EM-10 Bielik to szkolno-treningowy samolot z nap\u0119dem turboodrzutowym. Jest to niezwyk\u0142y samolot z uwagi na bardzo nowatorsk\u0105 konstrukcj\u0119, kt\u00f3ra z powodzeniem mog\u0142a konkurowa\u0107 z wiod\u0105cymi samolotami tej klasy budowanymi na \u015bwiecie. Jest to tak\u017ce niezwyk\u0142y samolot z uwagi na to, i\u017c zosta\u0142 opracowany i zbudowany w niewielkim, ale niezwykle pr\u0119\u017cnym zak\u0142adzie lotniczym Marga\u0144ski & Mys\u0142owski Sp. z o.o. w Bielsku Bia\u0142ej. Od kilku lat przebojem firmy jest samolot turystyczny \u201eOrka\u201d.<\/p>\n Zanim przejdziemy do opisu historii konstrukcji samolotu EM-10 Bielik i dalszych subiektywnych komentarzy, napiszemy par\u0119 s\u0142\u00f3w na temat Pana Edwarda Marga\u0144ski, tw\u00f3rcy tego fantastycznego samolotu.<\/p>\n Pan Edward Marga\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 w dniu 17 wrze\u015bnia 1943 roku, w Kolbuszowej. Z wykszta\u0142cenia magister in\u017cynier. Absolwent Wydzia\u0142u Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej.<\/p>\n Pan Edward Marga\u0144ski to Polski konstruktor lotniczy i wynalazca. Pilot. Podczas studi\u00f3w w 1962 roku, reaktywowa\u0142 Studenck\u0105 Sekcj\u0119 Lotnicz\u0105 pod nazw\u0105 \u201eKo\u0142a Naukowego Lotnik\u00f3w\u201d. Zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c prezesem tego \u201eKo\u0142a\u201d. Po studiach by\u0142 asystentem w Zak\u0142adzie Aerodynamiki Instytutu Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej Politechniki Warszawskiej. W latach 1970-1977, by\u0142 pracownikiem PZL Mielec, p\u00f3\u017aniej przedstawicielem PZL Mielec przy Instytucie Lotnictwa w Warszawie. Od 1978 roku, by\u0142 dyrektorem Zak\u0142ad\u00f3w Szybowcowych w Bielsku Bia\u0142ej. W 1986 roku, za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asn\u0105 firm\u0119 lotnicz\u0105 pod nazw\u0105 Zak\u0142ad Remont\u00f3w i Produkcji Sprz\u0119tu Lotniczego w Bielsku Bia\u0142ej. By\u0142o to pierwsze po II wojnie \u015bwiatowej prywatne przedsi\u0119biorstwo lotnicze. Pocz\u0105tkowo wykonywano tu przegl\u0105dy i naprawy szybowc\u00f3w o konstrukcji drewnianej. W miar\u0119 rosn\u0105cych do\u015bwiadcze\u0144 oraz zdolno\u015bci produkcyjnych, dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozszerzono na przegl\u0105dy i naprawy motoszybowc\u00f3w oraz szybowc\u00f3w kompozytowych. W przypadku tych ostatnich, firma zdoby\u0142a do\u015bwiadczenia w dokonywaniu bardzo skomplikowanych napraw powypadkowych. \u0141\u0105cznie przeprowadzono z powodzeniem ponad 200 napraw tego typu. Interesuj\u0105c\u0105 sfer\u0105 dzia\u0142alno\u015bci firmy by\u0142a wsp\u00f3\u0142praca z Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, w zakresie rekonstrukcji czterech old timer\u00f3w (Polikarpow PO-2, RWD-13). Podobne zadanie, to jest rekonstrukcj\u0119 szybowca \u201eGrunau-Baby\u201d, przeprowadzono na zam\u00f3wienie klienta ze Szwecji.<\/p>\n Kontrakt ze SWIFT Ltd. pozwoli\u0142 na rozpocz\u0119cie w 1990 roku, jednego z pierwszych zada\u0144 projektowych podj\u0119tych przez firm\u0119, przy bardzo rygorystycznych ograniczeniach odno\u015bnie terminu realizacji i koszt\u00f3w przedsi\u0119wzi\u0119cia. W ci\u0105gu siedmiu miesi\u0119cy uko\u0144czono projekt nowoczesnego szybowca akrobacyjnego \u201eSwift\u201d i dokonano oblotu prototypu, a po czternastu miesi\u0105cach docelowy model by\u0142 got\u00f3w do u\u017cycia w zawodach. Po dwudziestu sze\u015bciu miesi\u0105cach wyprodukowano nast\u0119pne trzy egzemplarze serii informacyjnej i uzyskano \u015awiadectwo Typu. Sukcesy tego modelu pozwoli\u0142y na pozyskanie nast\u0119pnego zam\u00f3wienia (od firmy MDM Ltd.) na projekt akrobacyjnego szybowca dwumiejscowego. Podobnie jak w przypadku szybowca \u201eSwift\u201d, r\u00f3wnie\u017c tutaj tempo prac by\u0142o imponuj\u0105ce. W ci\u0105gu o\u015bmiu miesi\u0119cy powsta\u0142 pierwszy w \u015bwiecie dwumiejscowy szybowiec akrobacyjny MDM-1\u201dFox\u201d, a w miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej, po przeprowadzonym pomy\u015blnie programie pr\u00f3b w locie oraz kr\u00f3tkim treningu zawodniczym (pan Jerzy Makula zdoby\u0142 na nim tytu\u0142 mistrzowski na V Mistrzostwach \u015awiata w Akrobacji Szybowcowej), doko\u0144czono wymagany przepisami program pr\u00f3b dla tego modelu i 27 lipca 1994 roku, wystawione zosta\u0142o \u015awiadectwo Typu. Szybowce \u201eSwift\u201d i \u201eFOX\u201d (wyprodukowane w ilo\u015bci po oko\u0142o 35 sztuk ka\u017cdy) zyska\u0142y rol\u0119 monotypu na ka\u017cdych powa\u017cnych zawodach w akrobacji szybowcowej. W efekcie prac rozwojowych na bazie \u201eFOX\u201d zosta\u0142 zbudowany motoszybowiec \u201eMa\u0142gosia\u201d. Po przeprowadzonych pr\u00f3bach motoszybowiec zosta\u0142 zarejestrowany w kategorii \u201eExperimental\u201d i wylata\u0142 do ko\u0144ca 1999 roku, ponad sto godzin w lotach dyspozycyjnych i promocyjnych.<\/p>\n Firma uczestniczy\u0142a tak\u017ce w produkcji kompozytowych element\u00f3w karoserii samochodowych i produkcji \u015bmigie\u0142 elektrowni wiatrowych. Firma wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a tak\u017ce z prywatnym przedsi\u0119biorc\u0105 przy budowie prototypu jachtu morskiego. Firma znana jest tak\u017ce z opracowania i produkcji dw\u00f3ch niezwyk\u0142ych samolot\u00f3w; sportowo-dyspozycyjnego EM-11 Orka (2002 rok) oraz bohatera tego opracowania EM-10 Bielik (1998-1999 rok). W 2005 roku, firma zmieni\u0142a nazw\u0119 na – Marga\u0144ski & Mys\u0142owski Zak\u0142ady Lotnicze Sp. z o.o.<\/p>\n Adres: ZAKLADY LOTNICZE MARGANSKI & MYSLOWSKI Sp. z o. o. 43-382 BIELSKO-BIALA. ul. Stra\u017cacka 60. tel\/fax (33) 8150110. POLAND<\/p>\n Nie musimy t\u0142umaczy\u0107, co oznacza skr\u00f3t EM-10. Ale gdyby kto\u015b zapomnia\u0142, to przypomnimy, i\u017c Polsk\u0105 tradycj\u0105 jest nadawanie symbolu konstrukcji lotniczej od pierwszej litery imienia i nazwiska konstruktora. Tak te\u017c jest w tym przypadku.<\/p>\n Po\u0142owa 90-tych lat XX wieku w Polsce, w temacie lotniczym, by\u0142a niezwykle burzliwa. Przyczyn tego stanu by\u0142o wiele, ale g\u0142\u00f3wnie by\u0142y to przyczyny polityczne. Mocno zakorzenione by\u0142y wp\u0142ywy Kremla, w tle ze szpiegami, pe\u0142ni\u0105cymi wysokie funkcje w administracji Rzeczypospolitej Polskiej. Samolot TS-11 Iskra, doskona\u0142a Polska konstrukcja, okres \u015bwietno\u015bci mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105. Z niezwyk\u0142ymi oporami do s\u0142u\u017cby wprowadzano samolot szkolno-bojowy PZL I-22 Iryda, cho\u0107 samolot precyzj\u0105 ataku niekierowanymi pociskami na cele naziemne, przy pomocy systemu GPS, przewy\u017csza\u0142 kierowane pociski stosowane na samolotach bojowych Su-22. Lecz wiele si\u0142 nieprzychylnych suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej skutecznie blokowa\u0142o rozw\u00f3j tego samolotu. W dniu 24 stycznia 1996 roku, dosz\u0142o do katastrofy, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 atutem w r\u0119kawie jego przeciwnik\u00f3w. Przyczyny tej katastrofy wyja\u015bniamy w innym artykule i nie by\u0142y one zwi\u0105zane z samym samolotem. Epitafium dla samolotu PZL I-22 Iryda napisano w 2008 roku, kiedy zbudowane ju\u017c samoloty posz\u0142y na z\u0142om, a nieliczne trafi\u0142y do plac\u00f3wek muzealnych.<\/p>\n Spora grupa prominent\u00f3w d\u0105\u017cy\u0142a do zakupu samolot\u00f3w szkolno-bojowych z wolnego \u015bwiata. Lecz funkcjonowa\u0142o w\u00f3wczas w MON has\u0142o \u2013 \u201eNie rozprasza\u0107 skromnych \u015brodk\u00f3w.\u201d. Wszak byli\u015bmy u progu zakupu nowych WSB. Dlatego te\u017c pojawi\u0142o si\u0119 kilka krajowych konstrukcji, na przyk\u0142ad "Skorpion". Lecz z uwagi na skromne \u015brodki finansowe i s\u0142abe zainteresowanie MON programy te umiera\u0142y.<\/p>\n W takich to warunkach Pan Edward Marga\u0144ski postanowi\u0142 udowodni\u0107, \u017ce niewielka firma jest w stanie zbudowa\u0107 samolot szkolno-treningowy. Polski, tani, z czasem zaopatrzony w Zachodni\u0105 awionik\u0119, z perspektyw\u0105 eksportu do kraj\u00f3w nam przyjaznych. Godny nast\u0119pca TS-11 Iskra. Tani w produkcji i eksploatacji. Wykonany technologiami skutecznie opanowanymi w Polsce. Samolot do podstawowego i zaawansowanego treningu pilot\u00f3w wojskowych. O osi\u0105gach i w\u0142asno\u015bciach pilota\u017cowych bliskich samolotom bojowym. W podstawowej wersji samolot mia\u0142 by\u0107 przeznaczony do nauki pilota\u017cu, akrobacji i nawigacji oraz lot\u00f3w na ma\u0142ych wysoko\u015bciach. Samolot przystosowany do instalacji system\u00f3w symulacji zastosowa\u0144 bojowych, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105; Symulacj\u0119 u\u017cycia uzbrojenia. Symulacj\u0119 obserwacji i celowania (technika radiolokacyjna i termowizyjna) obejmuj\u0105c\u0105 obiekty rzeczywiste oraz wirtualne, generowane przez komputer. Bie\u017c\u0105c\u0105 ocen\u0119 techniki celowania i zu\u017cycia uzbrojenia. Symulacj\u0119 urz\u0105dze\u0144 obrony przeciwlotniczej przeciwnika. Do prac nad samolotem przyst\u0105piono w 1998 roku.\u00a0Pocz\u0105tkowo projekt otrzyma\u0142 robocze oznaczenie Iskra II.<\/p>\n Konstrukcja samolotu zosta\u0142a oparta na kompozytach. G\u0142\u00f3wnie kompozyt w\u0119glowo-epoksydowy. Tylna cze\u015b\u0107 kad\u0142uba mieszcz\u0105ca zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy wykonana ze stop\u00f3w lekkich metali, wzmocnionych elementami wykonanymi z tytanu.<\/p>\n Uk\u0142ad aerodynamiczny zaprojektowano do lot\u00f3w z du\u017cymi pr\u0119dko\u015bciami przy niewielkim wydatku energii. Sprzyja\u0142a temu niewielka masa konstrukcji samolotu i konstrukcja skrzyde\u0142 oraz usterzenia. Jednocze\u015bnie samolot mia\u0142 nie traci\u0107 sterowno\u015bci na du\u017cych k\u0105tach natarcia. Nawet ponad 40 stopni. Dzi\u0119ki takiej aerodynamice samolot mo\u017ce wybaczy\u0107 du\u017co b\u0142\u0119d\u00f3w pilota\u017cowych. Skrzyd\u0142a z nadkrytycznym profilem wyposa\u017cono w przednie i tylne klapy. Pozwala to na uzyskiwanie odpowiedniej si\u0142y no\u015bnej i oporu w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w lotu. Usterzenie pionowe, zdwojone, poziome p\u0142ytowe. Opr\u00f3cz wyra\u017anych korzy\u015bci aerodynamicznych, odzwierciedla\u0142 budow\u0119 nowoczesnych my\u015bliwc\u00f3w IV generacji (FA-18, F-15, MiG-29, Su-27).<\/p>\n Kabina pilot\u00f3w dwumiejscowa w uk\u0142adzie tandem. Hermetyzowana, wentylowana i klimatyzowana. Tylny fotel z niewielkim przewy\u017cszeniem. Fotele wyrzucane klasy 0-0.<\/p>\n Do nap\u0119du przewidziano turboodrzutowy silnik o ci\u0105gu oko\u0142o 1 x 1 300 KG \u2013 1 800 KG. Docelowo planowano wprowadzi\u0107 prosty system wektorowania ci\u0105gu.<\/p>\n Od pocz\u0105tku projektu EM-10 Bielik datuje si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca pana Edwarda Marga\u0144ski z panem W\u0142odzimierzem Mys\u0142owski i jego firm\u0105 \u201eMarbet\u201d. Wyrazem coraz wi\u0119kszego pog\u0142\u0119biania si\u0119 tej wsp\u00f3\u0142pracy sta\u0142o si\u0119 przekszta\u0142cenie firmy w sp\u00f3\u0142k\u0119 komandytow\u0105 \u201eE. Marga\u0144ski i Wsp\u00f3lnicy\u201d, kt\u00f3re dokona\u0142o si\u0119 w 2001 roku. W 2005 roku, firma zmieni\u0142a status prawny na sp\u00f3\u0142k\u0119 imienn\u0105 \u201eMarga\u0144ski & Mys\u0142owski\u201d Sp. z o.o., z wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142em firmy \u201eMarbet\u201d.<\/p>\n Mimo du\u017cych trudno\u015bci wykonano pierwszy prototyp, kt\u00f3ry mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 jako makieta. Sta\u0142 si\u0119 on studium do budowy prototypu. Obecnie samolot ten jest eksponatem w MLP w Krakowie. Uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce wykona\u0107 pierwszy lataj\u0105cy prototyp. W jego konstrukcji dokonano kilku zmian. Inaczej opracowano podkad\u0142ubowy chwyt powietrza. Nie jest owalny tylko dwuwymiarowy, prostok\u0105tny. W kabinie umieszczono tylko jeden fotel wyrzucany. W miejscu drugiego fotela umieszczono aparatur\u0119 rejestruj\u0105c\u0105 parametry lotu. Samolot otrzyma\u0142 rejestracj\u0119 SP-YEM. Pierwszy lot wykonano w dniu 4 czerwca 2003 roku.<\/p>\n Samolot w powietrzu zachowywa\u0142 si\u0119 poprawnie, a mankamenty wieku dzieci\u0119cego by\u0142y do usuni\u0119cia. Teraz ca\u0142a przysz\u0142o\u015b\u0107 samolotu spocz\u0119\u0142a w MON. Pan Edward Marga\u0144ski udowodni\u0142, \u017ce mo\u017cliwe jest zbudowanie w Polsce samolotu szkolno-treningowego, prywatnym sumptem.<\/p>\n Podczas prac nad EM-10 Bielik zosta\u0142 opracowa\u0142 niezwykle nowatorski, uznawany wr\u0119cz za prze\u0142omowy, system sterowania lotem zwany "Skrzyde\u0142kiem", obecnie opatentowany i testowany na modelach.<\/p>\n Niestety MON mimo skromnych funduszy wola\u0142o nadal marzenia o Zachodnich nowoczesnych, ale drogich samolotach, ni\u017c kupi\u0107 Polski, kilkakrotnie ta\u0144szy w zakupie i eksploatacji. EM-10 Bielik nie by\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry skutecznie zosta\u0142 uziemiony. Zanim MON skre\u015bli\u0142 EM-10 Bielik, samolot troch\u0119 polata\u0142 i udowodni\u0142 prawid\u0142owe za\u0142o\u017cenia projektu.<\/p>\n W 2005 roku, w Muzeum Lotnictwa Polskiego pojawi\u0142 si\u0119 samolot EM-10 Bielik. Jest to w zasadzie pe\u0142nowymiarowa makieta samolotu.<\/p>\n Dwumiejscowy nowoczesny samolot przeznaczony do szkolenia i treningu pilot\u00f3w samolot\u00f3w bojowych. Konstrukcja oparta na kompozytach.<\/p>\n Skrzyd\u0142a sko\u015bne. Kompozytowe. Wyposa\u017cone w klapy na kraw\u0119dzi natarcia i na sp\u0142ywie. Uczestnicz\u0105 one w zwi\u0119kszaniu si\u0142y no\u015bnej p\u0142ata. Skrzyd\u0142a nie posiadaj\u0105 lotek. Skrzyd\u0142a osadzono z niewielkim ujemnym wznosem.<\/p>\n Kad\u0142ub samolotu. Struktura kad\u0142uba samolotu z przyczyn zar\u00f3wno projektowych jak i produkcyjnych zosta\u0142a podzielona na trzy cz\u0119\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 przednia kompozytowa. Rozpoczyna si\u0119 nosem, a w nim przestrze\u0144 dla komory podwozia przedniego i cz\u0119\u015bci awioniki. Dalej umieszczono hermetyzowan\u0105 kabin\u0119 za\u0142ogi z miejscami w uk\u0142adzie tandem. Piloci maj\u0105 do dyspozycji fotele wyrzucane klasy 0-0. Ka\u017cdy z lotnik\u00f3w ma indywidualn\u0105, otwieran\u0105 r\u0119cznie na praw\u0105 burt\u0119 owiewk\u0119. Oszklenie kabiny jest bardzo nowoczesne i sk\u0142ada si\u0119 zaledwie z czterech okien. Ka\u017cde z nich wykonane jest z jednego arkusza szk\u0142a organicznego. Na wysoko\u015bci kabiny za\u0142ogi kad\u0142ub w bocznych cz\u0119\u015bciach przechodzi w nap\u0142ywy, niemal identyczne jak te w my\u015bliwcu F-16. Za kabina za\u0142ogi umieszczono przedni zbiornik paliwa. Tak\u017ce w tej cz\u0119\u015bci znajduje si\u0119 wyposa\u017cenie samolotu. Druga cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba jest tak\u017ce kompozytowa. Mie\u015bci si\u0119 w niej g\u0142\u00f3wny zbiornik paliwa, komory podwozia g\u0142\u00f3wnego, instalacje paliwowe, hydrauliczne i elektryczne. Ta cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba ma uk\u0142ad typowo no\u015bny. Tak\u017ce w tym miejscu pod kad\u0142ubem umieszczono owalny, nie regulowany chwyt powietrza do silnika i jego kana\u0142. Tylna cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba stanowi przedzia\u0142 silnikowy, a jednocze\u015bnie do niej mocowane s\u0105 usterzenia. Zosta\u0142a wykonana z metalu, ze stop\u00f3w lekkich, wzmocnionych elementami tytanowymi.<\/p>\n Usterzenie pniowe zdwojone, lekko rozchylone. Jak na tak ma\u0142y samolot rozstawione niezwykle szeroko. Kraw\u0119d\u017a natarcia z du\u017cym skosem. Zbudowane z kompozytu. Z podzia\u0142em na stery i stateczniki. Usterzenie poziome p\u0142ytowe o du\u017cej powierzchni i skomplikowanym obrysie. Jest to w zasadzie usterzenie poziome z du\u017c\u0105 kompensacj\u0105 rogow\u0105. Dzi\u0119ki temu powierzchnia jest zawieszona w kilku miejscach. Uzyskano stosunkowo sztywne zawieszenie, wi\u0119c zjawisko flatteru zosta\u0142o zminimalizowane.<\/p>\n Podwozie tr\u00f3jpodporowe, chowane ca\u0142kowicie w kad\u0142ubie. Wszystkie ko\u0142a pojedyncze. Przednie chowane w kierunku lotu.<\/p>\n Uk\u0142ad sterowania. W podstawowej wersji system sterowania poprzecznego i wzd\u0142u\u017cnego mechaniczne, ze wspomaganiem hydraulicznym. W planach by\u0142 system sterowania elektryczny z zastosowaniem komputera, kt\u00f3ry b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 symulowa\u0107 charakterystyki r\u00f3\u017cnych samolot\u00f3w.<\/p>\n Instalacja hydrauliczna przeznaczona do; chowania podwozia, poruszania klapami skrzyde\u0142, poruszania hamulc\u00f3w aerodynamicznych, hamowania k\u00f3\u0142 podwozia, wzmacniania systemu sterowania.<\/p>\n Wyposa\u017cenie radio-nawigacyjne wersji podstawowej mia\u0142o by\u0107 standardowe. Lepsza awionika by\u0142aby montowana zgodnie z \u017cyczeniem zamawiaj\u0105cego. Na pocz\u0105tek wyposa\u017cenie do szkolenia nowych pilot\u00f3w z symulowaniem sytuacji awaryjnych. Dalej zamontowanie uk\u0142ad\u00f3w GPS, uk\u0142adem przesy\u0142u danych zgodnie ze standardem link-16, symulowaniem stacji radiolokacyjnej, symulowaniem u\u017cycia uzbrojenia, symulowaniem WRE. Miniaturyzacja tych urz\u0105dze\u0144 czyni\u0142a realnym takie przedsi\u0119wzi\u0119cia.<\/p>\n W prototypie zastosowano silnik turboodrzutowy General Electric J 85 o ci\u0105gu 1 x 1 380 kG.<\/p>\n Rozpi\u0119to\u015b\u0107 6,60 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 9,00 m. Wysoko\u015b\u0107 2,50 m. Masa w\u0142asna 1 700 kg. Masa ca\u0142kowita 2 250 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna oko\u0142o 750-800 km\/h. Pu\u0142ap maksymalny 12 000 m. Zasi\u0119g 2 500 km. <\/p>\n Znane s\u0105 dwa prototypy.\u00a0Jeden wystawiony od 2005 roku, w MLP w Krakowie.\u00a0Drugi lotny, kt\u00f3ry przeszed\u0142 seri\u0119 lot\u00f3w kontrolnych w 2003 roku.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" EM-10 Bielik to samolot szkolno-treningowy opracowany przez pana Edwarda Marga\u0144ski. Samolot ma nap\u0119d z\u0142o\u017cony z silnika turboodrzutowego. W Polskim Lotnictwie Wojskowym samolot EM-10 Bielik mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 samoloty TS-11 "Iskra". Pierwszy lot wykonano w dniu 4 czerwca 2003 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-5099","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-samoloty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5099"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5693,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5099\/revisions\/5693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pan Edward Marga\u0144ski.<\/h3>\n
Historia samolotu EM-10 Bielik.<\/h3>\n
Za\u0142o\u017cenia konstrukcji EM-10 Bielik.<\/h3>\n
EM-10 Bielik w MLP.<\/h3>\n
Konstrukcja<\/h2>\n
Konstrukcja EM-10 Bielik.<\/h3>\n
Wyposa\u017cenie.<\/h3>\n
Silnik.<\/h3>\n
Dane T-T EM-10 Bielik:<\/h3>\n
Zestawienie<\/h3>\n