Opis zdj\u0119cia: Jest to reflektor przeciwlotniczy wyprodukowany w 194- roku, w UK. Egzemplarz ten znajduje si\u0119 w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Zdobyte w okresie wojennym do\u015bwiadczenia, pos\u0142u\u017cy\u0142y do opracowania lotniczych reflektor\u00f3w okresu zimnej wojny. <\/p>\n
Reflektor APM-90.<\/h3>\n
Typowym i popularnym reflektorem lotniskowym by\u0142 reflektor APM-90 produkcji CCCP.<\/p>\n
APM-90 to lotniskowy reflektor nawigacyjny, o \u015brednicy 90 cm. Zosta\u0142 opracowany oko\u0142o 1953 roku, kiedy do lotnictwa wprowadzono masowo szybkie samoloty z nap\u0119dem turboodrzutowym. APM-90 zast\u0105pi\u0142 reflektory o \u015brednicy 60 cm opracowane w 1936 roku, oraz reflektory przeciwlotnicze-przechwytuj\u0105ce o \u015brednicy 200 cm, kt\u00f3re by\u0142y trudne w u\u017cyciu. APM-90 pocz\u0105tkowo by\u0142y montowane na samochodach ZIS-150. W Czechos\u0142owacji APM-90 montowano na samochodach Praga V3S. Kolejne pojazdy to Zi\u0141-164, Zi\u0141-130 i Zi\u0142-131. W samochodzie Zi\u0141-164 energi\u0119 elektryczn\u0105 do reflektora dostarcza\u0142 generator pr\u0105du sta\u0142ego PR-125 umieszczony pod podwoziem samochodu. Generator wielko\u015bci\u0105 dor\u00f3wnywa\u0142 silnikowi spalinowemu, kt\u00f3ry nap\u0119dza\u0142 pojazd. Generator by\u0142 nap\u0119dzany silnikiem samochodu po wcze\u015bniejszym roz\u0142\u0105czeniu od uk\u0142adu jezdnego. Silnik pracowa\u0142 na 5-biegu.<\/p>\n APM-90 montowano na samochodzie ci\u0119\u017carowym lub jako instalacje sta\u0142e. Przeznaczony by\u0142 do o\u015bwietlania pasa startowego, optycznego prowadzenia samolot\u00f3w w rejon lotniska lub oznaczania punktu w terenie w warunkach ograniczonej widzialno\u015bci i w nocy. Standardem sta\u0142 si\u0119 samoch\u00f3d Zi\u0141-130 z wersj\u0105 reflektora modernizowan\u0105 APM-90M. Reflektor montowano tak\u017ce na samochodach Zi\u0141-131 oraz Polskich samochodach STAR-66 i STAR-29.<\/p>\n Reflektor APM-90 posiada lamp\u0119 \u0142ukowo-\u017carow\u0105, to znaczy mo\u017ce \u015bwieci\u0107 jako \u0142ukowa lub \u017carowa. Zwykle \u015bwieci\u0142a jako \u0142ukowa z wypalaj\u0105cymi si\u0119 elektrodami, sterowanymi automatycznie lub r\u0119cznie. Automat ten tak\u017ce samoczynnie utrzymywa\u0142 krater elektrody dodatniej w ognisku lustra odblaskowego reflektora. Elektrody w razie awarii automatu mo\u017cna by\u0142o przesuwa\u0107 r\u0119cznie. Lampa \u0142ukowa wyposa\u017cona by\u0142a w 3 elektrody: dodatni\u0105 o d\u0142ugo\u015bci 550 mm i \u015brednicy 16 mm, ujemn\u0105 o d\u0142ugo\u015bci 330 mm i \u015brednicy 11 mm oraz zap\u0142onow\u0105 o d\u0142ugo\u015bci 56 mm. Jako elektrod\u0119 zap\u0142onow\u0105 mo\u017cna by\u0142o wykorzysta\u0107 ko\u0144c\u00f3wki zu\u017cytych elektrod ujemnych. Czas palenia si\u0119 jednego kompletu elektrod wynosi\u0142 1 godzin\u0119 i 15 min. Lamp\u0119 \u017carow\u0105 P\u017b-19 wykorzystywano bardzo rzadko. Mog\u0142a ona pracowa\u0107 jedynie w pozycji pionowej, z tego wzgl\u0119du zabronione by\u0142o wahanie reflektora w pionie. Czas pracy lampy \u017carowej wynosi\u0142 100 godzin. Standardowo reflektor zasilany z agregatu pr\u0105dotw\u00f3rczego PR-125, pr\u0105dem o napi\u0119ciu 110 V i mocy 12-17,5 kW. Mo\u017ce by\u0107 podpi\u0119ty do sieci zewn\u0119trznej. Reflektor jest ruchomy w azymucie 360 stopni w elewacji 30-85 stopni. Przez za\u0142ogi samolot\u00f3w jest widoczny z odleg\u0142o\u015bci nawet 120 km. Przy podej\u015bciu do l\u0105dowania w nocy, na pu\u0142apie 1 000 m \u2013 4 000 m, przez za\u0142ogi samolot\u00f3w powinien by\u0107 widoczny z odleg\u0142o\u015bci minimum 25 km. \u015arednica strumienia \u015bwietlnego 0,90 m. Masa ca\u0142ego zespo\u0142u 8 525 kg. Cz\u0119sto na reflektor zak\u0142adano filtr z\u0142o\u017cony z \u201epaseczk\u00f3w\u201d, co dawa\u0142o \u015bwiat\u0142o rozproszone, dobrze o\u015bwietlaj\u0105ce RWY.<\/p>\n Kiedy samochody z APM wyje\u017cd\u017ca\u0142y na pole wzlot\u00f3w? Na obs\u0142ug\u0119 lot\u00f3w nocnych wyje\u017cd\u017ca\u0142y trzy samochody z APM-90. Ustawiano je bokiem do kierunku w kt\u00f3rym reflektor mia\u0142 \u015bwieci\u0107. Na samochodach Zi\u0141-164 podwijano z boku plandek\u0119 i nieco podnoszono stela\u017c z plandek\u0105. W ten spos\u00f3b, reflektor i operator by\u0142 chroniony od wiatru i deszczu. Podobnie czyniono na samochodach STAR-29. Gorzej by\u0142o na samochodach Zi\u0141-130 i Zi\u0141-131, bo one nie posiada\u0142y plandek. Ale szoferki by\u0142y szczelniejsze i w por\u00f3wnaniu z Zi\u0141-164 by\u0142y ogrzewane.<\/p>\n Opr\u00f3cz lot\u00f3w nocnych APM wyje\u017cd\u017ca\u0142y na tak zwan\u0105 par\u0119 dy\u017curn\u0105, kiedy pu\u0142k trzyma\u0142 dy\u017cur bojowy. W\u00f3wczas, dwa samoloty MiG-21 w pe\u0142ni zatankowane i uzbrojone z za\u0142ogami gotowymi do startu w ka\u017cdej chwili, dy\u017curowa\u0142y kilka dni i nocy. Piloci si\u0119 zmieniali, ale maszyny nie. W razie alarmu, samoch\u00f3d dy\u017curny podwozi\u0142 pilot\u00f3w z Domku Pilota do samolot\u00f3w. Uruchomiano silniki i start. Taki dy\u017cur APM trwa\u0142 kilka dni i nocy, cho\u0107 same APM by\u0142y potrzebne g\u00f3wnie w porze nocnej.<\/p>\n APM pe\u0142ni\u0142y tak\u017ce dy\u017cury na lotniskach zapasowych. W\u00f3wczas gdy \u0107wiczy\u0142 macierzysty pu\u0142k, ale r\u00f3wnie\u017c jako zabezpieczenie dla samolot\u00f3w innych pu\u0142k\u00f3w. Dla przyk\u0142adu Lotnisko K\u0105kolewo pe\u0142ni\u0142o takie funkcje dla 11. PLM Lotnisko Strachowice, gdy ten lata\u0142 strzela\u0107 na poligon morski i dla 32. PLRT w Sochaczewie, gdy ten pu\u0142k lata\u0142 na rozpoznanie nad Ba\u0142tykiem. Wysy\u0142ano zwykle dwa APM i dwa KNS. I jak podaje wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142o, by\u0142y przypadki awaryjnych l\u0105dowa\u0144 tych maszyn w K\u0105kolewie.<\/p>\n APM wyje\u017cd\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c do \u015bwiecenia w ci\u0105gu dnia przy s\u0142abej widoczno\u015bci na tak zwana bramk\u0119. Na reflektorze nie by\u0142o filtra i snop \u015bwiat\u0142a by\u0142o ostry. Reflektory nie \u015bwieci\u0142y na RWY, tylko pod odpowiednim k\u0105tem w kierunku podchodz\u0105cych do l\u0105dowania samolot\u00f3w. By\u0142y ustawione po obu stronach pasa startowego w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 200 m za progiem RWY, w miejscu przyziemienia.<\/p>\n Opis zdj\u0119cia: Na g\u00f3rnym rysunku dwa APM-90 ustawione na bramk\u0119, kiedy by\u0142o zamglenie. APM-90 stoj\u0105 w miejscu przyziemienia samolot\u00f3w, podobnie jak obecnie \u015bwiat\u0142a PAPI. Na dolnym rysunku s\u0105 trzy APM-90 ustawione do nocnego l\u0105dowania. \u015arodkowy APM-90 stoi w miejscu przyziemienia samolot\u00f3w.<\/p>\n W pa\u0144stwie moskiewskim na nocne l\u0105dowania wysy\u0142ano cztery APM-90. Jeden ze \u015brodkowych skierowany by\u0142 na miejsce przyziemienia. Nie oznacza to, \u017ce w CCCP by\u0142y wy\u017csze standardy. Po prostu, tam jest niska kultura techniczna. Sprz\u0119t cz\u0119sto ulega\u0142 awariom. W 70-latach oko\u0142o 15 % poborowych by\u0142o analfabetami.<\/p>\n Nowszym reflektorem by\u0142 reflektor lotniskowy APP-90 (Aerodromnyj Posadocznyj Pro\u017cektor). Jak sama nazwa wskazuje zosta\u0142 przeznaczony g\u0142\u00f3wnie jako reflektor do l\u0105dowania, jednak w rzeczywisto\u015bci pe\u0142ni\u0142 identyczne zadania co APM-90. By\u0142 produkowany zar\u00f3wno w wersji mobilnej, jak i przewo\u017anej oraz stacjonarnej. Mobilny zamontowano na samochodzie UAZ-3303. Tak\u017ce ma \u015brednic\u0119 snopu \u015bwiat\u0142a 0,90 m. Zastosowano w nim lamp\u0119 gazow\u0105 (wy\u0142adowcz\u0105) DRISz-2500\/-2. Zasilanie reflektora: sie\u0107 przemys\u0142owa 220 W lub agregat typu AB-4-0\/230-M2. Pobierana moc do 2,5 kW. Ma mniejsz\u0105 si\u0142\u0119 emitowanego \u015bwiat\u0142a, ale jest znacznie bardziej \u017cywotny. Lampa wytrzymuje 10 lat pracy, stosuj\u0105c jej regenerowanie. Wersja przewo\u017ana reflektora jest sterowana z Wie\u017cy Kontroli Lot\u00f3w. W ten spos\u00f3b mo\u017cna sterowa\u0107 kilkoma reflektorami typu APP-90.<\/p>\n By\u0142y tak\u017ce stosowane lampy zwane KNS. By\u0142a ona pomocna zar\u00f3wno przy starcie jak i podczas l\u0105dowania. Wskazywa\u0142 r\u00f3\u017cne miejsca; radiolatarnie bli\u017csz\u0105, radiolatarnie dalsz\u0105, a tak\u017ce miejsce przyziemienia. KNS czyli Kodowo-neonowe latarniealotniskowa (\u041a\u0440\u0438\u043f\u0442\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438 \u043d\u0435\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430\u044f \u043b\u0430\u043c\u043f\u0430) pracuje \u015bwiat\u0142em ci\u0105g\u0142ym lub przerywanym. Tym drugim sposobem, przy pomocy Alfabetu Morse\u2019a podaje pierwsz\u0105 i ostatni\u0105 liter\u0119 kodu (kryptonimu) lotniska. Mo\u017ce emitowa\u0107 \u015bwiat\u0142o bia\u0142e lub po za\u0142o\u017ceniu filtra kolorowe, zwykle czerwone. KNS u\u017cywany do wskazywania \u015bcie\u017cki schodzenia w nocnych zwyk\u0142ych warunkach atmosferycznych (NZWA) powinien by\u0107 widoczny dla za\u0142ogi samolotu; minimum 25 000 m (przy \u015bwietle czerwonym ci\u0105g\u0142ym), 27 000 m (przy \u015bwietle czerwonym przerywanym) i w zakresie pu\u0142apu 3 000 m \u2013 50 m (bez przeszk\u00f3d terenowych). W rzeczywisto\u015bci za\u0142ogi samolot\u00f3w dostrzega\u0142y \u015bwiat\u0142o z odleg\u0142o\u015bci 40 000 m \u2013 60 000 m.<\/p>\n Generalnie samochody z KNS wyje\u017cd\u017ca\u0142y w\u00f3wczas gdy prowadzono l\u0105dowania z kierunku zachodniego. Bo sta\u0142e urz\u0105dzenia podej\u015bcia do l\u0105dowania by\u0142y montowane zwykle z kierunku wschodniego, z uwagi na typowy kierunek wiatr\u00f3w w Polsce, czyli z zachodu.<\/p>\n KNS by\u0142y produkowane w r\u00f3\u017cnych wariantach. Mobilne na samochodach ci\u0119\u017carowych lub p\u00f3\u0142ci\u0119\u017carowych, przewo\u017ane na przyczepkach lub sta\u0142e. KNS jest zasilana z sieci energetycznej (w\u00f3wczas 220V\/380V) poprzez transformator lub z zespo\u0142u pr\u0105dotw\u00f3rczego AP-10, zamontowanego na samochodzie transportowym. Niekt\u00f3re warianty by\u0142y wyposa\u017cone w kabin\u0119 operatorsk\u0105. Na przyk\u0142ad KNS-1P. By\u0142 tam pulpit, kt\u00f3ry by\u0142 wyposa\u017cony w zestaw steruj\u0105cy Alfabetem Morse\u2019a. By\u0142y tam tarcze kodowe. Ka\u017cda tarcza odpowiada\u0142a jednej literze Alfabetu Morse\u2019a. Dwie tarcze si\u0119 sk\u0142ada\u0142o w urz\u0105dzeniu i one sterowa\u0142y impulsami \u015bwiat\u0142a. Operator zestawu KNS-1P mia\u0142 do dyspozycji radiostacj\u0119 \u0142\u0105czno\u015bci R-105 lub R-105D. Zestawy by\u0142y montowane na samochodach ci\u0119\u017carowych ZiS-150, Zi\u0141-164 oraz Zi\u0142-130. W innych odmianach nie by\u0142o kabiny operatorskiej. W innej nowszej odmianie oznaczonej KNS-4 \/ KNS-4P, montowanej na samochodzie GAZ-66 zestaw \u015bwiate\u0142 umieszczano na maszcie. G\u0142\u00f3wny reflektor pracowa\u0142 \u015bwiat\u0142em ci\u0105g\u0142ym, przerywanym lub Alfabetem Morse\u2019a. Sterowanie jest elektroniczne. W\u0142\u0105czano odpowiednie prze\u0142\u0105czniki. <\/p>\n W pu\u0142kach lotniczych eksploatuj\u0105cych samoloty, g\u0142\u00f3wnym kompleksem elektro-o\u015bwietleniowych by\u0142 popularny \u0141ucz (produkcji CCCP), a w pu\u0142kach dysonuj\u0105cych \u015bmig\u0142owcami kompleks \u015awiet\u0142uszka (produkcji Czechos\u0142owackiej).\u0141ucz-2 \/-3 to polowy komplet o\u015bwietlenia pola wzlot\u00f3w na lotnisku zapasowym (nieposiadaj\u0105cym sta\u0142ych \u015bwiate\u0142) lub na lotniku pu\u0142ku, gdy uleg\u0142 awarii sta\u0142y zestaw o\u015bwietlenia lub w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych zosta\u0142 zniszczony. \u015awiat\u0142a rozwijano do schematu USL (urz\u0105dze\u0144 \u015blepego l\u0105dowania). Stosowano schematy Sp-1p lub Sp- 2p. \u015awiat\u0142a te pe\u0142ni\u0142y funkcje: \u015bwiate\u0142 zbli\u017cania, kierunku startu, kierunku l\u0105dowania (impulsowych), podej\u015bcia, horyzontu l\u0105dowania, \u015bwiate\u0142 wej\u015bciowych, zabraniaj\u0105cych l\u0105dowania, zezwalaj\u0105cych na l\u0105dowanie, ograniczaj\u0105cych, \u015bwiate\u0142 drogi startowej, dr\u00f3g ko\u0142owania, oraz \u015bwiate\u0142 sygna\u0142owych. Generalnie; \u015bwiat\u0142a podej\u015bcia czerwone, \u015bwiat\u0142a kraw\u0119dziowe drogi startowej \u017c\u00f3\u0142te, \u015bwiat\u0142a kraw\u0119dziowe dr\u00f3g ko\u0142owania niebieskie. Wszystkie te lampy i reflektory wchodzi\u0142y w sk\u0142ad przewo\u017anego urz\u0105dzenia elektro-\u015bwietlnego \u0141ucz-2 \/-3 lub desantowego AS-59U. W CCCP stosowano tak\u017ce zestawy desantowe AS-67.<\/p>\n W Polsce system \u0141ucz eksploatowano do ko\u0144ca XX wieku, a sporadycznie do 2003 roku, kiedy s\u0142u\u017cb\u0119 zako\u0144czy\u0142y my\u015bliwce MiG-21 i przestano korzysta\u0107 z DOL. W imperium moskiewskim nadal (2014 rok) u\u017cywa si\u0119 system\u00f3w \u0141ucz-4 \/-7.<\/p>\n Zestaw \u015awiet\u0142uszka jest przeznaczony dla pu\u0142k\u00f3w \u015bmig\u0142owcowych. Sk\u0142ada si\u0119 z; 17 lamp bezbarwnych, 13 lamp czerwonych, pulpitu steruj\u0105cego, zespo\u0142u pr\u0105dotw\u00f3rczego ZB-5G, transformatora, przerywacza uk\u0142adu lamp T, przewod\u00f3w przy\u0142\u0105czeniowych (w odcinkach od 3 m do 100 m \u0142\u0105cznie 3 000 m). W zestawie s\u0105 tak\u017ce; r\u0119czy reflektor sygna\u0142owy (2 sztuki), pistolety sygna\u0142owe i rakietnice z rakietami r\u00f3\u017cnego koloru (30-50 sztuk) i \u015bwiecami dymnymi (30 sztuk). Jest tak\u017ce stacja pogodowa z wiatrowskazem, wiatromierzem i barometrem. Zestaw uzupe\u0142niaj\u0105 \u015brodki \u0142\u0105czno\u015bci radiowej. <\/p>\n Opis zdj\u0119cia: Wszystkie lampy umieszczono na czterech p\u00f3\u0142kach dost\u0119pnych z obu stron samochodu i od \u015brodka. Mi\u0119dzy \u017co\u0142nierzami widoczna jest lampa OWPP.<\/p>\n Wszystkie przedstawione samochody nale\u017ca\u0142y do Kompani Ubezpieczenia Lot\u00f3w do jednego Plutonu, kt\u00f3ry w wojskowym \u017cargonie by\u0142y okre\u015blany jako \u201eKable\u201d. Dla o\u015bwietlenia RWY i DK u\u017cywano zestaw\u00f3w; \u015awiecz-2, \u015awiecz-57, D-2, D-2M.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W poprzednich rozdzia\u0142ach, wspomnieli\u015bmy kilkakrotnie, o istotnej roli o\u015bwietlenia lotniska, a przede wszystkim pola wzlot\u00f3w. Poniewa\u017c doktryna wojenna imperium moskiewskiego przewidywa\u0142a mobilno\u015b\u0107, jako podstawowy aksjomat dzia\u0142ania, to tak\u017ce o\u015bwietlenie pola wzlot\u00f3w powinno by\u0107 mobilne, a przynajmniej przewo\u017ane. W Polsce na lotnisku bazowania pu\u0142ku lotniczego w 60-latach wprowadzono sta\u0142e o\u015bwietlenie kraw\u0119dziowe RWY i DK, a g\u0142\u00f3wna PPS otrzyma\u0142a o\u015bwietlenie w postaci latarni typu ulicznego. Pozwala\u0142o to na znacznie sprawniejsze przeprowadzanie lot\u00f3w w nocy. Jednak wszystkie pozosta\u0142e elementy o\u015bwietlenia lotniczego by\u0142y przewo\u017ane i nale\u017ca\u0142o je rozwin\u0105\u0107. Na lotniskach zapasowych i na DOL (drogowych odcinkach lotniskowych) wszystkie elementy o\u015bwietlenia lotniczego nale\u017ca\u0142o na czas lot\u00f3w rozwin\u0105\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-375","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=375"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3779,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/375\/revisions\/3779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Reflektor APP-90.<\/h3>\n
Lampa KSN.<\/h3>\n
System \u0141ucz.<\/h3>\n