Centralne Warsztaty Lotnicze – CWL.<\/h3>\n
Tu\u017c po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0119 i wygnaniu Niemc\u00f3w z Warszawy, jeszcze w listopadzie 1918 roku, zosta\u0142y utworzone Wojskowe Warsztaty Lotnicze. Umieszczono je w zabudowaniach by\u0142ej Szko\u0142y Obserwator\u00f3w przy ulicy Pu\u0142awskiej 2A. Ostatecznie warsztaty mia\u0142y: dwie hale monta\u017cowe, 22 hangary, 6 budynk\u00f3w warsztatowych, elektrowni\u0119, magazyn amunicji, magazyn paliwa, gara\u017ce i bocznic\u0119 kolejow\u0105. Ulokowane by\u0142y w po\u0142udniowo – wschodnim cz\u0119\u015bci Lotniska Mokot\u00f3w przy ulicy Pu\u0142awskiej.<\/p>\n
Zadaniem Warsztat\u00f3w by\u0142 remont samolot\u00f3w pozostawionych przez zaborc\u00f3w. Chocia\u017c by\u0142y zak\u0142adami remontowymi odegra\u0142y istotn\u0105 role w tworzeniu Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego.<\/p>\n
W dniu 20.12.1918 roku, warsztaty otrzyma\u0142y nazw\u0119 Centralne Warsztaty Lotnicze (CWL). Na ich czele sta\u0142 porucznik in\u017cynier Micha\u0142 T\u0142uchowski. Znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kadry stanowili Polacy, kt\u00f3rzy uzyskali fach u zaborc\u00f3w w trakcie trwania wielkiej wojny \u015bwiatowej. Liczba pracownik\u00f3w ros\u0142a bardzo szybko. W styczniu 1919 roku, warsztaty zatrudnia\u0142y 250 pracownik\u00f3w. W grudniu 1920 roku, by\u0142o ich a\u017c 1 008. W kolejnych latach liczba pracownik\u00f3w oscylowa\u0142a w granicach 500 os\u00f3b.<\/p>\n
Centralne Warsztaty Lotnicze sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z dw\u00f3ch podstawowych dzia\u0142\u00f3w; remontu p\u0142atowc\u00f3w i remontu silnik\u00f3w. W 1919 roku, wyremontowano 217 samolot\u00f3w i 169 silnik\u00f3w, a w 1920 roku, wyremontowano kolejnych 327 p\u0142atowc\u00f3w i 253 silniki. Przy okazji uruchomiono produkcj\u0119 \u015bmigie\u0142, gdy\u017c one po uszkodzeniach nie nadawa\u0142y si\u0119 do remontu. W 1919 roku, wyprodukowano 172 \u015bmig\u0142a, a w 1920 roku, kolejne 374 sztuki. Opr\u00f3cz remontu warsztaty zaj\u0119\u0142y si\u0119 monta\u017cem samolot\u00f3w zakupionych w UK i Francji.<\/p>\n
Od 1921 roku, CWL podj\u0119\u0142y si\u0119 remontu samolot\u00f3w, kt\u00f3re trafi\u0142y do Polski ju\u017c po wielkiej wojnie \u015bwiatowej. Od 1923 roku, CWL zaspokaja\u0142y ju\u017c ca\u0142kowicie potrzeby Polski i mo\u017cna by\u0142o sobie pozwoli\u0107 na sprzeda\u017c wyremontowanych samolot\u00f3w za granic\u0119. \u0141otwie sprzedano 10 wyremontowano samolot\u00f3w De Havilland DH-9. Wraz z nowszymi konstrukcjami CWL opanowywa\u0142y nowe technologi. Remonty samolot\u00f3w Breguet XIX (Br.19) zapozna\u0142y zak\u0142ad z nitowaniem duralu, poniewa\u017c szkielety tych samolot\u00f3w by\u0142y wykonane z duraluminium.<\/p>\n Samolot szturmowo-bombowy Breguet XIX, pierwszy lot wykona\u0142 w marcu 1922 roku. \u0141\u0105cznie zbudowano oko\u0142o 2 700 egzemplarzy. Za\u0142oga by\u0142a dwuosobowa. Samoloty wyposa\u017cono w r\u00f3\u017cne silniki; na przyk\u0142ad silnik Lorraine-Dietrich LD 12, o mocy 450 KM, 12-cylindr\u00f3w w uk\u0142adzie V lub silnik Lorraine-Dietrich LD 450, o mocy 450 KM, 12-cylindr\u00f3w w uk\u0142adzie W.<\/p>\n Niemal od samego pocz\u0105tku CWL prowadzi\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 konstrukcyjn\u0105. W 1919 roku, in\u017c. Karol S\u0142owik zbudowa\u0142 samolot, b\u0119d\u0105cy kopi\u0105 niemieckiego samolotu Hannover-Roland CL-II. Zabudowano na nim silnik wi\u0119kszej mocy ni\u017c w CL-II. Samolot wykona\u0142 pierwszy lot 9.08.1919 roku. Niestety, w dniu 23.08.1919 roku, samolot podczas jednego z pokaz\u00f3w zosta\u0142 rozbity. Powodem by\u0142y zbyt s\u0142abe linki usztywniaj\u0105ce konstrukcj\u0119.<\/p>\n W 1920 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 prototypu samolotu liniowego WZ-VIII \u201dDe-\u017be-Pe\u201d konstrukcji in\u017cyniera W\u0142adys\u0142awa Zalewskiego, budowa nie zosta\u0142a uko\u0144czona.<\/p>\n Od 1922 roku, z warsztat\u00f3w korzystali studenci Sekcji Lotniczej Politechniki Warszawskiej, buduj\u0105c szybowiec SL-1 \u201dAkar\u201d. W 1924 roku, powsta\u0142y szybowce SL-2 \u201dCzarny Kot\u201d i SL-3. P\u00f3\u017aniej, wsp\u00f3\u0142praca zosta\u0142a przerwana, wobec rozbie\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy w\u0142adzami lotniczymi, kierownictwem CWL, a studentami.<\/p>\n W 1925 roku, CWL (Centralne Warsztaty Lotnicze) przemianowano na Centralne Zak\u0142ady Lotnicze (CZL). W sierpniu 1926 roku, zosta\u0142 oblatany prototyp samolotu liniowego WZ-X, konstrukcji in\u017c. W\u0142adys\u0142awa Zalewskiego. Samolot ten wykonano w okresie 1926 – 1927, w ilo\u015bci 4 egzemplarze. Rozwa\u017cano uruchomienie seryjnej produkcji, lecz wobec zakupienia du\u017cej liczby samolot\u00f3w Potez XXV i Breguet XIX, produkcji nie podj\u0119to. Samolot Potez XXV pierwszy lot wykona\u0142 w 1924 roku. Samoloty by\u0142y eksploatowane we Francji i w Polsce. We Francji zbudowano oko\u0142o 2 500 egzemplarzy.<\/p>\n In\u017cynier W\u0142adys\u0142aw Zalewski opracowa\u0142 projekt ci\u0119\u017ckiego bombowca WZ-IX \u201ePteranodon\u201d, Ale prototyp nie zosta\u0142 zbudowany. W CZL dokonano w okresie 1925 – 1927, przer\u00f3bek samolot\u00f3w Potez XV, Breguet XIV i Farman F-68 \u201eGoliath\u201d na samoloty przeznaczone do opylania las\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y zaatakowane przez szkodniki.<\/p>\n W okresie 1925 – 1927, zbudowano dwa samoloty: D-1 Cykacz i Skraba ST-3, kt\u00f3re by\u0142y konstrukcjami amatorskimi.<\/p>\n W 1926 roku, CZL rozpocz\u0119\u0142y produkcj\u0105 seryjn\u0105 samolot\u00f3w szkolnych Hanriot H-28.<\/p>\n Tak\u017ce w 1926 roku, CZL rozpocz\u0119\u0142y produkcj\u0119 samolot\u00f3w my\u015bliwskich Bl\u00e9riot SPAD S-61C1, kt\u00f3r\u0105 to przej\u0119to od zlikwidowanej fabryki Francopol (prawa licencji, oprzyrz\u0105dowanie i dwa kad\u0142uby). Zbudowano 10 samolot\u00f3w. Produkcj\u0119 bardzo szybko zako\u0144czono, bo samolot by\u0142 niebezpieczny i zgin\u0119\u0142o na nim wielu pilot\u00f3w. Samolot Bl\u00e9riot SPAD S-61C1 pierwszy lot wykona\u0142 w dniu 6.11.1923 roku. Zbudowano oko\u0142o 350 egzemplarzy, w tym 30 egzemplarzy w Polsce. Samoloty eksploatowano we Francji, Polsce i Rumuni. <\/p>\n Od 1926 roku, w CZL przeprowadzano remonty samolot\u00f3w i silnik\u00f3w wszystkich typ\u00f3w, u\u017cywanych przez Polskie Lotnictwo Wojskowe. Kiedy w 1926 roku, uruchomiono Polskie Zak\u0142ady Skoda produkcj\u0119 i remont silnik\u00f3w Lorraine-Dietrich z CZL przeniesiono do Zak\u0142ad\u00f3w Skoda.<\/p>\n W 1927 roku, Centralne Zak\u0142ady Lotnicze przekszta\u0142cono w Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Lotnicze \u2013 PZL.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tu\u017c po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0119 i wygnaniu Niemc\u00f3w z Warszawy, jeszcze w listopadzie 1918 roku, zosta\u0142y utworzone Wojskowe Warsztaty Lotnicze. Umieszczono je w zabudowaniach by\u0142ej Szko\u0142y Obserwator\u00f3w przy ulicy Pu\u0142awskiej 2A. Ostatecznie warsztaty mia\u0142y: dwie hale monta\u017cowe, 22 hangary, 6 budynk\u00f3w warsztatowych, elektrowni\u0119, magazyn amunicji, magazyn paliwa, gara\u017ce i bocznic\u0119 kolejow\u0105. Ulokowane by\u0142y w po\u0142udniowo – wschodnim cz\u0119\u015bci Lotniska Mokot\u00f3w przy ulicy Pu\u0142awskiej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":["post-379","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przemysl-lotniczy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=379"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4950,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions\/4950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Centralne Zak\u0142ady Lotnicze – CZL.<\/h3>\n
Konstrukcje CWL i CZL. 2014 rok. Praca Karol Placha Hetman.<\/h3>\n
\n