Wst\u0119p.<\/h3>\n
W poni\u017cszym artykule zebrali\u015bmy informacje na temat wojskowego sprz\u0119tu lotniskowego, u\u017cywanego w Pa\u0144stwach Stron Uk\u0142adu Warszawskiego. Za punkt wyj\u015bcia przyj\u0119li\u015bmy 70-lata XX wieku. Co prawda, szczyty zimnej wojny przypada\u0142y na lata 50-te i 80-te, jednak lata 70-te by\u0142o doj\u015b\u0107 specyficzne. W nich to bowiem nast\u0105pi\u0142o pewne ocieplenie stosunk\u00f3w Wsch\u00f3d-Zach\u00f3d, kt\u00f3rych kulminacj\u0105 by\u0142 wsp\u00f3lny lot kosmiczny Sojuz-Apollo (lipiec 1975 rok). To ocieplenie skutkowa\u0142o podj\u0119ciem pierwszych rozm\u00f3w rozbrojeniowych i w efekcie podpisania dw\u00f3ch porozumie\u0144 – Uk\u0142ad o Ograniczeniu Zbroje\u0144 Strategicznych (Strategic Arms Limitation Treaty); SALT I – podpisany w 1972 roku, ogranicza\u0142 rozw\u00f3j broni strategicznych, SALT II – podpisany w 1979 roku, dotyczy\u0142 ogranicze\u0144 w produkcji i przetrzymywaniu broni strategicznej. SALT II nie zosta\u0142 ratyfikowany przez Senat USA, bo budzi\u0142 wielkie w\u0105tpliwo\u015bci. Jednak, prowadzone rozmowy, doprowadza\u0142y do pewnej jawno\u015bci, co do posiadanego sprz\u0119tu.<\/p>\n
S\u0105dzimy, \u017ce w\u0142a\u015bnie 70-lata by\u0142y szczytem rozwoju militarnego Bloku Wschodniego. Kolejne dekady to schy\u0142ek militarnej techniki pa\u0144stwa moskiewskiego, a przepa\u015b\u0107 techniczna mi\u0119dzy oboma systemami wci\u0105\u017c si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0142a, a\u017c do zapa\u015bci Wschodu.<\/p>\n
Baz\u0105 tego artyku\u0142u jest sprz\u0119t stosowany w Wojsku Polskim, kt\u00f3ry by\u0142 transparentny dla ca\u0142ego Bloku Wschodniego. Mo\u017ce za wyj\u0105tkiem sprz\u0119tu radiolokacyjnego, w kt\u00f3rym Polska by\u0142a w czo\u0142\u00f3wce \u015bwiatowych lider\u00f3w.<\/p>\n
Park samochodowy.<\/h3>\n
Przedstawiaj\u0105c sprz\u0119t lotniskowy, u\u017cywany w pu\u0142kach lotniczych musimy zacz\u0105\u0107 od Parku Samochodowego, gdy\u017c samochody decydowa\u0142y o mobilno\u015bci pu\u0142ku. I to nie tylko na terenie jednostki wojskowej, ale tak\u017ce poza ni\u0105. Ka\u017cde \u0107wiczenia i poligony nie mog\u0142yby by\u0107 zrealizowane bez wsparcia sprz\u0119tem ko\u0142owym. Kiedy pu\u0142k przebazowywa\u0142 si\u0119 na poligon, to na lotnisko \u0107wicze\u0144 nie lecia\u0142y tylko samoloty, ale tak\u017ce wyrusza\u0142a kolumna transportu samochodowego lub kolejowego (eszelon) przeworz\u0105c \u017co\u0142nierzy i ca\u0142y niezb\u0119dny sprz\u0119t towarzysz\u0105cy.<\/p>\n
Park samochodowy popularnie by\u0142 okre\u015blany jako PKT, co oznacza\u0142o Punkt Kontroli Technicznej. Teren Parku samochodowego w ka\u017cdej jednostce wojskowej by\u0142 osobno wygrodzony. Z terenu jednostki do Parku samochodowego wjazd i wej\u015bcie by\u0142o tylko przez bram\u0119, przy kt\u00f3rej znajdowa\u0142o si\u0119 biuro zwane PKT, gdzie s\u0142u\u017cb\u0119 pe\u0142nili \u017co\u0142nierze. Cz\u0119sto zawodowi. Ci \u017co\u0142nierze ewidencjonowali i kontrolowali pojazdy opuszczaj\u0105cych Park. Kontrolowali; dokumenty (samochodu, kierowcy), stan techniczny, wygl\u0105d pojazdu (czy jest czysty), stan paliwa alarmowego (zaplombowane kanistry) i inne. \u00d3wczesna milicja obywatelska nie mia\u0142a prawa kontrolowa\u0107 pojazd\u00f3w wojskowych na drogach publicznych. Park samochodowy posiada\u0142 tak\u017ce drug\u0105 bram\u0119 zwan\u0105 bram\u0105 alarmow\u0105. T\u0105 bram\u0105 opuszcza\u0142y pojazdy teren Parku podczas alarmu lub na wypadek W. Ka\u017cdy samoch\u00f3d wojskowy dysponowa\u0142 takim zapasem alarmowego paliwa, aby m\u00f3g\u0142 pokona\u0107 dystans 600 km.<\/p>\n
Niemal wszystkie Parki samochodowe posiada\u0142y murowane gara\u017ce lub wiaty. Jednak nigdy nie by\u0142o tych gara\u017cy tyle, aby umie\u015bci\u0107 w nich wszystkie samochody, kt\u00f3re posiada\u0142a jednostka. Wynika\u0142o to z faktu, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 pojazd\u00f3w by\u0142o przewidzianych dla rezerwist\u00f3w powo\u0142anych na \u0107wiczenia lub na wypadek W. Cz\u0119\u015b\u0107 pojazd\u00f3w by\u0142a ju\u017c wyeksploatowana i wymaga\u0142a drogich remont\u00f3w, ale gdyby co, to nale\u017ca\u0142o je wykorzysta\u0107. W takiej sytuacji, kierowcy s\u0142u\u017cby zasadniczej posiadali, na tak zwanym stanie, po kilka samochod\u00f3w, bo ka\u017cdy sprz\u0119t w wojsku musia\u0142 mie\u0107 opiekuna. W gara\u017cach by\u0142y tak\u017ce stanowiska warsztatowe, dla wykonywania napraw i przegl\u0105d\u00f3w pojazd\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y wyposa\u017cone w kana\u0142y remontowe. Dodatkowo by\u0142y kana\u0142y najazdowe, kt\u00f3re umieszczone by\u0142y na wolnym powietrzu. By\u0142y tak\u017ce stanowiska do mycia i sprz\u0105tania pojazd\u00f3w. W Parkach by\u0142y tak\u017ce stacje paliw, z dystrybutorami oleju nap\u0119dowego i benzyny. Poniewa\u017c na terenie ka\u017cdego Parku obowi\u0105zywa\u0142 ca\u0142kowity zakaz palenia, by\u0142y wyznaczone palarnie. Typowa palarnia sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z prostej \u0142awki (do siedzenia) i ze zbiornika (zwykle po\u0142\u00f3wka metalowej beczki) z wod\u0105, gdzie wrzucano niedopa\u0142ki. Park samochodowy w porze nocnej by\u0142 chroniony dodatkowymi wartownikami.<\/p>\n
Samochody ci\u0119\u017carowe.<\/h3>\n
Rola samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych w wojsku by\u0142a i jest ogromna. By\u0142y ju\u017c u\u017cywane w czasie wielkiej wojny \u015bwiatowej. W Rzeczypospolitej pojawi\u0142y si\u0119 w 20-latach XX wieku. Tu\u017c po drugiej wojnie \u015bwiatowej, Ludowe Wojsko Polskie kupowa\u0142o ci\u0119\u017car\u00f3wki, g\u0142\u00f3wnie z CCCP.<\/p>\n
GAZ-51, FSC Lublin-51.<\/h3>\n
Pierwsz\u0105 wa\u017cn\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 by\u0142 samoch\u00f3d GAZ-51. GAZ-51 to samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy produkowany w okresie 1946-1975, przez firm\u0119 GAZ w CCCP. Auto zaprojektowano w 1937 roku, i zbudowano w 1939 roku. Samoch\u00f3d otrzyma\u0142 kabin\u0119 wzorowan\u0105 na ameryka\u0144skim Studebaker US-6. Produkcj\u0119 seryjn\u0105 rozpocz\u0119to dopiero w 1946 roku, w Gorki, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c w Irkucku. Samoch\u00f3d GAZ-51 zaprojektowano jako pojazd dwuosiowy, 6-ko\u0142owy, z silnikiem umieszczonym przed kabin\u0105. Kabina mie\u015bci\u0142a kierowc\u0119 i pasa\u017cera. Do nap\u0119du GAZ-51 u\u017cyto 6-cylindrowy silnik benzynowy typu GAZ-51 (takie same oznaczenie), o pojemno\u015bci skokowej 3 480 cm\u00b3 i mocy maksymalnej 70 KM. Jednostka nap\u0119dowa zblokowana zosta\u0142a z 4-biegow\u0105 skrzyni\u0105 manualn\u0105, poprzez kt\u00f3r\u0105 nap\u0119d przenoszony jest na ko\u0142a tylne. Podwozie dwuosiowe, tylne ko\u0142a zdwojone. \u0141adowno\u015b\u0107 wynosi 2 500 kg. Produkcja wszystkich odmian modelu GAZ-51 zosta\u0142a zako\u0144czona w 1975 roku, po wyprodukowaniu 3 481 033 egzemplarzy tego modelu.<\/p>\n
Samoch\u00f3d GAZ-51 produkowano te\u017c na licencji w Polsce, jako FSC Lublin-51, w Korei P\u00f3\u0142nocnej i Chinach. Potrzeba posiadania samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych w powojennej Polsce by\u0142a ogromna. Dlatego ju\u017c w 1944 roku, Moskwa podj\u0119\u0142a decyzj\u0119, o produkcji aut ci\u0119\u017carowych w Lublinie. W grudniu 1948 roku, zapad\u0142a decyzja o rozpocz\u0119ciu w Lublinie w przedwojennych zak\u0142adach firmy Lilpop, Rau i Loewenstein, produkcji samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych. Wskazano model GAZ-51, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 oznaczenie FSC Lublin-51. Umowa licencyjna ze stron\u0105 moskiewsk\u0105 zosta\u0142 podpisana w dniu 22.07.1950 roku, (data \u015bwi\u0119ta komunistycznego). Produkcja oficjalnie ruszy\u0142a w dniu 7.11.1951 roku, (data wybuchu rewolucji pa\u017adziernikowej). Na podwoziu modelu FSC Lublin-51 montowano r\u00f3\u017cne wersje zabud\u00f3w jak na przyk\u0142ad: skrzynia \u0142adunkowa, nadwozia furgonowe produkowane przez Zak\u0142ady Budowy Nadwozi Samochodowych w Nysie, nadwozia kin objazdowych, warsztaty naprawcze oraz nadwozia sanitarne typu N-243, produkowane przez Zak\u0142ady Budowy Nadwozi Samochodowych w Jelczu. Produkcj\u0119 zako\u0144czono w czerwcu 1959 roku, po wyprodukowaniu 17 479 egzemplarzy. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 zaprzestania produkcji tego samochodu by\u0142y jego podstawowe wady; ma\u0142a \u0142adowno\u015b\u0107 i du\u017ce zu\u017cycie paliwa. W miejsce tego auta fabryka podj\u0119\u0142a produkcj\u0119 udanego samochodu dostawczego FSC \u017bUK.<\/p>\n
W Wojsku Polskim popularne by\u0142y dwie Polskie marki samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych; STAR ze Starachowic (od 1948r.) i JELCZ w Jelczu-Laskowicach (od 1952 roku). Pojazdy tych producent\u00f3w by\u0142y w Polsce najpopularniejsze. Niejednokrotnie budowane specjalne na potrzeby Polskiego Wojska. Nazw\u0119 STAR nie nale\u017cy kojarzy\u0107 z j\u0119zyka angielskiego – gwiazda, tylko z miejscowo\u015bci\u0105 w kt\u00f3rej powstawa\u0142y, Starachowice. Pe\u0142na nazwa zak\u0142adu \u2013 Fabryka Samochod\u00f3w Ci\u0119\u017carowych STAR.<\/p>\n Decyzja o rozpocz\u0119ciu produkcji nowej Polskiej ci\u0119\u017car\u00f3wki, potrzebnej do prac przy odbudowie kraju, zapad\u0142a na najwy\u017cszym szczeblu pa\u0144stwowym w kwietniu 1946 roku. Prototyp samochodu powsta\u0142 w 1948 roku, w Starachowicach w Fabryce Samochod\u00f3w Ci\u0119\u017carowych. Otrzyma\u0142 oznaczenie STAR-20. Samoch\u00f3d ten powsta\u0142 wcze\u015bniej ni\u017c uruchomiono produkcj\u0119 samochodu GAZ-51 w Lublinie. W dniu 15.12.1948 roku, pierwsze pi\u0119\u0107 egzemplarzy zaprezentowane zosta\u0142o w czasie kongresu zjednoczeniowego PPS i PPR, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 Warszawie w budynku Politechniki Warszawskiej.<\/p>\n Produkcja by\u0142a wielkoseryjna. Rocznie budowano ponad 7 500 aut. W 1957 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 nowszego modelu STAR-21. W 1949 roku, na bazie STAR-20 opracowano ci\u0105gnik siod\u0142owy STAR-C60. Ten samoch\u00f3d ci\u0105gn\u0105\u0142 jednoosiow\u0105 przyczep\u0119 typu D60 produkowan\u0105 przez \u00f3wczesn\u0105 Sanock\u0105 Fabryk\u0119 Wagon\u00f3w \u201eSanowag\u201d. Na bazie STAR-C60 budowano wywrotki, oznaczone STAR-W14 oraz samochody stra\u017cy po\u017carnej i d\u017awigi samochodowe. Na bazie auta STAR-20 budowano tak\u017ce autobusy STAR 52\/55. Samochody STAR-20, STAR-21, STAR-25 i STAR-27 by\u0142y do siebie podobne. R\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3\u0142ami i wyposa\u017ceniem.<\/p>\n W samochodzie STAR-20 kabin\u0119 zabudowano na silniku. Dzi\u0119ki temu widoczno\u015b\u0107 z kabiny by\u0142a doskona\u0142a. Nie tak jak w ci\u0119\u017car\u00f3wkach produkowanych w CCCP. Uk\u0142ad jezdny oparto na dw\u00f3ch osiach. Tylne ko\u0142a bli\u017aniacze. Samoch\u00f3d produkowano z dwoma nieznacznie r\u00f3\u017cni\u0105cymi si\u0119 kabinami (ta\u0144sz\u0105 i dro\u017csz\u0105). W kabinie by\u0142o miejsce dla kierowcy i pasa\u017cera. Drzwi do kabiny mia\u0142y zawiasy tylne. Kabin\u0119 wyposa\u017cono w dwa przednie okna, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo by\u0142y uchylane na g\u00f3rnych zawiasach. Kabina by\u0142a ob\u0142o\u017cona blach\u0105 g\u0142adk\u0105 lub rowkowan\u0105. Nap\u0119dem by\u0142 Polski 6-cylindrowy rz\u0119dowy silnik benzynowy typu S42 o pojemno\u015bci 4 188 cm\u00b3 i maksymalnej mocy 62,5 kW (85 KM). Jednostka ta zblokowana zosta\u0142a z 4-biegowa manualn\u0105, niesynchronizowan\u0105 skrzyni\u0105 bieg\u00f3w. Wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 5,86 m, szeroko\u015b\u0107 2,20 m, rozstaw osi 3,00 m, masa w\u0142asna 3 360 kg.<\/p>\n STAR-21 by\u0142 produkowany od lipca 1957 roku. Od poprzednika r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 o 500 kg \u0142adowno\u015bci\u0105 oraz now\u0105, pi\u0119ciobiegow\u0105 skrzyni\u0105 przek\u0142adniow\u0105. Silnik pozosta\u0142 ten sam. Produkowano go do ko\u0144ca 1959 roku, kiedy zast\u0105piony zosta\u0142 przez nast\u0119pc\u0119 STAR-25.<\/p>\n STAR-25 zosta\u0142 wyposa\u017cony w nowy silnik S-427, kt\u00f3ry mia\u0142 moc 91 KM (96,8 kW). Zwi\u0119kszono maksymalne obroty i stopie\u0144 spr\u0119\u017cania, zastosowano lepszy filtr powietrza. Ponadto usprawniono uk\u0142ad hamulcowy samochodu. Wprowadzono kierunkowskazy, migacze (\u015bwiat\u0142a pulsuj\u0105ce) w miejsce wska\u017anik\u00f3w ramieniowych. Produkowana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c wersja 25L, o rozstawie osi wyd\u0142u\u017conym do 3,85 m oraz wersja 25C, czyli ci\u0105gnik siod\u0142owy o zmniejszonym rozstawie osi, wyposa\u017cony w siod\u0142o.<\/p>\n Od 1962 roku, r\u00f3wnolegle ze STAR-25 montowano STAR-27, wyposa\u017cony w mocniejszy i bardziej ekonomiczny silnik S-53. Modele 25 i 27 nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 niczym poza silnikiem. Produkowano je do ko\u0144ca 1968 roku.<\/p>\n STAR-28\/29 to kolejne ci\u0119\u017car\u00f3wki fabryki w Starachowicach. W 1969 roku, planowano wdro\u017cy\u0107 do produkcji bardzo nowoczesny model samochodu STAR-200. Jednak prace badawczo-rozwojowe si\u0119 przed\u0142u\u017ca\u0142y. Dlatego do produkcji wprowadzono zast\u0119pczo typ STAR-28\/29. STAR-28 z silnikiem wysokopr\u0119\u017cnym (produkcja 1968-1989) i STAR-29 z silnikiem benzynowym (produkcja 1968-1983). Auto charakteryzowa\u0142o si\u0119 nowoczesn\u0105, obszern\u0105 kabin\u0105. Przednia szyba pocz\u0105tkowo by\u0142a dwucz\u0119\u015bciowa. Jednak p\u00f3\u017aniej wprowadzono okno panoramiczne, jednocz\u0119\u015bciowe. Samoch\u00f3d mimo og\u00f3lnego podobie\u0144stwa do poprzednik\u00f3w by\u0142 znacznie wi\u0119kszy; szerszy, d\u0142u\u017cszy i wy\u017cszy. Dost\u0119p do silnika nadal zapewnia\u0142a wewn\u0105trz kabiny podnoszona maska. W kabinie by\u0142o miejsce dla kierowcy i pasa\u017cera. Zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy; silnik S530A1 wysokopr\u0119\u017cny , rz\u0119dowy, 6-cylindrowy, o mocy 73,6 kW (100 KM). Oraz silnik S47A benzynowy, rz\u0119dowy, 6-cylindrowy, 77,3 kW (105 KM). Skrzynia bieg\u00f3w; 5-biegowa manualna, niezsynchronizowana. Podstawowe dane; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,45 m, szeroko\u015b\u0107 2,38 m, wysoko\u015b\u0107 2,33 m (dach kabiny) 3,00 m (dach opo\u0144czy-plandeki), rozstaw osi 3,40 m, masa w\u0142asna 4 200 kg, zbiornik paliwa 150 litr\u00f3w, \u0142adowno\u015b\u0107 5 000 kg.<\/p>\n STAR-200 to samoch\u00f3d kt\u00f3rego prototyp powsta\u0142 na prze\u0142omie 1964-1965. Zewn\u0119trzne w stosunku do STAR-28\/-29 wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 zdwojonymi reflektorami umieszczonymi w przednim zderzaku. Mia\u0142 wiele nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144 wzorowanych na konstrukcjach Zachodnich. Pr\u00f3by zast\u0105pienia tych rozwi\u0105za\u0144 wyrobami produkowanymi przez Polski przemys\u0142 przeci\u0105ga\u0142y si\u0119, dlatego auto wesz\u0142o do produkcji dopiero w 1976 roku, kt\u00f3ra trwa\u0142a do 1994 roku. STAR-200 stanowi\u0142 jako\u015bciowy skok w stosunku do poprzednich modeli. STAR-200 nap\u0119dza\u0142y silniki wysokopr\u0119\u017cne, 6-cylindrowe STAR-359, o mocy 110 kW (150 KM) lub SW-400, o mocy 92 kW (125 KM). Skrzynia bieg\u00f3w 5-prze\u0142o\u017ce\u0144+wsteczny. Podstawowe wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,43 m, rozstaw osi 3,40 m lub 3,90 m, masa w\u0142asna 4 800 kg, zbiornik paliwa 150 litr\u00f3w, masa \u0142adunku 6 000 kg.<\/p>\n Ju\u017c z pocz\u0105tkiem 50-lat Polskie Wojsko zg\u0142asza\u0142o zapotrzebowanie na samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy zdolny do poruszania si\u0119 w trudnym terenie. W 1957 roku, powsta\u0142 pojazd, kt\u00f3ry zosta\u0142 zaakceptowany przez wojsko. Otrzyma\u0142 on oznaczenie STAR-66, a dok\u0142adnie STAR 6×6, co oznacza\u0142o i\u017c pojazd posiada 6 k\u00f3\u0142 na trzech osiach i ka\u017cde jest nap\u0119dzane. Produkcja STAR-66 ruszy\u0142a w 1958 roku, i by\u0142a prowadzona wy\u0142\u0105cznie dla wojska. Zastosowano w nim benzynowy silnik S-47 o pojemno\u015bci 4 680 cm3, rozwijaj\u0105cy moc 104,5 KM. Auto rozwija\u0142o pr\u0119dko\u015b\u0107 74 km\/h i spala\u0142o 37 litr\u00f3w paliwa na 100 km na szosie i 52 litry w terenie. Wymiary; d\u0142ugo\u015b\u0107 6,52 m. masa w\u0142asna 5 200 kg. \u0141adowno\u015b\u0107 4 000 kg. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna: 74 km\/h. Pojazd pokonywa\u0142 rzek\u0119 przez br\u00f3d o g\u0142\u0119boko\u015bci 0,90 m.<\/p>\n Samoch\u00f3d otrzyma\u0142 kabin\u0119 z brezentowym dachem rozpi\u0119tym na stela\u017cu, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo sk\u0142ada\u0107. W rzeczywisto\u015bci, z tego rozwi\u0105zania praktycznie nie korzystano. Z czasem kabiny otrzymywa\u0142y usztywniony dach. Istotnym, sta\u0142ym elementem wyposa\u017cenia auta jest wyci\u0105garka zamontowana za przednim zderzakiem. Dzi\u0119ki niej samoch\u00f3d wyci\u0105ga\u0142 si\u0119 sam z ka\u017cdego grz\u0119zawiska.<\/p>\n W 1966 roku, STAR-66 zosta\u0142 zmodernizowany i otrzyma\u0142 oznaczenie STAR-660M. Zewn\u0119trzne nie uleg\u0142 wielkim zmianom. Otrzyma\u0142; nowy uk\u0142ad kierowniczy, uk\u0142ad hamulcowy z nadci\u015bnieniowym wspomaganiem, uk\u0142ad blokowania mechanizmu r\u00f3\u017cnicowego. W 1968r. Powsta\u0142a kolejna modyfikacja \u2013 STAR-660M2. Poprawie uleg\u0142a instalacja elektryczna, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a dodatkowe ekranowanie, aby nie zak\u0142\u00f3ca\u0107 pracy uradze\u0144 elektronicznych montowanych w zabudowach. Przebudowano uk\u0142ad poboru powietrza dla silnika, przez co samoch\u00f3d m\u00f3g\u0142 pokonywa\u0107 brody o g\u0142\u0119boko\u015bci a\u017c 1,80 m.<\/p>\n STAR-66 (660) by\u0142 produkowany w du\u017cej liczbie wersji specjalistycznych: W\u00f3z wyrzutni rakietowych BM-21. W\u00f3z przeciwlotniczy z karabinem maszynowym PKMZ-2. W\u00f3z transportu parku pontonowego PP-64. D\u017awigi R-061 i \u017bSH-6S. Koparka K-407B. Most towarzysz\u0105cy SMT-1. W\u00f3z chemiczny (Instalacja rozlewcza do odka\u017cania IRS). Samoch\u00f3d sztabowy AS-2 z zamkni\u0119t\u0105 zabudow\u0105 i podobny do niego samoch\u00f3d medyczny (sala operacyjna i zabiegowa). Meteorologiczna stacja radiolokacyjna. Stacje radioliniowe: R-404 i R-405. Filtr do wody FSW-8000. Piekarnia polowa XCN-1B. Pralnia wodna i chemiczna. Warsztaty obs\u0142ugi pojazd\u00f3w, kowalski, frezarki, spawalniczy, elektromechaniczny, artyleryjski. Warsztaty naprawy broni, sprz\u0119tu optycznego, medycznego, \u0142\u0105czno\u015bci, umundurowania. Stacje kontrolno-pomiarowe SKN-6D. Cysterny. Podno\u015bniki.<\/p>\n Poza wojskowymi samochodami STAR-66 fabryka w Starachowicach opracowa\u0142a cywilny samoch\u00f3d w uk\u0142adzie 4×4, przeznaczony dla rolnictwa, le\u015bnictwa i innych podobnych dzia\u0142\u00f3w gospodarki. Samoch\u00f3d oznaczono STAR-244. Mia\u0142 nap\u0119d na dwie osie i silnik silnik S-534. Seryjny model STAR-244 przedstawiono w 1975 roku, jako podwozie i samoch\u00f3d skrzyniowy. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna wynosi\u0142a 82 km\/h, a spalanie 26 l\/100 km. Przeniesienie nap\u0119du na cztery ko\u0142a odbywa\u0142o si\u0119 przez 5-biegow\u0105 skrzyni\u0119 ZF S5-45, oraz 2-biegow\u0105 skrzynk\u0119 rozdzielcz\u0105 ZF 8060. \u0141adowno\u015b\u0107 auta wynosi\u0142a 5 000 kg. By\u0142 to najmniej popularny samoch\u00f3d z rodziny STAR.<\/p>\n Samoch\u00f3d STAR-266 stanowi\u0142 nast\u0119pc\u0119 samochod\u00f3w STAR-66 i opr\u00f3cz Wojska Polskiego trafi\u0142 tak\u017ce do gospodarki narodowej. W 1973 roku, do produkcji wprowadzono auto STAR-266, z nap\u0119dem na wszystkie trzy osie. Ca\u0142kowicie metalowa, dwuosobowa kabina posiada w\u0142azy dachowe. Auto posiada metalow\u0105 skrzyni\u0119 \u0142adunkow\u0105, wyposa\u017con\u0105 w rozk\u0142adane \u0142awki, przykrywan\u0105 zdejmowaln\u0105 plandek\u0105 z p\u0142askim b\u0105d\u017a dwuspadowym dachem. Samoch\u00f3d nap\u0119dza silnik wysokopr\u0119\u017cny, sze\u015bciocylindrowy, S-359MS. Moc maksymalna: 149,5 KM (110 kW). Samoch\u00f3d ten posiada do\u015b\u0107 du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci pracy w trudnych warunkach. Pokonywanie przeszk\u00f3d wodnych o g\u0142\u0119boko\u015bciach do 180 cm. Do tego, koszty eksploatacji nie nale\u017c\u0105 do wysokich. Samoch\u00f3d ten, u\u017cywany jest przez Wojsko Polskie, g\u0142\u00f3wnie jako pojazd transportowy oraz podczas zagranicznych misji pokojowych. STAR-266 uko\u0144czy\u0142 Rajd Pary\u017c-Dakar. Podstawowe dane: d\u0142ugo\u015b\u0107 6,82 m, szeroko\u015b\u0107 2,50 m, wysoko\u015b\u0107 3,15 m. Rozstaw osi 2990 + 1240 mm. Masa w\u0142asna 7 420 kg, masa \u0142adunku 5 000 kg, pr\u0119dko\u015b\u0107 max 90 km\/h. Pojemno\u015b\u0107 zbiornika paliwa: 2 x 150 l.<\/p>\n Produkowano wiele wersji specjalnych STAR-266: STAR-266 Hibneryt – przystosowany do zamontowania armaty przeciwlotniczej ZU-23-2. STAR-C-266 \u2013 cysterna. STAR-266 CD-5 – ci\u0105gnik siod\u0142owy. STAR-266 AP i BP – do przewozu parku pontonowego PP-64. STAR-226 Sarna, Sarna 2 – z zamkni\u0119tym nadwoziem do przewozu wyposa\u017cenia (warsztat obs\u0142ugi pojazd\u00f3w, stacja kontrolno-naprawcza, stacja zasilania, laboratorium radiometryczne i chemiczne, w\u00f3z dowodzenia). Produkowano tak\u017ce wersj\u0119, kt\u00f3ra dzi\u0119ki ulepszonemu uszczelnieniu, mog\u0142a porusza\u0107 si\u0119 z ca\u0142kowicie zanurzona kabin\u0105. Ponadto na podwoziu 266, powsta\u0142o wiele pojazd\u00f3w bardziej cywilnych – d\u017awigi, koparki, samochody po\u017carnicze. STAR-266 by\u0142 eksportowany do kraj\u00f3w takich jak Angola, Birma, Chiny, Egipt, Jemen, Libia, W\u0119gry i kraje by\u0142ego CCCP, gdzie s\u0142u\u017cy g\u0142\u00f3wnie w wojsku.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W poni\u017cszym artykule zebrali\u015bmy informacje na temat wojskowego sprz\u0119tu lotniskowego, u\u017cywanego w Pa\u0144stwach Stron Uk\u0142adu Warszawskiego. Za punkt wyj\u015bcia przyj\u0119li\u015bmy 70-lata XX wieku. Co prawda, szczyty zimnej wojny przypada\u0142y na lata 50-te i 80-te, jednak lata 70-te by\u0142o doj\u015b\u0107 specyficzne. W nich to bowiem nast\u0105pi\u0142o pewne ocieplenie stosunk\u00f3w Wsch\u00f3d-Zach\u00f3d, kt\u00f3rych kulminacj\u0105 by\u0142 wsp\u00f3lny lot kosmiczny Sojuz-Apollo (lipiec 1975 rok). To ocieplenie skutkowa\u0142o podj\u0119ciem pierwszych rozm\u00f3w rozbrojeniowych i w efekcie podpisania dw\u00f3ch porozumie\u0144 – Uk\u0142ad o Ograniczeniu Zbroje\u0144 Strategicznych (Strategic Arms Limitation Treaty); SALT I – podpisany w 1972 roku, ogranicza\u0142 rozw\u00f3j broni strategicznych, SALT II – podpisany w 1979 roku, dotyczy\u0142 ogranicze\u0144 w produkcji i przetrzymywaniu broni strategicznej. SALT II nie zosta\u0142 ratyfikowany przez Senat USA, bo budzi\u0142 wielkie w\u0105tpliwo\u015bci. Jednak, prowadzone rozmowy, doprowadza\u0142y do pewnej jawno\u015bci, co do posiadanego sprz\u0119tu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-366","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=366"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3749,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/366\/revisions\/3749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Fabryka STAR.<\/h3>\n
Samoch\u00f3d STAR-20\/-27.<\/h3>\n
Samoch\u00f3d STAR-28\/29.<\/h3>\n
Samoch\u00f3d STAR-200.<\/h3>\n
Samoch\u00f3d STAR-66.<\/h3>\n
Samoch\u00f3d STAR-244.<\/h3>\n
Samoch\u00f3d STAR-266.<\/h3>\n