pozbawiony p\u0142yty pancernej, oraz uszczelniono wn\u0119trze kad\u0142uba. Seryjne samoloty mia\u0142y s\u0142absze osi\u0105gi od prototypu i boryka\u0142y si\u0119 z licznymi problemami. (W nurkowaniu odkleja\u0142o si\u0119 poszycie skrzyde\u0142. \u0141ama\u0142y si\u0119 golenie podwozia. Brakowa\u0142o radiostacji \u0142\u0105czno\u015bci.). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w rozwi\u0105zano jesieni\u0105 1944 roku. Odmiana Jak-3 P otrzyma\u0142a mocniejsze uzbrojenie. Zbudowano 596 maszyn.<\/p>\n Odmiana Jak-3 WK-107A, otrzyma\u0142a silnik WK-107A o mocy startowej 1 650 KM. Pierwszy prototyp Jak-3 z nowym silnikiem obltano 6.01.1944 roku.<\/p>\n W\u015br\u00f3d zmian by\u0142o przesuni\u0119cie kabiny pilota o 40 cm do ty\u0142u i zwi\u0119kszenie pojemno\u015bci zbiornik\u00f3w paliwa do 519 litr\u00f3w. Uzbrojenie sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z dw\u00f3ch dzia\u0142ek 20 mm B-20S. Pomimo zwi\u0119kszonej masy do 2 984 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 wynios\u0142a 611 km\/h nad ziemi\u0105 i 720 km\/h na wysoko\u015bci 5 750 m.<\/p>\n Prace nad samolotem Jak-3 kontynuowano d\u0142ugo po zako\u0144czeniu wojny. W marcu 1946 roku, zak\u0142ad w Saratowie zbudowa\u0142 trzy dalsze prototypy Jak-3 z kad\u0142ubem konstrukcji mieszanej i metalowymi skrzyd\u0142ami, pokrytymi duraluminium. Mimo plan\u00f3w produkcji serii 75 sztuk, samolot ten ostatecznie nie wszed\u0142 do produkcji. Samolot nie zaliczy\u0142 test\u00f3w pa\u0144stwowych.<\/p>\n W marcu 1945 roku, w zak\u0142adzie w Tbilisi uko\u0144czono prototyp Jak-3 z silnikiem WK-107A, o konstrukcji ca\u0142kowicie metalowej. Pokrycie wykonano z blachy duraluminiowej. Uzbrojenie sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z dw\u00f3ch dzia\u0142ek 20 mm B-20S i B-20M. Pr\u0119dko\u015b\u0107 na wysoko\u015bci 5 900 m wynios\u0142a 706 km\/h. Do 9.06.1945 roku, trwa\u0142y pr\u00f3by pa\u0144stwowe, kt\u00f3re samolot uko\u0144czy\u0142 pomy\u015blnie, mimo stwierdzonej konieczno\u015bci dopracowania silnika. W 1945 roku, zak\u0142ad w Tbilisi wypu\u015bci\u0142 40 metalowych Jak-3, dalsze 8 w 1946 roku. Jednak\u017ce na tym produkcj\u0119 wstrzymano na korzy\u015b\u0107 lepszego Jak-9.<\/p>\n Jak-3 pojawi\u0142 si\u0119 na froncie w dniu 20.06.1944 roku. Toczy\u0142 zwyci\u0119skie pojedynki z Bf.109, FW.190A oraz bombowcami Ju.87. Jak-3 nadawa\u0142 si\u0119 jako my\u015bliwiec frontowy, ale z uwagi na ma\u0142y zasi\u0119g nie mo\u017cna by\u0142o go wykorzysta\u0107 jako samolotu patrolowego i eskortowania bombowc\u00f3w.<\/p>\n My\u015bliwiec Jak-7 wywodzi si\u0119 z konstrukcji Jak-1.<\/p>\n Podstawowym samolotem szkolnym w CCCP by\u0142 UT-2. Jednak podczas dzia\u0142a\u0144 wojennych Rosjanie cierpieli na brak dwumiejscowych wersji my\u015bliwc\u00f3w szkolnych. Na pocz\u0105tku 1940 roku, w biurze Jakowlewa rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad dwumiejscow\u0105 wersj\u0105 szkoln\u0105 samolotu I-26 (Jak-1), oznaczon\u0105 UTI-26 (UTI – ucziebno-trenirowocznyj istriebitiel – my\u015bliwiec szkolno-treningowy). Samolot zaprojektowano na bazie drugiego prototypu I-26-2. Dodano drug\u0105 kabin\u0119 w uk\u0142adzie tandem. Jako uzbrojenie zastosowano tylko dwa km 7,62 mm. Samolot mia\u0142 jednak du\u017co wad, podobnie jak wersja jednomiejscowa. Prace nad samolotem bardzo si\u0119 przed\u0142u\u017ca\u0142y. Dopiero w lutym 1941 roku, samolot przeszed\u0142 pomy\u015blnie pr\u00f3by pa\u0144stwowe i zosta\u0142 skierowany do produkcji seryjnej, pod oznaczeniem Jak-7UTI. Budow\u0105 samolot\u00f3w zaj\u0105\u0142 si\u0119 zak\u0142ad w Moskwie, kt\u00f3ry do tej pory produkowa\u0142 samoloty Jak-1. Pierwszy samolot seryjny oblatano 18.03.1941 roku lub 18.05.1941 roku. Planowano budow\u0119 6\u00a0000 sztuk. Jednak w dniu 22.06.1941 roku, \u201ebracia\u201d wzi\u0119li si\u0119 za g\u0142owy, i wyprodukowano zaledwie 186 maszyn Jak-7 UTI. Biuro konstrukcyjne zosta\u0142o zmuszone do przerobienia samolotu na jednomiejscowy my\u015bliwiec. Fabryk\u0119 w Moskwie ewakuowano za Ural. Produkcj\u0119 Jak-7 w wersji jednomiejscowej podj\u0119to w fabryce Nr 153 w Nowosybirsku.<\/p>\n W drugiej kabinie umieszczono p\u0142yt\u0119 pancern\u0105 chroni\u0105c\u0105 pilota z tylnej p\u00f3\u0142sfery. Cz\u0119sto w drugiej kabinie, bez fotela, przewo\u017cono mechanik\u00f3w. Samolot uzbrojono w; dwa dzia\u0142ka 20 mm SzWAK, dwa km 7,62 mm, sze\u015b\u0107 prowadnic npr RS-82. Samolot mia\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 max tylko 560 km\/h, ale by\u0142 bardziej stateczny ni\u017c Jak-1.<\/p>\n Samolot Jak-7 pojawi\u0142 si\u0119 na froncie zim\u0105 1941 roku. Jak-7, podobnie jak Jak-1 ust\u0119powa\u0142 samolotom niemieckim. Zw\u0142aszcza w manewrach pionowych i pr\u0119dko\u015bci maksymalnej. Dobry by\u0142 tylko w walce poziomej, ko\u0142owej. Mia\u0142 niewielki zasi\u0119g. By\u0142 prosty w pilota\u017cu.<\/p>\n W wyniku kolejnych modyfikacji wprowadzono nowe oznaczenie Jak-7 A (1942 rok). Oszklenie tylnej kabiny zast\u0105piono sklejk\u0105 i samolot nabra\u0142 charakterystycznego kszta\u0142tu w postaci d\u0142ugiego garbu. Niewielkiej poprawie uleg\u0142a aerodynamika samolotu. Pr\u0119dko\u015b\u0107 max 571 km\/h. Zbudowano oko\u0142o 150 maszyn.<\/p>\n Ulepszon\u0105 wersj\u0119 Jak-7 B produkowano wielkoseryjnie. Nieco zmieniono uzbrojenie. Zmieniono ch\u0142odnice oleju i wody. Zamontowano dodatkowy 80-litrowy zbiornik paliwa. Zbudowano 5 120 maszyn.<\/p>\n W trakcie eksploatacji wymieniano silniki na mocniejsze M-105PF (WK-105PF), o mocy 1\u00a0180 KM.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c w trakcie produkcji zlikwidowano garb za kabin\u0105, a owiewka sta\u0142a si\u0119 kroplowa. Samolot zacz\u0105\u0142 by\u0107 podobny do pierwszych samolot\u00f3w Jak-9. Na bazie samolotu Jak-7 B budowano odmian\u0119 rozpoznawcz\u0105, z aparatem fotograficznym AFA-1M. Zbudowano oko\u0142o 350 samolot\u00f3w.<\/p>\n Kiedy CCCP osi\u0105gn\u0105\u0142 przewag\u0119 na froncie wschodnim, ponownie powr\u00f3cono do produkcji wersji szkolno-treningowej, kt\u00f3r\u0105 teraz oznaczono Jak-7 W. Samolot pozbawiono ca\u0142kowicie uzbrojenia, a podwozie by\u0142o sta\u0142e.<\/p>\n Jak-7 B by\u0142 my\u015bliwcem, kt\u00f3ry w walce zaczyna\u0142 dor\u00f3wnywa\u0107 my\u015bliwcom niemieckim. Siln\u0105 stron\u0105 Jak-7 B by\u0142o jego uzbrojenie. Niejednokrotnie lepsze od samolot\u00f3w przeciwnika. Rosjanie zaczynali g\u00f3rowa\u0107 nad Niemcami ilo\u015bci\u0105 samolot\u00f3w wprowadzonych do walik. Kiepska by\u0142a przejrzysto\u015b\u0107 oszklenia kabiny, przez co piloci cz\u0119sto latali z otwart\u0105 owiewk\u0105, co pogarsza\u0142o pr\u0119dko\u015b\u0107 lotu.<\/p>\n My\u015bliwiec Jak-9 by\u0142 rozwini\u0119ciem samolotu Jak-7. W okresie 1942-1948, zbudowano \u0142\u0105cznie 16\u00a0769 sztuk. Podstawowymi wersjami by\u0142y: my\u015bliwiec dalekiego zasi\u0119gu Jak-9 D i my\u015bliwiec z ci\u0119\u017ckim uzbrojeniem Jak-9 T z 1943 roku, my\u015bliwce Jak-9 M i Jak-9 U z 1944 roku, samolot szkolno-treningowy Jak-9 W z 1945 roku, oraz powojenny my\u015bliwiec Jak-9 P.<\/p>\n Poprzednie samoloty mia\u0142y podstawowe wady w postaci ma\u0142ej pr\u0119dko\u015bci maksymalnej i ma\u0142ym zasi\u0119giem. Nowy samolot otrzyma\u0142 dodatkowe zbiorniki paliwa. Dzi\u0119ki dostawom aluminium z USA, w wi\u0119kszej ilo\u015bci w konstrukcji wprowadzono duraluminium. Duraluminium zastosowano g\u0142\u00f3wnie w konstrukcji skrzyde\u0142, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y drewniane. Nowe skrzyd\u0142o sta\u0142o si\u0119 teraz znacznie l\u017cejsze. W skrzyd\u0142ach umieszczono zbiorniki paliwa. Dla obni\u017cenia masy samolotu zredukowano uzbrojenie, stanowi\u0142o teraz dzia\u0142ko 20 mm i 1 k.m.<\/p>\n Nowy samolot przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe, kt\u00f3re zako\u0144czono 5.08.1942 roku. W ich wyniku samolot skierowano do produkcji seryjnej, jako Jak-9. Produkcj\u0119 samolotu Jak-9 podj\u0119to od pa\u017adziernika 1942 roku, w zak\u0142adzie nr 153 w Nowosybirsku. Do marca 1943 roku, zbudowano 195 Jak-9 podstawowej wersji, a dalsze 264 od stycznia do sierpnia 1943 roku, w zak\u0142adzie nr 166. \u0141\u0105cznie zbudowano 459 egzemplarzy.<\/p>\n Jak-9 D. Kiedy Rosjanie przeszli do ofensywy w 1943 roku, pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba posiadania my\u015bliwc\u00f3w o wi\u0119kszym zasi\u0119gu, mog\u0105cych operowa\u0107 w wi\u0119kszej odleg\u0142o\u015bci od lotniska. W wersji Jak-9 D samolot zabiera 650 litr\u00f3w paliwa. Od marca 1943 roku, do czerwca 1946 roku, zbudowano 3 058 (3\u00a0035) sztuk.<\/p>\n Jak-9 T to wersja z poprawionym uzbrojeniem. Samolot otrzyma\u0142 dzia\u0142ko 37 mm, 32 naboje, strzelaj\u0105ce przez piast\u0119 \u015bmig\u0142a. Z dzia\u0142ka strzelano tylko kr\u00f3tkimi seriami 2-4 pociski. Przyczynkiem by\u0142o otrzymanie pomocy z USA w postaci my\u015bliwc\u00f3w Bell P-39 Airacobra. Dzia\u0142ko takie okaza\u0142o si\u0119 skuteczne do niszczenia naziemnych umocnie\u0144 i pojazd\u00f3w opancerzonych. Prototyp zbudowano w styczniu 1943 roku. W marcu 1943 roku, uko\u0144czono badania pa\u0144stwowe i samolot skierowano do produkcji w zak\u0142adzie nr 153. Do ko\u0144ca produkcji w lipcu 1945 roku, zbudowano 2\u00a0748 sztuk.<\/p>\n Jak-9 K to nieudana wersja samolotu wyposa\u017cona w dzia\u0142ko 45 mm NS-45. Zbyt silny odrzut, doprowadza\u0142 do uszkodzenia konstrukcji samolotu, gdzie pierwszym objawem by\u0142o rozszczelnienie zbiornik\u00f3w paliwa. Zbudowano tylko 53 maszyny.<\/p>\n Jak-9 R to wersja rozpoznawcza. Samolot otrzyma\u0142 aparat fotograficzny AFA-1M lub AFA-3S\/50 w przedziale za kabin\u0105 pilota. Samoloty powstawa\u0142y w wyniku przer\u00f3bki samolot\u00f3w Jak-9 i Jak-9 D w jednostkach liniowych. Niekt\u00f3re serie produkcyjne samolot\u00f3w Jak-9 otrzymywa\u0142y aparaty fotograficzne w trakcie produkcji.<\/p>\n Jak-9 M odpowiada wersji Jak-9 D. Przesuni\u0119to tylko kabin\u0119 o 0,4 m do ty\u0142u. W okresie maj 1944 roku do czerwca 1945 roku, zbudowano 4\u00a0239 maszyn.<\/p>\n Jak-9 B to samolot wyposa\u017cony w rodzaj komory bombowej. Zabiera\u0142 maksymalnie 4 x 100 kg. Zbudowano 109 maszyn.<\/p>\n Jak-9 U to my\u015bliwiec ulepszony. Pierwszy prototyp Jak-9 U, zbudowany w listopadzie 1943 roku. Nast\u0119pnie zastosowano silnik WK-107 A, w miejscu WK-105. W okresie kwiecie\u0144 1944 roku, do sierpnia 1945 roku, zbudowano 3\u00a0921 maszyn Jak-9 U.<\/p>\n Jak-9 PD by\u0142 pierwszym my\u015bliwcem wysoko\u015bciowym. Zbudowano 30 maszyn, kt\u00f3re jednak nie wzi\u0119\u0142y udzia\u0142u w walce.<\/p>\n Jak-9 UT by\u0142 po\u0142\u0105czeniem wersji Jak-9 U z ci\u0119\u017cszym uzbrojeniem strzeleckim. Od lutego do maja 1945 roku, zbudowano 282 samoloty tej wersji.<\/p>\n Jak-9 W. By\u0142a to dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa bazowej wersji samolotu Jak-9 (wywoznoj). G\u0142\u00f3wn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142o dodanie drugiej kabiny instruktora za kabin\u0105 pilota, we wsp\u00f3lnej d\u0142ugiej przeszklonej os\u0142onie. Samolot przeszed\u0142 pr\u00f3by pa\u0144stwowe w kwietniu 1945 roku, po czym od sierpnia 1945 roku do sierpnia 1946 roku, zbudowano 793 samoloty, w tym 337 przebudowano z Jak-9 M.<\/p>\n Jak-9 P by\u0142 powojenn\u0105 wersj\u0105 my\u015bliwsk\u0105, bezpo\u015brednim rozwini\u0119ciem Jak-9 U z takim samym silnikiem WK-107A, sylwetk\u0105 i uzbrojeniem (dzia\u0142ko 20 mm i dwa wkm). Najistotniejsz\u0105 zmian\u0105 by\u0142o zast\u0105pienie mieszanej konstrukcji samolotu konstrukcj\u0105 ca\u0142kowicie metalow\u0105. Do marca 1948 roku, zbudowano w zak\u0142adzie nr 153 w Nowosybirsku 751 samolot\u00f3w Jak-9 P.<\/p>\n Od wrze\u015bnia 1943 roku, Jak-1 M u\u017cywane by\u0142y w Polskim 1. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego \u201eWarszawa\u201d do ko\u0144ca wojny. U\u017cywane by\u0142y tak\u017ce w 9., 10. i 11. Pu\u0142ku. Po wojnie, Jak-1 M u\u017cywane by\u0142y w Polsce do 1946 roku.<\/p>\n W \u015blad za 1. Dywizj\u0105 Piechoty im Tadeusza Ko\u015bciuszki, pod przewodnictwem komunist\u00f3w, zorganizowanych w Zwi\u0105zku Patriot\u00f3w Polskich, zacz\u0119to tworzy\u0107 eskadr\u0119 lotnicz\u0105. Dla potrzeb eskadry wydzielono lotnisko Grigoriewskoje, po\u0142o\u017cone 150 km na po\u0142udnie od Moskwy. W dniu 7.07.1943 roku, rozpocz\u0119to formowanie 1. Samodzielnej Eskadry Lotniczej. W dniu 23.07.1943 roku, rozpocz\u0119to szkolenie pierwszej grupy \u017co\u0142nierzy-pilot\u00f3w. Kandydaci rekrutowali si\u0119 z innych rodzaj\u00f3w wojsk. G\u0142\u00f3wnie z piechoty. Poniewa\u017c generalnie uczniowie posiadali zerow\u0105 wiedz\u0119 o lotnictwie, a i liczne braki w zakresie fizyki, matematyki, mechaniki, dlatego szkolenie teoretyczne by\u0142o intensywne i d\u0142ugie. Brak by\u0142o nie tylko literatury, ale zeszyt\u00f3w, pi\u00f3r i o\u0142\u00f3wk\u00f3w. Szkolenie lotnicze rozpoczynano na szkolno-treningowych UT-2. By\u0142 to niezwykle trudny samolot w pilota\u017cu. W sierpniu 1943 roku, 1. Samodzielna Eskadra Lotnicza (My\u015bliwska) zosta\u0142a przeformowana w 1. Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego. W wrze\u015bniu 1943 roku, dostarczono kilka egzemplarzy samolot\u00f3w szkolno-treningowych Jak-7 W. Dostarczono tak\u017ce jednomiejscowe my\u015bliwce Jak-1 M oraz Jak-7 B. W dniu 6.10.1943 roku, 1. PLM otrzyma\u0142 nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 "Warszawa". Obowi\u0105zki dow\u00f3dcy pe\u0142ni\u0142 pocz\u0105tkowo kapitan obserwator Tadeusz Wicherkiewicz. Od lutego 1944 roku, dow\u00f3dc\u0105 mianowano pp\u0142k pilota Iwana Ta\u0142dykina, kt\u00f3ry w Polsce nosi\u0142 imi\u0119 Jan.<\/p>\n Iwan Ta\u0142dykin to oficer rosyjski, as my\u015bliwski (8 zwyci\u0119stw powietrznych). W 1938 roku, uko\u0144czy\u0142 oficerska szko\u0142\u0119 lotnicza i zosta\u0142 skierowany do pu\u0142ku my\u015bliwskiego. W okresie 1939-1940, walczy\u0142 przeciwko Finlandii. By\u0142 kilkakrotnie ranny. W dniu 22.06.1941 roku, stan\u0105\u0142 do walki przeciwko braciom-Niemcom. Ponownie by\u0142 kilkakrotnie ranny. Po wyj\u015bciu ze szpitala otrzyma\u0142 przydzia\u0142 na dow\u00f3dc\u0119 i g\u0142\u00f3wnego instruktora 1. PLM Warszawa. Walczy\u0142 na szlaku bojowym od Warki do Ko\u0142obrzegu. W dniu 16.03.1945 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 lotnika, pilotuj\u0105c samolot Jak-9 nr 345315, nb 15. Dwa samoloty szturmowe I\u0142-2 w eskorcie dw\u00f3ch my\u015bliwc\u00f3w Jak-9 wyruszy\u0142y do zadania ataku na cele naziemne. Warunki atmosferyczne szybko si\u0119 pogarsza\u0142y. Zwi\u0119ksza\u0142o si\u0119 zamglenie. Iwan Ta\u0142dykin pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0105d pilota\u017cowy i zignorowa\u0142 rozkaz dow\u00f3dcy 4. Pomorskiej Mieszanej Dywizji Lotnictwa. Za\u0142ogi mia\u0142y przerwa\u0107 zadanie, gdy podstawa chmur obni\u017cy si\u0119 do 300 m, a by\u0142o ju\u017c poni\u017cej 100 m. Samolot zderzy\u0142 si\u0119 z ziemi\u0105. Pilot zgin\u0105\u0142 na miejscu.<\/p>\n Do kwietnia 1944 roku, w 1. PLM wykonywano tylko loty szkolne i szkolno-bojowe. Dopiero 9.04.1944 roku, Pu\u0142k sta\u0142 si\u0119 pu\u0142kiem bojowym. Na pocz\u0105tku czerwca 1944 roku, 1. PLM Warszawa, po pierwszym etapie szkolenia zosta\u0142 przeniesiony w rejon Kijowa. Poniewa\u017c Stalin bardzo dba\u0142, aby Polski \u017bo\u0142nierz nie walczy\u0142 na Naszych Kresach, pu\u0142k nie skierowano do walki, tylko wyznaczono mu zadanie dalszego szkolenia, kt\u00f3re nazwano treningiem bojowym.<\/p>\n W okresie lipiec-sierpie\u0144 1944 roku, 1. PLM zosta\u0142 pozbawiony wszystkich samolot\u00f3w szkolnych i szkolno-bojowych, kt\u00f3re przesuni\u0119to do jednostek ty\u0142owych. Na uzbrojeniu pozosta\u0142y tylko bojowe Jak-1 M. Pu\u0142k sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z trzech eskadr po 12 my\u015bliwc\u00f3w, plus 4 my\u015bliwce klucza dow\u00f3dcy. Razem by\u0142o etatowo 40 my\u015bliwc\u00f3w Jak-1 M.<\/p>\n W dniu 30.08.1944 roku, 1. PLM \u201eWarszawa\u201d razem z 2. PNB (pu\u0142k nocnych bombowc\u00f3w) \u201eKrak\u00f3w\u201d i 3. Pu\u0142ku Lotnictwa Szturmowego, kt\u00f3ry w stu procentach by\u0142 rosyjski, utworzy\u0142y 4. Pomorsk\u0105 Mieszan\u0105 Dywizj\u0119 Lotnicz\u0105. W dniu 31.10.1944 roku, powsta\u0142o Dow\u00f3dztwo Lotnictwa Wojska Polskiego, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Rosjanin genera\u0142 Wiktor Po\u0142onin.<\/p>\n W sierpniu 1944 roku, 1. PLM zosta\u0142 przeniesiony na Lotnisko Zadybie Stare, co komuni\u015bci okre\u015blili, jako przebazowanie pu\u0142ku do kraju. W\u00f3wczas Lotnisko Zadybie Stare znajdowa\u0142o si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci zaledwie 24 km od linii frontu. W dniu 23.08.1944 roku, jednostka wykona\u0142a pierwsze zadanie bojowe. Ugrupowanie z\u0142o\u017cone z pary samolot\u00f3w szturmowych I\u0142-2 z 611. PLSz os\u0142ania\u0142 klucz samolot\u00f3w my\u015bliwskich Jak-1 M z 1. PLM razem z par\u0105 rosyjskich my\u015bliwc\u00f3w z 233. PLM. Jak wynika\u0142o z raport\u00f3w, zniszczono kilkana\u015bcie pojazd\u00f3w mechanicznych nieprzyjaciela. Dzie\u0144 ten w PRL sta\u0142 si\u0119 \u015awi\u0119tem Polskiego Lotnictwa (od 1950r. do 1989r.).<\/p>\n Do styczniowej ofensywy (1945 rok) Pu\u0142k niemal codziennie wykonywa\u0142y loty bojowe. Poniewa\u017c samoloty niemieckie na niebie pojawia\u0142y si\u0119 rzadko, wi\u0119c do walk dochodzi\u0142o sporadycznie. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce Niemcy ju\u017c w\u00f3wczas przygotowywali si\u0119 do obrony swojego kraju na granicy Odry i Wa\u0142u Pomorskiego. G\u0142\u00f3wnymi zadaniami Polskich lotnik\u00f3w by\u0142a os\u0142ona szturmowc\u00f3w i rozpoznanie.<\/p>\n Podczas prowadzonej ofensywy styczniowej w dniach 16-22.01.1945 roku, 1. PLM wykona\u0142 221 lot\u00f3w bojowych w czasie 215 godzin. W dniu 19.01.1945 roku, 1. PLM os\u0142ania\u0142 komunistyczn\u0105 defilad\u0119 zwyci\u0119stwa w Warszawie.<\/p>\n W dniu 22.01.1945 roku, Pu\u0142k zosta\u0142 przebazowany na lotnisko w Sannikach. W lutym 1945 roku, Pu\u0142k zosta\u0142 przeniesiony na lotnisko w Bydgoszczy, aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w walkach o Wa\u0142 Pomorski. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej (marzec 1945r.) Pu\u0142k operowa\u0142 ju\u017c z Miros\u0142awa. W marcu 1945 roku, 1. PLM zacz\u0105\u0142 otrzymywa\u0107 samoloty Jak-9 M i Jak-9 T. Loty bojowe polega\u0142y g\u0142\u00f3wnie na os\u0142onie lotnictwa szturmowego (Jak-9 M), patrolowaniu, rozpoznawaniu (Jak-9 D) i swobodnemu polowaniu na nieliczne ju\u017c my\u015bliwce wroga. Zdarza\u0142y si\u0119 tak\u017ce ataki na cele naziemne (Jak-9 T). W kampanii Pomorskiej w dniach od 2.02. do 13.04.1945 roku, 1. PLM wykona\u0142 213 lot\u00f3w bojowych w czasie 276 godzin. Stoczono 8 walk powietrznych i przeprowadzono 121 atak\u00f3w na cele naziemne. Stracono 4 pilot\u00f3w i 4 samoloty. Nast\u0119pnie, aby m\u00f3c wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w operacji berli\u0144skiej Pu\u0142k przeniesiono na lotnisko Baran\u00f3wka, a potem Lauenberg ( w dniu 12.04.1945 roku) i Mohtlow, gdzie Pu\u0142k zako\u0144czy\u0142 swoje dzia\u0142ania bojowe. W walkach o zdobycie Berlina 1. PLM zestrzeli\u0142 8 wrogich samolot\u00f3w. Bilans 9 miesi\u0119cy walk (23.08.1944r. \u2013 6.05.1945r.) dla 1. PLM to; 1 401 loty bojowe, w czasie 1 393 godzin, stoczono 56 walk powietrznych, zestrzelono 9 samolot\u00f3w (8 Fw 190, 1 Bf 109), na ziemi zniszczono 10 baterii plot, 1 mo\u017adzierz 611 mm, 60 samochod\u00f3w, 10 parowoz\u00f3w, 3 poci\u0105gi, 1 samolot Ju 52 na ziemi. Pu\u0142k utraci\u0142; 15 os\u00f3b, w tym mjr Tadeusz Wicherkiewicz wzi\u0119tego do niewoli. Stracono 5 Jak-1 i 7 Jak-9.<\/p>\n W planach rosyjskich, w czasie II wojny \u015bwiatowej, by\u0142o utworzenie Polskiego Zwi\u0105zku Lotniczego, jako 3. Dywizji Lotnictwa My\u015bliwsko-Bombowego. Z powodu braku odpowiedniego sprz\u0119tu przyst\u0105piono do formowania 3. Dywizji Lotnictwa My\u015bliwskiego w sk\u0142adzie trzech pu\u0142k\u00f3w my\u015bliwskich, kt\u00f3rym nadano oznaczenia 9. PLM, 10. PLM, 11. PLM.<\/p>\n Podstaw\u0105 by\u0142 rozkaz operacyjny Naczelnego Dow\u00f3dztwa Armii Rosyjskiej z dnia 7.09 (08).1944 roku oraz Zarz\u0105dzenie Wykonawcze Sztabu Generalnego Armii Rosyjskiej, w kt\u00f3rym by\u0142a mowa o powo\u0142aniu 1. Mieszanego Korpusu Lotniczego. Miejscem formowania by\u0142a osada Kar\u0142\u00f3wka na Ukrainie, okolice miast Chark\u00f3w i Kaza\u0144. Formowanie rozpocz\u0119to w dniu 20.09.1944 roku. Korpus utworzono w okresie od wrze\u015bnia 1944 roku do stycznia 1945 roku.<\/p>\n W sk\u0142ad korpusu wchodzi\u0142a 3. DLM (dywizja lotnictwa my\u015bliwskiego). Jej formowanie rozpocz\u0119to na bazie 10. BSz-T (brygady szkolno-treningowej) z 2. AL (armii lotniczej).<\/p>\n W sk\u0142ad 3 DLM wesz\u0142y nast\u0119puj\u0105ce pu\u0142ki: 9. PLM, 10. PLM, 11. PLM.<\/p>\n Pu\u0142ki te pocz\u0105tkowo stacjonowa\u0142y w Kar\u0142\u00f3wce, oko\u0142o 100 km na po\u0142udniowy-zach\u00f3d od Charkowa. Otrzyma\u0142y one samoloty my\u015bliwskie z 248. PLM z Krasnogrodu, kt\u00f3ry w tym czasie mia\u0142 niepe\u0142ny stan osobowy. Dow\u00f3dc\u0105 dywizji mianowano pp\u0142k Wasyla Dobraszowa (?).<\/p>\n Od dnia 17.09.1944 rokur. na lotnisku Krasnogr\u00f3d rozpocz\u0119to szkolenie pilot\u00f3w z 9 PLM, a na lotnisku Kar\u0142\u00f3wka pilot\u00f3w z 10 PLM i 11 PLM. Jako podstawowe uzbrojenie przewidywano samoloty; Jak-9 M, Jak-9 T i Jak-9 D, chocia\u017c w pierwszych miesi\u0105cach podstawowym samolotem sta\u0142 si\u0119 Jak-1 M. Gotowo\u015b\u0107 do rozpocz\u0119cia dzia\u0142a\u0144 wojennych osi\u0105gni\u0119to z pocz\u0105tkiem 1945 roku, a w dniu 20.01.1945 roku, przyst\u0105piono do przebazowania dywizji na teren Polski, chocia\u017c rozkaz Dow\u00f3dcy Lotnictwa CCCP zosta\u0142 wydany dopiero w dniu 24.01.1945 roku. Rosjanie bardzo dbali o to, aby Polacy nie walczyli na terenach Wschodniej Rzeczpospolitej Polskiej, a do walki przyst\u0105pili dopiero po przekroczenie linii rzeki Bug. 3. DLM otrzyma\u0142a rozkaz stacjonowania na lotnisku w\u0119z\u0142a kutnowskiego. Rejon Sochaczewa i Kutna. Przebazowanie przeprowadzono w kilku rzutach powietrznych i ko\u0142owych, a zako\u0144czono w marcu 1945 roku. Nast\u0119pnie pu\u0142ki przeniesiono na zach\u00f3d bli\u017cej frontu.<\/p>\n Fina\u0142owym akordem dzia\u0142a\u0144 wojennych sta\u0142 si\u0119 udzia\u0142 Polskich jednostek w operacji berli\u0144skiej. W walkach wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 1. PLM, 9. PLM, 10. PLM, 11. PLM. Dominowa\u0142y zadania rozpoznawcze nad zachodnimi rejonami Brandenburgii. W walkach powietrznych zniszczono 16 samolot\u00f3w niemieckich i kolejne 4 samoloty na ziemi. Zniszczono wiele samochod\u00f3w, czo\u0142g\u00f3w, woz\u00f3w bojowych, wagon\u00f3w, parowoz\u00f3w. W Polskim Lotnictwie by\u0142y u\u017cytkowane wszystkie podstawowe wersje my\u015bliwc\u00f3w Jak-1, Jak-3, Jak-7, Jak-9.<\/p>\n W dniu zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej Pu\u0142k otrzyma\u0142 (jak wszystkie Polskie jednostki utworzone na terenie CCCP) rozkaz powrotu do Polski. Przebazowanie zako\u0144czono w dniu 10.05.1945 roku. Pu\u0142ki oczekiwa\u0142y na przydzielenie nowych zada\u0144 na czas pokoju. Zmniejszono sk\u0142ad osobowy i ograniczono liczb\u0119 lot\u00f3w szkolnych.<\/p>\n Z chwil\u0105 zako\u0144czenia dzia\u0142a\u0144 wojennych w Ludowym Wojsku Polskim by\u0142y niemal wszystkie samoloty z rodziny Jak. Najwi\u0119cej na froncie by\u0142o samolot\u00f3w Jak-9 M (oko\u0142o 140 sztuk), uzupe\u0142nione wersjami Jak-9 T (oko\u0142o 25 sztuk) i Jak-9 D (oko\u0142o 6 sztuk). Na zapleczu by\u0142o po kilka maszyn innych wersji.<\/p>\n Po wojnie, my\u015bliwce Jak-1 M u\u017cywane by\u0142y w Polsce do lutego 1946 roku.<\/p>\n W lipcu 1945 roku, sprowadzono do Polskiego Wojska oko\u0142o 20 maszyn dwumiejscowych Jak-9 W, przeznaczonych do szkolenia pilot\u00f3w. Od 1947 roku, Wojsko Polskie otrzyma\u0142o pierwsze my\u015bliwce powojennej produkcji, w postaci maszyn Jak-9 P.<\/p>\n Samoloty Jak-9 D u\u017cywano w 1. PLM Warszawa oraz w 14. Pu\u0142ku Rozpoznania Lotniczego i Korygowania Ognia Artylerii, kt\u00f3ry w\u0142\u0105czono w struktury Polskiego Wojska.<\/p>\n Samoloty Jak-3 u\u017cywane by\u0142y podczas wojny i po wojnie w Ludowym Lotnictwie Polskim. By\u0142y one g\u0142\u00f3wnie w kluczach dow\u00f3dc\u00f3w pu\u0142ku. \u0141\u0105cznie w Wojsku Polskim u\u017cytkowano oko\u0142o 25 maszyn Jak-3.<\/p>\n Jedynie 8 maszyn Jak-7 B u\u017cywa\u0142o Ludowe Lotnictwo Polskie do treningu w 1. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego \u201eWarszawa\u201d. Nieco wi\u0119cej u\u017cywano w Polsce szkolnych Jak-7 W (oko\u0142o 22 sztuk), tak\u017ce do cel\u00f3w transportowych i kurierskich. Samoloty Jak-7 W i Jak-7 B eksploatowano w Polsce od wrze\u015bnia 1943 roku do 23.09.1946 roku, kiedy to wykonano ostatni lot.<\/p>\n W dniu 24.01.1946 roku, dosz\u0142o do zatwierdzenia nowej organizacji Polskiego Lotnictwa Wojskowego. Rozkazem Naczelnego Dow\u00f3dcy WP powstaj\u0105 nowe zwi\u0105zki taktyczne. Mi\u0119dzy innymi 1. Dywizja Lotnictwa My\u015bliwskiego ze sk\u0142adem; 1. PLM \u201eWarszawa\u201d, 2. PLM (poprzedni 10. PLM), 3. PLM (poprzedni 11. PLM). Pu\u0142ki planowano ulokowa\u0107 odpowiednio w Warszawie, Krakowie i Poznaniu lub Wroc\u0142awiu. Dla 1. PLM i wojsk rosyjskich, wybudowano nowoczesne lotnisko Bemowo. Zanim jednak lotnisko Bemowo zosta\u0142o oddane do u\u017cytku 1. PLM przebazowano do Modlina, gdzie kontynuowano szkolenie na samolotach t\u0142okowych Jak-9.<\/p>\n Podstawowym samolotem zosta\u0142 Jak-9 P. By\u0142y to pierwsze samolot my\u015bliwski w Lotnictwie Polskim zbudowano po zako\u0144czeniu wojny. Przyj\u0119to ich na stan oko\u0142o 100 sztuk. My\u015bliwce z nap\u0119dem t\u0142okowym zacz\u0119to wycofywa\u0107 od 1950 roku.<\/p>\n Samoloty Jak-9 W by\u0142y najd\u0142u\u017cej u\u017cytkowanymi samolotami my\u015bliwskimi o nap\u0119dzie t\u0142okowym u\u017cytkowane w Lotnictwie Polskim, bo do wrze\u015bnia 1959 roku.<\/p>\n W Ludowym Wojsku Polskim u\u017cytkowano; Jak-1 M \u2013 oko\u0142o 75 sztuk, Jak-3 \u2013 oko\u0142o 25 sztuk, Jak-7 B \u2013 oko\u0142o 8 sztuk, Jak-7 W- oko\u0142o 22 sztuki, Jak-9 \u2013 1 sztuka, Jak-9 M \u2013 oko\u0142o 140 sztuk, Jak-9 T \u2013 oko\u0142o 25 sztuk, Jak-9 D \u2013 oko\u0142o 6 sztuk, Jak-9 W \u2013 oko\u0142o 20 sztuk, Jak-9 P \u2013 oko\u0142o 100 sztuk.<\/p>\n Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni – Jak-9 P, nr taktyczny 2, u\u017cytkowany w Eskadrze Lotnictwa Marynarki Wojennej do 1956 roku. Przekazany do zbior\u00f3w muzealnych 12.12.1956 roku, jako dar Dow\u00f3dztwa Marynarki Wojennej.<\/p>\n Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – Jak-9 P, nr taktyczny 23, u\u017cytkowany w 1. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego od 1947 roku do 1950 roku. Przekazany do zbior\u00f3w muzeum 10.08.1950 roku, jako dar Dow\u00f3dztwa Wojsk Lotniczych.<\/p>\n Pomimo u\u017cytkowania oko\u0142o 422 my\u015bliwc\u00f3w rodziny "Jak" w Wojsku Polskim zachowa\u0142y si\u0119 tylko dwa egzemplarze. Lecz podobnie by\u0142o w innych krajach Europy Wschodniej. \u015awiadczy to o wyj\u0105tkowo niskiej jako\u015bci tych konstrukcji, kt\u00f3re nie wytrzyma\u0142y pr\u00f3by czasu.<\/p>\n Samoloty my\u015bliwskie Jak-1 \u2013 Jak-9 to jednosilnikowe, jednomiejscowe dolnop\u0142aty. Istnia\u0142y odmiany dwumiejscowe szkolno-bojowe. Konstrukcja mieszana; drewniano-metalowa (stal i duraluminium). Wraz ze zwi\u0119kszaniem dostaw duraluminium z USA, procentowy udzia\u0142 tego stopu metalu w konstrukcji p\u0142atowca wzrasta\u0142.<\/p>\n Skrzyd\u0142a konstrukcji drewnianej, dwud\u017awigarowe, pokryte sklejk\u0105. Lotki kryte p\u0142\u00f3tnem. Z czasem konstrukcja lotek by\u0142a metalowa. Samolot Jak-3 otrzyma\u0142 skrzyd\u0142o o konstrukcji metalowej, dwud\u017awigarowe, pokryte sklejk\u0105 i p\u0142\u00f3tnem. Jak-7 mia\u0142 skrzyd\u0142o drewniane jak Jak-1. Z uwagi, \u017ce Jak-7 postawa\u0142 jako samolot dwumiejscowy, to w tyle pozosta\u0142a przestrze\u0144 baga\u017cowa. Jak-9 otrzyma\u0142 skrzyd\u0142o o konstrukcji metalowej.<\/p>\n Kad\u0142ub technologicznie podzielony jest na cz\u0119\u015b\u0107 przedni\u0105 i zasadnicz\u0105. Przednia cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z silnika zamontowanego na \u0142o\u017cu. Ca\u0142o\u015b\u0107 okryta t\u0142oczonymi blachami stalowymi i duraluminiowymi. Kad\u0142ub zasadniczy wykonano, jako stalowa kratownica, \u0142\u0105czona przy pomocy spawania. W cz\u0119\u015bci \u015brodkowe pokryty sklejk\u0105. W pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kryty p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n Kabina pilota zamkni\u0119ta, oszklona pleksiglasem. Wiatrochron sta\u0142y. Zwykle wykonana z szyby pancernej o grubo\u015bci 65 mm. Za pilotem czasami montowano tak\u017ce szyb\u0119 pancern\u0105. Owiewka odsuwana do ty\u0142u. Z powodu ma\u0142ej przejrzysto\u015bci pleksiglasu piloci cz\u0119sto latali z otwartymi owiewkami. Tylne oszklenie, z uwagi na brak pleksiglasu, cz\u0119sto wype\u0142niano sklejk\u0105. Fotel pilota by\u0142 od ty\u0142u lekko opancerzony. Jak-3 w kabinie otrzyma\u0142 dodatkow\u0105 os\u0142on\u0119 pancern\u0105 w lewej burcie.<\/p>\n Usterzenie klasyczne, konstrukcji drewnianej pokryte sklejk\u0105. Stery konstrukcji metalowej (duraluminium) pokryte p\u0142\u00f3tnem.<\/p>\n Podwozie z ko\u0142em ogonowym. Podwozie g\u0142\u00f3wne chowane w skrzyd\u0142a w kierunku kad\u0142uba. Pokrywy komory podwozia posiada\u0142y pe\u0142ne lub niepe\u0142ne zakrycie pokrywami. K\u00f3\u0142ko ogonowe pocz\u0105tkowo chowane. P\u00f3\u017aniej pozostawiano je niechowane. W samolotach Jak-9 k\u00f3\u0142ko ogonowe ponownie jest chowane.<\/p>\n Silnik: rz\u0119dowy 12-cylindrowy w uk\u0142adzie V. Silnik ch\u0142odzony ciecz\u0105. Instalacja olejowa tak\u017ce ch\u0142odzona: <\/p>\n Jak-1\/-7 – M-105P lub M-105PA \u2013 moc 1 100 KM na wysoko\u015bci 2 000 m, 1 050 KM na 4 000 m. Ch\u0142odnica cieczy pod kad\u0142ubem, na wysoko\u015bci kraw\u0119dzi sp\u0142ywu skrzyde\u0142 i tylnej cz\u0119\u015bci kabiny pilota. Ch\u0142odnica oleju pod silnikiem.<\/p>\n Jak-1\/-7\/-9 – M-105PF \u2013 moc na ma\u0142ej wysoko\u015bci 1 260 KM (700 m), na \u015bredniej wysoko\u015bci 1 180 KM (2 700 m).<\/p>\n Jak-3\/-9 – WK-105PF2. Moc na \u015bredniej wysoko\u015bci 1 240 KM. Ch\u0142odnica cieczy pod kad\u0142ubem, na wysoko\u015bci kabiny pilota. Ch\u0142odnica oleju w centrop\u0142acie, z wlotami powietrza u nasady skrzyde\u0142.<\/p>\n Jak-3\/-9 – WK-107A. Moc na ma\u0142ej wysoko\u015bci 1 650 KM (1 800 m), na \u015bredniej wysoko\u015bci 1 500 KM (3200 m).<\/p>\n Wlot powietrza do ga\u017anika u nasady lewego skrzyd\u0142a.<\/p>\n \u015amig\u0142o trzy\u0142opatowe. \u015arednica 3,0 m: Metalowe przestawialne (WISz-61P na Jak-1, WISz-105SW na Jak-1b). Drewniane nieprzestawialne w locie (WISz-105D-50 na Jak-1b).<\/p>\n Zapas paliwa: Jak-1 – 408 litr\u00f3w w 4 zbiornikach w skrzyd\u0142ach. Jak-3 – 270 litr\u00f3w w 2 zbiornikach w skrzyd\u0142ach i jednym wyr\u00f3wnawczym w kad\u0142ubie.<\/p>\n Jak-1: dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120-130 naboj\u00f3w) i 2 zsynchronizowane karabiny maszynowe 7,62 mm SzKAS nad silnikiem (po 750 naboj\u00f3w) (salwa sekundowa 1,856 kg). Jak-1b: dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (140 naboj\u00f3w) i 1 zsynchronizowany wkm 12,7 mm UBS po lewej stronie nad silnikiem (200 naboj\u00f3w). Jak-1 – Od pa\u017adziernika 1941 roku (43. seria) montowano pod skrzyd\u0142ami 6 prowadnic dla niekierowanych pocisk\u00f3w rakietowych RS-82. Zaprzestano je montowa\u0107 w maju 1942 roku, z uwagi na pogorszenie osi\u0105g\u00f3w samolotu (skompletowano w tej wersji 1 148 samolot\u00f3w). Ponownie, na wi\u0119kszo\u015bci samolot\u00f3w z silnikiem M-105PF (od 80. do 126. i od 148. serii do ko\u0144ca) montowano cztery wyrzutnie pocisk\u00f3w rakietowych RS-82 i dwa wyrzutniki dla bomb 100 kg, lecz z powodu obni\u017cenia osi\u0105g\u00f3w samolotu, na wielu z nich by\u0142y one demontowane w jednostkach. Pociski RS-82 mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do zwalczania grup bombowc\u00f3w lub cel\u00f3w naziemnych. Jak-3: dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120 naboj\u00f3w) i 2 zsynchronizowane wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (po 150 naboj\u00f3w) (pierwsze 197 samolot\u00f3w \u2013 dzia\u0142ko i jeden wkm). Jak-3P: dzia\u0142ko 20 mm B-20M strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120 naboj\u00f3w) i 2 zsynchronizowane dzia\u0142ka 20 mm B-20S nad silnikiem (po 130 naboj\u00f3w) (masa salwy sekundowej: 3,52 kg). Jak-3 WK-107A: dzia\u0142ko 20 mm B-20M strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120 naboj\u00f3w) i zsynchronizowane dzia\u0142ko 20 mm B-20S nad silnikiem (120 naboj\u00f3w). Jak-7UTI: 1 zsynchronizowany karabin maszynowy 7,62 mm SzKAS nad silnikiem. Jak-7, 7A: 1 dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120 naboj\u00f3w) i 2 zsynchronizowane karabiny maszynowe 7,62 mm SzKAS nad silnikiem (po 750 naboj\u00f3w – Jak-7, 500 naboj\u00f3w – 7A) (salwa sekundowa 1,856 kg). Jak-7B: 1 dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a i 2 zsynchronizowane wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (140 i 260 naboj\u00f3w) (salwa sekundowa 2,72 kg). Jak-7 – Do 10.05.1942 roku, montowano pod skrzyd\u0142ami 6 prowadnic dla niekierowanych pocisk\u00f3w rakietowych RS-82 lub wyrzutniki dla bomb 25-100 kg. Zaprzestano je montowa\u0107 z uwagi na pogorszenie osi\u0105g\u00f3w samolotu. Pociski RS-82 mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do zwalczania grup bombowc\u00f3w lub cel\u00f3w naziemnych. Jak-9, 9D, 9M: 1 dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120 naboj\u00f3w) i 1 zsynchronizowany wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (200-220 naboj\u00f3w). Jak-9T: 1 dzia\u0142ko 37 mm NS-37 strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (32 naboje) i 1 zsynchronizowany wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (200-220 naboj\u00f3w). Jak-9U, P: 1 dzia\u0142ko 20 mm SzWAK strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (120 naboj\u00f3w) i 2 zsynchronizowane wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (po 170 naboj\u00f3w). Jak-9UT: 1 dzia\u0142ko 37 mm NS-37 strzelaj\u0105ce przez wa\u0142 \u015bmig\u0142a (30 naboj\u00f3w?) i 2 zsynchronizowane dzia\u0142ka 20 mm B-20S nad silnikiem (po 120 naboj\u00f3w).<\/p>\n Radiostacja montowana na samolotach sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z odbiornika PSI-4 "Maliutka" i nadajnika PSI-3 "Orie\u0142". Pierwsze samoloty nie mia\u0142y radiostacji, nast\u0119pnie odbiorniki montowano, na co dziesi\u0105tym, p\u00f3\u017aniej co pi\u0105tym, co trzecim, a od 20.08.1942 roku na ka\u017cdym samolocie. Nadajniki r\u00f3wnie\u017c montowano na co dziesi\u0105tym (maszyny dow\u00f3dc\u00f3w), od 20.08.1942 roku, na co pi\u0105tym, a od 1.10.1942 roku, na co trzecim samolocie.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Samolot Jak-1 i jego pochodne, to te samoloty, kt\u00f3re stworzy\u0142y zr\u0119by Ludowego Lotnictwa Polskiego, przy ca\u0142kowitym zignorowaniu wspania\u0142ych osi\u0105gni\u0119\u0107 dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego i Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie. Pocz\u0105tki lotnictwa my\u015bliwskiego w PRL by\u0142y na terenie CCCP. Lotnictwo to z trudem uzyska\u0142o cz\u0119\u015bciow\u0105 suwerenno\u015b\u0107. Dlatego my\u015bliwce; Jak-1, Jak-3, Jak-7, Jak-9, by\u0142y niezwykle istotne dla Polski Ludowej. Cz\u0119sto przywo\u0142ywane by\u0142o w opisach zmaga\u0144 wojennych na Wschodnim froncie. Lecz przy pr\u00f3bie zg\u0142\u0119bienia warto\u015bci zmaga\u0144 bojowych, cz\u0119sto okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce samoloty te wygrywa\u0142y powietrzne pojedynki wed\u0142ug zasady; si\u0142a z\u0142ego na jednego. Samoloty aerodynamicznie by\u0142y opracowane bardzo starannie, jednak budowano je niechlujnie. Z pod\u0142ej jako\u015bci materia\u0142\u00f3w (drewna i kleju). Dlatego, aby wygra\u0142y one na froncie, musia\u0142y by\u0107 zbudowane w tysi\u0105cach egzemplarzy. \u0141\u0105cznie zbudowano oko\u0142o 31 739 maszyn my\u015bliwskich rodziny Jak, w tym 16 769 maszyn w odmianach Jak-9. Prawie wszystkie maszyny by\u0142y zbudowane w trakcie drugiej wojny \u015bwiatowej (za wyj\u0105tkiem odmian Jak-9 P i Jak-9 W).<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5151","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5482,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5151\/revisions\/5482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia my\u015bliwca Jak-1.<\/h3>\n
Geneza samolotu Jak-1.<\/h3>\n
Jak-1 (\u042f\u043a-1).<\/h3>\n
Jak-1 M.<\/h3>\n
Jak-3 (\u042f\u043a-3).<\/h3>\n
Jak-7 (\u042f\u043a-7).<\/h3>\n
Jak-9 (\u042f\u043a-9).<\/h3>\n
Jak-1, 3, 7, 9 w Wojsku Polskim.<\/h3>\n
1 Pu\u0142k Lotnictwa My\u015bliwskiego.<\/h3>\n
9., 10., 11. PLM.<\/h3>\n
Okres pokoju. 1945-1950 rok.<\/h3>\n
Egzemplarze muzealne w Polsce:<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Skrzyd\u0142a.<\/h3>\n
Kad\u0142ub samolotu.<\/h3>\n
Usterzenie samolotu.<\/h3>\n
Podwozie samolotu.<\/h3>\n
Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy.<\/h3>\n
Uzbrojenie:<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie:<\/h3>\n
Dane T-T samolot\u00f3w Jak-1 – Jak-9:<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n
Samolot my\u015bliwski Jak-1, Jak-3, Jak-7, Jak-9 w Wojsku Polskim<\/h3>\n