Prace nad samolotem rozpocz\u0119to ju\u017c w 70-latach, kiedy Brytyjczycy zorientowali si\u0119, \u017ce aby dor\u00f3wna\u0107 USA, nale\u017cy budowa\u0107 samoloty w korporacji mi\u0119dzynarodowej. W UK (Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie) w 1970 roku, pojawi\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie na samolot bojowy kt\u00f3re oznaczono symbolem AST-396; samolot zdolny do skutecznego zwalczania cel\u00f3w naziemnych, czyli oczekiwano, \u017ce zast\u0105pi on w przysz\u0142o\u015bci samoloty Jaguar i Harrier. Samolot mia\u0142 mi\u0119\u0107 cechy skr\u00f3conego startu i pionowego l\u0105dowania STOVL.<\/p>\n W 1972 roku, pojawi\u0142o si\u0119 zmodyfikowane za\u0142o\u017cenie, kt\u00f3re oznaczono AST-403. By\u0142a w nim mowa o samolocie taktycznym o w\u0142asno\u015bciach STOVL, kt\u00f3ry opr\u00f3cz zwalczania cel\u00f3w naziemnych w drugiej kolejno\u015bci m\u00f3g\u0142by wywalcza\u0107 przewag\u0119 w powietrzu. Poniewa\u017c Brytyjczycy chcieli, aby samolot powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy pa\u0144stw Europy Zachodniej, rozpocz\u0119to rozmowy z przedstawicielami RFN i Francji.<\/p>\n Jednak pa\u0144stwa Europy Zachodniej mocno si\u0119 spiera\u0142y, o cechy przysz\u0142ego samolotu. Pierwszy kompromis doprowadzi\u0142 do rezygnacji z cech STOVL. Ale rozbie\u017cno\u015bci nadal si\u0119 pi\u0119trzy\u0142y. Niemcy nie byli zainteresowani cechami uderzeniowymi przysz\u0142ego samolotu, ze wzgl\u0119du na prowadzenie prac nad samolotem Tornado IDS i wprowadzanie do s\u0142u\u017cby lekkich samolot\u00f3w Alpha Jet. Francuzi natomiast chcieli nast\u0119pcy samolotu Jaguar, ale bez cech my\u015bliwskich, aby nie robi\u0107 konkurencji dla nowego samolotu Mirage 2000.<\/p>\n Dalsze prace spowodowa\u0142y powstanie kilku niezale\u017cnych program\u00f3w maj\u0105cych na celu pogodzone sprzecznych ze sob\u0105 wymaga\u0144. W latach 1979 \u2013 1981, powsta\u0142 projekt ECF (Europan Combat Fighter). Stanowi on po\u0142\u0105czenie prac firmy brytyjskiej BAe i niemieckiej MBB. Chciano opracowa\u0107 taki my\u015bliwiec, kt\u00f3ry by\u0142by w stanie konkurowa\u0107 z konstrukcjami pochodz\u0105cymi z USA. Oczywi\u015bcie, nowoczesne technologie wymagaj\u0105 du\u017cych nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Dlatego, aby pomys\u0142 przyni\u00f3s\u0142 spodziewane efekty nale\u017ca\u0142o zainteresowa\u0107 inne kraje Europy Zachodniej. W 1980 roku, do programu do\u0142\u0105czy\u0142a Francja, kt\u00f3ra jednak mia\u0142a mocne stanowisko i argumenty.<\/p>\n Co ciekawe, wszystkie trzy kraje nadal na boku prowadzi\u0142y w\u0142asne prace; UK \u2013 projekt P.106, a nast\u0119pnie P.110, RFN \u2013 projekt TKF-90 (taktisches kampfflugzeug 1990), Francuzi \u2013 przysz\u0142y Rafale. Efekt by\u0142 do przewidzenia \u2013 projekt ECF uznano za totaln\u0105 pora\u017ck\u0119. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142a ch\u0119\u0107 przewodniczenia i niech\u0119\u0107 do kompromisu. Zamiast budowy uniwersalnego my\u015bliwca, ka\u017cda ze stron chcia\u0142a mie\u0107 w\u0142asne maszyny.<\/p>\n Ca\u0142\u0105 sytuacj\u0119 obserwowali W\u0142osi, kt\u00f3rzy tak\u017ce sami pr\u00f3bowali projektowa\u0107 nowy my\u015bliwiec. W rok po zarzuceniu projektu ECF, w 1981 roku, skierowali oni propozycj\u0119 do uczestnik\u00f3w grupy Panavia (program Tornado) o podj\u0119cie nowego programu. Program nazwano ACA (Agile Combat Aircraft). Pomimo, \u017ce prace posuwa\u0142y si\u0119 dobrze i zapowiada\u0142y stworzenie dobrej maszyny, Niemcy i W\u0142osi zawiesi\u0142y nagle (w 1982 roku) finansowanie programu.<\/p>\n Tym razem Brytyjczycy zdecydowali si\u0119 kontynuowa\u0107 sami program pod nazw\u0105 EAP (Experimental Aircraft Program). Firma BAe System ju\u017c otrzyma\u0142a finansowanie w wysoko\u015bci oko\u0142o 80 milion\u00f3w funt\u00f3w. Po kilkunastu miesi\u0105cach W\u0142osi i Niemcy powr\u00f3cili do programu.<\/p>\n W maju 1983 roku, zapad\u0142y ju\u017c konkretne decyzje. Mi\u0119dzy innymi ustalono dat\u0119 pierwszego lotu maszyny na 1986 roku, nowy my\u015bliwiec wygl\u0105dem przypomina ju\u017c seryjnego Eurofighter. Ma pojedyncze usterzenie pionowe, dwa silniki i skrzyd\u0142a w uk\u0142adzie delta.<\/p>\n UK zdecydowa\u0142o si\u0119 podj\u0105\u0107 ryzyko, w celu ruszenia z miejsca i wyasygnowa\u0142o fundusze na zbudowanie demonstratora technologii przysz\u0142ego europejskiego my\u015bliwca. G\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o zbudowanie odpowiedniego p\u0142atowca i zespo\u0142u nap\u0119dowego wyznaczaj\u0105cego kierunek rozwoju. Nie zajmowano si\u0119 ani wyposa\u017ceniem, ani uzbrojeniem, pozostawiaj\u0105c te kwestie poszczeg\u00f3lnym krajom. Powstanie EAP sta\u0142o si\u0119 prze\u0142omem w pracy nad przysz\u0142ym my\u015bliwcem Typhoon.<\/p>\n W dniu 27.10.1985 roku, przed hangarem firmy BAe System w Walton stan\u0105\u0142 pierwszy samolot EAP nr ZF 534. Jednak pierwszy lot nast\u0105pi\u0142 dopiero w dniu 30.05.1986 roku. Testy trwa\u0142y przez 5 lat. Samolot wykona\u0142 259 lot\u00f3w i przebywa\u0142 w powietrzu 195 godzin oraz osi\u0105gn\u0105\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 Ma-2.<\/p>\n W konstrukcji EAP (Experimental Aircraft Program) szeroko wykorzystano nowe technologie. Kompozyty stanowi\u0142y 25 % masy p\u0142atowca, co spowodowa\u0142o obni\u017cenie masy samolotu o 20 % w stosunku do konstrukcji metalowej. Z kompozytu wykonano 40 % pokrycia p\u0142atowca. Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy z\u0142o\u017cony by\u0142 z dw\u00f3ch silnik\u00f3w Turbo Union RB 199, o ci\u0105gu 2 x 40,00 kN, a z dopalaniem 2 x 71,20 kN. Silniki by\u0142y rozwini\u0119ciem zespo\u0142u nap\u0119dowego samolotu Tornado.<\/p>\n W czerwcu 1986 roku, ostatecznie narodzi\u0142 si\u0119 program Eurofighter. Ustalone zosta\u0142y zadania do jakich samolot by\u0142 tworzony. Zaakceptowa\u0142y to wszystkie cztery kraje – UK, RFN, W\u0142ochy, Hiszpania. Stworzono tak\u017ce grup\u0119 Euro Jet Turbo GmbH dla opracowania zespo\u0142u nap\u0119dowego; Rolls-Royce, Fiat Avio, ITP oraz MTU.<\/p>\n Francja zaoferowa\u0142a wszystkim zainteresowanym przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do programu Rafale, ale po rozmowach nikt pozytywnie nie zareagowa\u0142.<\/p>\n W 1990 roku, dow\u00f3dztwo Luftwaffe otrzyma\u0142o nowe wytyczne co do program\u00f3w budowy nowych samolot\u00f3w bojowych. Wojsko RFN postawi\u0142o veto, czego efektem by\u0142o w 1992 roku, opuszczenie programu EFA (EAP – Experimental Aircraft Program). Co ciekawe Niemcy nadal realizowali program, tylko przy u\u017cyciu ta\u0144szych technologii, co mia\u0142o zmniejszy\u0107 koszty samolotu o oko\u0142o 30 %. Niemcy program nazwali N\/EFA (New EFA). Brytyjczycy tak\u017ce nosili si\u0119 z zamiarem wprowadzenia zmian w projekcie.<\/p>\n Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017caden z kraj\u00f3w nie uniesie sam programu. Jeszcze w grudniu 1992 roku, wszystkie cztery kraje powr\u00f3ci\u0142y do wsp\u00f3\u0142pracy, a samolot nazwano Eurofighter 2000. Kraje podzieli\u0142y udzia\u0142y w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy; BAe System \u2013 33 %, DASA \u2013 33 %, Aeritalia \u2013 21 %, CASA \u2013 13 %. Zbudowano dwa prototypy. Jeden w Niemczech, kolejny w UK.<\/p>\n Pierwszy prototyp wytoczono z hali brytyjski BAe DA 2 ( DA development aircraft \u2013 samolot projektowy ), jednak z przyczyn politycznych pozosta\u0142 na ziemi do czasu oblotu niemieckiej maszyny. To pierwsze\u0144stwo RFN sobie wynegocjowa\u0142o.<\/p>\n W dniu 27.03.1994 roku, pierwszy lot wykona\u0142 DASA DA 1 z lotniska Manching, a pilotem by\u0142 Peter Wegel. Lot trwa\u0142 40 minut. Samolot przeznaczono do test\u00f3w system\u00f3w sterowania FCS – Flight Control Software.<\/p>\n W dniu 6.04.1994 roku, pierwszy lot wykona\u0142a maszyna brytyjska. Lot wykonano w bazie BAe w Warton. Pilotem by\u0142 Chris Yeo, a lot trwa\u0142 50 minut. Samolot ten wystawiono w dniu 12.06.1995 roku, na wystawie statycznej w Pary\u017cu. Samolot ten 15.06.1994 roku, pierwszy przekroczy\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku.<\/p>\n W dniu 4.06.1995 roku, wystartowa\u0142 w\u0142oski, trzeci egzemplarz, DA 3. Mia\u0142 on jako pierwszy zamontowane nowe silniki EJ 200. Testowano na nim silniki i uzbrojenie.<\/p>\n Samolot DA 6 \u2013 pierwszy dwumiejscowy. Hiszpania. Testy konstrukcji i podwiesze\u0144. Samolot DA 5 \u2013 pierwszy ze SR ECR 90. (Niemcy) \u2013 do test\u00f3w SR i awioniki. DA 7 \u2013 pierwszy lot sierpie\u0144 1996 roku (W\u0142ochy) – testy urz\u0105dze\u0144 nawigacyjnych, awioniki i uchwyt\u00f3w do pocisk\u00f3w rakietowych. DA 4 \u2013 pierwszy lot w marcu 1997 roku (Wielka Brytania) – do test\u00f3w radaru i awioniki.<\/p>\n \u0141\u0105cznie zbudowano 7 prototyp\u00f3w, ale na tym nie nast\u0105pi\u0142 koniec test\u00f3w. Do dalszych prac w\u0142\u0105czono pierwsze maszyny seryjne okre\u015blane jako Instrumented Production Aircraft (IPA) – samoloty produkcyjne przeznaczone do dalszych bada\u0144 rozwojowych wyposa\u017cenia elektronicznego i uzbrojenia. Zbudowano 5 egzemplarzy.<\/p>\n Samolot IPA 1 (Wielka Brytania) – testy zintegrowanego podsystemu wykrywania i zak\u0142\u00f3cania emisji elektromagnetycznych DASS – Defensive Aids Sub System. IPA 2 (W\u0142ochy) – integracja uzbrojenia do atak\u00f3w na cele naziemne. IPA 3 (Niemcy) – integracja uzbrojenia do atak\u00f3w na cele powietrzne. IPA 4 (Hiszpania) – integracja uzbrojenia do atak\u00f3w na cele naziemne i testy jego u\u017cycia w r\u00f3\u017cnych warunkach \u015brodowiskowych. IPA 5 (Wielka Brytania) – integracja uzbrojenia do atak\u00f3w na cele naziemne i powietrzne.<\/p>\n Udzia\u0142 w produkcji samolotu podzielono analogicznie do ilo\u015bci zam\u00f3wionych maszyn: 37% dla BAe Systems (UK), 29% dla DASA (RFN), 19,5% dla Aeritalia (W\u0142ochy) i 14% dla CASA (Hiszpania).<\/p>\n Samolot otrzyma\u0142 nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 Typhoon (tajfun). Eurofighter Typhoon jest unikalnym i nowoczesnym samolotem, budowanym na czterech osobnych liniach monta\u017cowych w czterech r\u00f3\u017cnych krajach. Ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w projektu sam montuje zam\u00f3wione przez w\u0142asny kraj samoloty. Ale te\u017c produkuje okre\u015blone cz\u0119\u015bci dla wszystkich 620 zam\u00f3wionych maszyn (dodatkowo 72 maszyny zam\u00f3wi\u0142a Arabia Saudyjska i 18 Austria).<\/p>\n Alenia Aeronautica (poprzednio Aeritalia) – Lewe skrzyd\u0142o, klapolotki zewn\u0119trzne, tylne sekcje kad\u0142uba. BAe Systems – Przednia cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba w\u0142\u0105cznie z usterzeniem dziobowym, owiewka kabiny pilota, statecznik pionowy, klapolotki wewn\u0119trzne, tylna sekcja kad\u0142uba. EADS – G\u0142\u00f3wna centralna cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba. CASA – Prawe skrzyd\u0142o, sloty.<\/p>\n Planowano budow\u0119 765 maszyn, odpowiednio; 250 \u2013 Niemcy, 250 \u2013 UK, 165 \u2013 W\u0142ochy, 100 \u2013 Hiszpanie. W 1995 roku, nast\u0105pi\u0142a korekta zam\u00f3wie\u0144 w d\u00f3\u0142 do 620 maszyn odpowiednio; 140 \u2013 Niemcy, 232 \u2013 UK, 121 \u2013 W\u0142ochy, 87 \u2013 Hiszpania. W 1996 roku, Niemcy z\u0142o\u017cyli opcje na dodatkowe 40 maszyn po 2012 roku. W grudniu 1997 roku, w Bonn ministrowie ze wszystkich czterech kraj\u00f3w potwierdzili rozpocz\u0119cie produkcji i zakup maszyn dla swoich armii. Do 2015 roku, zbudowano oko\u0142o 550 samolot\u00f3w Eurofighter Typhoon. Odbiorcy zewn\u0119trzni: Austria zam\u00f3wi\u0142a 18 maszyn. Arabia Saudyjska 72 maszyny. Grecja wyrazi\u0142a ch\u0119\u0107 zakupienia oko\u0142o 60 maszyn.<\/p>\n W 2000 roku, wyceniano jedn\u0105 maszyn\u0119 (brytyjsk\u0105) na kwot\u0119 58 milion\u00f3w $. Do 2010 roku, samolot nie uzyska\u0142 docelowych zdolno\u015bci bojowych, z uwagi na niedopracowan\u0105 awionik\u0119. Samoloty jednego kraju r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie od samolot\u00f3w innego kraju. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce tylko p\u0142atowce s\u0105 identyczne. Do 2020 roku, samolot Typhoon nie odni\u00f3s\u0142 sukcesu komercyjnego i wzbudza niewielkie zainteresowanie kraj\u00f3w o\u015bciennych.<\/p>\n Samolot Typhoon to jednomiejscowy, (dwumiejscowy), dwusilnikowy, samolot my\u015bliwski wielozadaniowy. Uk\u0142ad kaczka. Dolnop\u0142at. Konstrukcja wytrzymuje przeci\u0105\u017cenie +9g do \u20133g.<\/p>\n Skrzyd\u0142a s\u0105 typu delta. Wyposa\u017cono w 2-cz\u0119\u015bciowe klapy na sp\u0142ywie i na kraw\u0119dzi natarcia.<\/p>\n Kabina pilota wyposa\u017cona w fotel wyrzucany Mk.16 rozwini\u0119ty z Mk.14. Jest l\u017cejszy o 30 % od poprzednika. Chwyty powietrza do silnik\u00f3w umieszczono pod kabin\u0105 pilota. Maj\u0105 one du\u017cy zakres regulacji, poprzez opuszczanie w d\u00f3\u0142, co ma zapewni\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 powietrza dla silnik\u00f3w przy lotach na du\u017cych k\u0105tach natarcia. W tyle kad\u0142uba wzorem samolotu Tornado umieszczono dwa du\u017ce hamulce aerodynamiczne.<\/p>\n W przedniej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba samolotu umieszczono niewielkie usterzenie poziome. Wykonano je ca\u0142kowicie z kompozytu. S\u0142u\u017cy ono nie tylko do sterowania, ale tak\u017ce do wywa\u017cania samolotu w locie oraz poprzez ustawienie pionowe jako hamulce aerodynamiczne.<\/p>\n Dla samolotu opracowano nowy silnik, kt\u00f3ry oznaczono EuroJet EJ 200 o ci\u0105gu 2 x 60,00 kN, a z dopalaniem 2 x 90,00 kN. Silniki s\u0105 bardzo wydajne. Maj\u0105 niskie spalanie. Emituj\u0105 mniej ciep\u0142a. Zapewniaj\u0105 my\u015bliwcowi przekraczanie bariery d\u017awi\u0119ku bez u\u017cywania dopalaczy, tak zwany supercruise, co ma odbicie w ma\u0142ym zu\u017cyciu paliwa. Ka\u017cdy samolot mo\u017ce by\u0107 tankowany w locie przy pomocy chowanej ko\u0144c\u00f3wki do pobierania paliwa. Sonda jest umieszczona w przedzie kad\u0142uba po prawej stronie.<\/p>\n Sta\u0142e uzbrojenie to dwa dzia\u0142ka Mauser BK 27 kal. 27 mm z zapasem 150 naboi. Samolot ma 13 w\u0119z\u0142\u00f3w uzbrojenia. 5 pod kad\u0142ubem, a 8 pod skrzyd\u0142ami.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 10,95 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 14,96 m. Wysoko\u015b\u0107 5,28 m. Powierzchnia no\u015bna 50,0 m2. Masa w\u0142asna 9 750 kg. Masa maksymalna 21 000 kg. Masa \u0142adunku 6 500 kg. Masa paliwa 4 000 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna Ma 2,3. Pu\u0142ap operacyjny 15 750 m. Rozbieg 400 m. Dobieg 700 m.<\/p>\n W Polsce nie eksploatowano samolot\u00f3w Typhoon.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Historia samolotu Eurofighter Typhoon si\u0119ga ko\u0144ca 70-lat, kiedy to brytyjska firma British Aerospace oraz niemiecka MBB po udanej wsp\u00f3\u0142pracy przy samolocie Tornado, postanowi\u0142y skonstruowa\u0107 nowy europejski samolot my\u015bliwski. Program wst\u0119pnie oznaczono ECF \u2013 European Combat Fighter. Niemcy ju\u017c si\u0119 nie kry\u0142y, \u017ce odbudowa\u0142y sw\u00f3j przemys\u0142 zbrojeniowy, ale ju\u017c \u017c\u0105da\u0142y przyw\u00f3dztwa w Europie. Obecnie (2020 roku) czekamy, kiedy Niemcy zarz\u0105daj\u0105 w instytucjach Unii Europejskiej, aby obowi\u0105zuj\u0105cym j\u0119zykiem by\u0142 tylko j\u0119zyk niemiecki. Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej ju\u017c niema.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5108","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5108"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5712,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5108\/revisions\/5712"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5108"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Za\u0142o\u017cenia konstrukcyjne.<\/h3>\n
Program samolotu EAP.<\/h3>\n
Demonstrator EAP. 1986 rok.<\/h3>\n
Samolot Eurofighter 2000.<\/h3>\n
Kolejne prototypy.<\/h3>\n
Produkcja samolot\u00f3w.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Nap\u0119d Typhoon.<\/h3>\n
Uzbrojenie Typhoon.<\/h3>\n
Dane T-T Typhoon:<\/h3>\n
Zestawienie<\/h2>\n