Radar pierwotny (Primary Surveilance Radar) w skr\u00f3cie PSR \u2013 rodzaj radaru aktywnego. Zasad\u0105 dzia\u0142ania radaru pierwotnego jest wys\u0142anie wi\u0105zki w ka\u017cdym kierunku i oczekiwania na jej powr\u00f3t. Z uwagi na to, \u017ce radar wykrywa wszystkie obiekty (nawet wysokie drzewa i kominy), cz\u0119sto wykorzystywane jest zjawisko Dopplera i dzi\u0119ki temu radar wykrywa tylko obiekty b\u0119d\u0105ce w ruchu. Do tego, radar w bibliotece danych, posiada informacje o sta\u0142ych obiektach w rejonie operacyjnym radaru.<\/p>\n Wzrost precyzji urz\u0105dze\u0144 radarowych umo\u017cliwi\u0142 zmniejszenie standardowych bezpiecznych odleg\u0142o\u015bci (separacji) mi\u0119dzy statkami powietrznymi, co z kolei znacznie zwi\u0119kszy\u0142o przepustowo\u015b\u0107 port\u00f3w lotniczych, oraz wykorzystanie korytarzy powietrznych.<\/p>\n Radar PSR ma zwykle nak\u0142adk\u0119 w systemie i w ten spos\u00f3b utworzony jest kana\u0142 pogodowy przedstawiaj\u0105cy na osobnym ekranie (wska\u017aniku) sytuacj\u0119 meteorologiczn\u0105, a nawet stada ptak\u00f3w.<\/p>\n Radary pierwotne PSR dozorowania u\u017cytkowane przez PA\u017bP (Polska Agencja \u017beglugi Powietrznej, kt\u00f3ra w obecnej formie powsta\u0142a w dniu 1 kwietnia 2007 roku): PSR ASR-9 (Westinghouse), PSR S-511 (Marconi), PSR ASR-10 (Raytheon), PSR Star2000 (Thales). PSR ASR-8. PSR ASR-11.<\/p>\n PSR ASR-8 od 1979 roku do 2006 roku. W nadajniku zastosowano klistron du\u017cej mocy.<\/p>\n PSR ASR-9 firmy Westinghouse. Radar ASR-9 by\u0142 opracowany i budowany przez firm\u0119 Westinghouse Electronics, kt\u00f3ra zosta\u0142a przej\u0119ta przez Northrop Grumman Corporation Electronic Sensors and Systems Division, Baltimore, Maryland USA. Radar opracowano w 1989 roku, a pr\u00f3by uko\u0144czono w 1995 roku. Radar zosta\u0142 zamontowany w 135 miejscach na terenie USA. By\u0142 pierwszym radarem, kt\u00f3ry pokazywa\u0142 zar\u00f3wno samoloty w powietrzu jak i warunki (zjawiska) atmosferyczne. ASR-9 jest radarem dwu-wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnym. W nadajniku zastosowano klistron du\u017cej mocy. Ma dwa kana\u0142y nadawcze. Ten drugi jest wykorzystywany, jako kana\u0142 pogodowy (sze\u015b\u0107 poziom\u00f3w pogody), ewentualnie do wykrywania ma\u0142ych cel\u00f3w w du\u017cym nat\u0142oku informacji. Obr\u00f3bka sygna\u0142u powrotnego jest cyfrowa. Radar korzysta z bogatej biblioteki mo\u017cliwych zak\u0142\u00f3ce\u0144 radiolokacyjnych. Radar ma system monitoruj\u0105cy mo\u017cliwe usterki (system testuj\u0105cy). Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia usterki; jedna na 3\u00a0500 godzin pracy, czyli jedna na blisko 146 dni ci\u0105g\u0142ej pracy. Radar do kompletu posiada odbiornik transpondera (radar wt\u00f3rny) MSSR tak\u017ce firmy Westinghouse, dzi\u0119ki kt\u00f3remu jest radarem tr\u00f3j-wsp\u00f3\u0142rzednym (3D). ASR-9 pracuje na Lotnisku Ok\u0119cie (nazwa WAM1) i jest jedynym tego typu radarem w Rzeczypospolitej Polski.<\/p>\n PSR ASR-10SS firmy Raytheon. Radar PSR ASR-10SS zosta\u0142 opracowany w firmie Raytheon. Jest radarem pierwotnym. Spe\u0142nia wszystkie aktualne wymagania w zakresie nadzoru ICAO i Eurocontrol oraz rygorystyczne wymogi Ameryka\u0144skie FAA \/ DoD ASR-11 dla radar\u00f3w nowej generacji. Zosta\u0142 zainstalowany w 15 krajach w 75 miejscach. Zbudowany w technologii p\u00f3\u0142przewodnikowej, bezlampowej. ASR – 10SS reprezentuje bardzo elastyczne, ekonomiczne i nowoczesne rozwi\u0105zanie dla potrzeb kontroli ruchu lotniczego. Jest ekonomiczny, bo koszty jego u\u017cytkowania s\u0105 najni\u017csze w\u015br\u00f3d tej klasy urz\u0105dze\u0144. Mo\u017ce by\u0107 \u0142atwo rozbudowywany, bo jego budowa jest modu\u0142owa. Obs\u0142uguje strefy du\u017cego i bardzo du\u017cego nat\u0119\u017cenia ruchu powietrznego. Nadaje si\u0119 do zastosowa\u0144 cywilnych lub wojskowych ATC. Rzeczypospolita Polska kupi\u0142a trzy radary PSR ASR-10SS, kt\u00f3re zainstalowano na; Lotnisko Ok\u0119cie, Lotnisko Gda\u0144sk, Lotnisko Pyrzowice-Mierz\u0119cice.<\/p>\n Radar PSR S-511 firmy Marconi. Firma, jako General Electric Company funkcjonowa\u0142a do 1998 roku, kiedy to w dniu 30.11.1999 roku, zosta\u0142a kupiona przez British Aerospace (BAe). Funkcjonuje w sektorze obronnym. Polska zakupi\u0142a dwa egzemplarze radaru pierwotnego PSR S-511, kt\u00f3re razem z radarem wt\u00f3rnym MSSR tak\u017ce firmy Marconi zosta\u0142y zamontowane w Gda\u0144sku i Krakowie. W 2005 roku, radar w Gda\u0144sku zosta\u0142 zast\u0105piony przez PSR ASR-10SS. Radar Marconi S-511 sk\u0142ad si\u0119 z; radaru pierwotnego S-511 H, radaru wt\u00f3rnego MSSR Messenger, systemu pogodowego S-7150. Radar pierwotny S-511 H pracuje w pa\u015bmie cz\u0119stotliwo\u015bci S. Ma dwa kana\u0142y nadawczo-odbiorcze, pracuj\u0105ce z rozstawem (diversity) cz\u0119stotliwo\u015bci. Antena obraca si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 15 obr\/min. Reflektor pe\u0142ny o podw\u00f3jnej krzywi\u017anie o\u015bwietlany jest przez 2-tubowy promiennik. Radar wt\u00f3rny (SSR) MSSR Messenger ma anten\u0119 o konstrukcji otwartej, 35 element\u00f3w promieniuj\u0105cych umieszczonych pionowo, a ka\u017cdy z nich ma 10 dipoli i jest umieszczona nad antena radaru pierwotnego. System pogodowy S-7150 jest jednokana\u0142owy i pozwala zobrazowa\u0107 obszary wyst\u0119powania opad\u00f3w deszczu oraz ich intensywno\u015bci. Cz\u0119\u015bci\u0105 systemu jest imitator transpondera typu S 2111. Pozwala na testowanie radaru wt\u00f3rnego. Rozwini\u0119ty w pewnej odleg\u0142o\u015bci od anteny SSR, generuje i emituje sygna\u0142y odpowiedzi ze znanej odleg\u0142o\u015bci i k\u0105ta azymutu, tym samym pozwalaj\u0105c kalibrowa\u0107 radar wt\u00f3rny oraz w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y monitorowa\u0107 poprawno\u015b\u0107 jego dzia\u0142ania. \u017bywotno\u015bci radaru producent ocenia na 100\u00a0000 godzin. Zasi\u0119g 100 NM. Minimalna odleg\u0142o\u015b\u0107 0,5 NM. \u015arednia \u017cywotno\u015b\u0107 lampy nadawczej (hystron) 25 000 godzin.<\/p>\n Radar wt\u00f3rny (Secondary Surveillance Radar) w skr\u00f3cie SSR, a w USA okre\u015blana si\u0119, jako system radiolatarni kontroli ruchu powietrznego (Air Traffic Control Radar Beacon System w skr\u00f3cie ATCRBS) \u2013 rodzaj radaru aktywnego. Ten typ radar\u00f3w rozwin\u0105\u0142 si\u0119 w wojsku (czas II wojny \u015bwiatowej). Chodzi\u0142o o szybk\u0105 identyfikacj\u0119 i rozr\u00f3\u017cnienie sw\u00f3j-obcy (Identification Friend or Foe – IFF). W rzeczywisto\u015bci radar SSR jest radarem 2D, ale odpowied\u017a poprzez transponder powoduje, \u017ce radar staje si\u0119 3D. Dzi\u0119ki tym w\u0142asno\u015bciom radar wt\u00f3rny sta\u0142 si\u0119 podstawowym radarem cywilnych s\u0142u\u017cb kontroli ruchu lotniczego.<\/p>\n Dzia\u0142anie systemu opiera si\u0119 na pracuj\u0105cych na cz\u0119stotliwo\u015bciach radarowych transponderach, kt\u00f3re s\u0105 zainstalowane na pok\u0142adach statk\u00f3w powietrznych i maj\u0105 za zadanie odpowiada\u0107 zakodowan\u0105 informacj\u0105 na sygna\u0142y nadawane z ziemi przez system SSR. Sygna\u0142 jest nadawany na oko\u0142o. Aby nie zak\u0142\u00f3ca\u0107 jest on elektronicznie kodowany, co dodatkowo umo\u017cliwia przesy\u0142anie dodatkowych informacji do systemu radaru pierwotnego PSR. Radar SSR nadaje impulsowo zapytanie na cz\u0119stotliwo\u015bci 1030 MHz, jednocze\u015bnie otrzymuje odpowied\u017a na cz\u0119stotliwo\u015bci 1090 MHz.<\/p>\n Obiekty powietrzne nieposiadaj\u0105ce na swoich pok\u0142adach transponder\u00f3w s\u0105 tak\u017ce wykrywane i przedstawiane na ekranie, jednak przy ich znaczniku jest znacznie mniej informacji. Przede wszystkim brak jego pu\u0142apu statku powietrznego.<\/p>\n Radar wt\u00f3rny IRS 20 firmy INDRA jest to radar wt\u00f3rny typu MSSR. Jego zasi\u0119g wynosi 250 NM (463 km).<\/p>\n Wt\u00f3rne radary dozorowania MSSR (Monoimpulse Secondary Surveillance Radar \u2013 Monoimpulsowy Radar Wt\u00f3rny). Radary typu MSSR s\u0105 jednymi z podstawowych urz\u0105dze\u0144 radarowych u\u017cywanych w cywilnej kontroli ruchu lotniczego. Radar MSSR wsp\u00f3\u0142pracuje z transponderami zainstalowanymi na pok\u0142adach statk\u00f3w powietrznych. Zasada ich dzia\u0142ania opiera si\u0119 na wojskowym systemie identyfikacji sw\u00f3j-obcy IFF (Identification Friend or Foe). Radar wt\u00f3rny mo\u017ce pracowa\u0107 samodzielnie i w\u00f3wczas identyfikuje wy\u0142\u0105cznie statki powietrzne wyposa\u017cone w transponder lub razem z radarem pierwotnym i w\u00f3wczas wykrywa wszystkie obiekty w przestrzeni powietrznej.<\/p>\n W Polce radary dozorowania MSSR s\u0105 najpopularniejsze radary u\u017cywane w centrach kontroli zbli\u017cania lotnisk komunikacyjnych. W 2007 roku, radary wt\u00f3rne by\u0142y zainstalowane na; Lotnisko Ok\u0119cie, Lotnisko \u0141awica, Lotnisko Jasionka, Lotnisko Strachowice. Najpopularniejszym by\u0142 typ IRS 20 INDRA. By\u0142y tak\u017ce radary wt\u00f3rne firm; Westinghouse i Marconi.<\/p>\n Dla potrzeb Lotnictwa Cywilnego aktualnie (2013 rok) u\u017cytkowane s\u0105 przez PA\u017bP poni\u017csze radary wt\u00f3rne: MSSR (Westinghouse), MSSR S-47 (Marconi), MSSR ISR-20 (Indra), MSSR RSM970S (Thales) \u2013 radar z funkcja modu S.<\/p>\n Radar lotniskowy (Surface Movment Radar), w skr\u00f3cie SMR. Radar, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym celem jest wykrycie wszelkich obiekt\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na ziemi; polu manewrowym, p\u0142ycie peronowej, na PPS (p\u0142aszczy\u017anie postoju samolot\u00f3w), stanowiskach odladzania. Radary te maj\u0105 zastosowanie na najwi\u0119kszych lotniskach, gdzie zarz\u0105dzanie samolotami i innymi pojazdami oraz obserwacja ca\u0142ego terenu sprawia trudno\u015bci.<\/p>\n W Polsce, jak do tej pory (2014 rok) tylko na jednym lotnisku jest zainstalowany radar kontroli ruchu naziemnego. Jak nietrudno si\u0119 domy\u015ble\u0107 jest on na Lotnisku Ok\u0119cie. Radary kontroli ruchu naziemnego SMR (Surface Movement Radar) zamontowany w Warszawie jest radarem pierwotnym firmy TERAM. Firma TERMA jest zak\u0142adem du\u0144skim, specjalizuj\u0105cym si\u0119 w radarach montowanych na statkach i okr\u0119tach. S\u0105 to radary ma\u0142ej mocy, niewielkim zasi\u0119gu i przystosowane do pracy w \u015brodowisku szum\u00f3w powsta\u0142ych od powierzchni wody. W wyniku konwersji nadaj\u0105 si\u0119 dobrze, jako radary kontroli ruchu naziemnego na du\u017cych lotniskach.<\/p>\n Radary kontroli ruchu naziemnego (SMR) jest radarem obserwuj\u0105cym powierzchni\u0119 pola manewrowego lotniska niezale\u017cnie od warunk\u00f3w pogodowych. Ich rozw\u00f3j datuje si\u0119 od po\u0142owy 90-lat ubieg\u0142ego wieku, kiedy wzrokowa obserwacja z TWR okaza\u0142a si\u0119 ju\u017c niewystarczaj\u0105ca. SMR zapewnia niezawodny, dok\u0142adny i wyra\u017any obraz wszystkich ruchomych i nieruchomych obiekt\u00f3w, w tym pojazd\u00f3w, statk\u00f3w powietrznych i naziemnych, na drogach startowych, dr\u00f3g ko\u0142owania, p\u0142yt postojowych, manewrowych i innych obszarach.<\/p>\n Podstawowym radarem lotniskowym firmy Terma jest Scanter 2001. Jest to radar pierwotny. Pracuje na cz\u0119stotliwo\u015bciach; 9,170, 9,375, 9,410, 9,438 i 9,490 GHz (pasmo X). Cz\u0119stotliwo\u015bci powtarzania impuls\u00f3w (PRF): 800 – 8.000 Hz (programowalna). Szeroko\u015b\u0107 impulsu (\u03c4): 40 nanosekund. Wi\u0105zka w azymucie ma 0,37 stopnia, a w elewacji 11 stopni. Antena obraca si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 60 obr\/min. Od\u015bwie\u017canie informacji co 1 sekund\u0119. Moc szczytowa: 25 do 30 kW. Zasi\u0119g pracy 5\u00a0000 m.<\/p>\n Tak\u017ce w Polsce w Przemys\u0142owym Instytucie Telekomunikacji PIT w Oddziale w Gda\u0144sku, opracowano radar obserwacji powierzchni lotniska, oznaczony symbolem ASC-10. Jest to radar wzorowany na radarach montowanych na pok\u0142adach statk\u00f3w i okr\u0119t\u00f3w. Radar pracuje w pa\u015bmie X. Jego zasi\u0119g w zale\u017cno\u015bci od wersji wynosi 1\u00a0500 m lub 3\u00a0000 m. Rozr\u00f3\u017cnia obiekty odleg\u0142e od siebie o 5-6 m na dystansie 3\u00a0000m (rozr\u00f3\u017cnialno\u015b\u0107 w odleg\u0142o\u015bci). Rozr\u00f3\u017cnialno\u015b\u0107 w k\u0105cie 0,7 stopnia. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 anteny wynosi 3,6 m. Pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotowa 24 obr\/min. Max moc 1 W. Radar generuje map\u0119 terenu i ma archiwizacj\u0119 danych.<\/p>\n W ostatnich latach rozwin\u0119\u0142y si\u0119 tak\u017ce systemy kontroli ruchu naziemnego na lotniskach w oparciu o radary pracuj\u0105ce w podczerwieni. S\u0105 to radary oraz kamery termowizyjne rozr\u00f3\u017cniaj\u0105ce obiekty na podstawie ich r\u00f3\u017cnicy temperatur na tle otoczenia. S\u0105 w stanie wykry\u0107 nie tylko samoloty (poruszaj\u0105ce si\u0119 jak i stoj\u0105ce), ale tak\u017ce inne pojazdy lotniskowe oraz co istotne, pojedynczych ludzi.<\/p>\n Radar systemu l\u0105dowania. Zwykle mamy na uwadze radar typu PAR. Radar posiada dwie anteny. Jedna pracuje w pionie, a druga w poziomie. Operator ma dwa wska\u017aniki, osobne dla ka\u017cdego kana\u0142u.<\/p>\n Radar Precyzyjnego Podej\u015bcia (PAR \u2013 Precision Approach Radar). W cywilnej komunikacji lotniczej ten rodzaj radar\u00f3w to ju\u017c zamkni\u0119ty rozdzia\u0142. Zosta\u0142 one zast\u0105piony przez Przyrz\u0105dowy System L\u0105dowania (ILS – Instrument Landing System) oraz MILS. Natomiast w Lotnictwie Wojskowym s\u0105 nadal u\u017cywane i rozwijane. Jednak ich rozw\u00f3j polega na \u0142\u0105czeniu w jednej stacji radiolokacyjnej dw\u00f3ch funkcji; radaru precyzyjnego podej\u015bcia (PAR) i radaru kontroli zbli\u017cania (ASR) przy wykorzystaniu tego samego zestawu anten. Przyk\u0142adem takiego urz\u0105dzenia jest GCA-2000 firmy ITT Exelis, u\u017cytkowane w Wojsku Polskim.<\/p>\n Radar PAR okre\u015blany jest dok\u0142adnie, jako precyzyjne podej\u015bcie do l\u0105dowania. Jak niemal ka\u017cdy system ma swoje zalety i wady. Podstawow\u0105 wad\u0105 dla cywilnego systemu l\u0105dowania jest konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy za\u0142ogi samolotu z operatorem radaru, co w wojsku, z uwagi na inn\u0105 struktur\u0119 podleg\u0142o\u015bci (zale\u017cno\u015bci) osobowej jest zalet\u0105.<\/p>\n Radary PAR rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w 50-latach ubieg\u0142ego wieku i 60-latach by\u0142y podstawowym instrumentem umo\u017cliwiaj\u0105cym l\u0105dowanie przy bardzo ograniczonej widoczno\u015bci. Obecnie (2014 rok) s\u0105 nadal eksploatowane w wielu portach lotniczych na \u015bwiecie i w wi\u0119kszo\u015bci lotnisk wojskowych. W Polsce radary PAR eksploatowano na; Lotnisko Gda\u0144sk-Wrzeszcz, Lotnisko Ok\u0119cie. Pierwszy radar PAR uruchomiono na Lotnisku Ok\u0119cie w 1962 roku, firmy Telefunken.<\/p>\n Zalet\u0105 systemu PAR jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z niego przez ka\u017cdy statek powietrzny, kt\u00f3ry wystarczy, aby na swoim pok\u0142adzie mia\u0142 urz\u0105dzenie \u0142\u0105czno\u015bci radiowej. Inn\u0105 zalet\u0105 wi\u0119kszo\u015bci system\u00f3w PAR jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego zwini\u0119cia, przewiezienia w nowe miejsce i rozwini\u0119cia zaledwie w kilka godzin.<\/p>\n W\u0142a\u015bciwie radar PAR jest szczeg\u00f3lnym przypadkiem radaru tr\u00f3j-wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnego. Sk\u0142ada si\u0119 z radaru obserwacji do okr\u0119\u017cnej (radaru kontroli zbli\u017cania) i radaru precyzyjnego nazywamy systemem GCA (Ground Controlled Approach). Zasi\u0119g takiego radaru jest niewielki, zwykle do 30 km, a wystarcza\u0142by zasi\u0119g nawet 10\u00a0000 m. moc takiego radaru jest niewielka i wynosi zaledwie do 30 kW w impulsie. Pracuj\u0105 na fali oko\u0142o 3 centymetrowej. Szeroko\u015b\u0107 wi\u0105zki nie przekracza 0,5 stopnia. Radar precyzyjny sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch anten; anteny elewacji i anteny azymutu. Anteny te maj\u0105 reflektory paraboliczne wyd\u0142u\u017cone. Antena elewacji ustawiona jest pionowo i wykonuje ruch posuwisto zwrotny pionowo w zakresie oko\u0142o 15 stopni, w kierunku \u015bcie\u017cki schodzenia. Antena azymutu ustawiono jest poziomo i wykonuje ruch posuwisto zwrotny w zakresie oko\u0142o 15 stopni, w kierunku \u015bcie\u017cki schodzenia. Je\u015bli ten zestaw anten umieszczony jest na obrotowej platformie, to obs\u0142uguje oba kierunki podej\u015bcia jednej drogi startowej. Na Lotnisku Gda\u0144sk-Wrzeszcz radar PAR obs\u0142ugiwa\u0142 tylko podej\u015bcie od strony Morza Ba\u0142tyckiego. Na Lotnisku Ok\u0119cie radar PAR ustawiony by\u0142 w pobli\u017cu skrzy\u017cowania dr\u00f3g startowych i obs\u0142ugiwa\u0142 wszystkie cztery kierunki podej\u015bcia do l\u0105dowania; 110, 150, 290 i 330 stopni. Zobrazowanie pracy radaru PAR jest przedstawione na dw\u00f3ch wska\u017anikach (ekranach); jeden dla elewacji (pu\u0142apu lotu), drugi dla azymutu (kierunku lotu). W 60-latach operator takiego radaru PAR musia\u0142 mie\u0107 du\u017ce do\u015bwiadczenie. Radary te nie mia\u0142y system\u00f3w likwidacji szum\u00f3w. Wi\u0119c operator musia\u0142 odpowiednio regulowa\u0107 jaskrawo\u015b\u0107 wska\u017anika, aby t\u0142umi\u0107 echa radiolokacyjne od obiekt\u00f3w naziemnych, nie trac\u0105c z oczu celu, jakim by\u0142 l\u0105duj\u0105cy samolot. Procedura podej\u015bcia wed\u0142ug PAR wymaga ci\u0105g\u0142ej uwagi pilota i kontrolera. Procedury cywilne i wojskowe znacznie si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105. W wojsku g\u0142os decyduj\u0105cy ma operator, bo przy nim jest Kierownik Lot\u00f3w. W lotnictwie cywilnym decyduj\u0105cy g\u0142os ma pilot (kapitan za\u0142ogi samolotu), bo od niego zale\u017cy zdrowie i \u017cycie pasa\u017cer\u00f3w na pok\u0142adzie. W lotnictwie cywilnym, operator ca\u0142y czas m\u00f3wi do za\u0142ogi, nie czekaj\u0105c na ich odpowiedzi, bo to czy za\u0142oga s\u0142yszy, operator widzi na ekranie poprzez odpowiednie post\u0119py samolotu.<\/p>\n Radar systemu kontroli rejonu lotniska to jest radar pierwotny lub wt\u00f3rny, o \u015brednim zasi\u0119gu (do 100 km) i pu\u0142apie pracy do 10\u00a0000 m.<\/p>\n Radar systemu kontroli obszaru to radary o zasi\u0119gu pracy 200-450 km, pu\u0142apie do 20\u00a0000 m.<\/p>\n Radary Kontroli Obszaru (ARSR) zgodnie z Polskim Prawem Lotniczym nale\u017c\u0105 do radar\u00f3w dozorowych i nie stanowi\u0105 osobnej grupy. Sedno sprawy le\u017cy w tym, \u017ce obecnie (2014 rok) Polska, od oko\u0142o 1975 roku, posiada tylko jeden cywilny o\u015brodek Kontroli Obszaru ulokowany w Pu\u0142tusku na p\u00f3\u0142noc od Warszawy. W rzeczywisto\u015bci nie jest a\u017c tak \u017ale, bo na naszym obszarze wspomagaj\u0105 o\u015brodki; Warszawa, Krak\u00f3w, Pozna\u0144 i Gda\u0144sk. Dodatkowo w okresie 2007 – 2011, uruchomiono sze\u015b\u0107 naziemnych sta\u0142ych dalekiego zasi\u0119gu stacji ostrzegawczych systemu BACKBONE podleg\u0142ego pod NATO. Zamontowano na nich stacje radiolokacyjne NUR-12 M (3 sztuki) Polskiej produkcji lub RAT-31 DL (3 sztuki) w\u0142oskiej produkcji.<\/p>\n Radary Kontroli Obszaru (ARSR) to urz\u0105dzenia dalekiego zasi\u0119gu, u\u017cywane przez Organy Kontroli Obszaru w celu zapewnienia separacji mi\u0119dzy statkami powietrznymi w drogach lotniczych. S\u0105 to radary dysponuj\u0105ce wi\u0119kszym zasi\u0119giem, rz\u0119du 300-500 km. Maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 moc w impulsie. Ich reflektory anten s\u0105 wi\u0119ksze. Anteny obracaj\u0105 si\u0119 wolniej, aby odebra\u0107 echa dalekich obiekt\u00f3w.<\/p>\n Pierwsze radary ARSR pojawi\u0142y si\u0119 w 1956 roku, w USA. By\u0142o to zwi\u0105zane z wielk\u0105 katastrof\u0105 lotnicz\u0105 nad Wielkim Kanionem, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 128 os\u00f3b. W dniu 30.06.1956 roku, w powietrzu zderzy\u0142y si\u0119; Lockheed L-1049 Super Constellation i Douglas DC-7. W USA kontrol\u0119 nad ca\u0142ym ruchem powietrznym przej\u0119\u0142o solidarnie wojsko i lotnictwo cywilne.<\/p>\n O\u015brodek Kontroli Obszaru Pu\u0142tusk, by\u0142 pierwszym w Polsce o\u015brodkiem kontroli powietrznej i pe\u0142ni\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w obronie Polski. O\u015brodek Kontroli Obszaru (radiolokacyjny) Pu\u0142tusk le\u017cy na terenie miejscowo\u015bci Lipki Stare, w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 5 km na zach\u00f3d od miejscowo\u015bci Pu\u0142tusk. W pobli\u017cu drogi wojew\u00f3dzkiej Nr 618, na skraju lasu. Wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne: \u00a052\u00b042’45"N \u00a0 21\u00b00\u201922"E. O\u015brodek powsta\u0142 w 1973 roku, kiedy to zamontowano tutaj radar AVIA-BM. W 1990 roku, radar AVIA-BM zosta\u0142 zast\u0105piony radarem AVIA-CM. Radar AVIA-CM wsp\u00f3\u0142pracuje z ekstraktorem sygna\u0142\u00f3w echa firmy Telefunken W ci\u0105gu najbli\u017cszych lat radar ten b\u0119dzie zast\u0105piony nowym modelem. Opr\u00f3cz tego w o\u015brodku pracuje radar MSSR firmy Westinghouse.<\/p>\n Radar pok\u0142adowy najcz\u0119\u015bciej jest kojarzony z urz\u0105dzeniem zamontowanym na pok\u0142adzie samolotu bojowego. Jest przeznaczony do wykrycia i namierzenia celu powietrznego lub naziemnego (nawodnego). Identyfikacja odbywa si\u0119 przy pomocy innych system\u00f3w pok\u0142adowych, a informacja ukazuje si\u0119 na ekranie. Pierwsze radary pok\u0142adowe mia\u0142y zasi\u0119g do 20 km. W 80-latach ich zasi\u0119g wynosi\u0142 ju\u017c 160 km.<\/p>\n W lotnictwie cywilnym radarem pok\u0142adowym jest radar pogodowy (meteorologiczny), umieszczony na pok\u0142adzie samolotu lub \u015bmig\u0142owca. Jest to radar pierwotny zoptymalizowany do wykrywania zjawisk pogodowych.<\/p>\n Radar wczesnego ostrzegania jest stosowany w systemie obronnym danego kraju lub sojuszu militarnego. Mo\u017ce by\u0107 stacjonarny lub przewo\u017any. Specjaln\u0105 odmian\u0105 radaru wczesnego ostrzegania jest AWACS (Airborn Warning and Control System), pok\u0142adowy radiolokacyjny system wczesnego ostrzegania i kierowania (dowodzenia), opracowany w USA. Tak\u017ce w UK, Szwecji, Brazylii, Chinach, CCCP opracowano i zbudowano specjalne samoloty wyposa\u017cone w radary wczesnego ostrzegania.<\/p>\n Radar cichy to jest urz\u0105dzenie kt\u00f3re w przeciwie\u0144stwie do tradycyjnego radaru nie emituje \u017cadnej fali radiowej. Jego praca opiera si\u0119 na odbieraniu z otoczenia r\u00f3\u017cnych fal emitowanych przez inne obiekty i na podstawie biblioteki danych potrafi je zidentyfikowa\u0107. Radary te korzystaj\u0105 tak\u017ce z innych informacji przesy\u0142anych z innych w\u0142asnych statk\u00f3w powietrznych i urz\u0105dze\u0144 naziemnych. Takiego radaru nie mo\u017cna zlokalizowa\u0107 radionamiernikiem i innymi urz\u0105dzeniami. Obecnie (2014 rok) wi\u0119kszo\u015b\u0107 samolot\u00f3w bojowych jest wyposa\u017conych w tego typu radary.<\/p>\n Radar poza-horyzontalny wykorzystuje zjawisko odbicia si\u0119 fali elektromagnetycznej od jonosfery i refleksj\u0119. Tego typu radary zbudowano w USA i CCCP. W tym drugim przypadku znany jest niedzia\u0142aj\u0105cy radar \u201eOko Moskwy\u201d. Teoretycznie osi\u0105gaj\u0105c zasi\u0119g kilku tysi\u0119cy kilometr\u00f3w, daleko poza normalny horyzont radiolokacyjny. Jednak ich zasi\u0119g wykrywania zaczyna si\u0119 dopiero powy\u017cej 1\u00a0000 km. Rozdzielczo\u015b\u0107 takich radar\u00f3w (po obr\u00f3bce komputerowej) wystarcza na wykrycie klasycznego bombowca lub startuj\u0105cego pocisku balistycznego.<\/p>\n Warszawa Typ radaru ASR-10SS Raytheon \u2013 radar pierwotny, IRS-20 INDRA. Kod WAR1.<\/p>\n Warszawa Typ ASR-9 Westinghouse \u2013 radar pierwotny, MSSR. Kod WAM1.<\/p>\n Warszawa Typ Terma \u2013 radar pierwotny. Kod SMR.<\/p>\n Pu\u0142tusk Typ AVIA-CM. Kod PU.<\/p>\n Pu\u0142tusk Typ MSSR Westinghouse. Kod PUM1.<\/p>\n Pozna\u0144 Typ MSSR Westinghouse. Kod POM1.<\/p>\n Krak\u00f3w Typ MARCONI \u2013 radar pierwotny. Kod KRM1.<\/p>\n Gda\u0144sk Typ ASR-10SS Raytheon \u2013 radar pierwotny, IRS-20 INDRA. Kod GDM1.<\/p>\n Katowice Typ ASR-10SS Raytheon \u2013 radar pierwotny, IRS-20 INDRA. Kod KTM1.<\/p>\n Szczecin Typ IRS-20 INDRA MSSR \u2013 radar. Kod SZM1.<\/p>\n Rzesz\u00f3w Typ IRS-20 INDRA MSSR \u2013 radar. Kod RZM1.<\/p>\n Wroc\u0142aw Typ IRS-20 INDRA MSSR \u2013 radar. Kod WRM1.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Radiolokacja to jedna z technik wykorzystywana w nawigacji. Radiolokacja wykorzystuje prostoliniowo\u015b\u0107 rozchodzenia si\u0119 fal elektromagnetycznych oraz zjawisko ich odbicia od przeszk\u00f3d. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna umiejscowi\u0107, \u015bledzi\u0107 oraz okre\u015bli\u0107 po\u0142o\u017cenie obiekt\u00f3w powietrznych. Radiolokacja dzieli si\u0119 na: Aktywn\u0105 – radar (radiolokator) wysy\u0142a sygna\u0142 radiowy i odbiera echo radiolokacyjne (sygna\u0142 odbity) lub sygna\u0142 odpowiedzi wys\u0142any przez lec\u0105cy obiekt. Pasywn\u0105 – urz\u0105dzenie radiolokacyjne (radionamiernik, radiokompas, radar pasywny (PCL)) tylko odbiera fale radiowe.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-309","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3764,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions\/3764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Radar pierwotny (PSR).<\/h3>\n
Radar wt\u00f3rny (SSR).<\/h3>\n
Radar wt\u00f3rny dozorowania (MSSR).<\/h3>\n
Radar lotniskowy kontroli ruchu naziemnego (SMR).<\/h3>\n
Radar systemu l\u0105dowania – Radar Precyzyjnego Podej\u015bcia (PAR).<\/h3>\n
Radar systemu kontroli rejonu lotniska.<\/h3>\n
Radar systemu kontroli obszaru (ARSR).<\/h3>\n
O\u015brodek Kontroli Obszaru (radiolokacyjny) Pu\u0142tusk.<\/h3>\n
Radar pok\u0142adowy.<\/h3>\n
Radar wczesnego ostrzegania.<\/h3>\n
Radar cichy.<\/h3>\n
Radar poza-horyzontalny.<\/h3>\n
Wykaz stacji radiolokacyjnych dozorowych. Stan na 2008 rok:<\/h3>\n