Pole manewrowe (ang.:\u00a0maneuvering area\u00a0lub\u00a0manoeuvring area\u00a0lub\u00a0movement area) to cz\u0119\u015b\u0107 obszaru lotniska przeznaczona do\u00a0start\u00f3w,\u00a0l\u0105dowa\u0144\u00a0i\u00a0ko\u0142owania\u00a0statk\u00f3w powietrznych, z wy\u0142\u0105czeniem p\u0142yt postojowych samolot\u00f3w. W praktyce pole manewrowe obejmuje\u00a0pole wzlot\u00f3w, z wyszczeg\u00f3lnieniem\u00a0dr\u00f3g startowych\u00a0i\u00a0dr\u00f3g ko\u0142owania. Drogi startowe i drogi ko\u0142owania s\u0105 najbardziej charakterystycznymi obiektami pola manewrowego, cho\u0107 nie jedynymi.<\/p>\n Niekt\u00f3re drogi ko\u0142owania nie nale\u017c\u0105 do pola manewrowego, a samolot (\u015bmig\u0142owiec) nie porusza si\u0119 po nich samodzielnie, tylko jest holowany. Tak jest na przyk\u0142ad w firmach buduj\u0105cych i remontuj\u0105cych samoloty.<\/p>\n Cz\u0119\u015bci\u0105 Pola manewrowego jest Pole wzlot\u00f3w. Pole wzlot\u00f3w to ten fragment lotniska gdzie samoloty, \u015bmig\u0142owce i sterowce startuj\u0105 i l\u0105duj\u0105. Zasadnicz\u0105 jego cz\u0119\u015bci\u0105 jest pas startowy, ale tak\u017ce; przyleg\u0142e drogi ko\u0142owania, strefy oczekiwania, systemy o\u015bwietlenia i radionawigacji. Pole wzlot\u00f3w pozbawione jest przeszk\u00f3d terenowych, a te kt\u00f3re istniej\u0105 s\u0105 odpowiednio oznaczone. Dotyczy to o\u015bwietlenia na s\u0142upach, czy pobliskich urz\u0105dze\u0144 radiolokacyjnych. Zasadnicz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Pola wzlot\u00f3w jest pas startowy. Dane odno\u015bnie pola wzlot\u00f3w mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w dokumentach danego lotniska np. AIP Polska.<\/p>\n Na bardzo ma\u0142ych lotniskach (na przyk\u0142ad prywatnych) bez utwardzonej drogi startowej, starty odbywaj\u0105 si\u0119 z pola wzlot\u00f3w. Pole to musi by\u0107 jednak odpowiednio oznaczone. Powinno mie\u0107 wy\u0142o\u017con\u0105 du\u017c\u0105 liter\u0119 T wskazuj\u0105c\u0105 kierunek startu i l\u0105dowania. Koniec pola wzlot\u00f3w powinien by\u0107 oznaczony przestrzennym znakiem w postaci pi\u0119cio-\u015bcian, posta\u0107 klina. Szeroki na minimum 3 m, wysoki na 0,5 m, w podstawie 1 m. Pomalowany w bia\u0142o-czerwone pasy.<\/p>\n Pas startowy cz\u0119sto jest b\u0142\u0119dnie uto\u017csamiany z Drog\u0105 startow\u0105. Droga startowa jest sk\u0142adnikiem pasa startowego. Pas startowy si\u0119ga cz\u0119sto daleko poza granice wyznaczone przez ogrodzenie lotniska.<\/p>\n W pierwszych dekadach lotnictwa by\u0142o tak; Samolot rozpoczyna\u0142 rozbieg, a pilot stara\u0142 si\u0119 jak najszybciej oderwa\u0107 maszyn\u0119 od ziemi. Rozbieg odbywa\u0142 si\u0119 po trawie, samolot by\u0142 lekki, wi\u0119c bardzo trz\u0119s\u0142o. Ale po oderwaniu samolot mia\u0142 jeszcze bardzo ma\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 i manewrowanie nim by\u0142o niebezpieczne. Dlatego nale\u017ca\u0142o jak najszybciej nabra\u0107 pr\u0119dko\u015bci (lec\u0105c tu\u017c nad ziemi\u0105) i dopiero potem rozpocz\u0105\u0107 wznoszenie. Ta procedura startu spowodowa\u0142a, i\u017c piloci zacz\u0119li z sob\u0105 rywalizowa\u0107 \u2013 Kto szybciej wystartuje? Uznano wi\u0119c, \u017ce je\u015bli samolot osi\u0105gnie pu\u0142ap 15 metr\u00f3w, to znaczy wystartowa\u0142. Ale jak to zmierzy\u0107? W tym celu ustawiano bramk\u0119 o wysoko\u015bci 15 m. Pilot sam decydowa\u0142 jak blisko bramki ma ustawi\u0107 samolot, aby rozpocz\u0105\u0107 start. Je\u015bli wystartowa\u0142 i przelecia\u0142 nad bramk\u0105 to mo\u017cna by\u0142o obliczy\u0107 jaki d\u0142ugi by\u0142 start i jego pr\u0119dko\u015b\u0107.<\/p>\n Dlatego d\u0142ugo\u015b\u0107 rozbiegu samolotu i d\u0142ugo\u015b\u0107 jego startu (podawane w metrach lub stopach) nie s\u0105 jednakowe do dnia dzisiejszego. Cho\u0107 praktycznie wsp\u00f3\u0142czesne samoloty bojowe tu\u017c po oderwaniu od ziemi wykonuj\u0105 pionow\u0105 \u015bwiec\u0119. Tak\u017ce komercyjne samoloty pasa\u017cerskie tu\u017c po oderwaniu s\u0105 w pe\u0142ni sterowne. Jak winda ci\u0105gn\u0105 w g\u00f3r\u0119, aby jak najszybciej osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzony pu\u0142ap. Wynika to z nadmiaru posiadanej mocy zespo\u0142u nap\u0119dowego. Samolotom w pierwszych dekadach lotnictwa zawsze brakowa\u0142o tej mocy.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: Polski samolot RWD-6. Za sterami pilot Tadeusz Karpi\u0144ski. Konkurencja kr\u00f3tkiego startu z przelotem nad bramk\u0105. Trzecie Zawody Challenge (Challenge International de Tourisme) w Berlinie. Sierpie\u0144 1932 rok.<\/p>\n Ju\u017c w XIX wieku, pierwsi amatorzy awiacji zorientowali si\u0119, i\u017c korzystny jest start pod wiatr i l\u0105dowanie pod wiatr. Dlatego pierwsze pola wzlot\u00f3w by\u0142y nieregularnymi wielobokami, o najwi\u0119kszej d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 1\u00a0200 m i najwi\u0119kszej szeroko\u015bci oko\u0142o 800 m. Pilot wyko\u0142owywa\u0142 samolotem na przeciwny kraniec pola wzlotu w stosunku do wiej\u0105cego wiatru.<\/p>\n Ale jak prawid\u0142owo oceni\u0107 kierunek wiatru? Pocz\u0105tkowo wykorzystywano metody stosowane w \u017ceglarstwie, czyli wst\u0105\u017cki mocowane na wantach. Ale szybko okaza\u0142o si\u0119, i\u017c ze sporej odleg\u0142o\u015bci trudno by\u0142o je dostrzec. Opracowano wi\u0119c wska\u017anik wiatru (windsock), zwany popularnie r\u0119kawem. Wska\u017anik wiatru to materia\u0142 tekstylny uszyty w kszta\u0142cie tuby i przypomina r\u0119kaw koszuli. Z\u0142o\u017cony jest z naprzemiennych pas\u00f3w czerwono-bia\u0142ych, szerokich zwykle na 30 cm, pocz\u0105wszy od pasa czerwonego. Wiatr wpadaj\u0105c w r\u0119kaw stopniowo wytraca pr\u0119dko\u015b\u0107 i w pewnym miejscu r\u0119kaw si\u0119 za\u0142amuje. Dodatkowo koniec r\u0119kawa zachowuje si\u0119 jak flaga na wietrze, czyli jest na stronie zawietrznej. Dzi\u0119ki temu prostemu przyrz\u0105dowi mo\u017cna bez trudu okre\u015bli\u0107 kierunek wiatru i nawet jego pr\u0119dko\u015b\u0107. Taki wska\u017anik zacz\u0119to umieszcza\u0107 w dobrze widocznym miejscu. Na przyk\u0142ad na szczycie dachu hangaru. Jest widoczny zar\u00f3wno dla ludzi b\u0119d\u0105cych na ziemi jak i przelatuj\u0105cych nad lotniskiem. Mimo up\u0142ywu wielu lat, ten prosty przyrz\u0105d jest nadal u\u017cywany. Zwykle jest mocowany na maszcie na polu wzlot\u00f3w i dodatkowo na gruncie oznaczony bia\u0142ym ko\u0142em, dla lepszej (szybszej) orientacji. Co ciekawe stosowany jest tak\u017ce w zak\u0142adach przemys\u0142owych, na przyk\u0142ad chemicznych oraz przy autostradach, gdzie wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119ste poprzeczne, a niespodziewane dla kierowcy wiatry. Taki r\u0119kaw poprzedzony jest drogowym znakiem ostrzegawczym.<\/p>\n Zalecane wymiary wska\u017anika wiatru; umieszczony na maszcie o wysoko\u015bci 6 m, \u015brednica ko\u0142a wlotowego r\u0119kawa 0,9 m, \u015brednica wylotu 0,3 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 r\u0119kawa 3,6 m.<\/p>\n Pas startowy ( Runway strip ) jest odpowiednio przygotowan\u0105 powierzchni\u0105 zawieraj\u0105ca DS ( Runway ) przeznaczon\u0105 do start\u00f3w i l\u0105dowa\u0144 statk\u00f3w powietrznych. Dodatkowo DS musi zabezpieczy\u0107 dobieg i zatrzymanie po nieudanym starcie. Pas startowy wi\u0119kszych lotnisk powinien si\u0119ga\u0107 do 60 m w ka\u017cd\u0105 stron\u0119 od progu (brzegu) drogi startowej (30 m – dla drogi startowej nieprzyrz\u0105dowej o cyfrze kodu 1). Natomiast jego szeroko\u015b\u0107 od linii centralnej powinna wynosi\u0107: 1) dla przyrz\u0105dowej drogi startowej: a) 150 m – dla cyfry kodu 3 lub 4. b) 75 m – dla cyfry kodu 1 lub 2. 2) dla nieprzyrz\u0105dowej drogi startowej: a) 75 m – dla cyfry kodu 3 lub 4. b) 40 m – dla cyfry kodu 2. c) 30 m – dla cyfry kodu 1.<\/p>\n Opr\u00f3cz DS pas startowy zawiera utwardzone pobocza, strefy dla monta\u017cu \u015bwiate\u0142 kraw\u0119dziowych i zjazdy przy wylotach DK (dr\u00f3g ko\u0142owania). Lepsze pasy startowe maj\u0105 specjalne obszary wysuni\u0119te w kierunku startu ( stopway ) przewidziane dla zredukowania ryzyka uszkodzenia statku powietrznego wypadaj\u0105cego poza DS. Dalej rozci\u0105ga si\u0119 tzw.\u00a0clearway, zostawiony dla zabezpieczenia wyd\u0142u\u017conego startu, gdzie samolot mo\u017ce wykona\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swego pocz\u0105tkowego wznoszenia do okre\u015blonej wysoko\u015bci.\u00a0Clearway\u00a0powinien mie\u0107, co najmniej 75 m w lewo i w prawo od przed\u0142u\u017cenia linii centralnej drogi startowej. Konstrukcje naziemne w tym obszarze, na przyk\u0142ad wsporniki \u015bwiate\u0142 podej\u015bcia, powinny by\u0107 \u0142atwo \u0142amliwe. W 20-latach XX wieku przyj\u0119to, \u017ce start ko\u0144czy si\u0119 po osi\u0105gni\u0119ciu 15 m wysoko\u015bci przez statek powietrzny.<\/p>\n Po wielkiej wojnie \u015bwiatowej konstruowanie nowych samolot\u00f3w nie ustawa\u0142o. Zaczynano eksploatowa\u0107 pierwsze samoloty pasa\u017cerskie i towarowe oparte na przebudowanych bombowcach. Samoloty zaczyna\u0142y by\u0107 coraz wi\u0119ksze i ci\u0119\u017csze. Startowe drogi gruntowe nie zawsze wytrzymywa\u0142y ich ci\u0119\u017car. Szczeg\u00f3lnie po ulewnych deszczach.<\/p>\n Dlatego coraz cz\u0119\u015bciej my\u015blano o drogach utwardzonych. Pierwsze pr\u00f3by z nawierzchni\u0105 szutrow\u0105 (z drobnego kamienia) zako\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem. Poderwane w powietrze kamienie potrafi\u0142y przedziurawi\u0107 p\u0142\u00f3tno i sklejk\u0119. Pierwsze utwardzone, udane drogi startowe, pojawi\u0142y si\u0119 w 20-latach XX wieku. By\u0142y to drogi brukowane. Jednak brukowanie by\u0142o bardzo kosztowne i nie spos\u00f3b by\u0142o wybrukowa\u0107 powierzchni 100 hektar\u00f3w. Prze\u0142omem by\u0142o zastosowanie nawierzchni betonowych. Przyczyni\u0142 si\u0119 do tego post\u0119p w otrzymywaniu wysoko wytrzyma\u0142ego spoiwa, jakim jest cement oparty na bazie kamienia wapiennego.<\/p>\n Poniewa\u017c i tak koszt nawierzchni betonowej by\u0142 wysoki, dlatego nie betonowano ca\u0142ego pola wzlot\u00f3w. Zacz\u0119to, wi\u0119c na polu wzlot\u00f3w wytycza\u0107 standardowo trzy drogi startowe. Tworzy\u0142y one figur\u0119 zbli\u017cona do tr\u00f3jk\u0105ta i przecina\u0142y si\u0119 pod k\u0105tem zbli\u017conym do 60 stopni. Poszczeg\u00f3lnie drogi mia\u0142y zwykle d\u0142ugo\u015bci od 800 m do 1\u00a0200 m. Najd\u0142u\u017csza droga startowa by\u0142a umieszczana na linii najcz\u0119stszych wiatr\u00f3w. Tak w\u0142a\u015bnie zosta\u0142o zmodernizowane Lotnisko Ok\u0119cie. Betonowe nawierzchnie s\u0105 do chwili obecnej standardem, cho\u0107 wypiera je asfalt-beton.<\/p>\n W Polsce od 1950 roku, zacz\u0119to budowa\u0107 wiele lotnisk wojskowych. Lotniska by\u0142y budowane wed\u0142ug wzoru przywiezionego z Moskwy. Ka\u017cde z tych lotnisk by\u0142o wyposa\u017cone w jedn\u0105 drog\u0119 startow\u0105 i r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 do niej g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0119 ko\u0142owania. Niemal standardowo ka\u017cda droga startowa mia\u0142a wymiary 1\u00a0900 m x 60 m. Tak szeroka droga pozwala\u0142a na jednoczesny start (obok siebie) nawet czterech samolot\u00f3w my\u015bliwsko-bombowych. Starty prowadzono tak\u017ce z awaryjnej drogi startowej, o nawierzchni gruntowej (trawiastej) jak i z g\u0142\u00f3wnej drogi ko\u0142owania.<\/p>\n Droga startowa nie mia\u0142a wyznaczonej linii centralnej tylko a\u017c cztery linie. Strefa przyziemienia by\u0142a oznaczona bia\u0142ymi prostok\u0105tami namalowanymi przy kraw\u0119dzi drogi startowej.<\/p>\n Droga startowa to jest ta cz\u0119\u015b\u0107 pasa startowego, na kt\u00f3rej samolot wykonuje rozbieg i dobieg. DS mo\u017ce by\u0107 gruntowa lub utwardzona. W Polsce standartowo, z uwagi na klimat, DS gruntowa jest trawiasta. Istniej\u0105 na \u015bwiecie tak\u017ce DS \u017cwirowe, kamieniste oraz lodowo-\u015bnie\u017cne. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce istnieje tak\u017ce DS wodna, na morzu, jeziorze lub rzece. DS utwardzona posiada nawierzchni\u0119 betonow\u0105, asfaltow\u0105 lub betonowo-asfaltow\u0105. Eksperymentalnie stosowano pokrycia z tworzyw sztucznych. Obecnie takie nawierzchnie stosuje si\u0119 na l\u0105dowiskach dla \u015bmig\u0142owc\u00f3w. Hitem w ostatnim czasie s\u0105 nawierzchnie asfaltowo-gumowe, o doskona\u0142ej przyczepno\u015bci, ale o no\u015bno\u015bci tylko dla \u015brednich i lekkich samolot\u00f3w. Na nawierzchniach stosuje si\u0119 tak\u017ce rowkowanie dla skutecznego odprowadzenia wody. W historii lotnictwa znane s\u0105 tak\u017ce DS podgrzewane systemem rur centralnego ogrzewania, dla usuwania \u015bniegu i lodu. Z uwagi na koszty nie jest to obecnie standard.<\/p>\n Rozwini\u0119cie oznacze\u0144 zastosowanych na rysunku: ASDA\u00a0 – rozporz\u0105dzalna d\u0142ugo\u015b\u0107 przerwanego l\u0105dowania (accelerate-stop distance available). CWY\u00a0 – zabezpieczenie wyd\u0142u\u017conego startu (clearway). Nie powinna by\u0107 w\u0119\u017csza ni\u017c 150 m. SWY\u00a0 – zabezpieczenie przerwanego startu (stopway). TODA\u00a0 – rozporz\u0105dzalna d\u0142ugo\u015b\u0107 startu (take-off distance available). TORA\u00a0 – rozporz\u0105dzalna d\u0142ugo\u015b\u0107 rozbiegu (take-off run available). LDA – rozporz\u0105dzalna d\u0142ugo\u015b\u0107 l\u0105dowania (landing distance available).<\/p>\n Droga startowa to po angielsku runway lub airstrip. Dlatego cz\u0119sto stosujemy oznaczenia RWY.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: Aktualnie oznaczenie dr\u00f3g startowych obowi\u0105zuj\u0105ce niemal na ca\u0142ym \u015bwiecie. Droga startowa ma przesuni\u0119ty pr\u00f3g startowy. Strefa z sier\u017cantami to strefa wy\u0142\u0105czona z ko\u0142owania. Strefa ze strza\u0142kami to strefa gdzie mo\u017cna ko\u0142owa\u0107. Ilo\u015b\u0107 ps\u00f3w w klawiaturze oznacza szeroko\u015b\u0107 RWY. Litera "R" oznacza prawy RWY w stosunku do r\u00f3wnoleg\u0142ego RWY. "09" oznacza kierunek geograficzny 90 stopni. Dwa du\u017ce bia\u0142e prostok\u0105ty to tak zwany celownik – idealne miejsce przyziemiania.<\/p>\n Trzeba pami\u0119ta\u0107 o pewnych podstawowych zasadach. Wszystkie znaki na drodze startowej malowane s\u0105 bia\u0142\u0105 farb\u0105. Je\u015bli nawierzchnia drogi startowej jest jasna to kraw\u0119dzie znak\u00f3w powinny by\u0107 obwiedzione czarn\u0105 lini\u0105. Wszystko dla zwi\u0119kszenia kontrastu. (Dlatego tak\u017ce na lotniskach na dalekiej p\u00f3\u0142nocy mo\u017cemy spotka\u0107 linie malowane kolorem pomara\u0144czowym, dla kontrastu z bia\u0142ym \u015bniegiem). Je\u015bli na drodze startowej znajduj\u0105 si\u0119 linie koloru \u017c\u00f3\u0142tego to nale\u017c\u0105 one do linii centralnych bocznych dr\u00f3g ko\u0142owania i maj\u0105 wskaza\u0107 za\u0142odze samolotu miejsca zjazdu (wyjazdu) na drog\u0119 ko\u0142owania. Tak\u017ce powierzchnia, kt\u00f3ra na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119, \u017ce nale\u017cy do drogi startowej, a zaznaczona jest \u017c\u00f3\u0142tymi \u201esier\u017cantami\u201d to obszar, na kt\u00f3ry nie wolno wje\u017cd\u017ca\u0107.<\/p>\n Obszar zaznaczony sier\u017cantami to nie jest nic innego jak zabezpieczenie ko\u0144ca drogi startowej, czyli RESA. W okresie PRL zwykle by\u0142 to zaorany pas ziemi zwany przez pilot\u00f3w \u201eMigo\u0142apka\u201d. Spos\u00f3b prosty i skuteczny do ostatecznego zatrzymania samolotu. Ale tak\u017ce stosowano specjalne siatki \u0142api\u0105ce samoloty. Na Zachodzie, w lotnictwie komercyjnym pracowano nad r\u00f3\u017cnymi powierzchniami w formie basen\u00f3w wype\u0142nionych \u017celami, o g\u0142\u0119boko\u015bci do 30 cm. Po takim \u017celu cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 chodzi\u0107, ale samolot si\u0119 zapada\u0142. By\u0142 to bardzo skuteczny spos\u00f3b. Lecz \u017cel dostawa\u0142 si\u0119 do kom\u00f3r podwozia i do silnik\u00f3w, skutecznie je niszcz\u0105c. Firmy ubezpieczeniowe nie chcia\u0142y ubezpiecza\u0107 samolot\u00f3w, kt\u00f3re wpad\u0142yby w ten \u017cel. Rozwi\u0105zaniem okaza\u0142 si\u0119 specjalny beton z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 pumeksu. Taka powierzchnia utrzymuje cz\u0142owieka, a nawet osobowy samoch\u00f3d. Ale pasa\u017cerski samolot zapad si\u0119 w nim. Dlatego na obszar zaznaczony sier\u017cantami samolot nie mo\u017ce wje\u017cd\u017ca\u0107.<\/p>\n Obszar oznaczony strza\u0142kami to obszar wy\u0142\u0105czony z RWY. Po tym obszarze samoloty mog\u0105 ko\u0142owa\u0107 i rozpoczyna\u0107 rozbieg. Nie wolno na nich dokonywa\u0107 l\u0105dowania. Ten obszar to nic innego jak strefa SWY, czyli zabezpieczenie przerwanego startu.<\/p>\n W czasach PRL strefa ta by\u0142a ju\u017c poza utwardzon\u0105 nawierzchni\u0105 drogi startowej. S\u0142u\u017cy\u0142a do bezpiecznego wyhamowania samolotu po nieudanym (przerwanym) rozbiegu.<\/p>\n Strefa ta cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 z przesuni\u0119ciem progu DS (RWY). Przesuni\u0119cie to ma r\u00f3\u017cne przyczyny. Na przyk\u0142ad; przeszkody na podej\u015bciu, os\u0142abiona no\u015bno\u015b\u0107 nawierzchni, lokalne ograniczenia ha\u0142asu i inne.<\/p>\n W czasach PRL wszystko by\u0142o tajne. Nawet numer drogi by\u0142 tajny. Dlatego na Lotnisku Ok\u0119cie obie u\u017cywane drogi startowe mia\u0142y numery niewiele m\u00f3wi\u0105ce. By\u0142y to numery 1 i 3. Na innych lotniskach Polskich nie trzeba by\u0142o numerowa\u0107, bo ka\u017cde lotnisko mia\u0142o jedn\u0105 drog\u0119 startow\u0105. Plus awaryjny gruntowy pas startowy.Podstawowym oznaczeniem drogi startowej jest jej numer, zawsze dwucyfrowym. (W USA mo\u017cemy spotka\u0107 oznaczenia z\u0142o\u017cone z jednej cyfry, co oznacza, \u017ce azymut jest poni\u017cej 100 stopni). Numer ten jest zgodny z azymutem geograficznym (dok\u0142adnie magnetycznym), zaokr\u0105glonym do dziesi\u0105tek stopni i podzielonym przez 10. Na przyk\u0142ad azymut magnetyczny wynosi 92 stopnie. Po zaokr\u0105gleniu jest to liczba 90. Dzielimy j\u0105 przez 10 i otrzymujemy liczb\u0119 9. Aby by\u0142y dwie cyfry z przodu dodajemy 0 i otrzymamy 09, tak jak na rysunku powy\u017cej. (W USA b\u0119dzie to liczba 9). Poniewa\u017c niemal na ka\u017cdej drodze startowej mo\u017cemy l\u0105dowa\u0107 z obu jej ko\u0144c\u00f3w, dlatego droga startowa ma dwie liczby. Na drugim ko\u0144cu b\u0119dzie liczba dok\u0142adnie r\u00f3\u017cna o 18 (180 stopni), czyli jak na rysunku 27.<\/p>\n Je\u017celi na lotnisku s\u0105 dwie r\u00f3wnoleg\u0142e drogi startowe to do liczby dodaje si\u0119 oznaczenie literowe; R \u2013 right-prawa oraz L \u2013 left-lewa. Na rysunku mamy 09R, czyli prawa, a to oznacza, \u017ce po lewej stronie b\u0119dzie jeszcze jedna droga startowa. Niemal automatycznie, na drugiej stronie nasza droga startowa b\u0119dzie mia\u0142a oznaczenie 27L. Je\u015bli na lotnisku b\u0119d\u0105 trzy r\u00f3wnoleg\u0142e drogi startowe to \u015brodkowa otrzyma liter\u0119 C \u2013 centr-centralna (\u015brodkowa).<\/p>\n Wi\u0119kszy problem jest, gdy b\u0119d\u0105 cztery r\u00f3wnoleg\u0142e drogi startowe. Taki przypadek jest w USA na dw\u00f3ch lotniskach; Los Angeles International Airport w Los Angeles i Hartsfield International Airport w Atlancie. W\u00f3wczas drogi s\u0105 grupowane po dwie kolejne i zr\u00f3\u017cnicowane o 10 stopni. W konkretnym przypadku wszystkie drogi maj\u0105 azymut 69 stopni. Zosta\u0142y oznaczone kolejno; 6L, 6R, 7L, 7R. Z drugiego ko\u0144ca, patrz\u0105c od prawej strony, oznaczono; 24R, 24L, 25R, 25L. W korespondencji radiowej, prowadzonej w j\u0119zyku angielskim, ka\u017cda cyfra i litera podawana jest osobno.<\/p>\n Ka\u017cda droga startowa, na obu ko\u0144cach ma zaznaczony wyra\u017any pr\u00f3g. To mi\u0119dzy tymi progami mie\u015bci si\u0119 obszar rozbiegu i dobiegu samolotu, czyli runway. Pocz\u0105tek progu jest zaznaczony bia\u0142\u0105 poprzeczna lini\u0105. Pr\u00f3g pocz\u0105tkowy oznaczany jest w nocy zielonymi \u015bwiat\u0142ami. Pr\u00f3g ko\u0144cowy posiada czerwone \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n Tu\u017c za progiem pasa startowego znajduj\u0105 si\u0119 bia\u0142e pasy, kt\u00f3re przypominaj\u0105 klawiatur\u0119 fortepianu. Te pasy informuj\u0105 za\u0142og\u0119 o szeroko\u015bci drogi startowej.<\/p>\n Kiedy\u015b szeroko\u015b\u0107 drogi startowej by\u0142a niezwykle istotna. Dzisiaj ju\u017c troch\u0119 mniej. Dobrze o tym pami\u0119taj\u0105 byli Polscy piloci wojskowi, kt\u00f3rzy l\u0105dowali bojowymi samolotami na drogowych odcinkach lotniskowych (DOL). Podczas l\u0105dowania widzieli drog\u0119, kt\u00f3ra wraz ze zmniejszaniem wysoko\u015bci niemal si\u0119 nie powi\u0119ksza\u0142a. To by\u0142o trafianie w sznurowad\u0142o z pr\u0119dko\u015bci\u0105 300 km\/h. A droga mia\u0142a zaledwie 20 m szeroko\u015bci.<\/p>\n Klawiatura sk\u0142ada si\u0119 z r\u00f3wnoleg\u0142ych bia\u0142ych pas\u00f3w o d\u0142ugo\u015bci 30 m. Ka\u017cdy pas jest szeroki na 1,8 m i odsuni\u0119ty od kolejnego tak\u017ce o 1,8 m. Tylko \u015brodek jest szerszy i mo\u017ce tutaj by\u0107 umieszczony numer drogi startowej. Liczba pas\u00f3w zale\u017cy od szeroko\u015bci drogi startowej: 18 m \u2013 4 pasy, 23 m \u2013 6 pas\u00f3w, 30 m \u2013 8 pas\u00f3w, 45 m \u2013 12 pas\u00f3w, 60 m \u2013 16 pas\u00f3w.<\/p>\n Przez ca\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 RWY (DS) biegnie bia\u0142a przerywana linia centralna. Odcinki s\u0105 d\u0142ugie na 30 m, a przerwy mi\u0119dzy nimi wynosz\u0105 20 m. Dodatkowo boczna kraw\u0119d\u017a RWY jest oznaczona bia\u0142ymi ci\u0105g\u0142ymi liniami. Pobocze mo\u017ce by\u0107 gruntowe lub utwardzone. Poprzednio obowi\u0105zek malowania bocznych kraw\u0119dziowych bia\u0142ych linii by\u0142 tylko na lotniskach z nawierzchni\u0105 ma\u0142o kontrastuj\u0105c\u0105 z t\u0142em.<\/p>\n Na powierzchni RWY s\u0105 namalowane dwa du\u017ce bia\u0142e prostok\u0105ty (para). Ich wymiary to d\u0142ugo\u015b\u0107 45-60 m, a szeroko\u015b\u0107 10 m. (Je\u017celi d\u0142ugo\u015b\u0107 RWY przekracza 1\u00a0800 m s\u0105 one obowi\u0105zkowe). Jest to punk celowania. W tym miejscu podwozie g\u0142\u00f3wne samolotu powinno dotkn\u0105\u0107 nawierzchni. Te prostok\u0105ty s\u0105 w odleg\u0142o\u015bci 300 m lub 1\u00a0000 ft, od progu. Poprzednio by\u0142o 400 m. Od tych prostok\u0105t\u00f3w w odleg\u0142o\u015bci 150 m lub 500 ft, przed i za, s\u0105 mniejsze pary prostok\u0105t\u00f3w. Dalsze prostok\u0105ty namalowane po kolejnych 150 m lub 500 ft, maj\u0105 za zadnie pom\u00f3c za\u0142odze w okre\u015bleniu przebytej drogi i ewentualnym przerwaniu l\u0105dowania i odej\u015bciu na drugi kr\u0105g. Ilo\u015b\u0107 par tych prostok\u0105t\u00f3w zale\u017cy od LDA (landing distance available), czyli dost\u0119pnego dystansu l\u0105dowania, wynosz\u0105cego zwykle tyle, co d\u0142ugo\u015b\u0107 RWY. W niekt\u00f3rych krajach, bywa tak, \u017ce w tych prostok\u0105tach jest namalowana liczba, co oznacza ilo\u015b\u0107 pozosta\u0142ej drogi. Na przyk\u0142ad 7 to 700 ft. Jest tak\u017ce system, gdzie zamiast prostok\u0105t\u00f3w s\u0105 wzd\u0142u\u017cne linie.<\/p>\n Warto jeszcze wspomnie\u0107 o oznaczeniach dr\u00f3g startowych remontowanych lub stale wy\u0142\u0105czonych z eksploatacji. Na ich powierzchni ma by\u0107 namalowany mo\u017cliwie najwi\u0119kszy znak X w kolorze bia\u0142ym lub \u017c\u00f3\u0142tym. Ma on by\u0107 dobrze widoczny z powietrza. Z kolei przed wjazdem ma by\u0107 linia obowi\u0105zkowego zatrzymania i napis NO ENTRY, NOT ENTER. W kolorze czerwonym lub na czerwonym tle kontrastowy.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pole manewrowe (ang.:\u00a0maneuvering area\u00a0lub\u00a0manoeuvring area\u00a0lub\u00a0movement area) to cz\u0119\u015b\u0107 obszaru lotniska przeznaczona do\u00a0start\u00f3w,\u00a0l\u0105dowa\u0144\u00a0i\u00a0ko\u0142owania\u00a0statk\u00f3w powietrznych, z wy\u0142\u0105czeniem p\u0142yt postojowych samolot\u00f3w. W praktyce pole manewrowe obejmuje\u00a0pole wzlot\u00f3w, z wyszczeg\u00f3lnieniem\u00a0dr\u00f3g startowych\u00a0i\u00a0dr\u00f3g ko\u0142owania. Drogi startowe i drogi ko\u0142owania s\u0105 najbardziej charakterystycznymi obiektami pola manewrowego, cho\u0107 nie jedynymi.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-272","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=272"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3776,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/272\/revisions\/3776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pole manewrowe.<\/h3>\n
Pole wzlot\u00f3w.<\/h3>\n
Wska\u017anik wiatru.<\/h3>\n
Pas startowy.<\/h3>\n
Droga startowa. RWY.<\/h3>\n
Oznakowanie drogi startowej.<\/h3>\n
Obszar zaznaczony sier\u017cantami \u2013 RESA.<\/h3>\n
Obszar oznaczony strza\u0142kami \u2013 SWY.<\/h3>\n
Numer drogi startowej.<\/h3>\n
Progi drogi startowej.<\/h3>\n
Klawiatura.<\/h3>\n
Linia centralna i boczna drogi startowej.<\/h3>\n
Znaki przyziemienia.<\/h3>\n
\n\n
\n \nLDA<\/th>\n Ilo\u015b\u0107 par oznacze\u0144 r\u00f3wnoleg\u0142ych prostok\u0105t\u00f3w<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n mniej ni\u017c 900 m<\/td>\n 1 znak, para<\/td>\n<\/tr>\n \n 900 m \u2013 1 200 m<\/td>\n 2 znaki<\/td>\n<\/tr>\n \n 1 200 m \u2013 1 500 m<\/td>\n 3 znaki<\/td>\n<\/tr>\n \n 1 500 m \u2013 2 400 m<\/td>\n 4 znaki<\/td>\n<\/tr>\n \n 2 400 m i wi\u0119cej<\/td>\n 5 znak\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n