Troch\u0119 historii Pa\u0144stwowych Zak\u0142ad\u00f3w Lotniczych.<\/h3>\n1934 rok.<\/h3>\n
Jest druga po\u0142owa 1934 roku, Wytw\u00f3rnia P\u0142atowc\u00f3w PZL zosta\u0142a przeniesiona z Mokotowa na Ok\u0119cie-Paluch. Do agresji Niemc\u00f3w i Rosjan na Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0105 niemal wszystkie budynki na Mokotowie, w rejonie ulicy Pu\u0142awskiej zosta\u0142y rozebrane. Teren przeznaczono na nowe budynki mieszkalne, sklepy i biura.<\/p>\n
Wraz z przenosinami, zmieniono nazw\u0119 firmy na PZL Wytw\u00f3rnia P\u0142atowc\u00f3w, do kt\u00f3rej z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia budowy nowego zak\u0142adu w Mielcu, dodano Nr 1. W skr\u00f3cie PZL Ok\u0119cie-Paluch WP-1. Fabryka zosta\u0142a wybudowana na po\u0142udniowym skraju Lotniska Ok\u0119cie. Zajmowa\u0142a obszar oko\u0142o 18 000 m2. W tym momencie by\u0142a to najnowocze\u015bniejsza fabryka lotnicza w Rzeczypospolitej Polskiej. G\u0142\u00f3wnie z uwagi na stosowanie nowych technologii budowy samolot\u00f3w metalowych. Z czasem sta\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105, wyprzedzaj\u0105c Lubelsk\u0105 Wytw\u00f3rni\u0119 Samolot\u00f3w, Podlask\u0105 Wytw\u00f3rni\u0119 Samolot\u00f3w i Do\u015bwiadczalne Warsztaty Lotnicze. W 1938 roku, fabryka zatrudnia\u0142a 3 610 pracownik\u00f3w, wi\u0119cej ni\u017c pozosta\u0142e trzy zak\u0142ady razem wzi\u0119te. Na terenie mie\u015bci\u0142y si\u0119; hale produkcji seryjnej, hangar przegl\u0105dowy (startowy), studium (biuro konstrukcyjne i warsztat prototyp\u00f3w), wydzia\u0142 remontowy p\u0142atowc\u00f3w (kraksownia), dyrekcja, administracja, kot\u0142ownia, stolarnia, budynek socjalny (ze sto\u0142\u00f3wk\u0105 i ambulatorium lekarsko-piel\u0119gniarskim), szko\u0142a zawodowa, gara\u017ce i wartownia.<\/p>\n
Kiedy zak\u0142ad PZL rozpoczyna\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1928 roku, zatrudnia\u0142 800 pracownik\u00f3w. Ta ilo\u015b\u0107 systematycznie wzrasta\u0142a. W 1932 roku, by\u0142o ju\u017c 1 000 os\u00f3b, a w 1938 roku, 3 610 pracownik\u00f3w. Razem z firmami podwykonawczymi by\u0142o to oko\u0142o 7 500 os\u00f3b. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 pracownik\u00f3w mieszka\u0142a na Paluchu i pobliskim Mokotowie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 musia\u0142a doje\u017cd\u017ca\u0107 z samej Warszawy lub okolicznych miejscowo\u015bci. Powszechnym \u015brodkiem transportu by\u0142 rower. Dyrektorem naczelnym by\u0142 in\u017c. Kazimierz Kazimierczak (11.03.1935 rok – 6.09.1939 rok). Do nowej fabryki na Ok\u0119cie przeniesiono trwaj\u0105c\u0105 produkcj\u0119 samolot\u00f3w PLZ P.11c.<\/p>\n
Skrzyd\u0142o wolnono\u015bne.<\/h3>\n
In\u017cynier Zygmunt Pu\u0142awski nie by\u0142 jedynym utalentowanym Polskim Konstruktorem. Kolejnymi by\u0142 dr in\u017c. Franciszek Misztal i in\u017c. Jerzy D\u0105browski. Ich osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142 opracowanie i zastosowanie kesonu skrzyd\u0142owego. Keson jest to cz\u0119\u015b\u0107 konstrukcyjna skrzyd\u0142a samolotu, kt\u00f3rej zadaniem jest przeniesienie obci\u0105\u017ce\u0144 skr\u0119caj\u0105cych i zginaj\u0105cych, powsta\u0142ych w wyniku oddzia\u0142ywania si\u0142 aerodynamicznych. Zwykle umiejscowiona jest w przedniej cz\u0119\u015bci p\u0142ata. Cz\u0119sto ma posta\u0107 zamkni\u0119tego przekroju cienko\u015bciennego. Ta struktura ma zasadnicze znaczenie dla skrzyde\u0142 wykonanych bez podpar\u0107. W patencie dr in\u017c. Franciszka Misztala keson w postaci skrzynki wykonano z blachy falistej. Stanowi\u0142 on trzon skrzyd\u0142a, obudowany \u017cebrami i zewn\u0119trznym poszyciem. To rozwi\u0105zanie znalaz\u0142o zastosowanie niemal we wszystkich kolejnych konstrukcjach samolot\u00f3w PZL (Za wyj\u0105tkiem my\u015bliwc\u00f3w PZL P.1-P.24). Taki sam keson zastosowa\u0142 Rosjanin Andriej Tupolew w bombowcu Tu-2, w 1941 roku.<\/p>\n
Zastosowanie kesonu rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 od samolotu sportowego PZL-19, kt\u00f3rego wiod\u0105cym konstruktorem by\u0142 in\u017c. Jerzy D\u0105browski. Z punktu widzenia aerodynamiki, PZL-19 by\u0142 pierwsz\u0105 tak nowoczesn\u0105 konstrukcj\u0105. Jest to wolnono\u015bny dolnop\u0142at. Samolot wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w zawodach Challenge 1932 roku, a jego nast\u0119pca PZL-26 w kolejnych zawodach Challenge 1934 roku. Co prawda, konstrukcje nie odnios\u0142y spektakularnego sukcesu, ale udowodni\u0142y, \u017ce Rzeczypospolita Polska jest w stanie budowa\u0107 bardzo nowoczesne konstrukcje.<\/p>\n
Rodzina samolot\u00f3w Kara\u015b.<\/h3>\n
W pierwszych pi\u0119ciu programach zleconych do opracowania przez PZL samolotu bombowo-rozpoznawczego nie by\u0142o. Lecz nowe trendy taktyki lotnictwa wojskowego wskazywa\u0142y na potrzeb\u0119 posiadania tego typu samolot\u00f3w. Do zada\u0144 konstrukcji nale\u017ca\u0142o prowadzenie rozpoznania za lini\u0105 frontu i taktyczne bombardowanie wroga. Dlatego wojsko zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do PZL o jego opracowanie. Projektem kierowa\u0142 in\u017c. Stanis\u0142aw Prauss. Samolot oznaczono PZL P.23 Kara\u015b. Prototyp zosta\u0142 oblatany w lecie 1934 roku. Konstrukcja okaza\u0142a si\u0119 udana i w okresie 1936-1938 rok, zbudowano 40 maszyn w wersji PZL P-23 A i 210 maszyn w wersji PZL P-23 B. By\u0142 to drugi, po PZL P.11 Polski samolot bojowy zbudowany w znacznej ilo\u015bci. Samoloty sta\u0142y si\u0119 podstawowym maszynami eskadr rozpoznawczo-bombowych naszego lotnictwa. Samolotem zainteresowa\u0142y si\u0119 inne kraje. Dla nich opracowano odmian\u0119 PZL P-43 wyposa\u017con\u0105 w inny silnik. Bu\u0142garia zakupi\u0142a 54 samoloty PZL P-43.<\/p>\n
Na bazie PZL P-23 Kara\u015b opracowano samolot PZL P-42 z podw\u00f3jnym usterzeniem pionowym. Cz\u0119\u015bciowo by\u0142o to studium dla samolotu PZL P-46 Sum, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 nast\u0119pc\u0105 samolotu Kara\u015b. Jego konstruktorem by\u0142 tak\u017ce in\u017c. Stanis\u0142aw Prauss. Samolot PZL P-46 Sum by\u0142 gotowy z ko\u0144cem 1938 roku. Wojsko Polskie zam\u00f3wi\u0142o 300 sztuk. Podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105, lecz do 1.09.1939 roku, nie by\u0142 gotowy \u017caden egzemplarz. Wej\u015bcie do s\u0142u\u017cby planowano wiosn\u0105 1940 roku. Samoloty PZL P-46 zam\u00f3wi\u0142a Bu\u0142garia.<\/p>\n
Ju\u017c z pocz\u0105tkiem 1939 roku, rozpocz\u0119to prace nad kolejnym samolotem tej rodziny, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 nazw\u0119 PZL \u0141oso\u015b. Jego wej\u015bcie do s\u0142u\u017cby planowano na 1942 roku.<\/p>\n
Samoloty pasa\u017cerskie PZL.<\/h3>\n
Zanim przejd\u0119 do samolot\u00f3w bombowych zak\u0142ad\u00f3w PZL warto skomentowa\u0107 wysi\u0142ki wytw\u00f3rni nad opracowaniem samolotu pasa\u017cerskiego. Pierwszym samolotem pasa\u017cerskim zak\u0142adu PZL by\u0142, uj\u0119ty w zadaniu strategicznym, PZL-4, nap\u0119dzany trzema silnikami, projektowany pod kierunkiem Zygmunta Brunera i Stanis\u0142awa Praussa. Zabiera\u0142 na pok\u0142ad 12 pasa\u017cer\u00f3w. Jego pierwszy lot nast\u0105pi\u0142 w 1932 roku. Jednak samolot okaza\u0142 si\u0119 zbyt ci\u0119\u017cki i mia\u0142 s\u0142abe osi\u0105gi. Nie podj\u0119to decyzji o produkcji seryjnej. Kolejny projekt PZL-13, in\u017c. Zygmunta Prauss nie wywo\u0142a\u0142 zainteresowania Ministerstwa Komunikacji.<\/p>\n
W 1932 roku, pojawi\u0142 si\u0119 5-miejscowy PZL-16, r\u00f3wnie\u017c in\u017c. Zygmunta Prauss. Lecz podczas test\u00f3w samolot rozbi\u0142 si\u0119 i nie m\u00f3g\u0142 konkurowa\u0107 z PWS-24 i Lublin R-XVI.<\/p>\n
W 1934 roku, in\u017c. Zbys\u0142aw Cio\u0142kosz opracowa\u0142 3-silnikowy, 7-miejscowy, lekki samolot pocztowo-pasa\u017cerski. Samolot oznaczono PZL-27. R\u00f3wnie\u017c ta konstrukcja mia\u0142a s\u0142abe osi\u0105gi i ust\u0119powa\u0142a konkurentowi RWD-11.<\/p>\n
Kolejna konstrukcja to PZL-30, opracowana przez in\u017c. Zbys\u0142awa Cio\u0142kosza. W trakcie budowy prototypu, Ministerstwo Komunikacji przesta\u0142o by\u0107 nim zainteresowane i samolot uko\u0144czono jako bombowiec PZL-30 \u017bubr, o czym b\u0119dzie mowa w kolejnych cz\u0119\u015bciach opracowania.<\/p>\n
W 1935 roku, Ministerstwo Komunikacji zam\u00f3wi\u0142o w zak\u0142adach PZL 14-miejscowy samolot pasa\u017cerski, kt\u00f3ry osi\u0105gami mia\u0142 przewy\u017csza\u0107 u\u017cywane w PLL LOT Douglas DC-2. Powsta\u0142 projekt pod oznaczeniem PZL-44 Wicher. Zespo\u0142em kierowa\u0142 Wsiewo\u0142od Jakimiuk. Prototyp zosta\u0142 oblatany w dniu 13.03.1938 roku. W okresie 1938-1939 roku, samolot przechodzi\u0142 testy w PLL LOT. By\u0142a to udana i ciekawa konstrukcja. W konstrukcji opr\u00f3cz nitowania, zastosowano zgrzewanie blach duraluminiowych. Jednak produkcji seryjnej nie podj\u0119to, bo w 1939 roku, PLL LOT dysponowa\u0142 ju\u017c ta\u0144sz\u0105 w zakupie konstrukcj\u0105 Lockheed L-14 H.<\/p>\n
Mo\u017cna by\u0142oby wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, \u017ce zak\u0142ad PZL poleg\u0142 na polu maszyn pasa\u017cerskich. Problem jednak w tym, \u017ce do dobrych konstrukcji dochodzi si\u0119 poprzez udoskonalanie konstrukcji b\u0119d\u0105cej w u\u017cyciu i zdobywaniem na niej do\u015bwiadcze\u0144. PZL takiej konstrukcji nie posiada\u0142, bo wszystkie projekty by\u0142y robione od podstaw. Poza tym, konstruktorzy i zamawiaj\u0105cy stawiali niezwykle wysokie wymagania.<\/p>\n
Samoloty bombowe PZL.<\/h3>\n
Jednym z pierwszych program\u00f3w realizowanych przez PZL by\u0142 samolot bombowy. Otrzyma\u0142 on oznaczenie PZL-3. Dolnop\u0142at. Nap\u0119dza\u0107 go mia\u0142y cztery silniki, po\u0142\u0105czone w dwa tandemy (dwa silniki ci\u0105gn\u0105ce i dwa silniki pchaj\u0105ce). By\u0142 projektowany pod kierunkiem W\u0142adys\u0142awa Zalewskiego. Programu nie zrealizowano, nie buduj\u0105c nawet prototypu.<\/p>\n
Zak\u0142ad PZL zaproponowa\u0142 przer\u00f3bk\u0119 nieudanego samolotu pasa\u017cerskiego PZL-4 na samolot bombowy. Lecz wojsko nie by\u0142o nim zainteresowane.<\/p>\n
Wspomniany powy\u017cej bombowiec PZL-30 \u017bubr, pierwszy lot wykona\u0142 w marcu 1936 roku. Samolotem zainteresowa\u0142o si\u0119 Wojsko Polskie. Samolot mia\u0142 kilka wad, a poniewa\u017c jego konstrukcja by\u0142a mieszana, dlatego dalsze prace zlecono Lubelskiej Wytw\u00f3rni Samolot\u00f3w w Lublinie. Tam samolot otrzyma\u0142 oznaczenie LWS-4 \u017bubr.<\/p>\n
Mimo licznych niepowodze\u0144, konstruktorzy PZL nie ustawili w zaprojektowaniu bardzo dobrego samolotu bombowego. In\u017c. Jerzy D\u0105browski zaprojektowa\u0142 dwusilnikowy, metalowy, wolnono\u015bny samolot PZL P-37 \u0141o\u015b, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 najlepszym samolotem bombowym \u015bwiata. Projektowanie rozpocz\u0119to w 1934 roku. Przyj\u0119ty uk\u0142ad aerodynamiczny pozwoli\u0142 samolotowi osi\u0105ga\u0107 parametry lotu takie same jak samolotom my\u015bliwskim. Skrzyd\u0142o by\u0142o wzorowane na samolocie PZL-26, z wewn\u0119trzn\u0105 konstrukcj\u0105 kesonow\u0105. Kad\u0142ub zbudowano jako konstrukcj\u0119 p\u00f3\u0142-skorupow\u0105, najkorzystniejsz\u0105 pod wzgl\u0119dem wytrzyma\u0142o\u015bci, ci\u0119\u017caru i aerodynamiki. W procesie projektowania skorzystano ze sposobu oblicze\u0144 wytrzyma\u0142o\u015bci konstrukcji, kt\u00f3r\u0105 in\u017c. E. Konieczny przywi\u00f3z\u0142 z USA oraz prac wykonanych przez in\u017c. I. Waltera na Politechnice Warszawskiej. Do nowatorskich rozwi\u0105za\u0144 bombowca PZL P-37 \u0141o\u015b nale\u017cy tak\u017ce dwuko\u0142owe podwozie, kt\u00f3re zapewnia dobre ko\u0142owanie samolotu na nier\u00f3wnym polu wzlot\u00f3w i w terenach przygodnych. Do tej pory stosowano podwozia jedno-ko\u0142owe. Samolot mimo niewielkich rozmiar\u00f3w, mia\u0142 ud\u017awig taki sam jak ci\u0119\u017ckie bombowce tego okresu. Prototyp PZL P-37 by\u0142 gotowy w 1936r. Produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w 1938r. Zbudowano 10 maszyn PZL P-37 A, 20 maszyn PZL P-37 A bis i do agresji zarazy germa\u0144skiej 94 maszyny PZL P-37 B. Produkcj\u0119 PZL P-37 uruchamiano tak\u017ce w nowym zak\u0142adzie PZL Mielec WP-2. Wojsko Polskie zdo\u0142a\u0142o odebra\u0107 100 maszyn. W 1938r., powsta\u0142y wersje eksportowe PZL P-37 C\/D. Samoloty zam\u00f3wi\u0142y; Bu\u0142garia, Jugos\u0142awia, Rumunia, Turcja. Licencj\u0119 zam\u00f3wi\u0142y Belgia i Turcja.<\/p>\n
W 1939 roku, w budowie znajdowa\u0142 si\u0119 prototyp nast\u0119pcy \u0141osia, samolot PZL P-49 Mi\u015b. Mia\u0142 d\u0142u\u017cszy kad\u0142ub, silniki o wi\u0119kszej mocy i zabiera\u0142 wi\u0119kszy \u0142adunek.<\/p>\n
Samoloty my\u015bliwskie PZL. 1937-1939 rok.<\/h3>\n
W po\u0142owie 30-lat ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 nowa tendencja w projektowaniu samolot\u00f3w my\u015bliwskich. Powstawa\u0142y wolnono\u015bne dolnop\u0142aty z chowanym podwoziem. Wszystko w celu osi\u0105gania du\u017cych pr\u0119dko\u015bci lotu i poprawy pola obserwacji dla pilota. Pojawi\u0142a si\u0119 tak\u017ce tendencja do stosowania silnik\u00f3w rz\u0119dowych. Chodzi\u0142o o zmniejszenie przekroju poprzecznego kad\u0142uba, a przez to popraw\u0119 kszta\u0142t\u00f3w aerodynamicznych. W zak\u0142adzie PZL pocz\u0105tkowo skupiono si\u0119 na samolocie po\u015bcigowo-eskortuj\u0105cym. Mia\u0142 to by\u0107 my\u015bliwiec uniwersalny, dwu-silnikowy, kt\u00f3ry w pierwszym rz\u0119dzie mia\u0142 os\u0142ania\u0107 klucze bombowc\u00f3w PZL P-37 \u0141o\u015b. Nowa konstrukcja otrzyma\u0142a oznaczenie PZL P-38 Wilk. R\u00f3wnocze\u015bnie planowano budow\u0119 wersji my\u015bliwsko-szturmowej, kt\u00f3rej ju\u017c nadano oznaczenie PZL P-39. W zamy\u015ble, samoloty te mia\u0142y zast\u0105pi\u0107 konstrukcje PZL P.11 i PZL P-23 Kara\u015b. Prace nad PZL P-38 Wilk rozpocz\u0119to w 1934r., pod kierunkiem dr in\u017c. Franciszka Misztala. Jako nap\u0119d przewidziano pierwszy Polski rz\u0119dowy silnik PZL Foka. Jednak prace nad silnikiem si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y. Jednocze\u015bnie zorientowano si\u0119, \u017ce nowy samolot nie zast\u0105pi ca\u0142kowicie PZL P.11 i PZL P-23 Kara\u015b. W tej sytuacji, jesieni\u0105 1936r., zapad\u0142a decyzja o zaprojektowaniu jednosilnikowego nast\u0119pcy Karasia, kt\u00f3rym sta\u0142 si\u0119 PZL P-46 Sum. R\u00f3wnie\u017c powr\u00f3cono do koncepcji jednosilnikowego samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
Pierwszy prototyp PZL-38 Wilk wyposa\u017cono w Yankeskie silniki Ranger. Silniki PZL Foka na samolocie zamontowano dopiero zim\u0105 1938r.\/1939r. Samolot nie osi\u0105gn\u0105\u0142 jednak przewidywanej pr\u0119dko\u015bci i nie zakwalifikowano go do zaplanowanej ju\u017c seryjnej produkcji.<\/p>\n
Gdy w 1938 roku, samolot PZL P-38 Wilk nie uzyska\u0142 zak\u0142adanych osi\u0105g\u00f3w, a zw\u0142aszcza pr\u0119dko\u015bci max, postanowiono podda\u0107 go gruntownej przebudowie i opracowa\u0107 PZL P-48 Lampart, wyposa\u017conej w silniki Gn\u00f4me-Rh\u00f4ne. Rozpocz\u0119t\u0105 budow\u0119 prototypu przerwa\u0142 wybuch wojny.<\/p>\n
Z projekt\u00f3w jednosilnikowych samolot\u00f3w my\u015bliwskich zwraca\u0142 uwag\u0119 lekki my\u015bliwiec PZL P-45 Sok\u00f3\u0142. Jego konstruktorem by\u0142 in\u017c. Kazimierz Korsak. Jednak zdecydowano si\u0119 na rozw\u00f3j projektu PZL P-50 Jastrz\u0105b in\u017c. Wsiewo\u0142oda Jakimiuka. Problem jednak w tym, \u017ce in\u017c. Wsiewo\u0142ad Jakimiuk by\u0142 konstruktorem samolotu pasa\u017cerskiego PZL-44 Wicher. Dlatego polecono mu najpierw doko\u0144czy\u0107 samolot pasa\u017cerski. To spowodowa\u0142o op\u00f3\u017anienie programu PZL P-50 Jastrz\u0105b o rok. Z ko\u0144cem 1938r., zdecydowano si\u0119 nie tylko na budow\u0119 prototypu PZL P-50 Jastrz\u0105b, ale tak\u017ce na uruchomienie produkcji seryjnej. W lutym 1939r., prototyp rozpocz\u0105\u0142 testy w locie. Mimo licznych przer\u00f3bek, samolot nie przekroczy\u0142 pr\u0119dko\u015bci max 430 km\/h, co by\u0142o niezadowalaj\u0105ce. Wstrzymano przygotowania do produkcji seryjnej, oczekuj\u0105c na popraw\u0119 osi\u0105g\u00f3w.<\/p>\n
W tej sytuacji, powr\u00f3cono do projektu PZL P-45 Sok\u00f3\u0142. Jednak samolot nie mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 Jastrz\u0119bia i nie mia\u0142 by\u0107 od niego szybszy. Wyznaczono mu nowe zadanie; \u201eobrona cel\u00f3w naziemnych przed atakami bombowc\u00f3w wroga\u201d. W tym zadaniu liczy\u0142a si\u0119 pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia i zwrotno\u015b\u0107, a nie pr\u0119dko\u015b\u0107 max i zasi\u0119g. Prace ruszy\u0142y wiosn\u0105 1939 roku, a prototyp mia\u0142 by\u0107 w testach jesieni\u0105 1939 roku.<\/p>\n
Latem 1939 roku, na deskach kre\u015blarskich zak\u0142ad\u00f3w PZL by\u0142o jeszcze kilka innych konstrukcji. W\u015br\u00f3d nich; PZL P-54 Ry\u015b \u2013 rozwini\u0119cie PZL P-48 Lampart,<\/p>\n
PZL P-56 Kania \u2013 PZL P-50 Jastrz\u0105b z silnikiem rz\u0119dowym,<\/p>\n
PZL P-63 \u2013 dalsze rozwini\u0119cie PZL P-50 Jastrz\u0105b,<\/p>\n
PZL-62 \u2013 ewolucja samolotu PZL-26.<\/p>\n
Konstrukcje PZL bez my\u015bliwc\u00f3w klasy PZL P.11.<\/h3>\n
PZL Spad S-61 \u2013 1928r., my\u015bliwiec, licencja.<\/p>\n
PZL Wibault 7 \/ Wibault 70 \u2013 kwiecie\u0144 1929r., samolot my\u015bliwski, licencja.<\/p>\n
PZL \u0141-2 \u2013 grudzie\u0144 1929 roku, \u0142\u0105cznikowy.<\/p>\n
PZL-3 \u2013 projekt, bombowiec, nap\u0119dzany czterema silnikami, projektowany pod kierunkiem W\u0142adys\u0142awa Zalewskiego. Programu nie zrealizowano.<\/p>\n
PZL-5 \u2013 maj 1930 roku, szkolno-sportowy.<\/p>\n
PZL-8 \u2013 1930 roku, projekt wodnosamolotu szkolnego i \u0142\u0105cznikowo-patrolowego. projekt wodnosamolotu szkolnego, 1-silnikowy dwup\u0142at.<\/p>\n
PZL-9 \u2013 1930r., projekt wodnosamolotu obserwacyjno-\u0142\u0105cznikowego.<\/p>\n
PZL-10 \u2013 1931r., projekt samolotu bombowego.<\/p>\n
PZL-12 \/ PZL-H \u2013 1931r., amfibia sportowa, szkolna, obserwacyjna i patrolowa. Zbudowano prototyp.<\/p>\n
PZL-13 \u2013 1931r., projekt samolotu pasa\u017cerskiego 6-miejscowego.<\/p>\n
PZL-14 \u2013 1931r., projekt samolotu sportowo-turystycznego.<\/p>\n
PZL-15 \u2013 1931r., projekt wodnosamolotu obserwacyjno-patrolowe.<\/p>\n
PZL-17 \u2013 1931r., projekt samolotu pasa\u017cerskiego.<\/p>\n
PZL-18 \u2013 1931r., projekt wodnosamolotu bombowego i torpedowego.<\/p>\n
PZL-4 (T-600) \u2013 pierwszy lot 8.01.1932r., samolot pasa\u017cerski, rozwini\u0119ty z T-200. 3-silnikowy g\u00f3rnop\u0142at.<\/p>\n
PZL-16 \u2013 pierwszy lot pocz\u0105tek 1932r., samolot pasa\u017cerski, jednosilnikowy, g\u00f3rnop\u0142at.<\/p>\n
PZL-19 \u2013 pierwszy lot maj 1932r., samolot turystyczny, zawodniczy, sportowy, 1-silnikowy dolnop\u0142at. Druga wersja PZL-19\/2 oblatana w styczniu 1933r., a wersja PZL-19\/3 w sierpniu 1933r.<\/p>\n
PZL-20 \u2013 1932r., projekt samolotu szkolno-my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL-22 \u2013 1933r., do\u015bwiadczalny bezogonowiec, zbudowanego prototypu nie oblatano.<\/p>\n
PZL P-23 Kara\u015b \u2013 1934r., samolot rozpoznawczo-bombowy. lekki bombowiec, 1-silnikowy dolnop\u0142at.<\/p>\n
PZL-26 \u2013 1934r., samolot turystyczny, zawodniczy. sportowy, 1-silnikowy dolnop\u0142at.<\/p>\n
PZL-27 \u2013 pierwszy lot wrzesie\u0144 1934r., samolot pasa\u017cerski, pocztowy. Pasa\u017cerski, prototyp, 3-silnikowy g\u00f3rnop\u0142at.<\/p>\n
PZL P-28 \u2013 projekt samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL \u017bbik \u2013 1935r., projekt samolotu rozpoznawczego osi\u0105gaj\u0105cy wysoki pu\u0142ap. Nast\u0119pnie projekt morskiego dalekiego rozpoznania.<\/p>\n
PZL-33 \u2013 1935r., projekt samolotu my\u015bliwskiego i szkolno-my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL-30 \u017bubr \/ LWS-4 \/ LWS-6 \u2013 1936r., projekt samolotu pasa\u017cerskiego, a nast\u0119pnie samolot bombowy.<\/p>\n
PZL-37 \u0141o\u015b \u2013 1936r., doskona\u0142y samolot bombowy.<\/p>\n
PZL-39 \/ LWS-1 \/ LWS-4 \u2013 1936r., projekt samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL-42 \u2013 1936r., samolot rozpoznawczo-bombowy. Zbudowano prototyp.<\/p>\n
PZL in\u017c. Kazimierz Korsak \u2013 1936r., projekt, dwu-belkowy samolot my\u015bliwski.<\/p>\n
PZL-43 Czajka \u2013 1937r., to samolot Kara\u015b dla Bu\u0142garii.<\/p>\n
PZL-38 Wilk \u2013 1938r., samolot my\u015bliwski i szturmowy, najpierw oblatano odmian\u0119 z silnikami Ranger (kwiecie\u0144 1938r.), a potem z Polskimi silnikami Foka (luty 1939r.).<\/p>\n
PZL-40 \/ LWS-3 Mewa \u2013 1938r., samolot obserwacyjny, rozpoznawczy.<\/p>\n
PZL-44 Wicher \u2013 pierwszy lot 13.03.1938r., pasa\u017cerski, testowano prototyp, 2-silnikowy dolnop\u0142at.<\/p>\n
PZL-46 Sum \u2013 1938r., samolot rozpoznawczo-bombowy. lekki bombowiec, 1-silnikowy dolnop\u0142at.<\/p>\n
PZL Wy\u017ce\u0142 \u2013 1938r., treningowy.<\/p>\n
PZL-45 Sok\u00f3\u0142 \u2013 1939r., projekt samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL-48 Lampart \u2013 1939r., projekt samolotu my\u015bliwskiego i bombowego, 2-silnikowy.<\/p>\n
PZL-49 Mi\u015b \u2013 1939r., projekt samolotu bombowego, 2 silnikowy.<\/p>\n
PZL-50 Jastrz\u0105b \u2013 1939r., prototyp my\u015bliwca.<\/p>\n
PZL-53 Jastrz\u0105b II \u2013 1939r., projekt my\u015bliwca.<\/p>\n
PZL-54 Ry\u015b \u2013 1939r., projekt samolotu my\u015bliwskiego i bombowego.<\/p>\n
PZL-55 \/ PZL-62 \u2013 1939r., projekt samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL-56 Kania \u2013 1939r., projekt samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL-63 \u2013 1939r., projekt samolotu my\u015bliwskiego.<\/p>\n
PZL \u0141oso\u015b \u2013 1939r., projekt samolotu bombowego nurkuj\u0105cego.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jest druga po\u0142owa 1934 roku, Wytw\u00f3rnia P\u0142atowc\u00f3w PZL zosta\u0142a przeniesiona z Mokotowa na Ok\u0119cie-Paluch. Do agresji Niemc\u00f3w i Rosjan na Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0105 niemal wszystkie budynki na Mokotowie, w rejonie ulicy Pu\u0142awskiej zosta\u0142y rozebrane. Teren przeznaczono na nowe budynki mieszkalne, sklepy i biura.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":["post-386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przemysl-lotniczy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=386"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4943,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/386\/revisions\/4943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}