{"id":367,"date":"2014-11-29T12:00:00","date_gmt":"2014-11-29T12:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2024\/07\/13\/zarys-historii-nawigacji-sprzet-lotniskowy-samochody-jelcz\/"},"modified":"2024-07-13T18:58:55","modified_gmt":"2024-07-13T16:58:55","slug":"zarys-historii-nawigacji-sprzet-lotniskowy-samochody-jelcz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=367&lang=pl","title":{"rendered":"Zarys historii nawigacji. Sprz\u0119t lotniskowy. Samochody JELCZ"},"content":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w 2014-11-29<\/p>\n<h2 id=\"Zarys-historii-nawigacji\"  >Zarys historii nawigacji<\/h2>\n<h2 id=\"Wojskowy-sprz\u0119t-lotniskowych\"  >Wojskowy sprz\u0119t lotniskowych<\/h2>\n<h2 id=\"70-lata-XX-wieku.\"  >70-lata XX wieku.<\/h2>\n<h3 id=\"Cz\u0119\u015b\u0107-II\"  >Cz\u0119\u015b\u0107 II<\/h3>\n<h3 id=\"Samochody-ci\u0119\u017carowe-JELCZ.\"  >Samochody ci\u0119\u017carowe JELCZ.<\/h3>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/7f147cc01f7d107fbd52e342d14256a07b6e58a1\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/7f147cc01f7d107fbd52e342d14256a07b6e58a1\" alt=\"JELCZ 422. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>JELCZ 422. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Jelcza\u0144skie-Zak\u0142ady-Samochodowego.\"  >Jelcza\u0144skie Zak\u0142ady Samochodowego.<\/h3>\n<p>Jelcza\u0144skie Zak\u0142ady Samochodowego to drugi du\u017cy producent samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych w Polsce. Zak\u0142ady mie\u015bci\u0142y si\u0119 w Jelczu-Laskowicach. Specjalizowa\u0142y si\u0119 w produkcji samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych ci\u0119\u017ckich. W Wojsku Polskim samochod\u00f3w marki JELCZ by\u0142o znacznie mniej ni\u017c samochod\u00f3w STAR. Wynika\u0142o to z kilku powod\u00f3w, a przede wszystkim z wi\u0119kszej ceny zakupu. Samochody JELCZ okaza\u0142y si\u0119 niezwykle trwa\u0142ymi konstrukcjami. Jeszcze w obecnym czasie mo\u017cna spotka\u0107 wiekowy, dobre utrzymany samoch\u00f3d. Niestety; samochody te nie odpowiadaj\u0105 ju\u017c obecnym normom emisji spalin, normom zu\u017cycia paliwa oraz wsp\u00f3\u0142czesnemu komfortowi pracy kierowcy.<\/p>\n<h3 id=\"Samoch\u00f3d-\u017bubr\"  >Samoch\u00f3d \u017bubr<\/h3>\n<p>\u017bubr to pierwszy Polski ci\u0119\u017cki samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy. W 50-latach ci\u0119\u017ckie ci\u0119\u017car\u00f3wki pochodzi\u0142y g\u0142\u00f3wnie z CCCP. Wojsko Polskie potrzebowa\u0142o lepszego, w\u0142asnego sprz\u0119tu. Okazja nadarzy\u0142a si\u0119 w 1960 roku. W tym czasie Polska posiada\u0142a ju\u017c dwie du\u017ce fabryki produkuj\u0105ce samochody ci\u0119\u017carowe w Starachowicach (1948r.) i Jelczu (1952r.). Nast\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy nimi podzia\u0142; Starachowice produkowa\u0142y samochody \u015brednie, Jelcz \u2013 samochody ci\u0119\u017ckie. W 1960 roku, w Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych w Jelczu-Laskowicach opracowano ci\u0105gnik siod\u0142owy zdolny do holowania naczep o \u0142adowno\u015bci 16 000 kg. Podj\u0119to produkcj\u0119 seryjn\u0105. R\u00f3wnolegle opracowano samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy, skrzyniowy, oznaczony  \u017bubra A-80 i uruchomiono jego produkcj\u0119 seryjn\u0105. Produkcj\u0119 seryjn\u0105 zako\u0144czono w 1968 roku, w chwili rozpocz\u0119cia monta\u017cu Jelcza 315. \u0141\u0105cznie wyprodukowano 7 000 egzemplarzy. Pocz\u0105tkowo \u017bubry by\u0142y nap\u0119dzane silnikiem S56, kt\u00f3ry powsta\u0142 specjalnie do tych pojazd\u00f3w. P\u00f3\u017aniej, zamieniono je na silniki S560 o mocy 125 kW (170 KM). Obj\u0119to\u015b\u0107 skokowa jednostek nap\u0119dowych wynosi\u0142a 11 000 cm3. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna wynosi\u0142a 80 km\/h, a zu\u017cycie paliwa 23 l\/100 km. Pocz\u0105tkowo \u017bubry by\u0142y wyposa\u017cone w ca\u0142kowicie metalowe kabiny KO 1. Drzwi zosta\u0142y osadzone na tylnej kraw\u0119dzi. Szyby w przednich oknach by\u0142y uchylne, natomiast w drzwiach przesuwne, dodatkowe okna sta\u0142e. Po modernizacji kabiny wyposa\u017cone by\u0142y w sta\u0142e przednie okna. \u017bubr posiada\u0142 wielk\u0105 kabin\u0119. Chocia\u017c posiad\u0142a tylko fotel kierowcy i pasa\u017cera, bywa\u0142y przypadki podr\u00f3\u017cowania w niej nawet pi\u0119ciu pasa\u017cer\u00f3w. Za fotelami by\u0142a tapicerowana skajem le\u017canka, dla wypoczynku kierowcy na d\u0142ugich trasach. \u017baden samoch\u00f3d z CCCP nie dysponowa\u0142 takimi warunkami. W poje\u017adzie nie wyst\u0119powa\u0142 system ogrzewania kabiny, w zamian za to mo\u017cna by\u0142o otworzy\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 klap\u0119 silnika. Ogrzewana by\u0142a w\u00f3wczas kabina, jednak kosztem zmniejszonego komfortu pracy kierowcy (ha\u0142as). Najpopularniejszymi zabudowami by\u0142y skrzynie drewniane o wymiarach wewn\u0119trznych 4,88 m x 2,29 m x 6,00 m. Pod\u0142oga zosta\u0142a wykonana z desek sosnowych, natomiast burty z twardego drewna z okuciami stalowymi. Wykonywano tak\u017ce samochody specjalne. Wozy stra\u017cy po\u017carnej, ch\u0142odnie, cysterny oraz dystrybutory paliw.<\/p>\n<h3 id=\"Samochody-JELCZ-serii-300.\"  >Samochody JELCZ serii 300.<\/h3>\n<p>JELCZ-315 to nast\u0119pca samochodu \u017bubr, kt\u00f3ry odziedziczy\u0142 wszystkie zalety poprzednika, usuwaj\u0105c jego wady. Model JELCZ-315 rozpocz\u0105\u0142 ca\u0142a seri\u0119 samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych serii 300, kt\u00f3re produkowano przez d\u0142ugie lata. W samochodzie JELCZ-315 zastosowano nowy 6-cylindrowy, pionowy silnik ZS model SW 680 , kt\u00f3rego produkcj\u0119 rozpocz\u0119\u0142a WSK Mielec w Mielcu na podstawie licencji zakupionej w 1966r. w firmie Leyland. Do tego silnika dostosowano now\u0105, 5-biegow\u0105 skrzyni\u0119 przek\u0142adniow\u0105, kt\u00f3rej konstrukcj\u0119 opracowano w Fabryce Przek\u0142adni Samochodowych FPS Tczew w Tczewie.  Nowo\u015bci\u0105 by\u0142o wprowadzenie przek\u0142adni kierowniczej z integralnym wspomaganiem hydraulicznym. Przek\u0142adnie te importowano z Hiszpanii (Bendibenca) lub z W\u0119gier (Csepel). Zastosowano tak\u017ce nowy, dwuobwodowy pneumatyczny uk\u0142ad hamulca zasadniczego przy wykorzystaniu element\u00f3w produkowanych na podstawie licencji firmy Westinghouse. Modernizacj\u0105 obj\u0119te zosta\u0142y tak\u017ce dalsze zespo\u0142y pojazdu jak sprz\u0119g\u0142o g\u0142\u00f3wne, hamulec pomocniczy i hak holowniczy. Popraw\u0119 warunk\u00f3w pracy kierowcy osi\u0105gni\u0119to przez ulepszenie kabiny kierowcy. Odwr\u00f3cono kierunek otwierania drzwi. Zastosowano system ogrzewania i wentylacji oraz obni\u017cono poziom ha\u0142asu we wn\u0119trzu. Wprowadzono dwa dodatkowe miejsca do siedzenia, now\u0105 tablic\u0119 rozdzielcz\u0105 i wi\u0119ksze wycieraczki szyb przednich. Prototypy samochod\u00f3w JELCZ-315 badane by\u0142y w okresie 1966r.-1967r., a z pocz\u0105tkiem stycznia 1968 roku, przekazano u\u017cytkownikom 15 samochod\u00f3w wykonanych w ramach serii pr\u00f3bnej.Silnik 6-cylindrowy ZS, SW 680\/ 1 mia\u0142 obj\u0119to\u015b\u0107 skokow\u0105 11 100 cm\u00b3. Silnik ten przy stopniu spr\u0119\u017cania 15,8 osi\u0105ga\u0142 moc 147 kW (200 KM) przy 2200 obr\/min, a maksymalny moment obrotowy wynosi\u0142 743 Nm przy 1 200 obr\/min. Reflektory przeciwmgielne stanowi\u0142y wyposa\u017cenie seryjne. Skrzynia bieg\u00f3w 4-stopniowa, plus bieg wsteczny.  Skrzynia \u0142adunkowa o konstrukcji drewnianej przej\u0119ta by\u0142a z \u017bubra A 80. Jej powierzchnia wyrosi\u0142a 11,2 m\u00b2. Podstawowe wymiary JELCZ-315 nie uleg\u0142y zmianie w stosunku do \u017bubra. Nieznacznemu zwi\u0119kszeniu uleg\u0142a masa w\u0142asna pojazdu i wynosi\u0142a 6 440 kg przy \u0142adowno\u015bci 8 000 kg. Przy pe\u0142nym obci\u0105\u017ceniu pojazdu nacisk na tyln\u0105 o\u015b wynosi\u0142 9 840 kg. Pojazd osi\u0105ga\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 87 km\/h. Zu\u017cycie paliwa wynosi\u0142o ok. 28 dm\u00b3\/100 km, a podczas ci\u0105gni\u0119cia przyczepy o masie ca\u0142kowitej 14 t oko\u0142o 36 dm\u00b3\/100 km. Produkcja seryjna JELCZ-315 ruszy\u0142a w IV kwartale 1968 roku. W tym roku wykonano te\u017c ostatni\u0105 seri\u0119 samochod\u00f3w \u017bubr A80. Og\u00f3\u0142em w 1968 roku, wyprodukowano w JZS 1 623 samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych. Samochody JELCZ-315 trafia\u0142y g\u0142\u00f3wnie do gospodarki narodowej. Do Wojska Polskiego trafi\u0142a stosunkowo niewielka ilo\u015b\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 to samochody specjalne.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/49da584765b365ecbe9b5b5b728a19149c5918a5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/49da584765b365ecbe9b5b5b728a19149c5918a5\" alt=\"Samoch\u00f3d JELCZ serii 300, dystrybutor paliwa. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Samoch\u00f3d JELCZ serii 300, dystrybutor paliwa. 2012 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"JELCZ-316.\"  >JELCZ-316.<\/h3>\n<p>G\u0142\u00f3wnym kierunkiem dzia\u0142ania, po uruchomieniu produkcji tego pojazdu, by\u0142o d\u0105\u017cenie do wyeliminowania zespo\u0142\u00f3w importowanych przez wprowadzenie wyrob\u00f3w krajowych. Samoch\u00f3d JELCZ-315 by\u0142 modelem podstawowym dla dalszych pojazd\u00f3w rodziny 300. Rozpocz\u0119to ju\u017c prace nad wyd\u0142u\u017conym trzyosiowym samochodem skrzyniowym o symbolu JELCZ-316 i nad ci\u0105gnikiem siod\u0142owym typu JELCZ-317. Opracowano tak\u017ce wersj\u0119 JELCZ-315 E, kt\u00f3ra mia\u0142a skrzyni\u0119 \u0142adunkow\u0105 z metalowymi \u015bcianami oraz zmienion\u0105 opo\u0144cz\u0119 z zamkni\u0119ciem dostosowanym do przepis\u00f3w celnych. \u015aciany boczne dzielone by\u0142y na dwie niezale\u017cnie otwierane cz\u0119\u015bci. Produkcj\u0119 tej odmiany rozpocz\u0119to w 1969r.. Samoch\u00f3d JELCZ-315 nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 porusza\u0107 po wszystkich drogach krajowych gdy\u017c nacisk tylnej osi przekracza\u0142 warto\u015b\u0107 ustalon\u0105 przepisami na 8 t. Nale\u017ca\u0142o wi\u0119c opracowa\u0107 pojazd trzyosiowy (6\u00d72) w kt\u00f3rym nacisk dopuszczalny na o\u015b podw\u00f3jn\u0105 nie przekroczy warto\u015bci dopuszczalnej naszymi przepisami tzn. 14,5 t. Pojazd taki m\u00f3g\u0142by by\u0107 eksploatowany na niemal wszystkich drogach w kraju. Prace konstrukcyjne nad JELCZ-316 rozpocz\u0119to ju\u017c w 1967r., a pod koniec roku nast\u0119pnego zbudowano prototyp. Silnik, uk\u0142ad nap\u0119dowy, uk\u0142ad kierowniczy i kabina prototypu pochodzi\u0142y z modelu 315.<\/p>\n<p>W Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych opracowano now\u0105 wyd\u0142u\u017con\u0105 ram\u0119 pod\u0142u\u017cnicow\u0105, ciekawe rozwi\u0105zanie osi tylnej oraz dostosowanie uk\u0142adu hamulcowego i now\u0105 skrzyni\u0119 \u0142adunkow\u0105. Pojedyncze ko\u0142a tylnej osi zawieszone zosta\u0142y niezale\u017cnie na wzd\u0142u\u017cnych wahaczach wleczonych, osadzonych obrotowo we wspornikach ramy. Przednie ko\u0144ce wahaczy podwieszone by\u0142y na resorach tylnego mostu. Nie by\u0142o to rozwi\u0105zanie w pe\u0142ni dopracowane. O\u015b wleczona nie posiada\u0142a \u017cadnej regulacji pozwalaj\u0105cej na unoszenie jej do g\u00f3ry i blokowanie w dowolnej pozycji, co powodowa\u0142o zawieszanie si\u0119 pojazdu  podczas cofania na ma\u0142y podjazd pod roz\u0142adunek. W pneumatycznym uk\u0142adzie hamulcowym podwy\u017cszono ci\u015bnienie robocze, zastosowano spr\u0119\u017cynowo-membranowe si\u0142owniki przy tylnym mo\u015bcie i pneumatyczne sterowanie hamulcem pomocniczym, a tak\u017ce cylindry hamulcowe trzeciej osi. Nowa skrzynia \u0142adunkowa mia\u0142a \u015bciany o konstrukcji stalowej. \u015aciany boczne podzielono na dwie cz\u0119\u015bci otwierane niezale\u017cnie. Powierzchnia \u0142adunkowa wzros\u0142a do 14,7 m\u00b2. W prototypie JELCZ-316 rozstaw osi wynosi\u0142 4115 + 1350 mm, a ca\u0142kowita d\u0142ugo\u015b\u0107 8,82 m. Masa w\u0142asna wynosi\u0142a 8 000 kg, a \u0142adowno\u015b\u0107 dopuszczalna wzros\u0142a do 10 250 kg. \u0141\u0105czny nacisk zespo\u0142u tylnych osi wynosi\u0142 13 250 kg. Pojazd osi\u0105ga\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 87 km\/h, a zu\u017cycie paliwa wynosi\u0142o oko\u0142o 33 dm\u00b3\/100 km.<\/p>\n<h3 id=\"JELCZ-317\/-318.\"  >JELCZ-317\/-318.<\/h3>\n<p>Drugim pojazdem opracowanym w tym czasie w JZS by\u0142 prototyp ci\u0105gnika siod\u0142owego, kt\u00f3ry oznaczono JELCZ-317. Badania drogowe tego bardzo potrzebnego pojazdu rozpocz\u0119to w 1968r.. Ci\u0105gnik siod\u0142owy powsta\u0142 w oparciu o JELCZ-315 w wyniku skr\u00f3cenia tylnej cz\u0119\u015bci ramy i dostosowania jej do mocowania siod\u0142a. W poje\u017adzie tym wprowadzono hydrauliczne sterowanie sprz\u0119g\u0142a, kt\u00f3re dodatkowo by\u0142o wspomagane pneumatycznie. Instalacj\u0119 pneumatyczn\u0105 rozbudowano tak\u017ce o uk\u0142ad sterowania hamulca silnikowego. W uk\u0142adzie hamulcowym wbudowano regulator si\u0142y hamowania dzia\u0142aj\u0105cy w zale\u017cno\u015bci od obci\u0105\u017cenia tylnej osi, a po\u0142\u0105czenie z instalacj\u0105 naczepy odbywa\u0142o si\u0119 poprzez dwa przewody pneumatyczne. Rozstaw osi pojazdu zosta\u0142 zmniejszony do 3,40 m, a d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi\u0142a 5,98 m. Masa w\u0142asna 5 830 kg. Dopuszczalny nacisk na siod\u0142o wynosi\u0142 7 250 kg, co pozwala\u0142o wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z naczepami o masie ca\u0142kowitej 22 000 kg. W praktyce JELCZ-317 by\u0142y w stanie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z naczepami do ponad 30 000 kg, natomiast JELCZ-317 z silnikiem SW 680\/17 (do\u0142adowany o mocy 240 KM) wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y z naczepami o masie ca\u0142kowitej do 36 000 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 max 87 km\/h, a z silnikiem do\u0142adowanym 97 km\/h. Zu\u017cycie paliwa wynosi\u0142o do 36 litr\u00f3w na 100 km. Posiada\u0142y dodatkowe zbiorniki paliwa. W kabinie by\u0142y dwie le\u017canki. Ci\u0105gniki te  je\u017adzi\u0142y na mi\u0119dzynarodowych przewozach, w okresie 1979r.-1985r.. Ci\u0105gniki 317 od samego pocz\u0105tku ich produkcji wyposa\u017cone by\u0142y w tachografy, tak samo jak modele 316. Podwozie JELCZ-317 by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane do produkcji przez SHL Kielce samochodu samowy\u0142adowczego oznaczonego JELCZ-3W317. JELCZ-317 by\u0142 flagowym samochodem ci\u0119\u017carowym w czasach PRL, nie tylko w Polsce, ale tak\u017ce w innych krajach RWPG.<\/p>\n<p>JELCZ-318 to pojazd 3-osiowy z nap\u0119dem na drug\u0105 o\u015b. Tylna, wleczona o\u015b by\u0142a podnoszona uk\u0142adem hydrauliczno-pneumatycznym sterowanym z kabiny kierowcy. To rozwi\u0105zanie wyeliminowa\u0142o wad\u0119 uk\u0142adu jezdnego wspomnian\u0105 wy\u017cej.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/a97fc7de799153b73399685284e0e94ae6dd61ce\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/a97fc7de799153b73399685284e0e94ae6dd61ce\" alt=\"JELCZ-325 skrzynia. 2005 rok. Zdj\u0119cie LAC\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>JELCZ-325 skrzynia. 2005 rok. Zdj\u0119cie LAC<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/8e40431f562b2b9a0266f395ee5c53051f29793b\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/8e40431f562b2b9a0266f395ee5c53051f29793b\" alt=\"JELCZ-3W317 wywrotka z kr\u00f3tk\u0105 kabin\u0105. 2005 rok. Zdj\u0119cie LAC\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>JELCZ-3W317 wywrotka z kr\u00f3tk\u0105 kabin\u0105. 2005 rok. Zdj\u0119cie LAC<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"JELCZ-serii-400-i-600.\"  >JELCZ serii 400 i 600.<\/h3>\n<p>JELCZ-410  to kolejna generacja samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych JELCZ, kt\u00f3ra zast\u0105pi\u0142a rodzin\u0119 JELCZ-300. Rodzina powsta\u0142a z pocz\u0105tkiem 80-lat i z powodu panuj\u0105cego ju\u017c kryzysu nie wesz\u0142a do produkcji wielkoseryjnej. W jej sk\u0142ad wchodz\u0105 modele 415 (4&#215;2), Jelcz 416 (6&#215;2) oraz ci\u0105gniki siod\u0142owe 417 (4&#215;2). Planowane nowe rozwi\u0105zania oparte na podzespo\u0142ach pochodz\u0105cych z importu z Zachodu zast\u0105piono podzespo\u0142ami stosowanymi w serii 300. Nowo\u015bci\u0105 by\u0142 dost\u0119p do silnika poprzez odchylanie kabiny.<\/p>\n<p>JELCZ-640 \u2013 produkowany od 1977 roku, samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy w uk\u0142adzie nap\u0119dowym 6&#215;4 (nap\u0119d na dwie tylne osie),s\u0142u\u017c\u0105cy g\u0142\u00f3wnie jako podwozie pod zabudowy budowlane: wywrotki i betonomieszarki. Konstrukcja opracowana we wsp\u00f3\u0142pracy z firm\u0105 Steyr z Austrii na bazie element\u00f3w podwozia (ramy i osie przednie) samochod\u00f3w Steyr 1490 kt\u00f3rych licencyjn\u0105 produkcj\u0119 uruchomiono w Jelczu. Zastosowano Polsk\u0105 kabin\u0119 i silnik WSK Mielec SW680 oraz licencyjne skrzynie bieg\u00f3w ZF S6-90 z multiplikatorem produkowane przez FPS Tczew.<\/p>\n<h3 id=\"Fabryka-JELCZ-w-nowym-wieku.\"  >Fabryka JELCZ w nowym wieku.<\/h3>\n<p>W 90-latach fabryka Jelcz, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polskich fabryk mia\u0142a du\u017ce problemy finansowe i by\u0142o widmo bankructwa. Jelcza\u0144skie Zak\u0142ady Samochodowe, jeszcze w\u00a01995 roku, przekszta\u0142cone zosta\u0142y w\u00a0sp\u00f3\u0142k\u0119 Skarbu Pa\u0144stwa. Powsta\u0142y w\u00a0ten spos\u00f3b Zak\u0142ady Samochodowe &quot;Jelcz&quot; S.A, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 firmy Sobies\u0142aw Zasada Centrum SA. Polski inwestor strategiczny mia\u0142 by\u0107 gwarantem rozwoju i\u00a0zachowania historycznego dorobku. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce firma nie mia\u0142a pomys\u0142u na jego zagospodarowanie potencja\u0142u produkcyjnego, a\u00a0przestarza\u0142a oferta nie wytrzymywa\u0142a konkurencji ze strony u\u017cywanych pojazd\u00f3w z\u00a0Zachodu.<\/p>\n<p>Pr\u00f3ba ratowania Jelcza mia\u0142a miejsce w\u00a02001 roku, gdy z\u00a0Zak\u0142ad\u00f3w Samochodowych Jelcz S.A., wydzielone zosta\u0142y trzy nowe sp\u00f3\u0142ki zale\u017cne: Jelcz &#8211; Samochody Ci\u0119\u017carowe Sp. z\u00a0o.o. (produkcja samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych), Jelcz-Komponenty Sp. z\u00a0o.o. (produkcja cz\u0119\u015bci zamiennych i\u00a0podzespo\u0142\u00f3w) oraz Jelcz &#8211; Autobusy Sp. z\u00a0o.o. Pierwsza sp\u00f3\u0142ka zbankrutowa\u0142a ju\u017c w\u00a02004 roku.<\/p>\n<p>Pod zarz\u0105dem Zasady sytuacja sta\u0142a si\u0119 dramatyczna. Pracownicy przez wiele miesi\u0119cy nie otrzymywali wynagrodze\u0144. Firma utrzymywa\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki niedu\u017cym zam\u00f3wieniom na autobusy od du\u017cych miast, na przyk\u0142ad z\u00a0Krakowa. Ostatni autobus, Jelcz M083C, przeznaczony dla MPK Krak\u00f3w, opu\u015bci\u0142 zak\u0142ad w dniu 29 pa\u017adziernika 2008 roku. Firma by\u0142a w\u00a0upad\u0142o\u015bci od 2008 roku. Historia samych Zak\u0142ad\u00f3w Samochodowych &quot;Jelcz&quot; S.A. zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w\u00a02013 roku.<\/p>\n<p>W\u00a02012 roku wyburzono biurowiec w Jelczu-Laskowicach, w\u00a0kt\u00f3rym dawniej mie\u015bci\u0142a si\u0119 siedziba dyrekcji i biuro konstrukcyjne.<\/p>\n<p>W tym czasie zdecydowano o zaprzestaniu produkcji autobus\u00f3w i skupieniu si\u0119 na produkcji ci\u0119\u017car\u00f3wek. Powr\u00f3cono do rodziny ci\u0119\u017car\u00f3wek Jelcz 400. Firma przetrwa\u0142a wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki zam\u00f3wieniom od wojska. W\u00a02010 roku, zadebiutowa\u0142 samoch\u00f3d Jelcz P882, bazuj\u0105ca na serii 400, ci\u0119\u017car\u00f3wka z\u00a0nap\u0119dem 8&#215;8, stworzony specjalnie z\u00a0my\u015bl\u0105 o\u00a0wojsku.<\/p>\n<p>W 2012 roku, sp\u00f3\u0142ki Jelcz-Komponenty Sp. z o.o. i Jelcz-Autobusy Sp. z\u00a0o.o. po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119. Nowa firma przenios\u0142a si\u0119 do Huty Stalowa Wola, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bcicielem jest Polska Grupa Zbrojeniowa, czyli koncern pa\u0144stwowy. Poniewa\u017c Wojsko Polskie potrzebowa\u0142o nowych ci\u0119\u017car\u00f3wek, nie tylko Zachodnich (Iveco, Scania, Mercedes), dlatego zdecydowano o podpisaniu kontraktu na zakup 910 dwuosiowych Jelczy 442.32. Kontrakt zawarto w dniu 29 listopada 2013 roku. Jedn\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 wyceniono na 740 tys. z\u0142. Warto\u015b\u0107 kontraktu opiewa\u0142a na oko\u0142o 674 mln z\u0142.<\/p>\n<p>W\u00a02018 roku, Wojsko zam\u00f3wi\u0142o kolejnych 888 egzemplarzy tego pojazdu, jednak tym razem wi\u0119kszo\u015b\u0107 mia\u0142a trafi\u0107 do Wojsk Obrony Terytorialnej.<\/p>\n<p>W ramach Tarczy Antyrakietowej, Polski systemy rakietowy Patriot PAC-3 b\u0119dzie zamontowany na podwoziach firmy Jelcz.<\/p>\n<p>Warto doda\u0107, \u017ce pojazdy Jelcz-400 ciesz\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d wojskowych dobr\u0105 opini\u0105. Auta nap\u0119dza wysokopr\u0119\u017cny silnik Mercedesa, przystosowany do wojskowych wymog\u00f3w przez MTU. Auta\u00a0mog\u0105 przewozi\u0107 \u0142adunki o\u00a0masie od 4 do 6 ton. Maj\u0105 nowoczesn\u0105 konstrukcj\u0119; kabina, modu\u0142owa instalacja elektryczna. Firma Jelcz ma w ofercie (2020 rok), pojazdy typu 4 X 4, 6 X 4, 6 X 6, 8 X 6, 8 X 8 oraz pojazdy z kabinami opancerzonymi typu 4 X 4, 6 X 6, 8 X 8.<\/p>\n<p>W 2019 roku, firma og\u0142osi\u0142a powr\u00f3t Jelcza na rynek aut cywilnych. Firma zaproponowa\u0142a platformy do zabud\u00f3w specjalistycznych. Przew\u00f3z paliw, gaz\u00f3w technicznych, woz\u00f3w sta\u017cy po\u017carnej, itp.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/bed3b5e114680a4ed41bbb1d33341621c66f30d5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/bed3b5e114680a4ed41bbb1d33341621c66f30d5\" alt=\"JELCZ 422.32. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>JELCZ 422.32. 2019 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dane techniczne JELCZ 422.32: Silnik Mercedes MTU 6R106TD21 o mocy 240 KW. Skrzynia 9-biegowa+wsteczny. Typ 4&#215;4. Zbiorniki paliwa 2 x 140 litr\u00f3w. D\u0142ugo\u015b\u0107 auta 7,81 m, szeroko\u015b\u0107 2,55 m, wysoko\u015b\u0107 kabiny 2,74 m, wysoko\u015b\u0107 z plandek\u0105 3,35 m. Auto ma wyci\u0105garki hydrauliczn\u0105. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 85 km\/h. Zasi\u0119g do 650 km. Pokonuje przeszkody wodne o g\u0142\u0119boko\u015bci do 1,20 m. Pokonuje rowy o szeroko\u015bci 0,60 m. Pokonuje progi o wysoko\u015bci 0,30 m. Masa w\u0142asna 9 750 kg. Masa ca\u0142kowita 15 750 kg. Standardowa \u0142adowno\u015b\u0107 5 800 kg. Auto ci\u0105gnie przyczep\u0119 o masie 16 000 kg.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jelcza\u0144skie Zak\u0142ady Samochodowego to drugi du\u017cy producent samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych w Polsce. Zak\u0142ady mie\u015bci\u0142y si\u0119 w Jelczu-Laskowicach. Specjalizowa\u0142y si\u0119 w produkcji samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych ci\u0119\u017ckich. W Wojsku Polskim samochod\u00f3w marki JELCZ by\u0142o znacznie mniej ni\u017c samochod\u00f3w STAR. Wynika\u0142o to z kilku powod\u00f3w, a przede wszystkim z wi\u0119kszej ceny zakupu. Samochody JELCZ okaza\u0142y si\u0119 niezwykle trwa\u0142ymi konstrukcjami. Jeszcze w obecnym czasie mo\u017cna spotka\u0107 wiekowy, dobre utrzymany samoch\u00f3d. Niestety; samochody te nie odpowiadaj\u0105 ju\u017c obecnym normom emisji spalin, normom zu\u017cycia paliwa oraz wsp\u00f3\u0142czesnemu komfortowi pracy kierowcy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-367","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=367"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3750,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/367\/revisions\/3750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}