W tym roku (2009 rok) min\u0119\u0142a 40-rocznica jednej z najwi\u0119kszych katastrof w Polskim Lotnictwie. W dniu 2 kwietnia 1969 roku, rozbi\u0142 si\u0119 samolot An-24 SP-LTD i zgin\u0119li pasa\u017cerowie i za\u0142oga samolotu. Wszyscy na pok\u0142adzie. Zawsze podczas niebezpiecze\u0144stwa w powietrzu dochodzi do splotu wydarze\u0144 i je\u017celi zabraknie przerwania spirali, dochodzi do katastrofy. Te wydarzenia to; z\u0142a, pogarszaj\u0105ca si\u0119 pogoda, choroba pilota, ludzka pomy\u0142ka, niepewna informacja, zaniedbanie czynno\u015bci, kt\u00f3re wykonywali\u015bmy tysi\u0105ce razy.<\/p>\n
W dniu 2 kwietnia 1969 roku, o godzinie 15;20 z lotniska Ok\u0119cie w planowy rejs LO-165, do pod krakowskich Balic, wystartowa\u0142 samolot PLL LOT An-24 SP-LTF. By\u0142 to stosunkowo nowoczesny samolot i bardzo m\u0142ody. Zaledwie dwa lata w s\u0142u\u017cbie. Na jego pok\u0142adzie znajdowa\u0142y si\u0119 53 osoby; 6 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi i 47 pasa\u017cer\u00f3w. Kapitanem by\u0142 Czes\u0142aw Doli\u0144ski z 20-letnim sta\u017cem w lotnictwie i 2 milionami przelecianych kilometr\u00f3w. W\u015br\u00f3d pasa\u017cer\u00f3w by\u0142 mi\u0119dzy innymi; pilot firmy LOT wracaj\u0105cy do domu do Krakowa, profesor Zenon Klemensiewicz ( 78 lat ) wybitny j\u0119zykoznawca, prezes krakowskiego oddzia\u0142u PAN, a tak\u017ce czternastoletni Stanis\u0142aw Lewi\u0144ski – syn ministra komunikacji Piotra Lewi\u0144skiego, lec\u0105cy do Krakowa ze swoim wujkiem.<\/p>\n
Lot z Warszawy do Krakowa tym samolotem standardowo trwa\u0142 50 – 55 minut. Pogoda by\u0142a typowo ni\u017cowa, zachmurzenie 0,7-1,0, wiatr do\u015b\u0107 silny z NW, a na po\u0142udniu z W ( Orawiak ), podstawa chmur – 500 metr\u00f3w, widoczno\u015b\u0107 do 8 kilometr\u00f3w, w opadach \u015bniegu ( na po\u0142udniu Polski za Krakowem ) – zero. Nie by\u0142y to jednak warunki uniemo\u017cliwiaj\u0105ce bezpieczny lot. Jednak ten An-24 do Balic nie dolecia\u0142. Oko\u0142o godziny 16;10 samolot rozbi\u0142 si\u0119 o zbocze g\u00f3ry Policy ( 1 369 m npm ) w Pa\u015bmie Babiog\u00f3rskim niedaleko Zawoi. Tutaj pogoda by\u0142a zdecydowane gorsza. Mg\u0142a i zadymka \u015bnie\u017cna. W wy\u017cszych partiach g\u00f3r temperatura poni\u017cej zera i przechodzi\u0142y szkwa\u0142y \u015bnie\u017cne.<\/p>\n
Samolot skosi\u0142 trzystuletni las na d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 200 m. Przybyli na miejsce katastrofy mieszka\u0144cy i ekipy ratownicze znale\u017ali jedynie porozrzucane szcz\u0105tki i kawa\u0142ki cia\u0142. Niekt\u00f3re cia\u0142a wisia\u0142y na drzewach. Zderzenia z g\u00f3r\u0105 nie prze\u017cy\u0142a \u017cadna osoba.<\/p>\n
Co by\u0142o przyczyn\u0105 tragedii ? Prokuratura Wojew\u00f3dzka w Krakowie stwierdzi\u0142a, \u017ce wypadek nast\u0105pi\u0142 z winy pilot\u00f3w, a dok\u0142adnym jego powodem by\u0142o z\u0142e rozpoznanie czasu przez za\u0142og\u0119. Mo\u017cliwe jest, \u017ce wypadek nast\u0105pi\u0142 dlatego, \u017ce za\u0142oga ca\u0142kowicie zda\u0142a si\u0119 na obs\u0142ug\u0119 naziemn\u0105 i nie prowadzi\u0142a w\u0142asnej nawigacji. By\u0107 mo\u017ce, wda\u0142a si\u0119 w towarzysk\u0105 pogaw\u0119dk\u0119 z pilotem, kt\u00f3ry lecia\u0142 w kabinie jako pasa\u017cer.<\/p>\n
Pod uwag\u0119 brano tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 uprowadzenia samolotu, na przyk\u0142ad do Wiednia. Aby unikn\u0105\u0107 naziemnych stacji radiolokacyjnych samolot lecia\u0142by nisko. Jednak dla tej wersji wypadk\u00f3w nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w, a zebrany materia\u0142 dowodowy temu przeczy.<\/p>\n
Prze\u015bled\u017amy jednak jak w tym dniu wygl\u0105da\u0142 lot SP-LTF. Trasa lotu z Warszawy – Ok\u0119cie do Krakowa – Balice dzieli si\u0119 na trzy etapy: I – Warszawa – Ok\u0119cie – radiolatarnia Pszysucha (kod: Tango – Mike – Sierra – TMS); II – od TMS do radiolatarni w J\u0119drzejowie (kod: Julliett – Echo – Delta – JED); III – JED do zewn\u0119trznego markera lotniska w Balicach (kod: LR, czyli Lima – Romeo) i po dalszych czterech kilometrach lotu samolot powinien g\u0142adko si\u0105\u015b\u0107 na pasie portu lotniczego Krak\u00f3w \u2013 Balice. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o. Maksymalna wysoko\u015b\u0107 lotu – 3 900 metr\u00f3w na odcinku mi\u0119dzy TMS i JED – spada do wysoko\u015bci 1 500 metr\u00f3w na odcinku JED-LR, a potem mi\u0119dzy LR i markerem bli\u017cszym pasa na odcinku 4 kilometr\u00f3w – 600 metr\u00f3w, a nast\u0119pnie do zera.<\/p>\n
Samolot SP-LTF wystartowa\u0142 z Ok\u0119cia o 15;20 i jego ETA wskazywa\u0142 na przylot do Krakowa o 16;00 – 16;10. Tragedia mia\u0142a miejsce o godzinie 16;08.47′ – wtedy bowiem urwa\u0142 si\u0119 ostatni przekaz z pok\u0142adu SP-LTF.<\/p>\n
Ostatnie rozmowy wygl\u0105da\u0142y tak; 16.05.34 Krak\u00f3w-Balice: Jaki macie namiar na "dalsz\u0105".\u00a016.05.41 T-F ( SP-LTF ): … 3…\u00a016.05.45 K-B: Zrozumia\u0142em.\u00a016.05.47 T-F: I wysoko\u015b\u0107 1 200.\u00a016.05.50 K-B: Zrozumia\u0142em, utrzymujcie.\u00a016.06.00 K-B: Tango – Foxtrot, prosz\u0119 przyj\u0105\u0107 kurs na "dalsz\u0105" w tej chwili, 4-5 minut b\u0119dziecie oczekiwa\u0107 nad "dalsz\u0105".\u00a016.06.07 T-F: Tango – Foxtrot, zrozumia\u0142em… [Prawdopodobnie dalszy ci\u0105g meldunku brzmi: "lewym skr\u0119tem na << dalsz\u0105>>".]. 16.06.11 K-B: Tak jest.\u00a016.08.17 K-B: Tango – Foxtrot, skr\u0119\u0107cie w prawo na kurs 110 i schod\u017acie na 600 metr\u00f3w…\u00a016.08.47 K-B: Tango – Foxtrot, jak s\u0142ycha\u0107? Tango – Foxtrot, Tango – Foxtrot…\u00a0<\/p>\n
Podobno, pilot wojskowego Li-2 lec\u0105cego za SP-LTF zezna\u0142, \u017ce nad Miechowem s\u0142ysza\u0142 wezwania wie\u017cy kontrolnej Krak\u00f3w – Balice, ale wie\u017ca nie odpowiedzia\u0142a… By\u0142o to o 16;13. Po utracie \u0142\u0105czno\u015bci z SP-LTF polecono pilotowi Li-2 szuka\u0107 SP-LTF w rejonie starego lotniska Czy\u017cyny, potem w rejonie Miechowa, a wreszcie na po\u0142udnie od Krakowa… Dopiero w tym czasie dotar\u0142a wiadomo\u015b\u0107 od MO ( milicja obywatelska ) z Suchej Beskidzkiej, \u017ce "samolot siad\u0142 gdzie\u015b w ich rejonie", Li-2 polecia\u0142 w tamtym kierunku, ale musia\u0142 zawr\u00f3ci\u0107 z powodu pogorszenia si\u0119 warunk\u00f3w pogodowych, w wyniku kt\u00f3rych widoczno\u015b\u0107 spad\u0142a do zera…<\/p>\n
Wygl\u0105da na to, \u017ce piloci SP-LTF zorientowali si\u0119, i\u017c przelecieli radiolatarni\u0119 LR, na co wskazuje u\u017cycie w meldunku cyfr 03, co oznacza\u0142o, \u017ce samolot znajduje si\u0119 na po\u0142udnie od LR. Najprawdopodobniej piloci zdawali sobie jasno spraw\u0119 z powagi sytuacji, by\u0107 mo\u017ce nawet przygotowywali si\u0119 do awaryjnego l\u0105dowania, na co wskazuj\u0105 przypi\u0119te do foteli zw\u0142oki za\u0142ogi i pasa\u017cer\u00f3w… Z drugiej strony wygl\u0105da na to, \u017ce na pok\u0142adzie nie by\u0142o paniki i ludzie byli spokojni… Tak, wi\u0119c odpadaj\u0105 hipotezy porwania, zamachu terrorystycznego, czy innej gwa\u0142townej przemocy. Pozostaje zatem albo b\u0142\u0105d pilot\u00f3w, albo b\u0142\u0105d operatora radaru z Balic. Najprawdopodobniej i jedno i drugie.<\/p>\n
B\u0142\u0105d pilot\u00f3w m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 wskutek tego, \u017ce przed katastrof\u0105 pierwszy pilot (kapitan za\u0142ogi) mia\u0142 zawa\u0142 serca, co wykaza\u0142a bezspornie sekcja zw\u0142ok. Za\u0142oga zaabsorbowana t\u0105 sytuacj\u0105 mog\u0142a przegapi\u0107 marker JED z takim efektem, \u017ce marker LR wzi\u0119\u0142a za JED i spokojnie kontynuowa\u0142a lot z wiadomym skutkiem. By\u0107 mo\u017ce za\u0142oga wzi\u0119\u0142a radiolatarni\u0119 VOR Chy\u017cne za marker LR i lecia\u0142a na niego, s\u0105dz\u0105c, \u017ce leci w kierunku Balic! Jest to jednak ma\u0142o prawdopodobne, bo za\u0142oga zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce znajduje si\u0119 ju\u017c za markerem LR i leci w kierunku VOR Chy\u017cne SRK. Zreszt\u0105 jak wykaza\u0142 to lot kontrolny i wizja lokalna, mieli na to a\u017c 18 minut, a to wystarczy, aby dolecie\u0107 z J\u0119drzejowa do Polic\u0119. Gdyby SP-LTF lecia\u0142 jedynie 500 metr\u00f3w wy\u017cej, do katastrofy by nie dosz\u0142o! SP-LTF rozbi\u0142 si\u0119, bo za\u0142oga straci\u0142a orientacj\u0119 w przestrzeni. W\u0142a\u015bciwie by\u0142o to jasne od samego pocz\u0105tku, ale pozostaje jeszcze jedno pytanie: Dlaczego?<\/p>\n
Jedn\u0105 odpowied\u017a znamy – zawa\u0142 serca I pilota.<\/p>\n
Ale to jeszcze nie ca\u0142a prawda. Zak\u0142adaj\u0105c nawet, ze je\u015bli II pilot straci\u0142 g\u0142ow\u0119 i orientacj\u0119, to powinien pozyska\u0107 odpowiednie dane z wie\u017cy kontrolnej Balic. Wygl\u0105da na to, \u017ce kontroler te\u017c przegapi\u0142 SP-LTF i straci\u0142 rozeznanie w sytuacji.<\/p>\n
Wina by\u0107 mo\u017ce le\u017ca\u0142a po stronie sprz\u0119tu radiolokacyjnego u\u017cywanego w Balicach \u2013 stacji radiolokacyjnej angielskiej firmy DECCA! Nie lotniczej, ale wersji morskiej! Fatalnego dnia DECCA by\u0142a u\u017cywana nie jako radar pomocniczy, ale jako g\u0142\u00f3wny! No c\u00f3\u017c, DECCA by\u0142a dziesi\u0119ciokrotnie ta\u0144sza od radaru SRE u\u017cywanego w warunkach lotniska typu Krak\u00f3w – Balice. Jednak powiedzmy szczerze, \u017ce stacja radiolokacyjna DECCA nadawa\u0142a si\u0119 do roli jak\u0105 spe\u0142nia\u0142a. Wprawny operator wykrywa\u0142 na niej bez problemu echo wielko\u015bci samolotu pasa\u017cerskiego lec\u0105cego na pu\u0142apie poni\u017cej 3 000 m. Poza tym firma DECCA by\u0142a wiod\u0105cym producentem stacji radiolokacyjnych morskich i lotniczych. Zar\u00f3wno tych naziemnych jak i montowanych na samolotach. Samolot uderzeniowy Tornado mia\u0142 stacje radiolokacyjn\u0105 tej firmy.<\/p>\n
Dobrze, nieodpowiedni radar na nieodpowiednim miejscu, ale to jeszcze nie wszystko, bowiem samolot musia\u0142 by\u0107 widoczny na jego ekranie, jako przesuwaj\u0105ca si\u0119 jasna plama za ka\u017cdym obrotem jego anteny. Oczywi\u015bcie nie by\u0142o wtedy jeszcze tak po\u017cytecznego urz\u0105dzenia jak transponder, dzi\u0119ki kt\u00f3remu na ekranie radiolokatora wy\u015bwietlany jest nawet znak identyfikacyjny samolotu. Operator widzia\u0142 SP-LTF gdzie\u015b na wysoko\u015bci Skawiny, jak wykonuje jego polecenia, a potem… znikn\u0105\u0142! W chwili przelotu nad Balicami SP-LTF znajdowa\u0142 si\u0119 w martwym polu radaru, wi\u0119c kontroler nie m\u00f3g\u0142 go widzie\u0107, co dowiod\u0142o \u015bledztwo.<\/p>\n
Dobrze, zatem, co kontroler – zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce m\u00f3wi\u0142 prawd\u0119 – obserwowa\u0142 na ekranie DECCA? Samolot Li-2? Nie, to by\u0142o niemo\u017cliwe, bo ten lecia\u0142 daleko za SP-LTF i porusza\u0142 si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 200 km\/h, mniejsz\u0105 ni\u017c SP-LTF, o co najmniej 100 km\/h. Operator radiolokatora nie widzia\u0142 SP-LTF, a jaki\u015b trzeci cel – jaki? W czasie, kiedy SP-LTF dolatywa\u0142 ju\u017c do Policy, bo przelecia\u0142 niepostrze\u017cenie nad Balicami i wyszed\u0142 z zasi\u0119gu DECCY, kontroler zauwa\u017cy\u0142 inny cel, kt\u00f3ry omy\u0142kowo wzi\u0105\u0142 za SP-LTF! W tym czasie nie by\u0142o tam innego samolotu, wi\u0119c operator by\u0142 przekonany, \u017ce widzi \u00f3semkuj\u0105cy przed l\u0105dowaniem SP-LTF. W tym czasie "prawdziwy" SP-LTF poch\u0142ania\u0142 ostatnie metry przed uderzeniem w p\u00f3\u0142nocny stok Policy… za\u015b jego za\u0142oga wykonywa\u0142a polecenia przeznaczone dla celu widocznego w tym samym czasie nad Skawin\u0105! Dystans mi\u0119dzy miejscem katastrofy a Skawin\u0105 wynosi 40 kilometr\u00f3w, co stanowi znaczn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, jednak do zauwa\u017cenia dla operatora radaru. Samolot SP-LTF lecia\u0142 na wysoko\u015bci 1 200 metr\u00f3w, co sugeruje, \u017ce utrzymywano wysoko\u015b\u0107 przewidzian\u0105 dla odcinka JED-LR.<\/p>\n
Wydaje si\u0119, \u017ce dosz\u0142o do fatalnego zbiegu okoliczno\u015bci. Piloci SP-LTF lecieli w stron\u0119 VOR Chy\u017cne na wysoko\u015bci przewidzianej dla II fazy przelotu na trasie Warszawa-Ok\u0119cie – Krak\u00f3w-Balice i po mini\u0119ciu markera LR zorientowali si\u0119 w pomy\u0142ce i jak najszybciej chcieli j\u0105 sprostowa\u0107. Tymczasem kontroler lotu z Balic zgubi\u0142 SP-LTF przelatuj\u0105cego w martwym polu radaru i dalej ju\u017c obserwowa\u0142 trzeci cel, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 naraz na ekranie DECCY i kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 go za SP-LTF. Zrobi\u0142 to ze spokojnym sumieniem, bo wiedzia\u0142, \u017ce poza SP-LTF w przestrzeni powietrznej Krakowa nie by\u0142o \u017cadnego innego samolotu. Reszta znana. SP-LTF uderzy\u0142 w las oko\u0142o 100 metr\u00f3w pod szczytem Policy (1 369 metr\u00f3w n.p.m.) – a wystarcza\u0142oby podnie\u015b\u0107 lot samolotu o 100-200 metr\u00f3w i da\u0107 kilka stopni w lewo, a SP-LTF przelecia\u0142by bezpiecznie nad niewielk\u0105 prze\u0142\u0119cz\u0105 mi\u0119dzy Policami ( konkretnie szczyty Z\u0142ota Grapa – 1242 metry n.p.m. i Okr\u0105glica – 1239 metry n.p.m. ), gdzie mie\u015bci si\u0119 Hala Krupowa (Kuca\u0142owa Prze\u0142\u0119cz – 1170 metr\u00f3w n.p.m.) i znale\u017a\u0107 si\u0119 nad bezpieczna przestrzeni\u0105 Orawy i Podhala.<\/p>\n
\u015aledztwo nie wyja\u015bni\u0142o wszystkiego i zosta\u0142o umorzone. W\u0142adze PRL robi\u0142y wszystko, aby zatuszowa\u0107 katastrof\u0119, co by\u0142o norm\u0105. Nigdy nie ujawniono opinii publicznej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w lotu, przepad\u0142a r\u00f3wnie\u017c du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zapisu rozm\u00f3w pilot\u00f3w z wie\u017c\u0105. Operator balickiego radaru – za aprobat\u0105 w\u0142adz – wyjecha\u0142 na sta\u0142e do Skandynawii.<\/p>\n
Cze\u015b\u0107 pami\u0119ci tym, kt\u00f3rzy zgin\u0119li!<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tekstu zaczerpni\u0119ta jest z artyku\u0142u pana Robert K. Le\u015bniakiewicz pt. Tajemnica lotu LO-165 rozwi\u0105zania?, zamieszczonego w Internecie.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W tym roku (2009 rok) min\u0119\u0142a 40-rocznica jednej z najwi\u0119kszych katastrof w Polskim Lotnictwie. W dniu 2 kwietnia 1969 roku, rozbi\u0142 si\u0119 samolot An-24 SP-LTD i zgin\u0119li pasa\u017cerowie i za\u0142oga samolotu. Wszyscy na pok\u0142adzie. Zawsze podczas niebezpiecze\u0144stwa w powietrzu dochodzi do splotu wydarze\u0144 i je\u017celi zabraknie przerwania spirali, dochodzi do katastrofy. Te wydarzenia to; z\u0142a, pogarszaj\u0105ca si\u0119 pogoda, choroba pilota, ludzka pomy\u0142ka, niepewna informacja, zaniedbanie czynno\u015bci, kt\u00f3re wykonywali\u015bmy tysi\u0105ce razy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tragedie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=254"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3293,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions\/3293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}