Ten rozdzia\u0142 historii Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego jest kontynuacj\u0105 Cz\u0119\u015bci 14, gdzie om\u00f3wiono WSK PZL Ok\u0119cie w okresie 1950-1960. Obecnie opiszemy to co dzia\u0142o si\u0119 w PZL Ok\u0119cie w latach 1960-2015. Chocia\u017c nie tylko. Bo musimy poruszy\u0107 spraw\u0119 innych instytucji i zak\u0142ad\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego, jak na przyk\u0142ad Instytut Lotnictwa.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce w latach 1950-1953, nast\u0105pi\u0142a znaczna rozbudowa przemys\u0142u lotniczego. Powsta\u0142a w\u00f3wczas wytw\u00f3rnia p\u0142atowc\u00f3w WSK \u015awidnik, wytw\u00f3rnia silnik\u00f3w lotniczych WSK Kalisz, wytw\u00f3rnia przyrz\u0105d\u00f3w pok\u0142adowych WSK Warszawa II, wytw\u00f3rnia osprz\u0119tu lotniczego WSK Groch\u00f3w, wytw\u00f3rnia hydrauliki WSK Wroc\u0142aw, WSK Krak\u00f3w, WSK Pozna\u0144. Ka\u017cdy z tych zak\u0142ad\u00f3w mia\u0142 swoj\u0105 specjalizacj\u0119. Do tego musimy doliczy\u0107 zak\u0142ady przemys\u0142u metalurgicznego, kt\u00f3re na potrzeby lotnictwa uruchomi\u0142y specjalne linie produkcji stop\u00f3w metali lekkich i wysoko-wytrzyma\u0142ych, jak na przyk\u0142ad Huta Skawina, kt\u00f3ra produkowa\u0142a stopy duraluminiowe. WSK Wroc\u0142aw wyspecjalizowa\u0142 si\u0119 w produkcji wysoko-ci\u015bnieniowych uk\u0142ad\u00f3w hydraulicznych i zmieni\u0142 p\u00f3\u017aniej nazw\u0119 na PZL Hydral.<\/p>\n
W tym okresie zatrudnienie w Polskim Przemy\u015ble Lotniczym wzros\u0142o czterokrotnie i przekroczy\u0142o liczb\u0119 10 000 os\u00f3b. Warto\u015b\u0107 produkcji wzros\u0142a a\u017c 8-krotnie. Tak znaczna rozbudowa przemys\u0142u lotniczego postawi\u0142a Polsk\u0119 w jednym rz\u0119dzie z przemys\u0142ami lotniczymi du\u017cych kraj\u00f3w europejskich, takich jak W\u0142ochy, czy Hiszpania. C\u00f3\u017c z tego, kiedy struktura organizacyjna by\u0142a w z\u0142ym stanie. Dlaczego? Bo by\u0142a podporz\u0105dkowana partyjnym interesom i pod czujnym okiem Kremla. Z jednej strony Polski Przemys\u0142 Lotniczy mia\u0142 by\u0107 wydajny, ale z drugiej strony nie m\u00f3g\u0142 uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od Moskwy.<\/p>\n
Troch\u0119 historii. Za czas\u00f3w PRL gospodarka by\u0142a zarz\u0105dzana przez organy zwane Zjednoczeniami. Zjednoczenia pojawi\u0142y si\u0119 w Polsce ju\u017c przed II wojna \u015bwiatow\u0105. W\u00f3wczas skupia\u0142y one prywatne firmy danej bran\u017cy i mia\u0142y za zadanie unika\u0107 niew\u0142a\u015bciwej konkurencji, wypracowywa\u0107 wsp\u00f3lne przepisy prawne, stwarza\u0107 por\u00f3wnywalne warunki pracy dla pracownik\u00f3w oraz wsp\u00f3lnie promowa\u0107 Polski Przemys\u0142 poza granicami. Po II wojnie \u015bwiatowej, w okresie gospodarki centralnie sterowanej, ewaluowa\u0142y formy i nazwy organ\u00f3w zarz\u0105dzaj\u0105cych poszczeg\u00f3lnymi bran\u017cami. Nazwa Zjednoczenie zosta\u0142a przej\u0119ta przez nowe w\u0142adze w PRL i funkcjonowa\u0142a w okresie 1945-1981. W 1945 roku, utworzono pierwsze zjednoczenia, podporz\u0105dkowuj\u0105c je ministerstwu przemys\u0142u. W 1947 roku, jeszcze pod wp\u0142ywem do\u015bwiadcze\u0144 II Rzeczypospolitej, nast\u0105pi\u0142a dekoncentracja funkcji zarz\u0105dzania przez wy\u0142\u0105czenie ich ze struktur ministerstwa przemys\u0142u. Zjednoczenia uzyska\u0142y samodzielno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw. Napi\u0119ta sytuacja mi\u0119dzynarodowa prze\u0142omu 40\/50-lat spowodowa\u0142a kolejne zmiany. W 1951 roku, centralne zarz\u0105dy przedsi\u0119biorstw w\u0142\u0105czono ponownie do ministerstw i poddano centralnemu zarz\u0105dzeniu. W 1955 roku, funkcjonowa\u0142o 12 ministerstw przemys\u0142owych i 160 centralnych zarz\u0105d\u00f3w. W 1958 roku, centralne zarz\u0105dy na powr\u00f3t otrzyma\u0142y nazw\u0119 Zjednoczenia, z tym \u017ce by\u0142o ich ju\u017c 118. W 1967 roku, podj\u0119to pr\u00f3b\u0119 kolejnej reformy niewydolnej gospodarki centralnie sterowanej. Jednak tym razem, reforma ta nie tylko nie poprawi\u0142a sytuacji, ale jeszcze wprowadzi\u0142a dodatkowy chaos w kierowaniu gospodark\u0105, co w efekcie doprowadzi\u0142o do niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych w 1968 roku i 1970 roku. Po powstaniu \u201eSolidarno\u015bci\u201d w 1981 roku i 1982 roku, zlikwidowano Zjednoczenia, a w ich miejscu utworzono kilka Zrzesza\u0144. Po przemianach spo\u0142eczno-gospodarczych, od 1990 roku, Zrzeszenia i podleg\u0142e im przedsi\u0119biorstwa poddawano procesom prywatyzacji. Niekt\u00f3re firmy pozostawi\u0142y swoje logo. Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zjednocze\u0144 produkcyjnych dysponowa\u0142o w\u0142asn\u0105 sieci\u0105 handlu krajowego, a niekt\u00f3re posiada\u0142y przedsi\u0119biorstwa handlu zagranicznego.<\/p>\n
Wracaj\u0105c do Przemys\u0142u Lotniczego to w 1958 roku, Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Lotniczego powr\u00f3ci\u0142 do nazwy Zjednoczenie Przemys\u0142u Lotniczego. Ju\u017c w 1957 roku, w jego sk\u0142ad w\u0142\u0105czono Zak\u0142ady Sprz\u0119tu Lotnictwa Sportowego (ZSLS), podporz\u0105dkowane uprzednio Ministerstwu Komunikacji, a zajmowa\u0142y si\u0119 produkcj\u0105 szybowc\u00f3w oraz remontami samolot\u00f3w i szybowc\u00f3w nale\u017c\u0105cych do Aeroklubu PRL. Do ZSLS nale\u017ca\u0142y zak\u0142ady: Szybowcowy Zak\u0142ad Do\u015bwiadczalny (SZD) w Bielsku Bia\u0142ej, ZSLS Nr 2 w Je\u017cowie ko\u0142o Jeleniej G\u00f3ry, ZSLS Nr 3 w Poznaniu, ZSLS Nr 4 we Wroc\u0142awiu, ZSLS Nr 5 w Kro\u015bnie. Zak\u0142ady w Kro\u015bnie i w Poznaniu w 1961 roku, zosta\u0142y przemianowane na WSK i zaj\u0119\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie produkcj\u0105 pomocnicz\u0105. Trzy pozosta\u0142e firmy: Bielsko Bia\u0142a, Wroc\u0142aw i Je\u017c\u00f3w sta\u0142y si\u0119 jedn\u0105 firm\u0105 pod szyldem Zak\u0142ady Szybowcowe PZL Bielsko Bia\u0142a, a nieco p\u00f3\u017aniej Przedsi\u0119biorstwo Do\u015bwiadczalno-Produkcyjne Szybownictwa PZL Bielsko Bia\u0142a.<\/p>\n
W 1965 roku, Zjednoczenie Przemys\u0142u Lotniczego przyj\u0119\u0142o do swoich struktur wytw\u00f3rnie silnik\u00f3w wysokopr\u0119\u017cnych: Zak\u0142ad im. Marcelego Nowotki w Warszawie, Wytw\u00f3rni\u0119 Silnik\u00f3w Wysokopr\u0119\u017cnych w Andrychowie oraz dwa zak\u0142ady produkcji pomocniczej. Nieco p\u00f3\u017aniej do Zjednoczenia w\u0142\u0105czono Instytut Lotnictwa i Biuro Projekt\u00f3w Inwestycyjnych.<\/p>\n
Od 1973 roku, Zjednoczenie Przemys\u0142u Lotniczego u\u017cyw\u0142o symbolu PZL. By\u0142o to zwi\u0105zane z cz\u0119\u015bciowym otwarciem PRL na Wolny \u015awiat. Dodatkowo od 1975 roku, wszystkie zak\u0142ady zjednoczenia przyj\u0119\u0142y znak PZL, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 symbolem Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego. Na potrzeby handlu i promocji Polskich wyrob\u00f3w lotniczych utworzono przedsi\u0119biorstwo handlu Zagranicznego Przemys\u0142u Lotniczego PEZETEL.<\/p>\n
Od 1978 roku, zjednoczenie u\u017cywa\u0142o nazwy Zjednoczenie Przemys\u0142u Lotniczego i Silnikowego. Mia\u0142o w swoich strukturach 19 wytw\u00f3rni w tym 13 lotniczych. Zatrudnia\u0142o oko\u0142o 100 000 pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Instytut Lotnictwa<\/h3>\n
Pierwsza lotnicza plac\u00f3wka naukowo-badawcz\u0105 w Polsce by\u0142a utworzona w 1921 roku i nazywa\u0142a si\u0119 Wojskowa Centrala Bada\u0144 Lotniczych. W sierpniu 1926 roku, plac\u00f3wka zosta\u0142a przekszta\u0142cona w Instytut Bada\u0144 Technicznych Lotnictwa, kt\u00f3ry z kolei w sierpniu 1936 roku, zmieni\u0142 nazw\u0119 na Instytut Techniczny Lotnictwa. Plac\u00f3wka ta bada\u0142a i opiniowa\u0142a samoloty, silniki lotnicze i wyposa\u017cenie lotnicze. Plac\u00f3wka by\u0142a zlokalizowana przy Lotnisku Mokot\u00f3w. Jej budynki uleg\u0142y ca\u0142kowitemu zniszczeniu w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n
W 1945 roku, Instytut Techniczny Lotnictwa samorzutnie wznowi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Zosta\u0142 ulokowany w obiektach na warszawskim Ok\u0119ciu. Po reorganizacji, g\u0142\u00f3wnie kadrowej, zmieniono nazw\u0119 na G\u0142\u00f3wny Instytut Lotnictwa, a od 1952 roku, nosi nazw\u0119 Instytut Lotnictwa i tak jest do chwili obecnej (2020 rok).<\/p>\n
Instytut Lotnictwa prowadzi\u0142 prace badawcze w zakresie: aerodynamiki, wytrzyma\u0142o\u015bci konstrukcji lotniczych, pr\u00f3by w locie, silnik\u00f3w lotniczych, wyposa\u017cenia i osprz\u0119tu lotniczego oraz materia\u0142\u00f3w lotniczych. Ju\u017c w 70-latach instytut dysponowa\u0142 czterema tunelami aerodynamicznymi. By\u0142o kilka stanowisk hamowni silnik\u00f3w i inne pracownie.<\/p>\n
W latach 50-tych, IL zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie samolotami kt\u00f3re budowano w Polsce na podstawie licencji z CCCP. By\u0142y to samoloty my\u015bliwskie rodziny MiG-15 \/ Lim-1 oraz dwup\u0142atowiec Po-2 \/ CSS-13.<\/p>\n
W biurach konstrukcyjnych IL zaprojektowano \u015bmig\u0142owce B\u017b-1 GIL (1950r., Bronis\u0142aw \u017burakowski), B\u017b-4 \u017buk (1958r., Bronis\u0142aw \u017burakowski), JK-1 Trzmiel (1957r., Jerzego Kotli\u0144skiego; uskrzydlona wersje \u015bmig\u0142owca SM-1), konstrukcje Tadeusza So\u0142tyka (w tym projekt wst\u0119pny TS-11 Iskra), samolot pasa\u017cerski MD-12, samolot do\u015bwiadczalny LALA-1 (1972r., przer\u00f3bka An-2 na potrzeby samolotu rolniczego Belphegor – Belfegor). W IL badano wszystkie szybowce produkowane seryjnie w Polsce.<\/p>\n
Instytut Lotnictwa prowadzi\u0142 szerokie badania nad silnikami pulsacyjnymi i strumieniowymi. Badania te oko\u0142o 1960r., zosta\u0142y ca\u0142kowicie wstrzymane. Pozosta\u0142o\u015bci po tych pracach mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy\u017cynach. IL przeprowadzi\u0142 badania silnik\u00f3w lotniczych. T\u0142okowe WN-3 o mocy 242 kW (330 KM), WN-4 o mocy 220 kW (300 KM), Turboodrzutowe SO-1, SO-3, Rakiet meteorologicznych Meteor 1, 2, 3.<\/p>\n
Kolejne lata dzia\u0142alno\u015bci Instytutu Lotnictwa, to przede wszystkim praca nad programem stworzenia samolotu szkolno-bojowego, czego efektem by\u0142 projekt samolotu PZL I-22 Iryda. W instytucie zaprojektowano te\u017c czteromiejscowy, kompozytowy samolot I-23 Manager, dwumiejscowy samolot szkolny I-25 As, dwumiejscowy \u015bmig\u0142owiec szkolno-patrolowy IS-2 oraz poduszkowiec patrolowo-ratunkowy PRP-560 Ranger.<\/p>\n
WSK PZL Warszawa II, WSK Groch\u00f3w.<\/h3>\n
WSK PZL Warszawa II to nieistniej\u0105cy zak\u0142ad, kt\u00f3ry produkowa\u0142 osprz\u0119t lotniczy i zaawansowane podzespo\u0142y techniki wojskowej. Z pocz\u0105tkiem 50-lat dynamicznie rozwijaj\u0105cy si\u0119 przemys\u0142 lotniczy, produkuj\u0105cy samoloty bojowe na potrzeby Wojska Polskiego, potrzebowa\u0142 nowego zak\u0142adu, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142by si\u0119 produkcji osprz\u0119tu lotniczego, tak zwanej awioniki. Na lokalizacj\u0119 nowego zak\u0142adu wybrano Warszaw\u0119 z uwagi na mo\u017cliwo\u015bci wsparcia technicznego przez Politechnik\u0119 Warszawsk\u0105 i Instytut Lotnictwa. St\u0105d te\u017c wywodzi\u0142y si\u0119 tradycje w zakresie mechaniki precyzyjnej si\u0119gaj\u0105ce okresu mi\u0119dzywojennego i dzia\u0142aj\u0105cych w\u00f3wczas zak\u0142ad\u00f3w: Gerlach i Wytw\u00f3rni Instrument\u00f3w Precyzyjnych, kt\u00f3re specjalizowa\u0142y si\u0119 w produkcji osprz\u0119tu dla potrzeby \u00f3wcze\u015bnie rozwijaj\u0105cego si\u0119 przemys\u0142u lotniczego. Nie wybudowano nowego obiektu, a zak\u0142ad umieszczono na Pradze przy ulicy Podskarbi\u0144skiej 32\/34 w istniej\u0105cych tam budynkach.<\/p>\n
Jako pocz\u0105tek zak\u0142ad\u00f3w WSK PZL Warszawa II przyjmuje si\u0119 dzie\u0144 16.02.1952r., kiedy to zarz\u0105dzeniem Ministra Przemys\u0142u Ci\u0119\u017ckiego powsta\u0142a nowa firma w oparciu o istniej\u0105ce pozosta\u0142o\u015bci trzech s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 niewielkich fabryk na ulicy Podskarbi\u0144skiej, to jest; Fabryki D\u017awig\u00f3w – Braci Jenike, Zak\u0142ad\u00f3w Mechanicznych \u015awit – A. Helwiga oraz Fabryki Karoserii Samochodowych Grecynger i Syn.<\/p>\n
\u015arodki na uruchomienie zak\u0142adu by\u0142y niewielkie. Co prawda II wojna \u015bwiatowa nie zniszczy\u0142a budynk\u00f3w, ale zaraza germa\u0144ska wycofuj\u0105c si\u0119 z Warszawy ograbi\u0142a zak\u0142ady ze wszystkich maszyn i urz\u0105dze\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w nowej firmy stanowili pracownicy PZL Ok\u0119cie.<\/p>\n
Pierwszymi wyrobami by\u0142y przyrz\u0105dy membranowe. Stosunkowo szybko opanowano produkcj\u0119 podstawowych element\u00f3w tych przyrz\u0105d\u00f3w, czyli mieszki i membrany, potocznie zwane elementami spr\u0119\u017cystymi. Asortyment wyrob\u00f3w zwi\u0119ksza\u0142 si\u0119. Wyroby montowano w zak\u0142adach buduj\u0105cych samoloty w Polsce, ale tak\u017ce w innych krajach RWPG.<\/p>\n
Zak\u0142ad rozwija\u0142 si\u0119. Jeszcze w 1952r., kolejne oddzia\u0142y zak\u0142adu uruchomiono w odleg\u0142ych zaledwie o oko\u0142o 500 m obiektach na tzw. Kamionek przy ulicy Grochowskiej 306\/310. Dawne zak\u0142ady Braci Borkowskich przy ulicy Grochowskiej. Zak\u0142ad w 1959r., otrzyma\u0142 nazw\u0119 WSK Groch\u00f3w.<\/p>\n
Warto wspomnie\u0107, \u017ce zak\u0142ad przy ulicy Grochowskiej ju\u017c w 1945r., podj\u0105\u0142 si\u0119 produkcji drobnych wyrob\u00f3w gospodarstwa domowego; piecyki elektryczne, grza\u0142ki elektryczne, \u017celazka elektryczne. Szybko zosta\u0142 upa\u0144stwowiony i otrzyma\u0142 stosownie do produkcji nazw\u0119; Zak\u0142ady Wytw\u00f3rcze Urz\u0105dze\u0144 i Aparatury Grzejnej, kt\u00f3ra to nazwa utrzyma\u0142a si\u0119 do 1959r., mimo \u017ce ju\u017c w 1952r., produkowa\u0142a inne wyroby na potrzeby wojska. W\u015br\u00f3d pierwszych wyrob\u00f3w by\u0142y; elektryczne przetwornice lotnicze, busole lotnicze, sztuczne horyzonty. Uruchomienie tej produkcji spowodowa\u0142o ca\u0142kowite wyeliminowanie z produkcji dotychczas wykonywanych wyrob\u00f3w elektrotechnicznych i specjalizacj\u0105 zak\u0142adu sta\u0142 si\u0119 osprz\u0119t awioniczny dla lotnictwa. W 1959r., uruchomiono produkcj\u0119 precyzyjnej awioniki jak\u0105 jest busola giroskopowa. By\u0142 to du\u017cy post\u0119p w rozwoju technicznym zak\u0142adu.<\/p>\n
W 1960r., rozebrano pi\u0119trowy, drewniany budynek mieszkalny, wzniesiony jeszcze za czas\u00f3w Braci Borkowskich. W jego miejscu postawiono now\u0105 hal\u0119 produkcyjn\u0105. Budowla okaza\u0142a si\u0119 konstrukcyjnie s\u0142aba i ju\u017c w 1962r., musiano za\u0142o\u017cy\u0107 wzmacniaj\u0105ce ankry.<\/p>\n
Firma dzia\u0142aj\u0105ca w dw\u00f3ch zak\u0142adach zwi\u0119ksza\u0142a sw\u00f3j asortyment wyrob\u00f3w. Zacz\u0119to produkowa\u0107 okablowanie samolot\u00f3w (wi\u0105zki przewod\u00f3w elektrycznych z odpowiednimi gniazdkami i wtyczkami).<\/p>\n
Z pocz\u0105tkiem 60-lat, nast\u0105pi\u0142 spadek ilo\u015bci produkowanej awioniki z uwagi na zako\u0144czenie produkcji samolot\u00f3w Lim-1\/2\/5\/6. Jednak osi\u0105gni\u0119ty wysoki poziom techniczny pozwoli\u0142 zak\u0142adowi na podjecie budowy innych wyrob\u00f3w techniki na potrzeby broni pancernej i rakietowej. W WSK Groch\u00f3w rozpocz\u0119to produkcj\u0119 system\u00f3w stabilizacji lufy dzia\u0142 czo\u0142gu T-55. Tak rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres produkcji urz\u0105dze\u0144 giroskopowych o dw\u00f3ch i trzech stopniach swobody z wyj\u015bciami elektrycznymi. Kolejnymi wyrobami by\u0142y mi\u0119dzy innymi systemy zdalnego sterowania wyrzutni pocisk\u00f3w rakietowych klasy woda-woda dla Marynarki Wojennej, kt\u00f3re zamontowano na okr\u0119tach budowanych przez Polskie stocznie. W 1964r., opracowano i rozpocz\u0119to produkcj\u0119 system\u00f3w sterowania i automatycznego sterowania (autopilot) dla statk\u00f3w i okr\u0119t\u00f3w budowanych w Polskich stoczniach. Nast\u0119pnie urz\u0105dzenia te eksportowano. Wyeksportowano oko\u0142o 1 500 zestaw\u00f3w o warto\u015bci oko\u0142o 15 000 000 $. Systemy te otrzymywa\u0142y certyfikaty w r\u00f3\u017cnych krajach. Ju\u017c pierwszy model TS-1 zosta\u0142 okre\u015blony przez inspektora Lloyd’s Register of Shipping jako urz\u0105dzenie klasy \u015bwiatowej.<\/p>\n
Z pocz\u0105tkiem 70-lat w wyrobach zacz\u0119to stosowa\u0107 wysokie technologie w postaci uk\u0142ad\u00f3w scalonych, a w 80-latach mikroprocesor\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym wyrobem by\u0142y nadal systemy automatycznego sterowania (autopiloty) montowane na statkach i okr\u0119tach. W po\u0142owie 80-lat opracowano dla marynarki wojennej cyfrowe autopiloty trajektorii TRAJEKTORIA 207, kt\u00f3re dzia\u0142a w czasie rzeczywistym (on-line).<\/p>\n
Od 1962r., w zak\u0142adzie zanotowano powstanie nowej specjalizacji \u2013 uk\u0142ady sterowania pocisk\u00f3w rakietowych przeciwpancernych i przeciwlotniczych. Produkowano zespo\u0142y sterowania do pocisk\u00f3w rakietowych przeciwpancernych typu Trzmiel i Malutka, do pocisk\u00f3w rakietowych klasy powietrze – powietrze typu Krab, wzorowanych na k.p.r. Sidewinder, a tak\u017ce do pocisk\u00f3w rakietowych przeciwlotniczych Strza\u0142a -1 i Strza\u0142a-2 M. W 90-latach produkowano zespo\u0142y sterowania pocisk\u00f3w przeciwlotniczej broni Grom.<\/p>\n
W 1964r., do zak\u0142ad\u00f3w WSK Warszawa II przy\u0142\u0105czono Fabryk\u0119 Sprz\u0119tu ratunkowego na Woli, gdzie mi\u0119dzy innymi opracowano konstrukcj\u0119 i uruchomiono produkcj\u0119 maski przeciwgazowej \u201eHermes\u201d a tak\u017ce produkcj\u0119 spr\u0119\u017cyn o wysokiej jako\u015bci do silnik\u00f3w wysokopr\u0119\u017cnych.<\/p>\n
Oba zak\u0142ady (Groch\u00f3w i Podskarbi\u0144ski) mimo \u017ce \u015bcis\u0142e ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142y i produkowa\u0142y ten sam asortyment to by\u0142y osobnymi podmiotami gospodarczymi. Ten stan nale\u017ca\u0142o zmieni\u0107. W dniu 28.12.1965r., ukaza\u0142y si\u0119 odpowiednie zarz\u0105dzenia; Ministerstwa Przemys\u0142u Maszynowego i Zjednoczenia Przemys\u0142u Lotniczego. Tak powsta\u0142o jedno przedsi\u0119biorstwo specjalizuj\u0105ce si\u0119 w osprz\u0119cie lotniczym. Oficjalne po\u0142\u0105czenie WSK Warszawa II z WSK Groch\u00f3w nast\u0105pi\u0142o w dniu 1.01.1966r.. Po\u0142\u0105czone przedsi\u0119biorstwo utrzyma\u0142o nazw\u0119 WSK Warszawa II. W 1970r., przedsi\u0119biorstwo zmienia nazw\u0119 na Wytw\u00f3rni\u0119 Sprz\u0119tu Komunikacyjnego Delta – Warszawa II. Kolejna zmiana w nazwie WSK nast\u0105pi\u0142a w dniu 14.01.1975r., kiedy to w miejsce Delta wprowadzono wyr\u00f3\u017cnik PZL.<\/p>\n
W 1977r., pojawi\u0142y si\u0119 plany ca\u0142kowitej przebudowy zak\u0142adu przy Podskarbi\u0144skiej. W miejscu dawej zabudowy mia\u0142 powsta\u0107 budynek biurowy oraz nowe hale produkcyjne. W tym okresie otynkowano r\u00f3wnie\u017c wzmacnian\u0105 hal\u0119 w zak\u0142adzie przy Grochowskiej.<\/p>\n
Trzeba wspomnie\u0107, \u017ce w czasie PRL zak\u0142ad kilkukrotnie zmienia\u0142 nazw\u0119, w zale\u017cno\u015bci od przyleg\u0142o\u015bci do danego resortu. Generalnie by\u0142a to Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego WARSZAWA II, kt\u00f3ra po przemianach spo\u0142eczno-gospodarczych, w dniu 26.10.1994r., sta\u0142a si\u0119 sp\u00f3\u0142k\u0105 akcyjn\u0105.<\/p>\n
90-lata to trudny okres dla Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego. Likwidacja wielu ga\u0142\u0119zi przemys\u0142y odbi\u0142a si\u0119 tak\u017ce negatywnie na PZL Warszawa II SA. Niewykorzystywane pomieszczenia i hale by\u0142y coraz cz\u0119\u015bciej wynajmowane przez drobne firmy zewn\u0119trzne.<\/p>\n
W 2002r., sp\u00f3\u0142ka wesz\u0142a w sk\u0142ad Grupy Kapita\u0142owej Bumar, jako podmiot zale\u017cny. W tym czasie by\u0142a zak\u0142adem mechaniki precyzyjnej, kt\u00f3ry mia\u0142 zdolno\u015b\u0107 produkowania oko\u0142o 300 r\u00f3\u017cnych wyrob\u00f3w.<\/p>\n
W dniu 1.06.2012r., nast\u0105pi\u0142a konsolidacja, Bumar Amunicja S.A. z siedzib\u0105 w Skar\u017cysku-Kamiennej (ul Legion\u00f3w 122, 26-111 Skar\u017cysko-Kamienna) z Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego PZL-WARSZAWA II S.A. w Warszawie, kt\u00f3ra przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w oddzia\u0142 Bumar Amunicja S.A. Oddzia\u0142 WSK PZL-WARSZAWA II w Warszawie. (Bumar Amunicja Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna Oddzia\u0142 WSK \u201ePZL-WARSZAWA II\u201d w Warszawie ul Grochowska 306\/308.)<\/p>\n
PZL Hydral<\/h3>\n
Zak\u0142ady zosta\u0142y zbudowane w germanii podczas II wojny \u015bwiatowej, w okresie 1940r.-1942r., na Psim Polu na przedmie\u015bciach Wroc\u0142awia. Fabryka by\u0142a budowana przez koncern Rheinmetall \u2013 Borsig, r\u0119koma robotnik\u00f3w przymusowych. Zak\u0142ad powsta\u0142 na potrzeby wojenne. Produkowano tutaj amunicj\u0119 do broni strzeleckiej, zapalniki do bomb oraz r\u00f3\u017cne wyposa\u017cenie do wojskowych samolot\u00f3w. Do zako\u0144czenia dzia\u0142a\u0144 wojennych Wroc\u0142aw nie zosta\u0142 zdobyty przez \u017co\u0142dak\u00f3w pa\u0144stwa moskiewskiego. Resztki zarazy germa\u0144skiej wycofa\u0142y si\u0119 z twierdzy Wroc\u0142aw. Przypomn\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Wroc\u0142awia, ju\u017c zim\u0105 wyruszy\u0142a w 200-kilometrowym marszu do Drezna, przy bardzo du\u017cym mrozie. Wroc\u0142aw zosta\u0142 zaj\u0119ty przez kacap\u00f3w. W maju 1945r., zak\u0142ad zosta\u0142 zaj\u0119ty przez NKWD. W dniu 12.05.1946r., zak\u0142ad zosta\u0142 przekazany Polskiej administracji komunistycznej. Infrastruktura zak\u0142adu nie by\u0142a zniszczona, bo o zak\u0142ad nie toczy\u0142y si\u0119 walki. Jednak ca\u0142e jego wyposa\u017cenie zosta\u0142o wywiezione do moskwy lub zniszczone.<\/p>\n
W pierwszym okresie nale\u017ca\u0142o dokona\u0107 napraw obrabiarek kt\u00f3re pozosta\u0142y na miejscu. Rozpocz\u0119to produkcj\u0119 cz\u0119\u015bci zamiennych do: maszyn w\u0142\u00f3kienniczych w \u0141odzi i maszyn g\u00f3rniczych na \u015al\u0105sku. Podj\u0119to produkcj\u0119 obrabiarek, silnik\u00f3w spalinowych do \u0142odzi i rower\u00f3w.<\/p>\n
W dniu 1.01.1947r., zak\u0142ad otrzyma\u0142 nazw\u0119 Fabryka Silnik\u00f3w Nr 3 Pa\u0144stwowych Zak\u0142ad\u00f3w Lotniczych \u201eFASIL\u201d W 1951r., zak\u0142ad przyjmuje nazw\u0119 WSK Wroc\u0142aw. Zaczyna w\u00f3wczas produkowa\u0107 podzespo\u0142y dla samolot\u00f3w, a od 1963r., silniki lotnicze. Opr\u00f3cz tego produkuje pompy olejowe z\u0119bate i t\u0142okowe. Od 1957r., produkuje tak\u017ce przewody ci\u015bnieniowe sztywne i gi\u0119tkie (elastyczne). Te wyroby staj\u0105 si\u0119 specjalno\u015bci\u0105 zak\u0142adu.<\/p>\n
W 1969r., zak\u0142ad zmienia nazw\u0119 na Kombinat Typowych Element\u00f3w Hydrauliki Si\u0142owni DELTA \u2013 HYDRAL, a w 1974r., Kombinat PZL HYDRAL. W 70-latach zak\u0142ad jest g\u0142\u00f3wnym dostawc\u0105 si\u0142owej hydrauliki dla ca\u0142ego Polskiego przemys\u0142u. Jego wyroby s\u0105 eksportowane do kraj\u00f3w RWPG. Kombinat zatrudnia oko\u0142o 5 000 pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Po przemianach spo\u0142eczno-gospodarczych zak\u0142ad zaczyna chyli\u0107 si\u0119 ku upadkowi. Na niewiele si\u0119 zda\u0142o stworzenie sp\u00f3\u0142ki akcyjnej w 1993r.<\/p>\n
W pierwszych latach XXI wieku z roku na rok by\u0142o coraz gorzej. Zak\u0142ad nie otrzymywa\u0142 zam\u00f3wie\u0144. Zam\u00f3wienia dostawa\u0142a sp\u00f3\u0142ka c\u00f3rka PZL Wroc\u0142aw SA, kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a si\u0119 tak\u017ce przy ulicy Bierutowskiej, ale Nr 71 A. Brak by\u0142o bie\u017c\u0105cego finansowania. Warunki pracy i p\u0142acy ulega\u0142y pogorszeniu. Firm\u0119 dobi\u0142a decyzja resortu obrony narodowej, kt\u00f3rym w tym czasie kierowa\u0142 Bogdan Kich (lekarz psychiatra), o zmniejszeniu wydatk\u00f3w na zam\u00f3wienia. Zwi\u0105zkowcy prosili ministra skarbu o prywatyzacj\u0119 i zgodzili si\u0119 na ograniczenie czasu pracy. \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d godzi\u0142a si\u0119 na zmniejszenie czasu pracy z pi\u0119ciu do czterech dni. W zamian za zachowanie wszystkich 550 stanowisk pracy, bo m\u00f3wiono ju\u017c o zwolnieniu minimum 180 pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Do 2008r., przedsi\u0119biorstwo PZL Hydral SA specjalizowa\u0142o si\u0119 w zakresie hydrauliki lotniczej dla cel\u00f3w cywilnych i wojskowych oraz us\u0142ugach powi\u0105zanych. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 t\u0119 stopniowo przejmowa\u0142a jego sp\u00f3\u0142ka zale\u017cna, PZL Wroc\u0142aw SA., a Kombinat PZL Hydral SA zosta\u0142 postawiony w stan upad\u0142o\u015bci. Zak\u0142ad planowano zrestrukturyzowa\u0107 i wspom\u00f3c kwot\u0105 150 milion\u00f3w z\u0142otych. Jednak Komisja Europejska wszcz\u0119\u0142a post\u0119powanie wyja\u015bniaj\u0105ce w sprawie pomocy pa\u0144stwa na rzecz PZL Hydral. Komisja o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce plan restrukturyzacji firmy i pomoc finansowa w wysoko\u015bci 150 milion\u00f3w z\u0142otych (36 mln euro) narusza unijne zasady pomocy pa\u0144stwa. W zwi\u0105zku z tym, strona Polska przedstawi\u0142a nowy plan (2010r.) w kt\u00f3rym prywatny inwestor (czytaj firma z Zachodu) nab\u0119dzie to co po PZL Hydral zosta\u0142o. Po przej\u0119ciu inwestor zainwestuje dodatkowo 65 milion\u00f3w z\u0142otych (16 mln euro). Komisja Europejska po raz kolejny oceni\u0142a plan i uzna\u0142a, \u017ce restrukturyzacja ta nie stanowi pomocy pa\u0144stwa, poniewa\u017c jej finansowanie odbywa si\u0119 na warunkach rynkowych. Komisja podkre\u015bli\u0142a, \u017ce istotnym jest fakt znalezienia si\u0119 inwestora strategicznego. W\u00f3wczas liczono, \u017ce kt\u00f3ra\u015b z germa\u0144skich firm lub firma zza Wielkiej Wody kupi upad\u0142y zak\u0142ad. Ale sta\u0142o si\u0119 jeszcze inaczej. Inwestor zagraniczny kupi\u0142 PZL Wroc\u0142aw (ul Bierutowska 71 A) z jego produkcj\u0105 i pracownikami, zainwestowa\u0142 wspomniane 65 mil z\u0142otych (16 mil euro), w\u0142\u0105czy\u0142 firm\u0119 do swoich operacji mi\u0119dzynarodowych, a PZL Hydral uleg\u0142 likwidacji. W grudniu 2010r., Yankeska firma Hamilton Sundstrand kupi\u0142a PZL Wroc\u0142aw. Umow\u0119 w Warszawie podpisali przedstawiciele firmy Hamilton Sundstrand Corporation (HSC) i Agencji Rozwoju Przemys\u0142u (ARM). Po pi\u0119ciu latach zatrudnienie mia\u0142o by wzrosn\u0105\u0107 o 350 os\u00f3b. Hamilton Sundstrand Corporation (HSC) to firma globalna, kt\u00f3ra w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata wytwarza dla samolot\u00f3w mi\u0119dzy innymi systemy wentylacyjne, klimatyzacyjne, kontrolne i paliwowe. Jej produkty s\u0105 montowane mi\u0119dzy innymi w Airbusie A 380 czy Boeing 787. Strategia firmy na najbli\u017csze lata to w\u0142a\u015bnie przejmowanie dzia\u0142aj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n
W 2011r., zak\u0142ad HSC Wroc\u0142aw mia\u0142 plan wdro\u017cenia 15 nowych linii produkcyjnych. W ten spos\u00f3b wymieniony by zosta\u0142 ca\u0142y park maszynowy. Obrabiarki mia\u0142y by\u0107 sterowane numerycznie. Wprowadzono by nowe technologie, co pozwoli\u0142oby na wprowadzenie nowego asortymentu wyrob\u00f3w. Pierwsz\u0105 lini\u0105 by\u0142a linia do produkcji aluminiowych korpus\u00f3w element\u00f3w hydrauliki. W planie nowego w\u0142a\u015bciciela by\u0142o uruchomienie centrum in\u017cynieryjnego, w kt\u00f3rym pracownicy HSC Wroc\u0142aw wsp\u00f3lnie z uczelniami (Politechnika Wroc\u0142awsk\u0105) i lotniczymi instytutami b\u0119d\u0105 opracowywa\u0107, testowa\u0107 i wdra\u017ca\u0107 do produkcji nowe innowacyjne produkty. Prac\u0119 znajdzie tam a\u017c 300 in\u017cynier\u00f3w.<\/p>\n
W 2012r., teren dawnej fabryki PZL Hydral wygl\u0105da\u0142 \u017ca\u0142osne. Trudno by\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce by\u0142 tu jeden z najwa\u017cniejszych zak\u0142ad\u00f3w w Polsce. Budynki by\u0142y opuszczone i zdewastowane. W 2013r., rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces rewitalizacji dawnej fabryki PZL Hydral, kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ulicy Bierutowskiej 57-59 na wroc\u0142awskim Psim Polu. W budynkach b\u0119d\u0105 mie\u015bci\u0107 si\u0119 biura do wynaj\u0119cia. Ca\u0142y program nazwano Wroc\u0142awski Park Biznesu 3 i obejmuje kilka budynk\u00f3w, z kt\u00f3rych najwi\u0119kszy to 5-kondygnacyjny biurowiec o powierzchni 30 000 m2. Najwi\u0119ksze pomieszczenia b\u0119d\u0105 mia\u0142y powierzchni\u0119 1 000 m2. Na ternie Parku zaplanowanych zosta\u0142o 587 miejsc parkingowych. Inwestorem by\u0142a firma Devco.<\/p>\n
PZL WSK Ok\u0119cie 1960r.-2015r.<\/h3>\n
W 1961r., w WSK Ok\u0119cie prowadzono prace nad kolejnym silnikiem rodziny WN. Tym razem by\u0142a to konstrukcja oznaczona WN-6. By\u0142 to p\u0142aski cztero- lub sze\u015bcio-cylindrowy silnik ch\u0142odzony powietrzem. Silnik og\u00f3lnie by\u0142 udan\u0105 konstrukcj\u0105, cho\u0107 wymaga\u0142 dopracowania. Jednak produkcji seryjnej nie uruchomiono. By\u0142 to ostatni silnik lotniczy opracowany w Warszawie.<\/p>\n
Z pocz\u0105tkiem 60-lat Polscy in\u017cynierowie rozpocz\u0119li prace nad samolotem zdolnym zast\u0105pi\u0107 konstrukcje rodziny Jak-12 \/ PZL-101 Gawron. W jej wyniku powsta\u0142a konstrukcja oznaczona PZL-104 Wilga, kt\u00f3ra w 1963r., wchodzi do produkcji seryjnej. Od 1965r., jest produkowana ulepszona wersja PZL-104 Wilga 3, a od 1967r., wersja PZL-104 Wilga 35.<\/p>\n
W 1973r., zosta\u0142 oblatany samolot rolniczy PZL-106 Kruk, kt\u00f3ry w 1976r., wszed\u0142 do produkcji seryjnej.<\/p>\n
PZL Ok\u0119cie w tym czasie specjalizowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce w produkcji \u015bmigie\u0142 drewnianych, laminowanych i metalowych. W 60-latach produkowano dodatkowo narty i p\u0142ywaki dla samolot\u00f3w oraz powierzchnie sterowe dla samolot\u00f3w budowanych w innych Polskich zak\u0142adach.<\/p>\n
Rozw\u00f3j samolot\u00f3w rolniczych spowodowa\u0142, \u017ce przy WSK PZL Ok\u0119cie w 1972r., zorganizowano Zak\u0142ad Us\u0142ug Agrolotniczych (ZUA). Zak\u0142ad z du\u017cym powodzeniem prowadzi\u0142 prace agrolotnicze w kraju i za granic\u0105, w tym w Afryce.<\/p>\n
W 1976r., zak\u0142ady lotnicze, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 na terenie Warszawy po\u0142\u0105czono w Centrum Naukowo-Produkcyjne Samolot\u00f3w Lekkich PZL Warszawa. Firma skupi\u0142a: PZL Ok\u0119cie zak\u0142ad produkcji seryjnej, PZL Ok\u0119cie zak\u0142ad do\u015bwiadczalny, Instytut Lotnictwa, Zak\u0142ad Us\u0142ug Agrolotniczych.<\/p>\n
W 1978r., w PZL Ok\u0119cie rozpocz\u0119to produkcj\u0119 samolot\u00f3w PZL-110 Koliber na podstawie licencji samolot\u00f3w szkolno-sportowych Socata Rallye.<\/p>\n
W styczniu 1977r., w PEZETEL zawar\u0142o umow\u0119 kooperacyjno-licencyjn\u0105 na budow\u0119 samolot\u00f3w Seneca II produkowanych w USA. W jej wyniku w Warszawie przeprowadzono testy samolot\u00f3w i przeanalizowano mo\u017cliwo\u015bci produkcji w Polsce. W rezultacie w 1979r., w PZL Mielec rozpocz\u0119to budow\u0119 tych samolot\u00f3w, pod oznaczeniem PZL-Mielec M-20 Mewa.<\/p>\n
W 80-latach, w wyniku wprowadzenia stanu wojennego przez genera\u0142a komunist\u0119 Wojciecha Jaruzelskiego, nast\u0105pi\u0142a jeszcze wi\u0119ksza zapa\u015b\u0107 gospodarcza. Wiele program\u00f3w lotniczych zawieszono, a p\u00f3\u017aniej zlikwidowano. Dodatkowo, Polska gospodarka nie by\u0142a w stanie wykorzysta\u0107 efekt\u00f3w tych program\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y uruchomione w 70-latach. Przy centralnie sterowanej gospodarce zapa\u015b\u0107 musia\u0142a si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0107. Polski Przemys\u0142 Lotniczy na nowo skupi\u0142 si\u0119 na rozwoju zbroje\u0144. W tym okresie Polskie Wojsko wprowadzi\u0142o do uzbrojenia ponad 200 nowych samolot\u00f3w bojowych: MiG-21 bis, MiG-23, Su-22. Du\u017co zakupiono tak\u017ce \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Nie wspominaj\u0105c o innych rodzajach broni.<\/p>\n
Dlatego w PZL Ok\u0119cie utrzyma\u0142y si\u0119 zaledwie dwa programy. Pierwszym by\u0142 PZL-130 Orlik, kt\u00f3ry pierwszy lot wykona\u0142 w dniu 12.10.1984r. Konstrukcja trafi\u0142a na uzbrojenie i nadal jest rozwijana.<\/p>\n
Drugim by\u0142 program samolotu szkolno-bojowego PZL I-22 Iryda. Niedosz\u0142y nast\u0119pca szkolno-treningowej TS-11 Iskra. Pierwszy lot 5.03.1985r. Produkcj\u0119 seryjn\u0105 rozpocz\u0119to w PZL Mielec, ale kilkana\u015bcie zbudowanych samolot\u00f3w zamiast do Polskiego wojska trafi\u0142o do muze\u00f3w lub poci\u0119to na z\u0142om.<\/p>\n
Po 1989r., zak\u0142ady powr\u00f3ci\u0142y do tradycyjnej nazwy: PZL "Warszawa-Ok\u0119cie", od 1995r., PZL "Warszawa-Ok\u0119cie" S.A.<\/p>\n
W 80-tych i 90-tych latach powsta\u0142o kilka projekt\u00f3w sygnowanych przez PZL. Niestety, \u017cadne z nich nie uzyska\u0142 wsparcia i w najlepszym razie pozosta\u0142 w formie modeli i makiet. Do ciekawych propozycji nale\u017ca\u0142a nowa wersja samolotu An-2 z 1985r. W pierwszej fazie mia\u0142 powsta\u0107 samolot An-2 T \/ An-3, czyli samolot wyposa\u017cony w silnik turbo\u015bmig\u0142owy TWD-20. Taki samolot zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c opracowany w CCCP. W drugim etapie mia\u0142 powsta\u0107 samolot An-3 M, ze skrzyd\u0142ami i usterzeniem poziomym od samolotu PZL-106 B Kruk. Dodatkowo rozpatrywano r\u00f3\u017cne warianty kad\u0142uba. Brano pod uwag\u0119 powstanie wersji rolniczej. Problem w tym, \u017ce w tym czasie w PZL Mielec trwa\u0142a ju\u017c produkcja samolotu An-28 \/ M-28 i za\u0142amie wschodniego rynku postawi\u0142o zak\u0142ad w bardzo trudnej sytuacji. Na szcz\u0119\u015bcie Polskie Wojsko by\u0142o zainteresowane samolotem M-28, wi\u0119c produkcj\u0119 uda\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107. An-3 M by\u0142by konkurentem.<\/p>\n
Je\u015bli jeste\u015bmy przy samolotach rolniczych to by\u0142 program samolotu PZL-126 Mr\u00f3wka, kt\u00f3rego prototyp oblatano w dniu 20.04.1990r. Samolot nie znalaz\u0142 klient\u00f3w, z uwagi na nieprzyj\u0119cia koncepcji mikro samolot\u00f3w rolniczych.<\/p>\n
Ostatnim projektem samolotu rolniczego by\u0142 PZL-107 Kaczor z 1990r.<\/p>\n
By\u0142y tak\u017ce dwa projekty samolot\u00f3w ga\u015bniczych: PZL-140 Forestdefender (1989r., amfibia przeciwpo\u017carowa), PZL-240 Pelikan (1995r., samolot ga\u015bniczy).<\/p>\n
Bardzo nag\u0142o\u015bniony by\u0142 program samolotu szturmowego PZL-230 Skorpion (1994r.) i jego inne wersje: Pirania, Kobra 2000. Powsta\u0142a tylko makieta i symulacje komputerowe. W rzeczywisto\u015bci program pos\u0142u\u017cy\u0142 masonom i libera\u0142om do wycofania ze s\u0142u\u017cby w Wojsku Polskim samolot\u00f3w PZL I-22.<\/p>\n
W PZL Ok\u0119cie powstawa\u0142y tak\u017ce koncepcje samolot\u00f3w dyspozycyjnych 8\/12-miejscowych. Mia\u0142y wykorzystywa\u0107 zespo\u0142y nap\u0119dowe, skrzyd\u0142a i usterzenia ju\u017c istniej\u0105cych samolot\u00f3w. \u017badna koncepcja nie zosta\u0142a zrealizowana.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d samolot\u00f3w lekkich rozwija\u0142a si\u0119 tylko koncepcja samolotu PZL-104 Wilga 35 w postaci samolot\u00f3w Wilga 88 (1988r.), PZL-105 Flaming (1989r.), PZL-104 M Wilga 2000 (1996r.). Ten ostatni zacz\u0119to produkowa\u0107 seryjnie. Pr\u00f3bowano rozwija\u0107 samolot PZL-110 Koliber: PZL-111 Senior. Na szcz\u0119\u015bcie rozwojem samolot\u00f3w lekkich z du\u017cym powodzeniem zaj\u0119\u0142y si\u0119 w Polsce prywatne firmy. Ale to ju\u017c temat na inny artyku\u0142.<\/p>\n
U progu XXI wieku.<\/h3>\n
W dniu 19.01.2000r., PZL Warszawa-Ok\u0119cie uzyska\u0142o certyfikat JAR 21 G.<\/p>\n
W dniu 17.06.2000r., dokonano oblotu samolotu PZL-112 Koliber Junior.<\/p>\n
W kwietniu 2001r., samolot PZL-104 M Wilga 2000 przelecia\u0142a do USA. W lipcu samolot PZL-104 M Wilga 2000 zdoby\u0142 z\u0142oty medal podczas zawod\u00f3w w lataniu precyzyjnym i nawigacji w Hiszpanii. W dniu 26.11.2001r., samolot PZL-104 M Wilga 2000 zdoby\u0142 Z\u0142oty Europejski medal. Przysz\u0142o\u015b\u0107 samolotu okaza\u0142a si\u0119 jednak czarna. Nowy w\u0142a\u015bciciel nie by\u0142 zainteresowany dalszym promowaniem samolotu i poszukiwaniem nowych rynk\u00f3w zbytu. Po kilku latach zlikwidowano ca\u0142kowicie lini\u0119 produkcyjn\u0105.<\/p>\n
2001 rok.<\/h3>\n
W dniu 16.10.2001r., wi\u0119kszo\u015bciowy pakiet akcji firmy zosta\u0142 sprzedany przez Polski Rz\u0105d firmie EDAS CASA, kt\u00f3ra by\u0142a zale\u017cna od Airbus. Sprzeda\u017c by\u0142a zwi\u0105zana z zakupem samolot\u00f3w transportowych CASA C-295 przez Polsk\u0105 Armi\u0119. Miano tutaj utworzy\u0107 centrum serwisowe tych maszyn, co trwa\u0142o 10 lat. W tym czasie firma zatrudnia\u0142a 800 pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Ostatecznie sprzedano 78 % akcji. Polski Rz\u0105d zostawi\u0142 sobie jeszcze 18 % udzia\u0142\u00f3w. 4 % udzia\u0142\u00f3w maj\u0105 pracownicy. Nowy w\u0142a\u015bciciel pozostawi\u0142 produkcj\u0119, modernizacj\u0119 i remonty samolot\u00f3w PZL-130 Orlik. W zmienionej formie pozostawiono biuro projektowe. Zak\u0142ad uzyska\u0142 certyfikaty na remonty, naprawy i malowania p\u0142atowc\u00f3w samolot\u00f3w CASA C-235, C-295. Uzyskano mo\u017cliwo\u015b\u0107 produkcji niekt\u00f3rych element\u00f3w rodziny samolot\u00f3w A-320 (wi\u0105zki elektryczne, elementy pod\u0142ogi kabiny wykonane ze stop\u00f3w aluminium). Pozostawiono \u015bwiadczenie us\u0142ug w zakresie remont\u00f3w i napraw samolot\u00f3w rolniczych wyprodukowanych kiedy\u015b w PZL Ok\u0119cie.<\/p>\n
Od 2004r., na Ok\u0119ciu produkuje si\u0119: zewn\u0119trzne cz\u0119\u015bci skrzyde\u0142 samolot\u00f3w C-295, drzwi \u0142adowni, drzwi kabiny za\u0142ogi dla C-235 i C-295.<\/p>\n
W 2005r., Ministerstwo Obrony Narodowej z\u0142o\u017cy\u0142o pierwsze zam\u00f3wienie na modernizacj\u0119 dw\u00f3ch samolot\u00f3w PZL-130 Orlik TC-I do wersji TC-II. Pierwszy samolot zosta\u0142 uko\u0144czony dopiero w 2010r., i zosta\u0142 zaprezentowany. W\u00f3wczas to MON zam\u00f3wi\u0142o modernizacje kolejnych maszyn. Samolot otrzyma\u0142 nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 Garmin, kt\u00f3ra si\u0119 nie przyj\u0119\u0142a. W 2014r., zak\u0142ad na Ok\u0119ciu przedstawi\u0142 dalsz\u0105 modernizacj\u0119 samolotu PZL-130 Orlik w postaci wersji MPT, z kabin\u0105 ca\u0142kowicie wykonan\u0105 w systemie Glass-cockpit.<\/p>\n
W 2011r., po 10 latach od sprzedania zak\u0142adu, na Ok\u0119ciu uruchomiono centrum serwisowe samolot\u00f3w C-295 eksploatowanych w Polsce. To drugi o\u015brodek serwisowy koncernu w Europie, po o\u015brodku gdzie samoloty s\u0105 produkowane w Sevilli. W Sevilli przeszkolono 30 pracownik\u00f3w z Warszawy. Na potrzeby warsztat\u00f3w zaadoptowano jeden z hangar\u00f3w b\u0119d\u0105cych na terenie firmy. Poniewa\u017c osi\u0105gni\u0119cia Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego pod rz\u0105dami maso\u0144sko-liberalnymi s\u0105 mizerne, dlatego otwarciu centrum towarzyszy\u0142a du\u017ca uroczysto\u015b\u0107. Zjawi\u0142 si\u0119 na niej minister obrony narodowej, minister gospodarki i przedstawiciele Polskich Si\u0142 Powietrznych. Nie s\u0105 tu serwisowane samoloty z innych kraj\u00f3w, tym bardziej, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 bli\u017cszych nam kraj\u00f3w u\u017cytkuje w\u0142oskie C-27 J Spartan. W 2014r., zawarto kontrakt z MON na dostarczenie symulatora samolotu C-295. Swoj\u0105 drog\u0105, mo\u017cna postawi\u0107 pytanie \u2013 Dlaczego dopiero teraz, skoro samoloty w s\u0142u\u017cbie s\u0105 od 2003r.?<\/p>\n
2011 rok.<\/h3>\n
W 2011r., w wyniku przekszta\u0142ce\u0144 finansowych w Airbus, zak\u0142ad w Warszawie sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Airbus Military. W 2011r., zmieniono r\u00f3wnie\u017c logo zak\u0142adu. Znikn\u0119\u0142y symbole PZL, a pojawi\u0142 si\u0119 \u201ewiatrak\u201d Airbus. W Polsce Airbus posiada dwa zak\u0142ady: na Ok\u0119ciu i niewielki w Mielcu. W Mielcu jest baza lotnictwa rolniczego, kt\u00f3ra \u015bwiadczy us\u0142ugi agrolotnicze i serwisuje samoloty rolnicze. Airbus w Polsce \u0142\u0105cznie zatrudnia poni\u017cej 500 pracownik\u00f3w. S\u0105dz\u0105c po og\u0142oszeniach zatrudnienia na portalach \u201eszukam pracy\u201d to Airbus w Polsce wci\u0105\u017c szuka fachowc\u00f3w, p\u0142ac\u0105c im stawki str\u00f3\u017c\u00f3w nocnych.<\/p>\n
Zarz\u0105d zak\u0142adu chwali si\u0119, \u017ce \u201eEADS PZL "Warszawa-Okecie" S.A is the oldest Polish aviation manufacturer.\u201d. Niestety, z PZL Ok\u0119cie nie pozosta\u0142o ju\u017c nic. Zak\u0142ad z fabryki finalnych wyrob\u00f3w w postaci pe\u0142nowarto\u015bciowych samolot\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 fabryczk\u0105 drobiazg\u00f3w do samolot\u00f3w i warsztatem remontowym. Zniszczeniu poddano ca\u0142\u0105 lini\u0119 produkcji \u015bmigie\u0142, a ju\u017c wyprodukowane zutylizowano. Zniszczono dokumentacj\u0119 wielu samolot\u00f3w, w tym PZL-106 Kruk. W 2005r., zak\u0142ad zatrudnia\u0142 650 pracownik\u00f3w i ilo\u015b\u0107 ta systematycznie mala\u0142a. Obecnie (2015r.) zak\u0142ad jest w takiej sytuacji, \u017ce zagraniczny w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce go z dnia na dzie\u0144 zamkn\u0105\u0107.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ten rozdzia\u0142 historii Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego jest kontynuacj\u0105 Cz\u0119\u015bci 14, gdzie om\u00f3wiono WSK PZL Ok\u0119cie w okresie 1950-1960. Obecnie opiszemy to co dzia\u0142o si\u0119 w PZL Ok\u0119cie w latach 1960-2015. Chocia\u017c nie tylko. Bo musimy poruszy\u0107 spraw\u0119 innych instytucji i zak\u0142ad\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego, jak na przyk\u0142ad Instytut Lotnictwa.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":["post-409","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przemysl-lotniczy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4936,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/409\/revisions\/4936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}