ZDPSR Bystra \u2013 Zdolna do Przerzutu Stacja Radiolokacyjna produkcji polskiej PIT-RADWAR S.A, zainstalowana na opancerzonym poje\u017adzie \u017bubr-P. Radar jest nowoczesn\u0105, tr\u00f3jwsp\u00f3\u0142rz\u0119dn\u0105 stacj\u0105 wyposa\u017cona w anten\u0119 z aktywnym skanowaniem elektronicznym (AESA). Wykorzystywana w systemach obrony przeciwlotniczej kr\u00f3tkiego (SHORAD) i bardzo kr\u00f3tkiego (VSHORAD) zasi\u0119gu. Radar jest wielofunkcyjny i wielozadaniowy o wszechstronnych mo\u017cliwo\u015bciach i zastosowaniach, na przyk\u0142ad wsparcia l\u0105dowania samolot\u00f3w i \u015bmig\u0142owc\u00f3w na lotniskach polowych.<\/p>\n
Radiolokacja na lotnisku podczas l\u0105dowania.<\/h3>\n
W rozdziale \u201eZarys historii nawigacji lotniczej. Radary 1950r.-1990r.\u201d przedstawili\u015bmy sprz\u0119t radiolokacyjny u\u017cytkowany w Wojsku Polskim i w lotnictwie cywilnym, a tak\u017ce wskazali\u015bmy na sukcesy Polskiej Radiolokacji tamtego okresu. Obecnie przedstawimy wykorzystanie radiolokacji w newralgicznym momencie lotu samolotu i \u015bmig\u0142owca, czyli podczas l\u0105dowania. Przypomnimy, i\u017c w innych Rozdzia\u0142ach zwr\u00f3cili\u015bmy uwag\u0119 na fakt konieczno\u015bci umo\u017cliwienia l\u0105dowania samolot\u00f3w w trudniejszych warunkach atmosferycznych. By\u0142o to zwi\u0105zane z ekonomi\u0105 oraz zastosowaniami militarnymi. W 40-latach w USA tamtejsza poczta dostrzeg\u0142a spore straty finansowe z powodu niedostarczania przesy\u0142ek na czas, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z tym, \u017ce oko\u0142o 25 % lot\u00f3w z poczt\u0105 ko\u0144czy\u0142o si\u0119 na innych lotniskach ni\u017c docelowe. Po prostu, warunki pogodowe nie pozwala\u0142y lotnikom na l\u0105dowanie w z\u0142ych warunkach pogodowych (niska podstawa chmur, mg\u0142a, silnie opady deszczu lub \u015bniegu). Gdyby tylko za\u0142oga samolotu zna\u0142a dok\u0142adn\u0105 swoj\u0105 pozycj\u0119, gdyby widzia\u0142a drog\u0119 startow\u0105 \u2013 to l\u0105dowanie w takich warunkach atmosferycznych mog\u0142oby si\u0119 odby\u0107.<\/p>\n
Jeszcze jedna uwaga. W 50\/60-latach powstawa\u0142y samoloty, kt\u00f3re przez producent\u00f3w by\u0142y reklamowane jako \u2013 \u201eSamolot dzia\u0142aj\u0105cy w ka\u017cdych warunkach atmosferycznych.\u201d Jak si\u0119 jednak bole\u015bnie przekonano, istniej\u0105 takie warunki pogodowe, kt\u00f3re s\u0105 w stanie uniemo\u017cliwi\u0107 lot samolotu. Tym parametrem jest si\u0142a wiatru, a tutaj mamy wszystkie tajfuny, cyklony, tornada, tr\u0105by powietrzne, huragany i wichury.<\/p>\n
Pierwsze systemy l\u0105dowania w z\u0142ych warunkach atmosferycznych.<\/h3>\n
Pierwsze systemy l\u0105dowania w z\u0142ych warunkach pogodowych niemal natychmiast zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozwija\u0107 dwutorowo. Jedne to systemy stacjonarne, a drugie to systemy mobilne lub przewo\u017ane. Bo musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142 to okres drugiej wojny \u015bwiatowej i w wykorzystaniu urz\u0105dze\u0144 liczy\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich transportu.<\/p>\n
W 1944 roku, powsta\u0142 pierwszy mobilny system kontrolowanego podej\u015bcia do l\u0105dowania (Ground-controlled approach), kt\u00f3ryotrzyma\u0142 wojskowe oznaczenie AN\/MPN-1 (M-mobilny, P-radar, N-nawigacja). Zestaw zawiera dwa systemy typu PE-127, ka\u017cdy o mocy 7,5 kW. Jeden pracuje horyzontalnie, a drugi w azymucie. System pracuje w zakresie wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci(HF) i bardzo wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci (VHF). Zestaw ma zasi\u0119g 30 mil (48 km) i zasi\u0119g w pu\u0142apie 4\u00a0000 ft (1\u00a0200 m). Operator widzi podchodz\u0105cy do l\u0105dowania samolot na dw\u00f3ch ekranach i poprzez uk\u0142ad radiostacji \u0142\u0105czno\u015bci – nadajnik SCR-274 i odbiornik BC-342, przekazuje stale za\u0142odze samolotu ich po\u0142o\u017cenie.<\/p>\n
Powsta\u0142a ca\u0142a seria mobilnych radar\u00f3w kontroli podej\u015bcia do l\u0105dowania; AN\/MPN-2, AN\/MPN-3, AN\/MPN-5, AN\/MPN-8, AN\/MPN-11, AN\/MPN-14, AN\/MPN-25. W wersji AN\/MPN-11 istotn\u0105 zmian\u0105 by\u0142o przedstawienie obu obraz\u00f3w na jednym ekranie CRT. W wersji AN\/MPN-14 zastosowano urz\u0105dzenie identyfikacyjne poprzez radar wt\u00f3rny. Ostatnia wersja AN\/MPN-26 by\u0142a opracowywana z pocz\u0105tkiem XXI wieku, ale w 2008 roku, program zosta\u0142 anulowany. Ameryka\u0144skie systemy rozwija\u0142ysi\u0119 w zale\u017cno\u015bci od potrzeb. Najbardziej z\u0142o\u017cone by\u0142y zainstalowane na 9 samochodach wielko\u015bci typu wan. W niekt\u00f3rych przypadkach, cz\u0119\u015b\u0107 urz\u0105dze\u0144 z danego systemu, by\u0142a instalowana na sta\u0142e i tylko w ostateczno\u015bci by\u0142a przewo\u017cona. Tasytuacja wynika\u0142a z rachunku ekonomicznego. Pierwsze takie rozwi\u0105zania pojawi\u0142y si\u0119 w po\u0142owie 50-lat. Systemy te by\u0142y popularnie nazywane Systemami Niewidomego Nawigowania. Dlatego w CCCP, a potem w Uk\u0142adzie Warszawskim przyj\u0119\u0142a si\u0119 nazwa System \u015alepego L\u0105dowania.<\/p>\n
Z pocz\u0105tkiem 50-lat zacz\u0119to tak\u017ce opracowywa\u0107 inny system instrumentalnego podej\u015bcia do l\u0105dowania. Na wst\u0119pnie podamy, \u017ce system ten wywodzi si\u0119 z systemu Eureka-Rebeka z 1943 roku, opracowanego w celach desantowych w UK. Znalaz\u0142 on potem inne zastosowania, w tym do l\u0105dowania. Na ko\u0144cu drogi startowej (patrz\u0105c z kierunku l\u0105duj\u0105cego samolotu) ustawiano nadajnik, a w\u0142a\u015bciwie dwa nadajniki. Jeden emitowa\u0142 fale w poziomie, drugi w pionie. Jedne w Alfabecie Morse\u2019a by\u0142y kropkami, a drugie kreskami. Na samolocie zainstalowana by\u0142a jednostka zwana Rebeka. Pilot tak sterowa\u0142 samolotem, aby by\u0142 najsilniejszy sygna\u0142 kropek i kresek, bo on zale\u017ca\u0142 od po\u0142o\u017cenia samolotu. Jest to wczesna wersja lokalizatora z bardziej popularnego systemu l\u0105dowania wed\u0142ug przyrz\u0105d\u00f3w, czyli ILS.<\/p>\n
Jak wi\u0119c, nie trudno zauwa\u017cy\u0107, ju\u017c na prze\u0142omie 40\/50-lat XX wieku, istnia\u0142y wyrafinowane systemy l\u0105dowania. Jednak teraz odzywaj\u0105 si\u0119; bezpiecze\u0144stwo, ekonomia i interesy imperialne. W zale\u017cno\u015bci od tego, kt\u00f3ry z tych czynnik\u00f3w bierze g\u00f3r\u0119, to tak rozwija si\u0119 technika i jej zastosowanie. Dlatego w 50-latach XX wieku, si\u0119gni\u0119to po prostsze systemy u\u0142atwiaj\u0105ce l\u0105dowanie samolot\u00f3w.<\/p>\n
System l\u0105dowania NDB.<\/h3>\n
W Rozdziale \u201eNawigacja. Zarys historii nawigacji\u201d, wspomnieli\u015bmy o systemie nawigacyjnym NDB (Non-Directional Beacon), kt\u00f3ry jest z\u0142o\u017cony z bezkierunkowych radiolatarni naziemnych i odbiornik\u00f3w na pok\u0142adzie samolotu. Na podstawie za\u0142o\u017ce\u0144 tego systemu opracowano w USA system l\u0105dowania. Jest on oparty na trzech radiolatarniach umieszczonych w osi pasa (DS. lub po angielsku RWY), na \u015bcie\u017cce podej\u015bcia,\u00a0w odpowiednich odleg\u0142o\u015bciach. Za\u0142oga samolotu podczas podej\u015bcia przelatuj\u0105c nad radiolatarni\u0105 najdalsz\u0105, wie jaka odleg\u0142o\u015b\u0107 dzieli j\u0105 od progu pasa i jest w stanie ustawi\u0107 odpowiedni k\u0105t schodzenia do l\u0105dowania. Przelot nad radiolatarni\u0105 \u015brodkow\u0105 ma potwierdzi\u0107 prawid\u0142owy tor zej\u015bcia, a przelot nad radiolatarni\u0105 najbli\u017csz\u0105 pozwala wprowadzi\u0107 drobne korekty lub samolot ma odej\u015b\u0107 na drugi kr\u0105g. Radiolatarnia najbli\u017csza znajduje si\u0119 w miejscu decyzji (l\u0105dujemy lub odchodzimy). Do odbioru sygna\u0142\u00f3w na pok\u0142adzie samolotu u\u017cywa si\u0119 dw\u00f3ch radiokompas\u00f3w ADF. Ten system by\u0142 u\u017cywany w USA od pocz\u0105tku 50-lat do po\u0142owy 60-lat i by\u0142 stosowany w lotnictwie komercyjnym, a zast\u0105pi\u0142 go system ILS.<\/p>\n
Uk\u0142ad NDB w nawigacji jest stosowany do czas\u00f3w obecnych, z uwagi na jego prostot\u0119. Aktualnie sk\u0142ad si\u0119 z naziemnego nadajnika radiowego niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci, u\u017cywanego g\u0142\u00f3wnie jako podej\u015bcia instrumentalnego do lotnisk i platform wiertniczych na morzach. NDB transmituje wielokierunkowy sygna\u0142, kt\u00f3ry jest odbierany przez ADF (standardowy przyrz\u0105d na pok\u0142adzie samolot\u00f3w i \u015bmig\u0142owc\u00f3w). Pilot korzysta z niego do okre\u015blenia kierunku NDB w stosunku do samolotu. Aby nawigowa\u0107 przy u\u017cyciu ADF, pilot wybiera cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 NDB i kompas (lub strza\u0142ka) ADF wskazuje pozycj\u0119 stacji. Sygna\u0142 NDB jest wysy\u0142any kodem Alfabetu Morse\u2019a, co umo\u017cliwia identyfikacj\u0119 NDB. NDB jest u\u017cywany w lotnictwie i standaryzowany przez ICAO, Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego. Za\u0142\u0105cznik 10, okre\u015bla, \u017ce NDB ma pracowa\u0107 na cz\u0119stotliwo\u015bci pomi\u0119dzy 190 kHz \u2013 1 800 kHz. W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, zakres cz\u0119stotliwo\u015bci wynosi zwykle 190 kHz \u2013 625 kHz, dla operacji morskich na Morzu P\u00f3\u0142nocnym 500 kHz \u2013 1 250 kHz, a w Brazylii u\u017cywa si\u0119 1\u00a0500 kHz. Zazwyczaj NDB maj\u0105 moc od 25 W do 125 W, przy zasi\u0119gu na odbi\u00f3r do ok. 100 NM. Wy\u017csze systemy zasilania od 500 W do 1 000 W stosowane s\u0105 do dalszych zasi\u0119g\u00f3w. Zasi\u0119g zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w, takich jak moc wyj\u015bciowa, antena, przewodno\u015b\u0107 gruntu, cz\u0119stotliwo\u015bci, warunk\u00f3w na miejscu, szeroko\u015b\u0107 geograficzna, oraz stanu odbiornika ADF. Uk\u0142ady NDB s\u0105 wysoce niezawodne. Zwykle zapewniaj\u0105 dekady nieprzerwanej s\u0142u\u017cby S\u0105 tanie w zakupie i obs\u0142udze. Z tego powodu, NDB s\u0105 nadal u\u017cywane na \u015bwiecie. Ich obecnie, g\u0142\u00f3wne zastosowanie, to instrumentalne podej\u015bcie \u015bmig\u0142owc\u00f3w do platform wiertniczych na morzach (od 1960r.). Jednak stosowane jest tak\u017ce do przyrz\u0105dowego podej\u015bcia na radiolatarni\u0119 przy lotniskow\u0105, zwan\u0105 LOM (Locator Outer Marker) do naprowadzenia na system l\u0105dowania ILS. LOM wyznacza pocz\u0105tkowy obszar podej\u015bcia ILS. Stosuje si\u0119 go na tych lotniskach, kt\u00f3re nie dysponuj\u0105 radarami typu ATC (Air Traffic Control). Jednak NDB posiada pewne wady, kt\u00f3re powoduj\u0105 jego niedok\u0142adno\u015b\u0107 funkcjonowania, szczeg\u00f3lnie podczas burz i w porze nocnej. Dlatego zosta\u0142 zast\u0105piony przez bardziej precyzyjne systemy VOR i TACAN (dla wojska).<\/p>\n USL (Urz\u0105dze\u0144 \u015alepego L\u0105dowania).<\/p>\n Odmian\u0105 systemu l\u0105dowania NDB opracowanego na Zachodzie, sta\u0142 si\u0119 system l\u0105dowania NDB opracowany na Wschodzie w imperium moskiewskim. Liczb\u0119 radiolatarni bezkierunkowych ograniczono do dw\u00f3ch, a podej\u015bcie do l\u0105dowania realizuje si\u0119 w tak zwana \u201e\u00f3semk\u0119\u201d, z pierwotnym przelotem nad lotniskiem, namierzaj\u0105c jej radiostacj\u0119 \u0142\u0105czno\u015bci, aby za\u0142oga mog\u0142a sobie wyrobi\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 po czwartym zakr\u0119cie do lotniska. Lub, co sta\u0142o si\u0119 norm\u0105, z pierwotnym przelotem nad radiolatarnia dalsz\u0105.<\/p>\n Podej\u015bcie do l\u0105dowania w systemie NDB z wykorzystaniem radiostacji \u0142\u0105czno\u015bci na lotnisku i radionamiernika. Praca Karol Placha Hetman.<\/p>\n Podej\u015bcie do l\u0105dowania w systemie NDB z wykorzystaniem radiolatarni dalszej. Praca Karol Placha Hetman<\/p>\n Zar\u00f3wno w pierwszym jak i w drugim przypadku, nawigowanie by\u0142o ma\u0142o precyzyjne, dlatego system ten musia\u0142 zosta\u0107 zmodyfikowany, poprzez dodanie radaru, przynajmniej dwu-wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnego (2D, odleg\u0142o\u015bciomierza).<\/p>\n Technika l\u0105dowania z wykorzystaniem USL (Urz\u0105dze\u0144 \u015alepego L\u0105dowania) polega na wyj\u015bciu nad dalsz\u0105 radiolatarni\u0119 prowadz\u0105c\u0105 nad chmurami, a nast\u0119pnie na wykonaniu lotu z kursem odwrotnym od kursu pasa startowego, z niewielkim odchyleniem w bok. Po ustalonym czasie wykonuje si\u0119 zakr\u0119t (nr 3, 4) na kurs l\u0105dowania, ustawiaj\u0105c si\u0119 w jego osi. W tym czasie manewruje si\u0119 samolotem tak, by wskaz\u00f3wka radiokompasu pokazywa\u0142a \u201e0 stopni\u201d, a kurs magnetyczny pokrywa\u0142 si\u0119 z magnetycznym kursem pasa startowego. Dla u\u0142atwienia wskaz\u00f3wka radiokompasu jest zamontowana na tym samym przyrz\u0105dzie, co busola \u017cyromagnetyczna, na kt\u00f3rej jest te\u017c wska\u017anik ustawiany na kurs pasa. Zgranie obu wskaz\u00f3wek na \u201e0 stopni\u201d to lot w kierunku dalszej radiolatarni prowadz\u0105cej z kursem pasa, czyli lot w jego osi. Odlot od radiolatarni dalszej z kursem odwrotnym od pasa pozwala na wyrobienie odpowiedniej odleg\u0142o\u015bci, potrzebnej na zni\u017canie samolotu z takim obliczeniem (odpowiednio dobiera si\u0119 pr\u0119dko\u015b\u0107 opadania na wariometrze, przy zadanej pr\u0119dko\u015bci lotu), by na odleg\u0142o\u015bci 12 000 m mie\u0107 pu\u0142ap 600 m. Wtedy wchodzi si\u0119 na \u015bcie\u017ck\u0119 podej\u015bcia nachylon\u0105 oko\u0142o 3 stopnie w stosunku do powierzchni ziemi, co pozwoli na dolecenie do dalszej radiolatarni prowadz\u0105cej (zwykle 4 000 m od pasa) na wysoko\u015bci oko\u0142o 200 m. Przykorzystaniu z USL mniej wi\u0119cej w tym momencie trzeba wyj\u015b\u0107 z chmur i zobaczy\u0107 ziemi\u0119, ale pas mo\u017ce by\u0107 jeszcze nie widoczny. Widzialno\u015b\u0107 pod chmurami mo\u017ce by\u0107 bowiem rz\u0119du 2 000 \u2013 3 000 m. Widzialno\u015b\u0107 to warto\u015b\u0107 wzgl\u0119dna. Obiekty na ziemi powoli wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z mg\u0142y (deszczu, zamglenia), pocz\u0105tkowo niewyra\u017anie, a p\u00f3\u017aniej coraz lepiej. Obiekty kontrastowe wida\u0107 dalej, a silne \u015bwiat\u0142a \u2013 najdalej, niekiedy dwa-trzy razy dalej, ni\u017c wynosi \u201eoficjalna\u201d widoczno\u015b\u0107. Dlatego w trudnych warunkach atmosferycznych w\u0142\u0105cza si\u0119 te\u017c \u015bwiat\u0142a pasa i \u015bcie\u017cki podej\u015bcia. Z takiego systemu USL korzystano praktycznie ju\u017c w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. W 50-latach system zosta\u0142 uzupe\u0142niony o stacje radiolokacyjne(na wschodzie system RSP). Systemy USL pozosta\u0142y na lotniskach do chwili obecnej (2010 roku). Stanowi\u0105 one istotne uzupe\u0142nienie popularnych ILS, pozwalaj\u0105c na kontrol\u0119, czy ILS pracuje prawid\u0142owo.<\/p>\n Uzupe\u0142nieniem systemu USL na lotniskach jest RSL. RSL to nic innego jak stacja radiolokacyjna precyzyjnego podej\u015bcia. Jego g\u0142\u00f3wnym elementem jest radar obserwuj\u0105cy \u015bcie\u017ck\u0119 podej\u015bcia do l\u0105dowania w zakresie kilkunastu-kilkudziesi\u0119ciu stopni na lewo i prawo od osi pasa, od powierzchni ziemi do k\u0105ta kilkunastu- kilkudziesi\u0119ciu stopni w g\u00f3r\u0119. Samoloty podchodz\u0105 dol\u0105dowania tak jak wed\u0142ug USL, ale dodatkowo operator tego radaru podaje za\u0142odze poprawki, m\u00f3wi\u0105c pilotowi przez radio, czy ma wykona\u0107 dochylenie w lewo b\u0105d\u017a w prawo, zmniejszy\u0107 lub zwi\u0119kszy\u0107 zni\u017canie. Cz\u0119\u015bci\u0105 takiego systemu na Wschodziejest te\u017c drugi radar, obserwuj\u0105cy dookr\u0119\u017cnie ruch wok\u00f3\u0142 lotniska, pozwalaj\u0105cy wyprowadzi\u0107 samolot wprost na zakr\u0119t nr 4, na kurs l\u0105dowania w odpowiedniej odleg\u0142o\u015bci od pasa i nie trzeba ju\u017c przelatywa\u0107 nad radiolatarni\u0105 dalsz\u0105, robi\u0105c typow\u0105dla USL \u00f3semk\u0119, wyrabiaj\u0105c odleg\u0142o\u015b\u0107 od pasa czasem i pr\u0119dko\u015bci\u0105 lotu od dalszej radiolatarni prowadz\u0105cej w locie od pasa.<\/p>\n Na Zachodzie wyprowadzeniem na punkt zakr\u0119tu na kurs l\u0105dowania zajmuje si\u0119 Kontrola Zbli\u017cania, dysponuj\u0105ca w\u0142asnym radarem. Dopiero po zakr\u0119cie przekazuje si\u0119 za\u0142og\u0119 pod opiek\u0119 operatora radaru precyzyjnego. Na Wschodzie system taki ma nazw\u0119 RSP (Radio\u0142okacjonnaja Sistiema Posadki), t\u0142umaczon\u0105 na Polski jako RSL (Radiolokacyjny System L\u0105dowania). Jeden nawigator (operator) RSL spe\u0142nia funkcj\u0119 typow\u0105 dla zachodniej Kontroli Zbli\u017cania, za\u015b drugi, typow\u0105 dla kontrolera radaru precyzyjnego, zwanego na zachodzie PAR (Precision Approach Radar). RSP (RSL) czy PAR jest oczywi\u015bcie systemem starszym, ni\u017c ILS. W cywilu niemal wsz\u0119dzie zosta\u0142 on ju\u017c wycofany. Ale wojsko z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w go u\u017cywa nadal i b\u0119dzie u\u017cywa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Po pierwsze, dubluje on funkcje ILS i mo\u017ce by\u0107 pomocny w przypadku uszkodzenia lub zak\u0142\u00f3cenia ILS, czy przy uszkodzeniu samolotu, w kt\u00f3rym korzystanie z pok\u0142adowej awioniki jest niemo\u017cliwe. Po drugie, rozwini\u0119cie ILS na obcym lotnisku jest d\u0142ugotrwa\u0142e i pracoch\u0142onne, a rozstawienie RSL czy PAR trwa kr\u00f3tko i system jest szybko gotowy do pracy. Dlatego zar\u00f3wno na Wschodzie, jak i w NATO taki system jest stosowany nadal i nie traktuje si\u0119 go jako \u201eprzestarza\u0142y\u201d, \u201earchaiczny\u201d, \u201emuzealny\u201d. Oczywi\u015bcie, podstawowym jest ILS (lub MLS \u2013 mikrofalowa odmiana ILS), a na Wschodzie PRMG, ale RSL\/PAR nikt nie wyrzuca. Korzystanie z RSL jest nieco inne, ni\u017c z zachodniego PAR. R\u00f3\u017cnica polega na odmiennej procedurze stosowanej na wschodzie, a odmiennej procedurze stosowanej w NATO i w og\u00f3le na zachodzie. Ale to tylko kwestia sposobu wykorzystania systemu, bowiem zachodni kontroler radaru precyzyjnego podej\u015bcia m\u00f3g\u0142by hipotetycznie usi\u0105\u015b\u0107 przed wska\u017anikiem RSL, a nast\u0119pnie pracowa\u0107 po swojemu i vice-versa. Na wschodzie pilot zg\u0142asza przelot ustalonych punkt\u00f3w (1 000 m, 600 m, dalsza, bli\u017csza, itd.), a nawigator RSL potwierdza mu to podaj\u0105c odleg\u0142o\u015b\u0107 do progu pasa. Nawigator RSL w zasadzie w\u0142\u0105cza si\u0119 tylko w ustalonych miejscach, ale tak\u017ce zawsze wtedy, gdy pilot odchyla si\u0119 od osi pasa b\u0105d\u017a w p\u0142aszczy\u017anie pionowej \u2013 od \u015bcie\u017cki podej\u015bcia. W\u00f3wczas podaje mu komendy, np. \u201e5 stopni w lewo\u201d b\u0105d\u017a \u201ezmniejsz zni\u017canie o po\u0142ow\u0119\u201d. Za ka\u017cdym razem pilot potwierdza otrzymanie takiej komendy podaj\u0105c swoj\u0105 wysoko\u015b\u0107. Z kolei wg procedury NATO wykonuje si\u0119 tzw. \u201etalk down\u201d. Kontroler radaru precyzyjnego podej\u015bcia (odpowiednik nawigatora RSL) wyg\u0142asza ci\u0105g\u0142y monolog podaj\u0105c poprawki b\u0105d\u017a potwierdzaj\u0105c przemieszczanie si\u0119 samolotu po ustalonej \u015bcie\u017cce podej\u015bcia. Przy okazji, kontroler radaru precyzyjnego podej\u015bcia nie powie \u201epi\u0119\u0107 stopni w prawo\u201d tylko \u201ekurs 265\u201d, je\u015bli kurs pasa wynosi 260 stopni. Niemniej jednak w ten ci\u0105g\u0142y trajkot, pilot nie jest w stanie si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107, wi\u0119c tu si\u0119 nie potwierdza komend. Kontroler radaru precyzyjnego podej\u015bcia wie, \u017ce pilot go s\u0142yszy, bo widzi, czy pilot wykonuje jego komendy.<\/p>\n Co innego to kwestia wykonywania komend nawigatora RSL (kontrolera PAR). Je\u015bli nakazuje on przej\u015bcie do lotu poziomego, a nast\u0119pnie przej\u015bcie na wznoszenie, to tego ignorowa\u0107 nie wolno, bo zej\u015bcie pod \u015bcie\u017ck\u0119, a zw\u0142aszcza na ma\u0142ej odleg\u0142o\u015bci od pasa, czyli na ma\u0142ej ju\u017c wysoko\u015bci, to bardzo niebezpieczne.<\/p>\n Wed\u0142ug wojskowych procedur USL z RSL pozwala na l\u0105dowania w dzie\u0144 na samolotach podd\u017awi\u0119kowych, w tym transportowych, przy podstawie chmur 150 m i widzialno\u015bci 1 500 m. Oczywi\u015bcie dla r\u00f3\u017cnych generacji stacji radiolokacyjnych te warto\u015bci mog\u0105 by\u0107 nieco odmienne.<\/p>\n I jeszcze jedna uwaga. Samoloty bojowe 50\/60-lat mia\u0142y bardzo du\u017ce pr\u0119dko\u015bci podej\u015bcia do l\u0105dowania. Aby skr\u00f3ci\u0107 dobieg, podej\u015bcie wykonywano pod znacznie wi\u0119kszym k\u0105tem (ni\u017c obecnie), aby cz\u0119\u015b\u0107 energii wytraci\u0107 na amortyzatorachpodwozia samolotu.<\/p>\n RSP (Radio\u0142okacjonnaja Sistiema Posadki \u2013 Radiolokacyjny System L\u0105dowania).<\/p>\n Z ko\u0144cem 50-lat XX wieku, w CCCP powsta\u0142 si\u0119 system radiolokacyjny wspomagaj\u0105cy l\u0105dowanie samolotu. Jest o wzorowany na rozwi\u0105zaniach Ameryka\u0144skich. System ten, w lotnictwie wojskowym jest wykorzystywany do chwili obecnej (tak\u017ce w Rzeczypospolitej Polskiej), a w imperium moskiewskim opracowywane s\u0105 kolejne jego generacje. Najbardziej popularne by\u0142y systemy oznaczone RSP-4, 5, 6, 7, 8 i 10. <\/p>\n System RSP-7 jest przeznaczony do kontroli ruchu statk\u00f3w powietrznych w obszarze lotniska i zapewnienia l\u0105dowanie samolot\u00f3w w trudnych warunkach pogodowych, w dzie\u0144 iw nocy. W jego sk\u0142ad wchodzi; Radar kontroli obszaru (\u0414\u0420\u041b) zakresu UHF. Radar precyzyjny (\u041f\u0420\u041b). Uk\u0142ad kontroli sw\u00f3j-obcy. Dwa zestawy \u0142\u0105czno\u015bci radiowej \u0420\u0421\u0418\u0423-4\u041c lub R-801. Dwa agregaty pr\u0105dotw\u00f3rcze \u0410\u0411-8\u041c. Urz\u0105dzenia i wyposa\u017cenie naprawcze. System produkowany by\u0142 w opcji przewo\u017anej jako (\u0420\u0421\u041f-7\u0423 \u2013 RSP-7U) lub w wersji mobilnej (\u0420\u0421\u041f-7 \u2013 RSP-7M maszyna). Wersja mobilna jest zamontowana na samochodach Zi\u0141-157 i przyczepach 2PN-2.<\/p>\n System RSP-7T zosta\u0142 dodatkowo wyposa\u017cony w dwa magnetofony s\u0142u\u017c\u0105ce do zapisu rozm\u00f3w mi\u0119dzy kontrolerami, a za\u0142og\u0105 samolotu. S\u0105 tak\u017ce inne mniejsze r\u00f3\u017cnice. System wszed\u0142 na uzbrojenie w po\u0142owie 60-lat. W por\u00f3wnaniu do poprzednich, system RSP-7 ma poprawione warunki socjalno-bytowe operator\u00f3w. W stacji operatorskiej zamontowano ogrzewanie elektryczne oraz piecyk w\u0119glowo-drzewny (tak zwana koza). Zamontowano tak\u017ce wentylator. Jest zbiornik wody pitnej oraz kuchenka.<\/p>\n Podstawowe dane RSP-7; Zasi\u0119g radaru kontroli lotniska do 180 km. Zasi\u0119g radaru precyzyjnego 60 km. Identyfikacja sw\u00f3j-obcy 140 km. Zasi\u0119g radiostacji \u0142\u0105czno\u015bci R-801 do 180 km.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ZDPSR Bystra \u2013 Zdolna do Przerzutu Stacja Radiolokacyjna produkcji polskiej PIT-RADWAR S.A, zainstalowana na opancerzonym poje\u017adzie \u017bubr-P. Radar jest nowoczesn\u0105, tr\u00f3jwsp\u00f3\u0142rz\u0119dn\u0105 stacj\u0105 wyposa\u017cona w anten\u0119 z aktywnym skanowaniem elektronicznym (AESA). Wykorzystywana w systemach obrony przeciwlotniczej kr\u00f3tkiego (SHORAD) i bardzo kr\u00f3tkiego (VSHORAD) zasi\u0119gu. Radar jest wielofunkcyjny i wielozadaniowy o wszechstronnych mo\u017cliwo\u015bciach i zastosowaniach, na przyk\u0142ad wsparcia l\u0105dowania samolot\u00f3w i \u015bmig\u0142owc\u00f3w na lotniskach polowych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-290","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3763,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions\/3763"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Technika l\u0105dowania z wykorzystaniem USL.<\/h3>\n
System \u015blepego l\u0105dowania RSP.<\/h3>\n