Francopol.<\/h3>\n
R\u00f3wnolegle z Centralnymi Warsztatami Lotniczymi dzia\u0142aj\u0105cymi na Lotnisku Mokot\u00f3w Polskie w\u0142adze planowa\u0142y uruchomienie nowych zak\u0142ad\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 produkcj\u0105 lotnicz\u0105. W 1921 roku, Ministerstwo Spraw Wojskowych zawar\u0142o umow\u0119 ze Sp\u00f3\u0142k\u0105 Akcyjn\u0105 Francusko \u2013 Polskich Zak\u0142ad\u00f3w Samochodowych i Lotniczych Francopol. Firma ta podj\u0119\u0142a si\u0119 wykonania kilku tysi\u0119cy samolot\u00f3w i silnik\u00f3w lotniczych. Wnet rozpocz\u0119to budow\u0119 fabryki, kt\u00f3ra stan\u0119\u0142a na terenach Ok\u0119cia i Rakowa. W 1923 roku, na Ok\u0119cie doprowadzono lini\u0119 tramwajow\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 dogodnym po\u0142\u0105czeniem z centrum.<\/p>\n
Francopol powsta\u0142a w 1921 roku. By\u0142a to Polska Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna, kt\u00f3rej jedynym z za\u0142o\u017cycieli by\u0142 p\u00f3\u017aniejszy genera\u0142 W\u0142odzimierz Ostoja-Zag\u00f3rski.<\/p>\n
Pierwsza umowa zawarta pomi\u0119dzy Ministerstwem Spraw Wojskowych, a sp\u00f3\u0142k\u0105 Francopol m\u00f3wi\u0142a o dostarczeniu 2 630 samolot\u00f3w i 5 300 silnik\u00f3w lotniczych, w ci\u0105gu 10 lat od rozpocz\u0119cia produkcji. Ministerstwo Spraw Wojskowych zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 do cz\u0119\u015bciowego finansowania budowy zak\u0142ad\u00f3w poprzez udzielenie zaliczki. Zaliczka mia\u0142a by\u0107 wyp\u0142acona dopiero po zakupieniu parceli pod budow\u0119 zak\u0142adu przez Sp\u00f3\u0142k\u0119 Francopol. Zaliczki by\u0142y wyp\u0142acane ratami.<\/p>\n
W czerwcu 1924 roku, min\u0119\u0142y ju\u017c trzy lata od zawarcia umowy, a o fabryce, samolotach i silnikach nie by\u0142o mowy. Ministerstwo Spraw Wojskowych nosi\u0142o si\u0119 z zamiarem zerwania umowy i naliczeniu kar umownych. W listopadzie 1924 roku genera\u0142 W\u0142odzimierz Ostoja-Zag\u00f3rski przes\u0142a\u0142 zmienion\u0105 umow\u0119 do zaopiniowania Prokuratorii Generalnej. Umow\u0119 zmieniono w grudniu 1924 roku. Zmniejszono liczb\u0119 samolot\u00f3w do 500 sztuk i silnik\u00f3w do 2 700 sztuk. W styczniu 1925 roku przeprowadzono kolejn\u0105 kontrol\u0119 dotycz\u0105c\u0105 realizacji umowy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce fundusze przekazane z Ministerstwa Spraw Wojskowych do Sp\u00f3\u0142ki Francopol by\u0142y przekazywane na inne cele, niezgodnie z umow\u0105. Pojawi\u0142y si\u0119 oskar\u017cenia o korupcj\u0119. Sp\u00f3\u0142ka wnioskowa\u0142a o jeszcze dwana\u015bcie miesi\u0119cy, aby usun\u0105\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n
Z pocz\u0105tkiem 1925 roku, Ministerstwo Spraw Wojskowych rozwi\u0105za\u0142o umow\u0119 ze sp\u00f3\u0142k\u0105 Francopol, kt\u00f3ra nie wywi\u0105za\u0142a si\u0119 z umowy. Pomimo zaliczki oraz korzystnych warunk\u00f3w umowy sp\u00f3\u0142ka zdo\u0142a\u0142a jedynie wybudowa\u0107 dwa niewielkie i s\u0142abo wyposa\u017cone budynki. Obiekty te nie nadawa\u0142y si\u0119 na produkcj\u0119 p\u0142atowc\u00f3w.<\/p>\n
Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o? Troch\u0119 \u015bwiat\u0142a na spraw\u0119, rzuca biografia genera\u0142a W\u0142odzimierza Zag\u00f3rskiego, kt\u00f3ra jest niezwykle barwna i zako\u0144czona niewyja\u015bnionym zagini\u0119ciem. Problem w tym, \u017ce obecnie tylko jego nazwisko jest kojarzone ze sp\u00f3\u0142k\u0105 Francopol, wi\u0119c wnioski nie s\u0105 transparentne. W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wojnie z pa\u0144stwem moskiewskim. Bra\u0142 udzia\u0142 w Bitwie Warszawskiej. Do kwietnia 1921 roku, by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 4 Dywizji Piechoty. W dniu 9 kwietnia 1921 roku, na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119, przeniesiony zosta\u0142 do Rezerwy Armii. Zaj\u0105\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105. Przedstawia\u0142 si\u0119 jako przedsi\u0119biorca. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i czasowo cz\u0142onek zarz\u0105du Sp\u00f3\u0142ki Akcyjnej Francopol zajmuj\u0105cej si\u0119 dostawami sprz\u0119tu lotniczego dla armii. Jednak ju\u017c w marcu 1923 roku, \u00f3wczesny Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Kazimierz Sosnkowski powo\u0142a\u0142 W\u0142odzimierza Zag\u00f3rskiego do s\u0142u\u017cby czynnej i mianowa\u0142 szefem Wydzia\u0142u Przemys\u0142u Wojennego Szefostwa Administracji Armii. Wkr\u00f3tce mianowany zosta\u0142 szefem Departamentu Przemys\u0142u Wojennego M.S.Wojsk. Z dniem 1 listopada 1923 roku, mianowany zosta\u0142 oficerem zawodowym w stopniu pu\u0142kownika Sztabu Generalnego. W dniu 31 marca 1924 roku, zosta\u0142 mianowany genera\u0142em brygady. W dniu 17 sierpnia 1924 roku, genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Sikorski powierzy\u0142 mu pe\u0142nienie obowi\u0105zk\u00f3w szefa Departamentu IV \u017beglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych. Forsowa\u0142 wtedy kontrowersyjny plan szerokiej rozbudowy Polskiego Lotnictwa w oparciu o zakupy maszyn we Francji. W\u0142a\u015bciwym tw\u00f3rc\u0105 tego planu by\u0142 jeszcze oficer francuski Fran\u00e7ois-L\u00e8on Leveque.<\/p>\n
Pami\u0119tajmy, \u017ce w 1922 roku, Francja udzieli\u0142a Rzeczypospolitej znacznej pomocy finansowej na unowocze\u015bnienie lotnictwa, pod warunkiem zakupu samolot\u00f3w w Francji. Posuni\u0119cie to by\u0142y wtedy bardzo krytykowane przez pi\u0142sudczyk\u00f3w, jako hamuj\u0105ce rozw\u00f3j rodzimych konstrukcji lotniczych. Jednak do realizacji plan\u00f3w przyst\u0105piono. W 1923 roku, Ministerstwo Spraw Wojskowych (gen. Leveque) anulowa\u0142o umow\u0119 z firm\u0105 Francopol na zakup 2 630 samolot\u00f3w i 5 600 silnik\u00f3w. Pojawi\u0142y si\u0119 oskar\u017cenia o korupcj\u0119. W 1924 roku, szefem lotnictwa zosta\u0142 genera\u0142 W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski, kt\u00f3ry odnowi\u0142 dostawy sprz\u0119tu francuskiego przez firm\u0119 Francopol. Czynione z rozmachem zakupy samolot\u00f3w we Francji sprawi\u0142y, \u017ce oko\u0142o 1925 roku, Lotnictwo Polskie by\u0142o, je\u015bli chodzi o liczb\u0119 posiadanego sprz\u0119tu, jednym z najsilniejszych w Europie. O ile jednak niekt\u00f3re z zakupionych maszyn by\u0142y na dobrym poziomie konstrukcyjnym np.; Breguet XIX czy Potez XXV (wspomniane w Cz\u0119\u015bci 2), to inne mia\u0142y niew\u0142a\u015bciw\u0105 konstrukcj\u0119 i by\u0142y z\u0142e. Farman F-68 mia\u0142 bardzo s\u0142abe osi\u0105gi. Niebezpiecznym by\u0142 SPAD-61, znany z licznych wypadk\u00f3w i \u015bmierci 31 pilot\u00f3w. Nazwany lataj\u0105c\u0105 trumn\u0105.<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 znawc\u00f3w tematu stwierdza, \u017ce masowy zakup samolot\u00f3w we Francji op\u00f3\u017ani\u0142 rozw\u00f3j rodzimego przemys\u0142u lotniczego. Ponadto wysoki stan ilo\u015bciowy sprz\u0119tu kontrastowa\u0142y z niskim stanem osobowym. St\u0105d wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polskich eskadr lotniczych nie mia\u0142a zdolno\u015bci bojowej, a nawet \u0107wiczebnej. Wi\u0119c si\u0142a Polskiego Lotnictwa Wojskowego by\u0142a iluzoryczna.<\/p>\n
Dlatego w 1926 roku, by\u0142y ju\u017c coraz silniejsze g\u0142osy o konieczno\u015bci zmian w Polskim Wojsku. Genera\u0142 W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski by\u0142 zamieszany w afer\u0119 korupcyjn\u0105 w armii, zwi\u0105zan\u0105 z firm\u0105 Francopol i kapita\u0142em francuskim. W dniu 18 marca 1926 roku, Minister Spraw Wojskowych genera\u0142 broni Lucjan \u017beligowski zwolni\u0142 genera\u0142a W\u0142odzimierza Zag\u00f3rskiego ze stanowiska szefa Departamentu IV M.S.Wojsk. i pozostawi\u0142 w dyspozycji szefa Administracji Armii.<\/p>\n
Po \u201ePrzewrocie Majowym\u201d W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski zosta\u0142 aresztowany, jak wielu innych przeciwnik\u00f3w J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Nast\u0119pnie, po kilku miesi\u0105cach, jak inni, zosta\u0142 zwolniony. Jednak po tym fakcie zagin\u0105\u0142. Opozycja twierdzi\u0142a, \u017ce zosta\u0142 zamordowany. W czasach Polski Ludowej sprawa W\u0142odzimierza Zag\u00f3rskiego by\u0142a wykorzystywana do atakowania przyw\u00f3dc\u00f3w Drugiej Rzeczpospolitej.<\/p>\n
Polskie Zak\u0142ady Skoda S.A – silniki.<\/h3>\n
Obiekty, kt\u00f3re wybudowa\u0142a firma Francopol zosta\u0142y przej\u0119te przez Polskie Zak\u0142ady Skoda S.A. kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y produkcj\u0119 silnik\u00f3w lotniczych w 1927 roku. W 1926 roku, Czeska firma Skoda wygra\u0142a konkurs na otwarcie fabryki silnik\u00f3w lotniczych w nieuko\u0144czonych obiektach na Ok\u0119ciu. W my\u015bl umowy wszyscy pracownicy byli Polakami, co mia\u0142o odzwierciedlenie w nazwie. Firma wesz\u0142a w sk\u0142ad koncernu, Fabryka Silnik\u00f3w Lotniczych, a w dwa lata p\u00f3\u017aniej (1929 rok) Fabryka Kabli oraz Fabryka Silnik\u00f3w i Aparat\u00f3w Elektrycznych.<\/p>\n
Pierwsze zespo\u0142y nap\u0119dowe budowano na licencji zagranicznej. Pierwszy silnik o mocy 450 KM zosta\u0142 wyprodukowany na licencji firmy Dorrain Dietrich. Jednak w 1933 roku, uda\u0142o si\u0119 wdro\u017cy\u0107 do produkcji seryjnej model Polski GR \u2013 760 o mocy 260 kM. W 1934 roku, silnik ten zamontowano w 4-osobowy samolot RWD-9 produkcji krajowej. Samolot ten zdoby\u0142 czo\u0142owe miejsce w mi\u0119dzynarodowych zawodach tzw. Challenge’u. By\u0142 to sukces naszych konstruktor\u00f3w. Polskie Zak\u0142ady Skoda przekszta\u0142cono w Wytw\u00f3rni\u0119 Silnik\u00f3w Lotniczych Nr 1. Do ataku zarazy germa\u0144skiej na Rzeczypospolit\u0105 zbudowano tutaj 1 350 silnik\u00f3w, przy wydajno\u015bci 55 silnik\u00f3w na miesi\u0105c.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
R\u00f3wnolegle z Centralnymi Warsztatami Lotniczymi dzia\u0142aj\u0105cymi na Lotnisku Mokot\u00f3w Polskie w\u0142adze planowa\u0142y uruchomienie nowych zak\u0142ad\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 produkcj\u0105 lotnicz\u0105. W 1921 roku, Ministerstwo Spraw Wojskowych zawar\u0142o umow\u0119 ze Sp\u00f3\u0142k\u0105 Akcyjn\u0105 Francusko \u2013 Polskich Zak\u0142ad\u00f3w Samochodowych i Lotniczych Francopol. Firma ta podj\u0119\u0142a si\u0119 wykonania kilku tysi\u0119cy samolot\u00f3w i silnik\u00f3w lotniczych. Wnet rozpocz\u0119to budow\u0119 fabryki, kt\u00f3ra stan\u0119\u0142a na terenach Ok\u0119cia i Rakowa. W 1923 roku, na Ok\u0119cie doprowadzono lini\u0119 tramwajow\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 dogodnym po\u0142\u0105czeniem z centrum.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":["post-380","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przemysl-lotniczy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=380"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4954,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380\/revisions\/4954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}