{"id":3744,"date":"2022-11-13T11:48:33","date_gmt":"2022-11-13T10:48:33","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2022\/11\/13\/radarowy-system-kontroli-ruchu-lotniczego-2015r\/"},"modified":"2024-07-13T18:59:02","modified_gmt":"2024-07-13T16:59:02","slug":"radarowy-system-kontroli-ruchu-lotniczego-2015r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=3744&lang=pl","title":{"rendered":"Radarowy system kontroli ruchu lotniczego. 2015r."},"content":{"rendered":"

Krak\u00f3w 2015-11-13<\/p>\n

Radarowy system kontroli ruchu lotniczego.<\/h3>\n

Kontrola obszaru (ACC – Area Control Centre).<\/h3>\n

Kontrola obszaru to organ zajmuj\u0105cy si\u0119 wszystkimi cywilnymi statkami powietrznymi w przestrzeni Rejonu Informacji Lotniczej (FIR – Flight Information Region).<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo Polska mia\u0142a jeden obszar FIR Warszawa EPWW. Lecz od kilku lat ma pi\u0119\u0107 obszar\u00f3w FIR; Gda\u0144sk, Olsztyn, Pozna\u0144, Warszawa i Krak\u00f3w. Ma\u0142o tego. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru Zachodniego Pomorza i fragmentu Morza Ba\u0142tyckiego wyzbyli\u015bmy si\u0119 na korzy\u015b\u0107 niemc\u00f3w (FIR Heringosdorf), a by\u0142y nawet zakusy na oddanie kontroli nad w\u0105skim przej\u015bciem na Litw\u0119.<\/p>\n

Ponad 90 % przelatuj\u0105cych nad Polsk\u0105 samolot\u00f3w w Polsce nie l\u0105duje. W\u015br\u00f3d nich s\u0105 samoloty, kt\u00f3re na przyk\u0142ad lec\u0105c ze wschodniej Azji do zachodniej Europy. Z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w ich czas wlotu w nasz\u0105 stref\u0119 kontroli mo\u017ce znacznie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 od deklarowanego, bo samoloty te maj\u0105 za sob\u0105 ju\u017c kilka lub kilkana\u015bcie godzin lotu za sob\u0105. Tak\u017ce miejsce wlotu do obszaru mo\u017ce r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 o kilkadziesi\u0105t lub nawet kilkaset kilometr\u00f3w. Samolot nale\u017cy w\u0142a\u015bciwie zidentyfikowa\u0107 i u\u0142atwi\u0107 za\u0142odze przelot przez nasz obszar z takim kursem, aby mogli zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do ich optymalnej trasy.<\/p>\n

Na stanowisku Kontroli Obszaru wyr\u00f3\u017cniamy nast\u0119puj\u0105ce stanowiska; 1 kontroler radarowy ACC; w swoim sektorze zapewnia utrzymywanie separacji pomi\u0119dzy samolotami, a jednocze\u015bnie powinien u\u0142atwia\u0107 za\u0142ogom utrzymanie optymalnych trasy lotu. 2 planning controller; wspomaga prac\u0119 kontrolera radarowego dubluj\u0105c obraz sytuacji w powietrzu w systemie proceduralnym za pomoc\u0105 pask\u00f3w post\u0119pu lotu. Ponadto uzgadnia z organami kontroli obszar\u00f3w wloty i wyloty statk\u00f3w powietrznych z jego przestrzeni. 3 operator flight data – obs\u0142uguje terminal systemu plan\u00f3w lotu FSW (Flight strip workstation), wspomaga prac\u0119 kontroler\u00f3w ACC, przygotowuje paski post\u0119pu lotu, itp.<\/p>\n

W 40-latach, kiedy jeszcze nie by\u0142o radar\u00f3w, to Kontrola Obszaru korzysta\u0142a g\u0142\u00f3wnie z pask\u00f3w post\u0119pu. Paski post\u0119pu by\u0142y umieszczone na holder bay, czyli uchwycie wn\u0119kowym. Wszystkie informacje uzyskiwano drog\u0105 radiow\u0105 i telefoniczn\u0105 i wpisywano r\u0119cznie na paski. Stosowano ju\u017c kolory dla pask\u00f3w.<\/p>\n

Przy u\u017cyciu radar\u00f3w, prac\u0119 kontroler\u00f3w wspomaga komputerowy system kontroli ruchu lotniczego. Interfejsem jest ekran (wska\u017anik) LCD, na kt\u00f3rym ka\u017cdy obiekt powietrzny ma odpowiedni znacznik, wskazuj\u0105cy aktualn\u0105 jego pozycj\u0119. Przy znaczniku jest odpowiedni kod lotu (numer lotu), zajmowany pu\u0142ap, typ i rejestracja samolotu, wyliczon\u0105 przez komputer pr\u0119dko\u015b\u0107, odchylenie od nakazanych parametr\u00f3w. Opr\u00f3cz tego na ekranie s\u0105 granice pa\u0144stw i stref kontroli, zjawiska atmosferyczne, obszary wy\u0142\u0105czone z ruchu komercyjnego i inne. Wszystkie dane s\u0105 czerpane z; sieci radar\u00f3w, biblioteki zawartej w komputerze, informacji meteorologicznej i innych. Wa\u017cn\u0105 funkcj\u0105 systemu jest automatyczne przekazywanie samolotu do nast\u0119pnej strefy Kontroli obszaru. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci odm\u00f3wienia przej\u0119cia kontroli nad legalnie poruszaj\u0105cym si\u0119 statkiem powietrznym. Nowy obszar podaje za\u0142odze nowe cz\u0119stotliwo\u015bci radiowe, dla korespondencji radiowej. Na wska\u017aniku znacznik samolotu otrzymuje now\u0105 literk\u0119\/cyfr\u0119. Dla bezpiecze\u0144stwa, obraz ekranu i korespondencja radiowa jest rejestrowana i posiada dodatkowe informacje, na przyk\u0142ad dane os\u00f3b prowadz\u0105cych s\u0142u\u017cb\u0119. Tak powstaje naziemna czarna skrzynka.<\/p>\n

\"Ekran
Ekran Kontroli Obszaru. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

\"Stanowisko
Stanowisko operatora radaru. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Jak \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, Kontrola Obszaru nie jest sama dla siebie. Wraz z innymi Kontrolami Obszaru stanowi ca\u0142\u0105 sie\u0107. A nad nimi, w przypadku Europy, czuwa Centrum Zarz\u0105dzania Przep\u0142ywem Ruchu Lotniczego (CFMU) w Haren ko\u0142o Brukseli. Nie wdaj\u0105c si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142y; To tam ka\u017cdy plan lotu komercyjnego musi wp\u0142yn\u0105\u0107 i tam przygotowuje si\u0119 trasy, aby zmie\u015bci\u0107 jak najwi\u0119cej samolot\u00f3w w powietrzu.<\/p>\n

W przypadku wykrycia niezg\u0142oszonego lotu, kontroler zawiadamia Dow\u00f3dztwo Polskich Si\u0142 Powietrznych. W konsekwencji wystartowa\u0142aby para dy\u017curnych samolot\u00f3w bojowych, maj\u0105ca zmusi\u0107 intruza do l\u0105dowania na najbli\u017cszym lotnisku. W rzeczywisto\u015bci Dow\u00f3dztwo Polskich Si\u0142 Powietrznych ju\u017c wcze\u015bniej ma informacje o niezidentyfikowanym obiekcie pr\u00f3buj\u0105cym wlecie\u0107 w Polsk\u0105 przestrze\u0144 z kierunku wschodniego, dzi\u0119ki systemowi BACKBONE.<\/p>\n

Dane z pomiar\u00f3w przekazywane s\u0105 \u0142\u0105czami telekomunikacyjnymi (w 1997 roku, by\u0142y to \u0142\u0105cza nale\u017c\u0105ce do Telekomunikacji Polskiej S.A o szybko\u015bci 9 600 kb\/s) do Warszawy. Tutaj poddaje si\u0119 je obr\u00f3bce w systemie przetwarzania danych radarowych. System jest w stanie przetwarza\u0107 dane z 16 stacji radiolokacyjnych. Okre\u015bla si\u0119 po\u0142o\u017cenia, kierunku i pr\u0119dko\u015bci samolotu. Znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 danych uzyskuje si\u0119 z radar\u00f3w wt\u00f3rnych. Od 1998 roku, z Polskiego FIS s\u0105 przyjmowane i przekazywane samoloty automatycznie.<\/p>\n

Kontrola Zbli\u017cania (APP – Approach Control).<\/h3>\n

Ka\u017cde lotnisko komunikacyjne (komercyjne) posiada kontrol\u0119 zbli\u017cania. Stanowisko umieszczone jest w Wie\u017cy Kontroli Lotniska (TWR – Tower).<\/p>\n

\"TWR
TWR \u0141awica. 2018 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Kontrola Zbli\u017cania to jedno z najbardziej odpowiedzialnych miejsc ca\u0142ego systemu. Musi zapewni\u0107 separacje pomi\u0119dzy samolotami odlatuj\u0105cymi i przylatuj\u0105cymi na lotnisko i w og\u00f3le wszystkimi samolotami cywilnymi i wojskowymi znajduj\u0105ce si\u0119 strefie kontrolowanej lotniska. W Warszawie jest to obszar o promieniu 100 km, czyli w ich w\u0142adaniu s\u0105 jeszcze lotniska; Bemowo-Babice, Modlin. W\u0142a\u015bciwie wszystkie loty w tej strefie Warszawy s\u0105 kontrolowane lub nadzorowane przez kontrol\u0119 zbli\u017cania. Loty wojskowe wykonywane w strefach lotnisk wojskowych s\u0105 nadzorowane przez organ wojskowy, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z kontrol\u0105 zbli\u017cania.<\/p>\n

Stanowiska w Kontroli Zbli\u017cania; 1 kontroler zbli\u017cania – odpowiada za separacje, zapewnia pomoc nawigacyjn\u0105 i wszystkie potrzebne informacje samolotom lec\u0105cym mi\u0119dzy stref\u0105 odpowiedzialno\u015bci kontrolera wie\u017cy, a dok\u0142adnie \u015bcie\u017cki schodzenia i startu pola wzlot\u00f3w, czyli drzwiami dr\u00f3g powietrznych. 2 kontroler DIR (Director) – powo\u0142ywany w razie potrzeby, na przyk\u0142ad kiedy jest t\u0142ok w powietrzu. Zajmuje si\u0119 samolotami w w\u0105skim sektorze podej\u015bcia do l\u0105dowania. 3 asystent – koordynuje wymian\u0119 informacji z innymi organami kontroli i zajmuje si\u0119 papierologi\u0105 (plany lot\u00f3w). 4 kontroler radaru PAR; je\u015bli lotnisko dysponuje radarem precyzyjnego podej\u015bcia to jest jeszcze jedno stanowisko kontrolera – PAR (Precision Approach Radar). Stanowisko to jest uruchamiane w z\u0142ych warunkach pogodowych oraz w nocy. Stanowisko to \u0142\u0105czy cz\u0119\u015b\u0107 funkcji Kontroli zbli\u017cania i Kontroli lotniska. Kontroler prowadzi za\u0142og\u0119 do momentu, kiedy ta zobaczy drog\u0119 startow\u0105 i mo\u017ce przyziemia\u0107 lub odejdzie na drugi kr\u0105g. W Polsce wi\u0119kszo\u015b\u0107 lotnisk nie ma ju\u017c radar\u00f3w typu PAR, tylko systemu ILS.<\/p>\n

Kontrola Lotniska.<\/h3>\n

Ka\u017cde lotnisko posiada kontrol\u0119 lotniska, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wne elementy s\u0105 umieszczone w Wie\u017cy Kontroli Lotniska (TWR – Tower). Obs\u0142uga TWR odpowiada za wszystkie operacje na polu wzlot\u00f3w i w powietrzu a\u017c do punktu przekazania lub przyj\u0119cia samolotu\/\u015bmig\u0142owca od\/do Kontroli Zbli\u017cania.<\/p>\n

Na Kontrol\u0119 Lotniska sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 cztery stanowiska operacyjne: 1 kontroler TWR – zezwala na starty i l\u0105dowania, zapewnia separacje mi\u0119dzy statkami powietrznymi nakazane przepisami. 2 kontroler GND (Ground controller) – odpowiada za ruch naziemny statk\u00f3w powietrznych na polu manewrowym. 3 asystent wie\u017cy – po\u015brednicz\u0105cy w wymianie informacji z innymi organami kontroli i w porozumieniu z kontrolerem TWR obs\u0142uguje ruch samochodowy na lotnisku (mi\u0119dzy innymi udziela zgody na przejazd przez drogi startowe i ko\u0142owania). 4 delivery controller (kontroler dostawy) – dysponuje dost\u0119pem do bazy danych plan\u00f3w lotu, uzyskuje zgody na loty w kontroli obszaru, przekazuje info za\u0142ogom samolot\u00f3w. Jego miejsce jest tak\u017ce w TWR.<\/p>\n

Kontrola lotniska ma do dyspozycji; \u015brodki \u0142\u0105czno\u015bci radiowej i przewodowej, stacje pogodow\u0105 (lub aktualna informacje meteorologiczn\u0105), bibliotek\u0119 danych informacyjnych, radar lotniska ASMI (Airport Surface Movement Indicator), kt\u00f3rego wskazania s\u0105 umieszczane na ekranie.<\/p>\n

Systemy przetwarzania i zobrazowania danych (DP). 2013 rok.<\/h3>\n

Systemy przetwarzania i zobrazowania danych (DP) w oparciu o dane z radar\u00f3w pierwotnych, radar\u00f3w wt\u00f3rnych oraz z innych system\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych funkcjonowanie s\u0142u\u017cb ruchu lotniczego, przetwarzaj\u0105 otrzymane informacje o sytuacji w powietrzu w celu umo\u017cliwienia zobrazowania w r\u00f3\u017cnych miejscach na r\u00f3\u017cnych typach wska\u017anik\u00f3w. Dla potrzeb s\u0142u\u017cb CNS aktualnie (2013 rok) u\u017cytkowane s\u0105 przez PA\u017bP poni\u017csze systemy przetwarzania i zobrazowania danych dozorowania i plan\u00f3w lotu: AMS 2000+ (Northrop Grumman), AIRCON 2000 (Indra), PEGASUS 21 (Indra).<\/p>\n

Nawigacja satelitarna w Polsce. 2015 rok.<\/h3>\n

W dniu 4.04.2013 roku, po uzyskaniu stosownych zezwole\u0144 Urz\u0119du Lotnictwa Cywilnego, zosta\u0142y wdro\u017cone instrumentalne procedury podej\u015bcia do l\u0105dowania oparte o nawigacj\u0119 satelitarn\u0105. W ramach tej implementacji, w AIP Polska zosta\u0142y opublikowane nowe procedury NPA RNAV GNSS, dotycz\u0105ce dziesi\u0119ciu lotnisk kontrolowanych. S\u0105 to: Bydgoszcz EPBY, Gda\u0144sk EPGD, Krak\u00f3w EPKK, Katowice EPKT, Lublin EPLB, Pozna\u0144 EPPO, Rzesz\u00f3w EPRZ, Warszawa EPWA, Wroc\u0142aw EPWR oraz Zielona G\u00f3ra EPZG. Faktyczne wdro\u017cenie procedur na poszczeg\u00f3lnych lotniskach by\u0142o uzale\u017cnione od indywidualnych cech lotniska i nast\u0105pi\u0142o w r\u00f3\u017cnym czasie. Procedury te zosta\u0142y wprowadzone na wszystkich kierunkach podej\u015bcia do l\u0105dowania. Nawet tych, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y nie przyrz\u0105dowe (nieinstrumentalne).<\/p>\n

W dniu 28.02.2013 roku, PA\u017bP zawar\u0142a umow\u0119 o wsp\u00f3\u0142pracy z European Satellite Services Provider (ESSP). Porozumienie \u201eEGNOS Working Agreement\u201d, otwiera drog\u0119 do wdro\u017cenia na Polskich lotniskach i w Polskiej przestrzeni powietrznej procedur opartych o nawigacj\u0119 satelitarn\u0105 w Polsce. ESSP to instytucja wyznaczona przez UE do zapewnienia us\u0142ug \u017ceglugi powietrznej opartych o techniki satelitarne.<\/p>\n

Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pocz\u0105tkowo Polska mia\u0142a jeden obszar FIR Warszawa EPWW. Lecz od kilku lat ma pi\u0119\u0107 obszar\u00f3w FIR; Gda\u0144sk, Olsztyn, Pozna\u0144, Warszawa i Krak\u00f3w. Ma\u0142o tego. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru Zachodniego Pomorza i fragmentu Morza Ba\u0142tyckiego wyzbyli\u015bmy si\u0119 na korzy\u015b\u0107 niemc\u00f3w (FIR Heringosdorf), a by\u0142y nawet zakusy na oddanie kontroli nad w\u0105skim przej\u015bciem na Litw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3744","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3744"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3801,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3744\/revisions\/3801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}