Pu\u0142k Lotniczy to podstawowa jednostka bojowa, kt\u00f3ra dysponowa\u0142a lotniskiem sta\u0142ego bazowania, samolotami lub \u015bmig\u0142owcami, ich uzbrojeniem, kompletnym zapleczem, a przede wszystkim kadr\u0105 (personel lataj\u0105cy, personel techniczny, s\u0142u\u017cby zaopatrzenia i utrzymania). <\/p>\n
Struktura organizacyjna Pu\u0142ku Lotniczego.<\/h3>\n
Warto w tym miejscu przedstawi\u0107 og\u00f3ln\u0105 struktur\u0119 organizacyjn\u0105 Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego, My\u015bliwsko-Bombowego (Szturmowego), Bombowego i Transportowego. Struktura organizacyjna Pu\u0142ku Lotniczego w interesuj\u0105cym nas okresie przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n
Na czele Pu\u0142ku sta\u0142 dow\u00f3dca z Dow\u00f3dztwem Pu\u0142ku i Sztabem. Dow\u00f3dca by\u0142 pilotem, zwykle mia\u0142 stopie\u0144 pu\u0142kownika i legitymowa\u0142 si\u0119 wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem oraz by\u0142 cz\u0142onkiem partii PZPR. Dow\u00f3dca podlega\u0142 bezpo\u015brednio dow\u00f3dcy Dywizji lub Korpusu. Dow\u00f3dca mia\u0142 do pomocy: Zast\u0119pc\u0119 dow\u00f3dcy do spraw szkolenia. Zast\u0119pc\u0119 dow\u00f3dcy do spraw liniowych. Starszego nawigatora pu\u0142ku. Szefa strzelania powietrznego pu\u0142ku.<\/p>\n
Podstaw\u0105 Pu\u0142ku by\u0142y dwie lub trzy Eskadry Lotnicze (Lataj\u0105ce), czyli piloci (lotnicy) i samoloty. W tym okresie ju\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 pu\u0142k\u00f3w lotniczych by\u0142a dwu-eskadrowych. Eskadry lotnicze by\u0142y podzielone na dwa, trzy lub cztery Klucze. Ka\u017cdy Klucz mia\u0142 ekip\u0119 eksploatacji p\u0142atowca i silnika. A ka\u017cdy samolot swojego technika, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 za stan maszyny. To on meldowa\u0142 i przekazywa\u0142 pilotowi samolot gotowy do lotu (zatankowany, uzbrojony, za\u0142adowane aparaty foto itp).<\/p>\n
Dodatkowo, ka\u017cda Eskadra posiada\u0142a Klucz, czyli ekip\u0119 obs\u0142ugi; – Klucz Urz\u0105dze\u0144 Radioelektronicznych (URE). – Klucz osprz\u0119tu lotniczego. – Klucz uzbrojenia lotniczego. Ten podzia\u0142 wynika\u0142 g\u0142\u00f3wnie z rodzaju eksploatowanego sprz\u0119tu lataj\u0105cego. Zwykle w 1. Eskadrze by\u0142y samoloty najnowsze, wi\u0119c technicznie r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 od typ\u00f3w starszych.<\/p>\n
Kolejn\u0105 Eskadr\u0105 by\u0142a Eskadra Techniczna. Zajmowa\u0142a si\u0119 ona; przegl\u0105dami i remontami statk\u00f3w powietrznych i ich podzespo\u0142\u00f3w. Jej struktura zale\u017ca\u0142a od typ\u00f3w i ilo\u015bci statk\u00f3w powietrznych. Zwykle funkcjonowa\u0142y; – S\u0142u\u017cba In\u017cynieryjno-Lotniskowa (SIL). – Sekcja Przechowywania i Elaboracji Rakiet (SPiER). – Sekcja uzbrojenia strzeleckiego i bombowego. – klucz remontu p\u0142atowca i silnika. – klucz remontu osprz\u0119tu. – klucz remontu Urz\u0105dze\u0144 Radioelektronicznych. – klucz remontu uzbrojenia.<\/p>\n
Kolejnym elementem by\u0142 Batalion \u0142\u0105czno\u015bci i ubezpieczenia lot\u00f3w. Czasami by\u0142 on rozwini\u0119ty a\u017c do Dywizji Ubezpieczania Lot\u00f3w. Tak by\u0142o na przyk\u0142ad w Pu\u0142kach szkolno-treningowych i szkolno-bojowych, gdzie wykonywano najwi\u0119cej lot\u00f3w, cho\u0107 stosunkowo kr\u00f3tkich. Jednak tu liczba operacji start-l\u0105dowanie by\u0142a najwi\u0119ksza, a loty prowadzono na dwie lub trzy zmiany. Do 1961 roku, by\u0142y to osobne jednostki. Na przyk\u0142ad 40. batalion \u0142\u0105czno\u015bci i ubezpieczenia lot\u00f3w. Zwykle, Batalion \u0142\u0105czno\u015bci i ubezpieczania lot\u00f3w sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z; – Kompania \u0142\u0105czno\u015bci. – Kompania ubezpieczenia lot\u00f3w. – W\u0119ze\u0142 \u0141\u0105czno\u015bci.<\/p>\n
Kolejnym elementem by\u0142 Batalion Zaopatrzenia i podobnie jak powy\u017cej do 1961 roku, by\u0142y to samodzielne jednostki wojskowe. Na przyk\u0142ad 39. Batalion Zaopatrzenia. Batalion Zaopatrzenia sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z; – Kompania obs\u0142ugi lotniska. – Kompania samochodowa. – Kompania ochrony (kompania wartownicza). – Materia\u0142y p\u0119dne i smary (MPS). – Lotniskowa Stra\u017c Po\u017carna. – Izba Chorych. – Wikt i opierunek (gospodarstwo rolne, piekarnia, kuchnia, sto\u0142\u00f3wka, kantyna, warsztaty WAK, mundur\u00f3wka, \u0142a\u017anie, pralnia, kot\u0142ownia, itp.). Nie wszystkie te elementy musia\u0142y istnie\u0107 w strukturze jednostki, bo na przyk\u0142ad pralnia lub piekarnia mog\u0142a by\u0107 garnizonowa.<\/p>\n
Dodatkowo Pu\u0142ki Lotnictwa My\u015bliwskiego lub Szturmowego (my\u015bliwsko-bombowego) by\u0142y wspierane przez jedn\u0105 lub dwie baterie artylerii przeciwlotniczej, celem obrony lotniska. Przyk\u0142adowo 6. Bateria artylerii przeciwlotniczej lub 25. Bateria artylerii przeciwlotniczej. Baterie artylerii przeciwlotniczej nigdy nie wesz\u0142y w struktury Pu\u0142ku Lotniczego.<\/p>\n
Wspomnieli\u015bmy dwukrotnie dat\u0119 1961 rok. Do 1961 roku, istnia\u0142y Pu\u0142ki i Bataliony Lotniczo-Techniczne. By\u0142y to samodzielne jednostki wojskowe, kt\u00f3re w swoim sk\u0142adzie mia\u0142y Kompanie Ziemnego Zabezpieczenia Lot\u00f3w. Kompanie te funkcjonowa\u0142y zgodnie ze swoj\u0105 nazw\u0105. W 1961 roku, zosta\u0142y one rozformowane, a ich zadania przej\u0119\u0142y Kompanie Ubezpieczania Lot\u00f3w podleg\u0142e Dow\u00f3dcy Pu\u0142ku.<\/p>\n
W dyspozycji ka\u017cdego z Pu\u0142k\u00f3w Lotniczych, opr\u00f3cz lotniska macierzystego, by\u0142o tak\u017ce lotnisko zapasowe. Dysponowa\u0142o ono znacznie ubo\u017csz\u0105 infrastruktur\u0105. Mia\u0142o przypomina\u0107 warunki polowe i rzeczywi\u015bcie takie warunki posiada\u0142o. Chocia\u017c ju\u017c w 60-latach na wielu takich lotniskach infrastruktura by\u0142a znacznie rozwini\u0119ta. Lotniska te dysponowa\u0142y blokiem koszarowym (sztabowo-koszarowym) dwu- lub trzy-pi\u0119trowym. Co oznacza\u0142o tak\u017ce, i\u017c lotnisko posiada\u0142o przy\u0142\u0105czenie do sieci energetycznej, a tak\u017ce wodoci\u0105gowej. Dla cz\u0119\u015bci samochod\u00f3w by\u0142y gara\u017ce lub wiaty. By\u0142 sta\u0142y sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i samar\u00f3w oraz magazyny. Droga startowa by\u0142a utwardzona. By\u0142 bombosk\u0142ad. Oczywi\u015bcie na takim zapasowym lotnisku by\u0142 sta\u0142y sk\u0142ad obs\u0142ugi, cho\u0107 niewielki. Zazwyczaj 30-35 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n
Pu\u0142ki lotnictwa bojowego by\u0142y po\u0142\u0105czone w Dywizje lub Korpusy. Zazwyczaj, w organizacji, Dywizja mia\u0142a do dyspozycji poligon. Tak wi\u0119c w 60-latach Polskie Lotnictwo Wojskowe dysponowa\u0142o kilkunastoma poligonami. Aktualnie (2014 rok) Rzeczypospolita Polska dysponuje tylko dwoma poligonami; Ustka i Nadarzyce. Z tych poligon\u00f3w korzysta\u0142y Pu\u0142ki.<\/p>\n
Aby dope\u0142ni\u0107 stan posiadania Pu\u0142k\u00f3w Lotniczych, nale\u017cy wspomnie\u0107 o DOL, czyli Drogowych Odcinkach Lotniskowych. By\u0142y one liczne i cz\u0119sto wykorzystywane przez Lotnictwo my\u015bliwskie i my\u015bliwsko-bombowe. Nawet wprowadzenie na uzbrojenie szybkich, czyli nadd\u017awi\u0119kowych my\u015bliwc\u00f3w MiG-21 nie przerwa\u0142o tego procesu. Na DOL l\u0105dowa\u0142y i startowa\u0142y MiG-21, MiG-23, MiG-29, Su-20, Su-22 oraz wszystkie samoloty rodziny Lim. DOL wykorzystywano w Polsce do oko\u0142o 2005 roku.<\/p>\n
Trzeba wspomnie\u0107, i\u017c generalne remonty p\u0142atowc\u00f3w, silnik\u00f3w, radiostacji i innych zaawansowanych technologicznie urz\u0105dze\u0144, by\u0142y wykonywane w CCCP. Za te remonty Polski podatnik musia\u0142 p\u0142aci\u0107. Sytuacja uleg\u0142a zmianie po 1989 roku, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprz\u0119tu wyprodukowanego na wschodzie zacz\u0119li\u015bmy remontowa\u0107 i modernizowa\u0107 sami.<\/p>\n
Przedstawiona og\u00f3lna organizacja Pu\u0142ku Lotniczego, pozwala na uzmys\u0142owienie sobie, jakim skomplikowanym system by\u0142 Pu\u0142k Lotnictwa. Jednocze\u015bnie pozwoli czytelnikowi umiejscowi\u0107 w strukturze poszczeg\u00f3lny sprz\u0119t lotniskowy przedstawiony poni\u017cej.<\/p>\n
Infrastruktura Pu\u0142ku Lotniczego.<\/h3>\n
Infrastruktura jednostki lotniczej wygl\u0105da\u0142a r\u00f3\u017cnie na r\u00f3\u017cnych lotniskach. Jednak zasady wsz\u0119dzie by\u0142y jednakowe, wi\u0119c mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo si\u0119 zorientowa\u0107 co si\u0119 gdzie znajduje. Wybierzmy si\u0119 na \u201ewycieczk\u0119\u201d po jednostce lotniczej 70-lat.Do ka\u017cdej jednostki prowadzi\u0142a g\u0142\u00f3wna brama. Brama by\u0142a stalowa, dwuskrzyd\u0142owa, cz\u0119sto z napisem Wojsko Polskie, kt\u00f3ry by\u0142 umieszczony bezpo\u015brednio na skrzyd\u0142ach bramy lub ponad bram\u0105. W trakcie dnia, gdy ruch pojazd\u00f3w by\u0142 wzmo\u017cony, brama by\u0142a otwarta na o\u015bcie\u017c, a za ni\u0105 umieszczony by\u0142 szlaban. Bywa\u0142y tak\u017ce sytuacje, \u017ce zamiast szlabanu by\u0142 \u0142a\u0144cuch ze znakiem "Stop". Zar\u00f3wno bram\u0119 jak i szlaban obs\u0142ugiwa\u0142 wartownik. To on kontrolowa\u0142 dokumenty (przepustki) uprawniaj\u0105ce do przekroczenia bramy. Biada mu, gdy nie zna\u0142 dobrze swoich wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych. Dla m\u0142odego \u017co\u0142nierza by\u0142a to trudna s\u0142u\u017cba. Ruch osobowy odbywa\u0142 si\u0119 poprzez furtk\u0119 umieszczon\u0105 obok bramy. Dokumenty kontrolowa\u0142 ten sam wartownik. Przy g\u0142\u00f3wnej bramie by\u0142 zawsze umieszczony budynek zwany biurem przepustek. W nim s\u0142u\u017cb\u0119 prowadzi\u0142 \u017co\u0142nierz zawodowy lub podchor\u0105\u017cy. Bardzo rzadko \u017co\u0142nierz s\u0142u\u017cby zasadniczej. To on by\u0142 odpowiedzialny za ruch na bramie, wystawia\u0142 przepustki i jemu podlega\u0142 wartownik. Z kolei \u017co\u0142nierz ten podlega\u0142 bezpo\u015brednio oficerowi dy\u017curnemu.<\/p>\n
W pobli\u017cu bramy g\u0142\u00f3wnej, niekiedy w tym samym obiekcie co biuro przepustek, znajdowa\u0142a si\u0119 wartownia. Tutaj przebywali \u017co\u0142nierze zmiany odpoczywaj\u0105cej, spo\u017cywali posi\u0142ki, a niekiedy w izbach aresztanat\u00f3w pilnowali zatrzymanych \u017co\u0142nierzy. Warto wspomnie\u0107, \u017ce s\u0142u\u017cba wartownicza otrzymywa\u0142a posi\u0142ki jako pierwsza. Przed chorymi i pozosta\u0142ymi \u017co\u0142nierzami. Na terenie jednostki by\u0142y posterunki dwu-zmianowe (nocne) i trzy-zmianowe ca\u0142odobowe. Dow\u00f3dca warty z wartownikami podlega\u0142 bezpo\u015brednio oficerowi dy\u017curnemu. Dow\u00f3dc\u0105 warty by\u0142 zwykle \u017co\u0142nierz s\u0142u\u017cby zasadniczej w stopniu kaprala. Dow\u00f3dca mia\u0142 do dyspozycji rozprowadzaj\u0105cego, kt\u00f3ry odprowadza\u0142 i przyprowadza\u0142 wartownik\u00f3w z posterunk\u00f3w. Spos\u00f3b prowadzenia warty by\u0142 \u015bci\u015ble okre\u015blony w regulaminie s\u0142u\u017cby wartowniczej. Jedna s\u0142u\u017cba wartownicza trwa\u0142a od godzin p\u00f3\u017ano popo\u0142udniowych do dania nast\u0119pnego do momentu zmiany przez kolejn\u0105 wart\u0119. Oddzia\u0142 wartowniczy musia\u0142 by\u0107 odprawiony przez oficera dy\u017curnego, czyli przej\u015b\u0107 odpraw\u0119 i by\u0107 zaprzysi\u0119\u017cony. Ka\u017cdy wartownik by\u0142 w pe\u0142ni wyekwipowany; bro\u0144, pe\u0142ny plecak, maska przeciwgazowa, \u0142adownica. Amunicja do broni by\u0142a na stanie wartowni w \u015bci\u015ble okre\u015blonej ilo\u015bci. Wartownik wychodz\u0105c na posterunek pobiera\u0142 amunicj\u0119 (dla kbk-AK pe\u0142ny magazynek 30 sztuk), kt\u00f3r\u0105 zwraca\u0142 dow\u00f3dcy po zej\u015bciu z posterunku, w \u015bci\u015ble okre\u015blonym miejscu i w okre\u015blony spos\u00f3b. \u017bo\u0142nierz s\u0142u\u017cby zasadniczej w czasie swojej dwuletniej s\u0142u\u017cby mia\u0142 co najmniej kilkana\u015bcie wart. By\u0142y jednak takie sytuacje, \u017ce \u017co\u0142nierze mieli ponad 150 wart nie s\u0142u\u017c\u0105c w specjalnej kompani wartowniczej.<\/p>\n Najwi\u0119kszym budynkiem na terenie jednostki by\u0142 budynek koszarowy lub koszarowo-sztabowy. Zwykle dwu-, trzy- lub cztero-kondygnacyjny. Tu znajdowa\u0142y si\u0119 sale \u017co\u0142nierskie. Od niewielkich 4-osobowych do du\u017cych, nawet 20-osobowych. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci \u017co\u0142nierze byli zgrupowani zgodnie ze specjalno\u015bciami; kompaniami i kluczami. Na ka\u017cdym pi\u0119trze, w pobli\u017cu klatki schodowej, znajdowa\u0142 si\u0119 stolik podoficera dy\u017curnego, kt\u00f3ry mia\u0142 do pomocy \u017co\u0142nierza pomocnika. Ich s\u0142u\u017cba trwa\u0142a 24 godziny, od godzin popo\u0142udniowych. Podoficer og\u0142asza\u0142; pobudk\u0119, zbi\u00f3rki na posi\u0142ki, alarmy, capstrzyk, zbi\u00f3rki zarz\u0105dzanie przez dow\u00f3dc\u0119 kompani lub szefa kompani. Kontrolowa\u0142 stan porz\u0105dk\u00f3w na kompani i w wyznaczonym rejonie zewn\u0119trznym. Meldowa\u0142 oficerom stan kompani i zaj\u0119cia jaki \u017co\u0142nierze wykonuj\u0105. Kierowa\u0142 chorych do lekarza na izbie chorych. Kontrolowa\u0142 \u017co\u0142nierzy wychodz\u0105cych i wracaj\u0105cych z przepustek.<\/p>\n Kuchnia i sto\u0142\u00f3wka to jedne z najwa\u017cniejszych obiekt\u00f3w na terenie jednostki, kt\u00f3re maj\u0105 najwa\u017cniejszy wp\u0142yw na morale \u017co\u0142nierzy. Niewiele os\u00f3b wie, \u017ce kiedy genera\u0142 Wojciech Jaruzelski wypowiedzia\u0142 wojn\u0119 narodowi polskiemu, natychmiast stawka \u017cywieniowa dla pojedynczego \u017co\u0142nierza znacznie wzros\u0142a. Codziennie by\u0142o ciasto, do obiadu kompot, niemal codziennie mi\u0119so. Nie tak jak doj\u015b\u0107 cz\u0119sto, na okr\u0105g\u0142o kasza, \u015bledzie i bia\u0142y ser. M\u0142odym poborowym m\u00f3wiono w\u00f3wczas; – \u201eJak zjesz wagon kaszy, to wyjdziesz do cywila\u201d. Lepsze wy\u017cywienie by\u0142o w jednostkach, kt\u00f3re posiada\u0142y w\u0142asne gospodarstwa ogrodnicze i hodowa\u0142y trzod\u0119.<\/p>\n Park samochodowy jest dok\u0142adnie opisany w artykule; \u201eZarys historii nawigacji. Wojskowy sprz\u0119t lotniskowych. 70-lata XX wieku. Cz\u0119\u015b\u0107 I. Samochody ci\u0119\u017carowe STAR.\u201d<\/p>\n W 70-latach XX wieku niemal ka\u017cde lotnisko wojskowe posiada\u0142o w\u0142asn\u0105 bocznice kolejow\u0105, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a od najbli\u017cszej stacji kolejowej. Ma\u0142o kto pami\u0119ta, i\u017c by\u0142a to g\u0142\u00f3wna droga transportu zaopatrzenia dla pu\u0142ku lotniczego. Kolej\u0105 transportowano; paliwo, w\u0119giel, materia\u0142y budowlane. Na bocznicach \u0142adowano eszelony wyje\u017cd\u017caj\u0105c na poligony i tu je roz\u0142adowywano po powrocie. (Eszelon w Polskiej nomenklaturze to nazwa wojskowej jednostki transportowej, jak kolumna woz\u00f3w, samochod\u00f3w lub wagon\u00f3w kolejowych z zaopatrzeniem.).<\/p>\n Magazyny to jedne z wa\u017cniejszych obiekt\u00f3w podleg\u0142ych dow\u00f3dcy pu\u0142ku lotniczego. Nie koniecznie musia\u0142y si\u0119 one znajdowa\u0107 w ramach terenu lotniska. Niekiedy znajdowa\u0142y si\u0119 kilka, kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w dalej w obiektach, kt\u00f3re zosta\u0142y zaadoptowane do tego celu. W CCCP cz\u0119sto by\u0142y to obiekty sakralne (\u015bwi\u0105tynie). W Polsce na szcz\u0119\u015bcicie tak nie by\u0142o. W 60-latach na terenie Polski, g\u0142\u00f3wnie w jej zachodniej cz\u0119\u015bci, zbudowano 50 nowoczesnych magazyn\u00f3w bran\u017cowych.<\/p>\n Na marginesie dodamy, \u017ce w 2013 roku, zdecydowano o budowie trzech nowych, centralnych magazyn\u00f3w wojskowych: w Kutnie, Pile i Jastrz\u0119biu \u015al\u0105skim. Ka\u017cdy magazyn o powierzchni 20 000 m2. Skomputeryzowane. S\u0105 w nich; mundury, \u017cywno\u015b\u0107 i cz\u0119\u015bci zamienne.<\/p>\n W 70-latach w ka\u017cdym pu\u0142ku lotniczym funkcjonowa\u0142a ju\u017c stra\u017c po\u017carna. Nie nazywano jej jeszcze lotniskow\u0105. Jej zadania by\u0142y znacznie bardziej rozleg\u0142e ni\u017c obecnej stra\u017cy. Nie ogranicza\u0142y si\u0119 tylko do zabezpieczenia start\u00f3w i l\u0105dowa\u0144 statk\u00f3w powietrznych. Pod jej ochron\u0105 by\u0142 ca\u0142y teren jednostki, a tak\u017ce lotniska zapasowe. Najwi\u0119ksze zagro\u017cenie po\u017carowe istnia\u0142o ze strony bazy materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i smar\u00f3w (MPS), o czym napisali\u015bmy poni\u017cej.<\/p>\n MPS to skr\u00f3t oznaczaj\u0105cy; Materia\u0142y P\u0119dne i Smary. W rzeczywisto\u015bci to skr\u00f3t my\u015blowy, kt\u00f3ry oznacza s\u0142u\u017cb\u0119 materia\u0142ow\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do s\u0142u\u017cby kwatermistrzowskiej. W omawianym okresie w Poznaniu funkcjonowa\u0142a \u2013 Wy\u017csza Oficerska Szko\u0142a Wojsk Kwatermistrzowskich. Obecnie s\u0142owo kwatermistrzostwo zosta\u0142o zast\u0105pione logistyk\u0105.<\/p>\n S\u0142u\u017cba materia\u0142owa MPS zajmowa\u0142a si\u0119 wojskow\u0105 gospodark\u0105 materia\u0142ami p\u0119dnymi, olejami i smarami oraz rakietowymi materia\u0142ami nap\u0119dowymi (p\u0142ynnymi i sta\u0142ymi). W Wojskach Lotniczych, ka\u017cdy pu\u0142k dysponowa\u0142 w\u0142asn\u0105 baz\u0105 tych materia\u0142\u00f3w. Do podstawowych materia\u0142\u00f3w nale\u017ca\u0142y; nafta lotnicza, benzyna lotnicza, oleje silnikowe i smary. W ramach MPS funkcjonowa\u0142y magazyny w postaci zbiornik\u00f3w i cystern, podziemne i naziemne (ale w zag\u0142\u0119bieniach i otoczone wysokimi wa\u0142ami ziemnymi). By\u0142 system ruroci\u0105g\u00f3w i przepompowni. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 paliwa dostarczano drog\u0105 kolejow\u0105 przy pomocy cystern o wielko\u015bci do 60 000 litr\u00f3w. Dystrybucja paliwa odbywa\u0142a si\u0119 przy pomocy dystrybutor\u00f3w samochodowych. MPS posiada\u0142y w\u0142asny park auto-dystrybutor\u00f3w, gdy\u017c samochody te by\u0142y pod surowszym nadzorem. Obejmowa\u0142y je dodatkowe przepisy. W 80-latach, co najmniej dwa lotniska (Mi\u0144sk Mazowiecki i Pi\u0142a) wyposa\u017cono w system ruroci\u0105g\u00f3w z dystrybutorami sta\u0142ymi na PPS.<\/p>\n Ka\u017cda s\u0142u\u017cba MPS dysponowa\u0142a w\u0142asnym laboratorium, gdzie zatrudniano chemik\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym zadaniem plac\u00f3wki by\u0142a kontrola jako\u015bci paliw, olej\u00f3w i smar\u00f3w oraz prowadzenie stosownej dokumentacji. Do zasadniczych zada\u0144 s\u0142u\u017cby MPS zalicza si\u0119; przyjmowanie, magazynowanie i dystrybucja paliw, olej\u00f3w i smar\u00f3w. Istotny by\u0142 stan magazynowy, bo on zabezpiecza\u0142 tok szkolenia pu\u0142ku i ewentualnych dzia\u0142a\u0144 operacyjnych. <\/p>\n Wojskowa Administracja Koszar to rodzaj kom\u00f3rki logistycznej, przeznaczonej dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania jednostki, w\u0142\u0105cznie z naprawami wyposa\u017cenia budynk\u00f3w i pozosta\u0142ych obiekt\u00f3w. Wojskowa Administracja Koszar dzia\u0142aj\u0105ca na terenie jednostki wojskowej podlega\u0142a bezpo\u015brednio dow\u00f3dcy jednostki. Obecnie tak\u017ce funkcjonuj\u0105 Wojskowe Administracje Koszar, ale ich funkcja jest zgo\u0142a inna od tych, kt\u00f3re by\u0142y 50-lat temu.<\/p>\n Kantyna (w\u0142. cantina znaczy piwnica), ale w J\u0119zyku Polskim znaczy\u0142a wojskowy sklepik. Na terenie jednostki by\u0142a kantyna, czyli rodzaj ma\u0142ego sklepu, bufetu, gdzie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107; papierosy, s\u0142odycze, napoje orze\u017awiaj\u0105ce, herbat\u0119, koperty, papier listowy, znaczki, poczt\u00f3wki, \u015brodki czysto\u015bci, bielizn\u0119, baterie. Kantyna nie sprzedawa\u0142a prasy, gdy\u017c by\u0142a ona bezp\u0142atnie dostarczana na poszczeg\u00f3lne kompanie. Ale by\u0142y to \u015bci\u015ble okre\u015blone tytu\u0142u; "Trybuna Ludu", "\u017bo\u0142nierz Wolno\u015bci", czasami "Wira\u017ce", "Radar" i regionalny dziennik. Zwykle by\u0142y dwie kantyny, jedna \u017co\u0142nierska, druga dla kadry zawodowej. Ta druga by\u0142a lepiej zaopatrzona. Kantyn\u0119 obs\u0142ugiwa\u0142a pani, kt\u00f3ra by\u0142a pracownikiem cywilnym wojska.<\/p>\n Kasyna wojskowe by\u0142o to miejsce odp\u0142atnego \u017cywienia kadry, rodzin i innych os\u00f3b na okre\u015blonych warunkach. Nazwa kasyno pochodzi z j\u0119zyka w\u0142oskiego i oznacza ma\u0142y domek. W 1923 roku, w Rzeczypospolitej Polskiej ukaza\u0142a si\u0119 instrukcja, w jaki spos\u00f3b powinny by\u0107 budowane kasyna oficerskie. W dokumencie by\u0142a mowa, i\u017c kasyno powinno si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z sali jadalnej o powierzchni minimum 60 m2, sali spotka\u0144 oficerskich o powierzchni minimum 200 m2. Kasyno powinno posiada\u0107; bibliotek\u0119 z czytelni\u0105, muzeum pu\u0142ku, sanitariaty, kuchni\u0119 z zapleczem, sale gier. By\u0142y one zlokalizowane poza terenem jednostki, w pobli\u017cu centrum miasta lub miasteczka. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 regulowa\u0142 odpowiedni status. Kasyno podlega\u0142o dow\u00f3dcy pu\u0142ku lub garnizonu. Z czasem, niekt\u00f3re kasyna stawa\u0142y si\u0119 prawdziwym centrum kultury, gdzie wyst\u0119powali muzycy, piosenkarze, satyrycy. W kasynach odbywa\u0142y bale, zabawy taneczne, spektakle teatralne, koncerty i turnieje sportowe. W kasynach organizowano powitania i przegnania \u017co\u0142nierzy zawodowych i ich rodziny. W ka\u017cdym kasynie by\u0142o radio, co jeszcze bardziej podnosi\u0142o jego presti\u017c.<\/p>\n Po drugiej wojnie \u015bwiatowej co\u015b z tych kasyn pozosta\u0142o. Ale by\u0142o trudniej, gdy\u017c w szeregach Ludowego Wojska Polskiego pocz\u0105tkowo przewa\u017ca\u0142a kadra sowiecka o niskim stopniu kultury, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142a rodzima ubecja. W okresie PRL cz\u0119\u015bciej u\u017cywano nazwy Klub Garnizonowy. Kiedy powsta\u0142y wojskowe domy wypoczynkowe (WDW), tam pojawi\u0142y si\u0119 o\u015brodki zbli\u017cone do przedwojennych kasyn. Decyzj\u0105 MON w 2010 roku, wszystkie kasyna wojskowe zosta\u0142y zlikwidowane, bez wzgl\u0119du na kondycj\u0119 finansow\u0105 i potrzeby lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pu\u0142k Lotniczy to podstawowa jednostka bojowa, kt\u00f3ra dysponowa\u0142a lotniskiem sta\u0142ego bazowania, samolotami lub \u015bmig\u0142owcami, ich uzbrojeniem, kompletnym zapleczem, a przede wszystkim kadr\u0105 (personel lataj\u0105cy, personel techniczny, s\u0142u\u017cby zaopatrzenia i utrzymania). <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-371","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3757,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/371\/revisions\/3757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Park samochodowy.<\/h3>\n
Bocznica kolejowa.<\/h3>\n
Magazyny wojskowe.<\/h3>\n
Lotniskowa stra\u017c po\u017carna.<\/h3>\n
MPS.<\/h3>\n
WAK.<\/h3>\n
Kantyna.<\/h3>\n
Wojskowe Kasyno \u2013 Klub Garnizonowy.<\/h3>\n