{"id":374,"date":"2014-12-12T12:00:00","date_gmt":"2014-12-12T12:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2024\/07\/13\/agregaty-rozruchowe-i-inne-pojazdy-techniczne-na-lotniskach-wojskowych-w-70-lata-xx-wieku\/"},"modified":"2024-07-13T18:59:01","modified_gmt":"2024-07-13T16:59:01","slug":"agregaty-rozruchowe-i-inne-pojazdy-techniczne-na-lotniskach-wojskowych-w-70-lata-xx-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=374&lang=pl","title":{"rendered":"Agregaty rozruchowe i inne pojazdy techniczne na lotniskach wojskowych w 70-lata XX wieku."},"content":{"rendered":"

Krak\u00f3w 2014-12-12<\/p>\n

Agregaty rozruchowe i inne pojazdy techniczne.<\/h3>\n

Agregaty rozruchowe.<\/h3>\n

Pod okre\u015bleniem agregaty rozruchowe, kryj\u0105 si\u0119 urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105c do rozruchu silnik\u00f3w turboodrzutowych i turbo\u015bmig\u0142owych nap\u0119dzaj\u0105ce samoloty i \u015bmig\u0142owce. Nie b\u0119d\u0119 wnika\u0142 w szczeg\u00f3\u0142y uruchamiania silnik\u00f3w. Wspomn\u0119 tylko, \u017ce typowym sposobem uruchamiania silnik\u00f3w statk\u00f3w powietrznych by\u0142o i jest wykorzystywanie lotniskowego \u017ar\u00f3d\u0142a energii elektrycznej.Pierwsze samoloty z nap\u0119dem turboodrzutowym w Polsce, szkolno-treningowe Jak-17 Agata do rozruchu silnika RD-10 u\u017cywa\u0142y zabudowanego w kad\u0142ubie niewielkiego silnika spalinowego.<\/p>\n

Dla najpopularniejszych w Wojsku Polskim samolot\u00f3w rodzimej produkcji serii PZL Lim wykorzystywano pojazdy okre\u015blane jako W\u00f3zki Rozruchowe. Niewielkie W\u00f3zki Rozruchowe by\u0142y eksploatowane do po\u0142owy 90-lat, do uruchamiania samolot\u00f3w szkolno-treningowych PZL TS-11 Iskra.<\/p>\n

\"Rozrusznik
Rozrusznik lotniskowy. 2018 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Popularne w Wojsku Polskim my\u015bliwce MiG-21, do rozruchu silnika RD-11, wykorzystywa\u0142y pr\u0105dnico-rozrusznik GSR-ST-12000WT zamontowany w samolocie. M\u00f3g\u0142 on korzysta\u0107 z pok\u0142adowych akumulator\u00f3w. Jednak zwykle korzystano z lotniskowego \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3rym by\u0142 agregat pr\u0105dotw\u00f3rczy GPU (ground power unit), a wed\u0142ug nomenklatury Uk\u0142adu Warszawskiego APA.<\/p>\n

Agregat rozruchowy APA-5.<\/h3>\n

Agregat rozruchowy APA-5 by\u0142 najpopularniejszym urz\u0105dzeniem rozruchowym silnik\u00f3w lotniczych w omawianym okresie. Urz\u0105dzenie zainstalowano na podwoziu samochodu URAL-375, kt\u00f3ry by\u0142 produkowany w okresie 1961 – 1983. W 70-latach, by\u0142a to podstawowa ci\u0119\u017car\u00f3wka w armii pa\u0144stwa moskiewskiego. Agregat sk\u0142ada si\u0119 z silnika benzynowego, kt\u00f3ry porusza pr\u0105dnic\u0119 pr\u0105du sta\u0142ego, o mocy 34 kW. Generator ma dwie sekcje, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnolegle do dw\u00f3ch akumulator\u00f3w. Generatory i baterie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z dw\u00f3ch zasilaczy DC i system\u00f3w DC, \u017ar\u00f3d\u0142o uruchamiania samolotu. W zale\u017cno\u015bci od trybu wyzwalania obs\u0142uguje dwa zasilacze DC, oddzielnie, w spos\u00f3b r\u00f3wnoleg\u0142y lub szeregowy po\u0142\u0105czenia. \u0179r\u00f3d\u0142o pr\u0105du zmiennego, jedno-obrotowy, konwerter DC zasilany z systemu. \u0179r\u00f3d\u0142em dla tr\u00f3jfazowego alternator AC jest silnik samochodu. Kabina kierowcy jest ogrzewana i posiada radio. Urz\u0105dzenie jest przeznaczone do holowania samolot\u00f3w i zasilania elektrycznych system\u00f3w stoj\u0105cych samolot\u00f3w. Urz\u0105dzenie mo\u017ce pracowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych trybach;<\/p>\n

Tryb rozruchu silnik\u00f3w; 1 samolot 2 x 24 V, 1 samolot 70 V \u0142agodny rozruch, 2 samoloty po 24 V, 4 samoloty 24\/48 V. Tryb zasilania instalacji samolot\u00f3w; 1 samolot 24 V, 1 samolot tryb testowy 10-30 V, 1 samolot zasilany z akumulatora, 2 samoloty pr\u0105d 3-fazowy.<\/p>\n

Dane T-T samochodu URAL-375 z APA-5: wymiary d\u0142ugo\u015b\u0107 7,48 m, szeroko\u015b\u0107 2,54 m, wysoko\u015b\u0107 2,74 m, masa ca\u0142kowita 10 650 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 max 75 km\/h, paliwo benzyna, zbiorniki paliwa 290 litr\u00f3w + 60 litr\u00f3w = 350 litr\u00f3w.<\/p>\n

Alternator PR-600×2; moc 34 kW, pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotowa 1 500-1 700 obrot\u00f3w\/minut\u0119, napi\u0119cie 28,5 V, nat\u0119\u017cenie 600 A. Akumulatory (baterie) 12-ASA-145M (12-ASA-150), 2 sztuki, napi\u0119cie 24 V, nat\u0119\u017cenie 145 Ah (150 Ah). Przetworniki obrotowe; napi\u0119cie 120 V, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 stabilna 400-500 Hz, pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotowa 4 000-9 000 obrot\u00f3w\/minut\u0119. Alternator 3-fazowy Typ GT-40-PC6 (40 kVA, 3 x 208 V\/400 Hz, 6 000 obrot\u00f3w na minut\u0119). Alternator 3-fazowy Typ GT-60-PC8-ATV (60 kVA, 3 x 208 V\/400 Hz, 8 000 obrot\u00f3w na minut\u0119).<\/p>\n

\"Samoch\u00f3d
Samoch\u00f3d URAL-375 z agregatem APA-5<\/figcaption><\/figure>\n

Urz\u0105dzenia APA-5 i pochodne wykorzystywano do uruchamiania silnik\u00f3w samolot\u00f3w; MiG-21, MiG-23, MiG-29, Su-7, Su-20, Su-22. W 90-latach urz\u0105dzenia wyprodukowane w CCCP zacz\u0119to zast\u0119powa\u0107 agregatami Polskiej produkcji, marki LUZES. Montowano je na podwoziach samochodowych lub dwuosiowych w\u00f3zkach.<\/p>\n

\"Samoch\u00f3d
Samoch\u00f3d STAR 266M z agregatem LUZES. 2014 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Dystrybutory Tlenu i Azotu.<\/h3>\n

W 70-latach na lotniskach wojskowych u\u017cywano specjalistyczne dystrybutory tlenu i azotu. By\u0142y one produkcji CCCP i zabudowywane na podwoziach samochod\u00f3w URAL. W zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci by\u0142y to urz\u0105dzenia, kt\u00f3re w ci\u015bnieniowych butlach przechowuj\u0105 gazy techniczne i przy pomocy przewod\u00f3w ci\u015bnieniowych i zawor\u00f3w by\u0142 w stanie przekaza\u0107 gaz techniczny do odpowiedniej instalacji samolotu. Obecnie, asortyment tych urz\u0105dze\u0144 znacznie si\u0119 rozr\u00f3s\u0142 i obejmuje; lotniskowy dystrybutor tlenu LDT\/N, lotniskowy dystrybutor azotu LDA\/N, lotniskowy dystrybutor powietrza LDP\/N, lotniskowy gazyfikator tlenu LGT\/N, lotniskowy gazyfikator azotu LGA\/N, lotniskowa spr\u0119\u017carka powietrza LSP\/N, lotniskowy zasilacz hydrauliczny LZH\/M (LZH\/N), lotniskowy zasilacz LZE-6 (6M), lotniskowy zasilacz LUZES II\/M, lotniskowe urz\u0105dzenie zasilania elektroenergetycznego samolot\u00f3w LUZES V\/D (V\/N). urzadzenia te s\u0105 obs\u0142ugiwane przez personel NOSP (Naziemna Obs\u0142uga Statk\u00f3w Powietrznych).<\/p>\n

Inne pojazdy.<\/h3>\n

W 70-latach, amunicj\u0119 do uzbrojenia strzeleckiego, bomby i pociski rakietowe dostarczano na pole manewrowe lotniska do samolot\u00f3w i \u015bmig\u0142owc\u00f3w dostarczano samochodami ci\u0119\u017carowymi z bombosk\u0142adu i obiekt\u00f3w elaboracji rakiet. By\u0142y to przede wszystkim samochody STAR 66. Ka\u017cda z bomb i ka\u017cdy pocisk rakietowy by\u0142 transportowany w skrzyni i r\u0119cznie umieszczany na odpowiednim podwieszeniu samolotu lub \u015bmig\u0142owca.<\/p>\n

Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod okre\u015bleniem agregaty rozruchowe, kryj\u0105 si\u0119 urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105c do rozruchu silnik\u00f3w turboodrzutowych i turbo\u015bmig\u0142owych nap\u0119dzaj\u0105ce samoloty i \u015bmig\u0142owce. Nie b\u0119d\u0119 wnika\u0142 w szczeg\u00f3\u0142y uruchamiania silnik\u00f3w. Wspomn\u0119 tylko, \u017ce typowym sposobem uruchamiania silnik\u00f3w statk\u00f3w powietrznych by\u0142o i jest wykorzystywanie lotniskowego \u017ar\u00f3d\u0142a energii elektrycznej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-374","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=374"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3790,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/374\/revisions\/3790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}