PZL M-15. Zdj\u0119cie Teofil Lenartowicz<\/p>\n\n\n\n
Po wielu nast\u0119pnych pr\u00f3bach podj\u0119to w 1976 roku produkcj\u0119 seryjn\u0105 i by\u0142 to pierwszy na \u015bwiecie samolot rolniczy o nap\u0119dzie odrzutowym i drugi na \u015bwiecie w uk\u0142adzie dwup\u0142ata.<\/p>\n\n\n\n
Istniej\u0105ca oficjalna wersja t\u0142umacz\u0105ca wprowadzenie do eksploatacji samolotu rolniczego o nap\u0119dzie odrzutowym w ZSRR, to niskie ceny i dostateczna ilo\u015b\u0107 oleju nap\u0119dowego na lotniskach polowych. By\u0142o to zrozumia\u0142e, bo litr paliwa kosztowa\u0142 w tamtym czasie 4 kopiejki, a dla por\u00f3wnania litr wody mineralnej 10 kopiejek. Natomiast je\u015bli idzie o ilo\u015b\u0107 oleju nap\u0119dowego to by\u0142o go w br\u00f3d, a lekkiej benzyny do nap\u0119du silnik\u00f3w t\u0142okowych na lotniskach by\u0142o coraz mniej. St\u0105d wycofa\u0107 chciano samoloty AN-2 wprowadzaj\u0105c do rolnictwa samolot o nap\u0119dzie odrzutowym. Nieoficjalna wersja g\u0142osi\u0142a, \u017ce by\u0142 to samolot przeznaczony do wojny chemicznej, a nie dla rolnictwa. Dzisiaj dok\u0142adnie wiemy jakie agresywne zamiary mieli przyw\u00f3dcy Kremla. Samolot m\u00f3g\u0142 szybko i z du\u017cej wysoko\u015bci rozsiewa\u0107 zab\u00f3jcze \u015brodki chemiczne na du\u017cej powierzchni. Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce tylko sam Izmaj\u0142ow wiedzia\u0142 do czego samolot M-15 mia\u0142 by\u0107 potrzebny. Nale\u017ca\u0142 do bliskiej rodziny przewodnicz\u0105cego Rady Ministr\u00f3w ZSRR Aleksandra Kosygina i w Polsce by\u0142 na prawach Radcy Ambasady Radzieckiej, co zwalnia\u0142o go od odpowiedzialno\u015bci za decyzje.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, jakie pomys\u0142y rodzi\u0142y si\u0119 w g\u0142owach polityk\u00f3w ZSRR, kiedy spotykali si\u0119 na rodzinnych pogaw\u0119dkach. W wyniku ich polityki ZSRR napad\u0142 na Afganistan i wywo\u0142a\u0142 nie ko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Krytykiem powstaj\u0105cego w Mielcu M-15 by\u0142 sam Antonow, g\u0142\u00f3wny konstruktor wielu konstrukcji samolot\u00f3w AN. Na Salonie Paryskim zast\u0119pca Antonowa zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ze z\u0142o\u015bliwym pytaniem do prezentuj\u0105cego samolot M-15 Jerzego J\u0119drzejewskiego. A kagda s ratietnym dwigatielem postroicie? (Kiedy zastosujecie rakietowy silnik?) Odpowied\u017a brzmia\u0142a, Kak zakazicie tak i postroim. (Jak sobie za\u017cyczycie tak zrobimy). Znana by\u0142a niech\u0119\u0107 Antonowa do samolotu M\u201115 i samego Izmaj\u0142owa. Opublikowany zosta\u0142 list Antonowa w \u201eSkrzydlatej Polsce\u201d, \u017ce z konstrukcj\u0105 M\u201115 nie ma nic wsp\u00f3lnego, a w li\u015bcie do konstruktora strony polskiej Kazimierza Gocy\u0142y prosi\u0142 o oficjalne potwierdzenie tej tezy.<\/p>\n\n\n\n
Wracaj\u0105c do nieoficjalnej wersji wydaje si\u0119 ona bardziej prawdopodobna bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce dla cel\u00f3w \u015bci\u015ble rolniczych samolot z silnikiem odrzutowym lataj\u0105cy na zerowej wysoko\u015bci by\u0142 bardzo niebezpieczny. Nawet niewielki k\u0142os zbo\u017ca dostawszy si\u0119 na \u0142opatki turbiny silnika odrzutowego m\u00f3g\u0142 go zniszczy\u0107. Przy zastosowaniu silnika odrzutowego musiano konstrukcyjnie walczy\u0107 z szybko\u015bci\u0105 samolotu. Poza tym samolot z silnikiem odrzutowym wymaga\u0142 specjalistycznej bazy obs\u0142ugowej, a tej nie by\u0142o na ko\u0142chozowych lotniskach. Awaryjno\u015b\u0107 samolotu by\u0142a ogromna. Kiedy na 23 samolotach rozpocz\u0119to pr\u00f3bn\u0105 eksploatacj\u0119 w Majkopie, Piatigorsku, Worone\u017cu i Po\u0142tawie wiele personelu z Mielca zatrudniono do tego celu. Koszty strony polskiej ros\u0142y z czym ZSRR nie wiele si\u0119 liczy\u0142. W celach szkoleniowych przerobiono jeden z samolot\u00f3w M-15 z podw\u00f3jn\u0105 kabin\u0105 i rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 we Lwowie szkolenie pilot\u00f3w radzieckich. Mieleccy piloci Tadeusz Go\u0142\u0119biewski i Stanis\u0142aw Wasil szkolili pilot\u00f3w radzieckich. Szkolenie zosta\u0142o hucznie zako\u0144czone i nawet te koszty ponios\u0142a strona polska, dostarczaj\u0105c trunki, napoje i wszystko inne z Mielca. Na przyj\u0119ciu byli przedstawiciele w\u0142adz lotniczych z Moskwy i Warszawy z Ministerstwa Handlu Zagranicznego.<\/p>\n\n\n\n
Po latach zmieni\u0142y si\u0119 na niekorzy\u015b\u0107 ceny paliw, kt\u00f3re wzros\u0142y 10-krotnie w wyniku blokady gospodarczej Zachodu i ekonomicznego kryzysu Zwi\u0105zku Radzieckiego. Silnik odrzutowy M-15 spala\u0142 oko\u0142o 600 litr\u00f3w paliwa na godzin\u0119 lotu, a przyk\u0142adowo Dromader tylko 160 litr\u00f3w, a AN-2 175 litr\u00f3w. Bardzo uci\u0105\u017cliwe sta\u0142y si\u0119 dla Mielca ci\u0105g\u0142e wprowadzanie zmian konstrukcyjnych na w\u0142asny koszt w samolotach b\u0119d\u0105cych w eksploatacji na terenie ZSRR. Koniec produkcji by\u0142 \u017ca\u0142osny, bo zamiast planowanych 3000 samolot\u00f3w M-15 wyprodukowano jedynie 174 egzemplarzy. Produkcj\u0119 zako\u0144czono w 1981 roku, bo strona radziecka przesta\u0142a je bra\u0107. Nie wiele trzeba mie\u0107 wyobra\u017ani, aby zrozumie\u0107, jak ogromne koszty ponios\u0142a strona polska. Dzisiaj jedynie w sferze domys\u0142\u00f3w pozostaje, do jakich cel\u00f3w w\u0142adcy sowieccy naprawd\u0119 przeznaczy\u0107 chcieli ten nieekonomiczny dla cel\u00f3w rolnictwa samolot.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli chcemy dowiedzie\u0107 si\u0119 co sam konstruktor mgr in\u017c. Gocy\u0142a przedstawi\u0142 o tym samolocie kliknijmy poni\u017cej na link, gdzie na stronie Loteczki przeczytamy w detalach o wszystkim. <\/p>\n\n\n\n