W nowej rzeczywisto\u015bci. 1944-1950 rok.<\/h3>\n
Tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej nie uda\u0142o si\u0119 wskrzesi\u0107 Szko\u0142y Pilot\u00f3w i Lotniska w \u015awidniku. G\u0142\u00f3wnym powodem by\u0142y ogromna eksterminacja ludno\u015bci Polskiej podczas okupacji, jak r\u00f3wnie\u017c i po niej. Nowa w\u0142adza komunistyczna starannie zaciera\u0142a \u015blady Polski przedwojennej. Na miejsce stacjonowania Polskiej szko\u0142y pilot\u00f3w wojskowych wyznaczono Lotnisko Zamo\u015b\u0107-Mokre (1944 rok).<\/p>\n
Ludno\u015b\u0107 Lubelszczyzny przez wiele lat nie chcia\u0142a si\u0119 pogodzi\u0107 z now\u0105 okupacj\u0105. Terror komunistyczny zbiera\u0142 swoje \u017cniwo. Wiele wybitnych postaci przedwojennego \u017cycia trafi\u0142o do wi\u0119zie\u0144. Niemo\u017cliwe okaza\u0142o si\u0119 odnowienie struktur spo\u0142ecznych funkcjonuj\u0105cych tu przed wojn\u0105. Rozpocze\u0142y si\u0119 trudne, nowe czasy. Z czasem, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci zacz\u0119\u0142a dostosowywa\u0107 si\u0119 do nowych ram. Lecz jednocze\u015bnie, jeszcze mocniej kultywuj\u0105c Polsko\u015b\u0107 we w\u0142asnych sercach i w\u0142asnych rodzinach, wci\u0105\u017c czekaj\u0105c na lepsze czasy. Dlatego tak\u0105 nienawi\u015bci\u0105, do spo\u0142eczno\u015bci Polski Wschodniej, pa\u0142aj\u0105 si\u0142y maso\u0144skie, do chwili obecnej. (Tylko dwa przyk\u0142ady z 2012 roku; Cofni\u0119cie dotacji na budow\u0119 obiekt\u00f3w przeciwpowodziowych. Odst\u0105pienie od budowy drogi szybkiego ruchu Warszawa-Lublin-Che\u0142m).<\/p>\n
WSK PZL \u015awidnik. 1950 rok.<\/h3>\n
Nowa historia \u015awidnika zacz\u0119\u0142a si\u0119 z chwil\u0105 powstania zak\u0142adu WSK PZL \u015awidnik. (Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego, Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Lotnicze. 1950 rok) Znaczenie WSK dla Miasta jest nie do przecenienia. To dzi\u0119ki zak\u0142adowi do Miasta zacz\u0119\u0142a nap\u0142ywa\u0107 ludno\u015b\u0107 z Lubelszczyzny i pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci kraju. \u015awidnik uzna\u0107 trzeba za Miasto zaplanowane przez system komunistyczny. Dobrym chwytem propagandowym, by\u0142o m\u00f3wienie o historycznych tradycjach lotniczych regionu. To prawda. Jednak jednym z cel\u00f3w by\u0142o spacyfikowanie opornej ludno\u015bci, poprzez transformacje ich z Polak\u00f3w w socjalistycznych robotnik\u00f3w. Dlatego, od tego momentu \u015awidnik nie rozwija\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b naturalny, ale w stu procentach sterowany z KC PZPR. Cho\u0107 pod szczytnymi has\u0142ami rozwoju gospodarczego (\u201eAby Polska ros\u0142a w si\u0142\u0119, a ludziom \u017cy\u0142o si\u0119 dostatnio\u201d).<\/p>\n
Z ko\u0144cem 1948 roku, w\u0142adze komunistyczne w Warszawie zdecydowa\u0142y o powstaniu fabryki samolot\u00f3w w \u015awidniku. G\u0142\u00f3wnym inicjatorem by\u0142o \u00f3wczesne Ministerstwo Przemys\u0142u i Handlu. Prace projektowe rozpocz\u0119to w pierwszym p\u00f3\u0142roczu 1949 roku, a pierwsze za\u0142o\u017cenia zosta\u0142y opracowane w miesi\u0105cach kwiecie\u0144-czerwiec 1949 roku, przez Wydzia\u0142 Inwestycji i Odbudowy Wytw\u00f3rni Sprz\u0119tu Komunikacyjnego – Warszawa Ok\u0119cie, b\u0119d\u0105cy w \u00f3wczesnym czasie g\u0142\u00f3wnym inwestorem odbudowy i rozbudowy krajowego przemys\u0142u lotniczego. Za\u0142o\u017cenia te, w dniu 30.06.1949 roku, przes\u0142ano do Biura Projektowania Zak\u0142ad\u00f3w Przemys\u0142owych Prozamet w Gliwicach, gdzie przyst\u0105piono do wst\u0119pnych prac nad opracowaniem dokumentacji technicznej, w postaci za\u0142o\u017ce\u0144 og\u00f3lnych oraz projektu budowy Zak\u0142adu Nr 5 w \u015awidniku. Do wykonania projekt\u00f3w technicznych i realizacji budowy od maja 1950 roku, do grupy projektant\u00f3w do\u0142\u0105czono m.in. Zak\u0142ad Mechaniki Budowli Politechniki Gda\u0144skiej i Pozna\u0144skiej, Warszawskie Biuro Projekt\u00f3w Budownictwa Przemys\u0142owego.<\/p>\n
W sierpniu 1949 roku, do ma\u0142ej, letniskowej wioski le\u017c\u0105cej niedaleko Lublina zacz\u0119li przybywa\u0107 pierwsi pracownicy budowlani. W historycznym ju\u017c dzi\u015b Zarz\u0105dzeniu ministra przemys\u0142u maszynowego z 1949 roku, w kt\u00f3rym czytamy: \u201eNale\u017cy wykopa\u0107 2 ha kartofli i wykarczowa\u0107 pobliski las, nale\u017c\u0105cy do miejscowych rolnik\u00f3w, gdy\u017c tereny te s\u0105 niezb\u0119dne do zbudowania osiedla robotniczego". By\u0142 to pocz\u0105tek zak\u0142adu i Miasta. Podj\u0119to rz\u0105dow\u0105 decyzj\u0119 o budowie zak\u0142ad\u00f3w lotniczych. Kierowano si\u0119 przy tym wieloma czynnikami, takimi jak: istnienie lotniska, linii kolejowej, dogodne po\u0142o\u017ceniem w pobli\u017cu Lublina i jak wspomnia\u0142em wy\u017cej, wzgl\u0119dy polityczno-spo\u0142eczne. W ko\u0144cu 1949 roku, w miejscowo\u015bciach przeznaczonych pod budow\u0119 zak\u0142adu przemys\u0142owego, rozpocz\u0119to wyr\u0105b lasu i wykopy. Aby umo\u017cliwi\u0107 przejazd dla transportu ko\u0142owego, zapocz\u0105tkowano budow\u0119 drogi w kierunku szosy z Lublina do miejscowo\u015bci Piaski. Na linii kolejowej Lublin-Che\u0142m podj\u0119to budow\u0119 bocznicy kolejowej oraz uruchomiono specjalny tabor kolejowy.<\/p>\n
Od maja 1950 roku, istnia\u0142a dyrekcja budowy WSK. Na stanowisko dyrektora Dyrekcji Budowy Zak\u0142adu WSK powo\u0142ano (w maju 1950 roku) in\u017cyniera Konrada Bia\u0142ego. Wiosn\u0105 1950 roku, podj\u0119li prac\u0119 pierwsi budowniczowie. Pojawi\u0142y si\u0119 osiedla mieszkaniowe z\u0142o\u017cone z murowanych barak\u00f3w, zlokalizowane obok tor\u00f3w kolejowych oraz we Franciszkowie.<\/p>\n
Jednak budowa sz\u0142a opornie. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 z chwil\u0105 wybuchu wojny w odleg\u0142ej Korei (25.06.1950 roku). W\u00f3wczas to Moskwa kaza\u0142a Polsce zbrojenie si\u0119 ponad potrzeby obronne kraju. Poniewa\u017c w Polskich jednostkach lotniczych eksploatowano jeszcze maszyny pami\u0119taj\u0105ce walki o Berlin, dlatego musia\u0142y szybko zapa\u015b\u0107 decyzje o uruchomieniu fabryk broni, w tym samolot\u00f3w bojowych z nap\u0119dem turboodrzutowym.<\/p>\n
Aby przyspieszy\u0107 budow\u0119 fabryki zdecydowano o demonta\u017cu hangar\u00f3w na Lotnisku Krzesiny i przewiezieniu ich do \u015awidnika i tu ponownym ich zmontowaniu. Przypuszczalnie by\u0142y to dwa hangary. Prace te trwa\u0142y od czerwca 1950 roku. Hale stan\u0119\u0142y w 1952 roku, a w ci\u0105gu 1953 roku, by\u0142y ju\u017c wyposa\u017cone w maszyny i by\u0142y zdolne do rozpocz\u0119cia produkcji. Funkcjonowa\u0142y ju\u017c obiekty pomocnicze i us\u0142ugowe. Najwi\u0119ksze nasilenie prac budowlanych mia\u0142o miejsce w latach 1950-1953.<\/p>\n
W dniu 1.01.1951 roku, Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Sprz\u0119tu Komunikacyjnego w Warszawie, w oparciu o Uchwa\u0142\u0119 Rady Ministr\u00f3w oraz Zarz\u0105dzenie Ministra Przemys\u0142u Ci\u0119\u017ckiego z dnia 14.12.1950 roku, powo\u0142a\u0142 Zak\u0142ad WSK Nr 5 w \u015awidniku. Pe\u0142na nazwa \u2013 Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego Przedsi\u0119biorstwo Pa\u0144stwowe Wyodr\u0119bnione \u2013 \u015awidnik ko\u0142o Lublina.<\/p>\n
Od 1951 roku, Lotnisko \u015awidnik funkcjonowa\u0142o ju\u017c jako przyzak\u0142adowe. Fabryka PZL \u015awidnik i lotnisko zosta\u0142o zlokalizowane dok\u0142adnie na terenie przedwojennej Szko\u0142y Pilot\u00f3w i Lotniska oraz okolicznych las\u00f3w. Teren jest zbli\u017cony do prostok\u0105ta. Od po\u0142udnia ogranicza go linia kolejowa Lublin-Che\u0142m i biegn\u0105ca wzd\u0142u\u017c ulica \u017bwirki i Wigury. Od zachodu ulica Lotnicza. Od p\u00f3\u0142nocy ulica Me\u0142giewska. Od wschodu miejscowo\u015b\u0107 Franciszkan\u00f3w.<\/p>\n
W 1951 roku, Wytw\u00f3rnia otrzyma\u0142a zadanie obejmuj\u0105ce uruchomienie produkcji metalowego samolotu my\u015bliwskiego MIG-15, na licencji radzieckiej, z silnikiem turboodrzutowym, pod nazw\u0105 Lim-1. Po dostarczeniu dokumentacji licencyjnej MIG-15, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142y: kompletne rysunki konstrukcyjne, szczeg\u00f3\u0142owe procesy technologiczne, rysunki oprzyrz\u0105dowania i narz\u0119dzi, warunki techniczne, normy i inne procesy pomocnicze, przyst\u0105piono do t\u0142umaczenia tych\u017ce materia\u0142\u00f3w i adaptacji do warunk\u00f3w miejscowych. R\u00f3wnolegle t\u0119 sam\u0105 produkcj\u0119 uruchamiano w WSK Mielec, gdzie tak\u017ce wykonywano t\u0142umaczenia i szkolono pracownik\u00f3w WSK \u015awidnik.<\/p>\n Jednak pod koniec 1952 roku, \u00f3wczesny Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Sprz\u0119tu Komunikacyjnego dokona\u0142 zasadniczych zmian w strukturze produkcji WSK \u015awidnik. Zdecydowano, \u017ce \u015awidnik z zak\u0142adu finalnego stanie si\u0119 kooperantem dla fabryki w Mielcu. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Mielec w tym czasie dysponowa\u0142y znacznie bardziej rozbudowan\u0105 infrastruktur\u0105. \u015awidnikowi przypad\u0142a produkcja; skrzyde\u0142, statecznik\u00f3w, \u0142o\u017cy silnika, lawet i foteli pilota. W 1952 roku, wyprodukowano pierwsze skrzyd\u0142a i usterzenia, kt\u00f3re przekazano do WSK PZL Mielec, gdzie odbywa\u0142 si\u0119 monta\u017c tych samolot\u00f3w, nazwanych Lim-1. Z uwagi na masow\u0105 produkcj\u0119, zdecydowano w 1953 roku, \u017ce \u015awidnik b\u0119dzie tak\u017ce produkowa\u0142 tylne cz\u0119\u015bci kad\u0142uba tych my\u015bliwc\u00f3w.<\/p>\n Jeszcze w 1953 roku, zak\u0142ad prowadzi\u0142 wst\u0119pne studia nad ewentualnym uruchomieniem produkcji samolotu szkolno-treningowego TS-8 Bies. Planowano tak\u017ce uruchomi\u0107 produkcj\u0119 spr\u0119\u017carek ch\u0142odniczych. Tych zada\u0144 jednak nie zrealizowano.<\/p>\n W dniu 11.10.1952 roku, pod nazw\u0105 Aeroklub Fabryczny oficjalnie zarejestrowano w Warszawie \u015bwidnicki aeroklub, kt\u00f3ry korzysta\u0142 z przyzak\u0142adowego lotniska. Po 13-latach w \u015awidniku na nowo zacz\u0119to szkoli\u0107 pilot\u00f3w.<\/p>\n W 1954 roku, na najwy\u017cszych szczeblach komunistycznej w\u0142adzy zapad\u0142y decyzje o wytypowaniu PZL \u015awidnik na pierwszego i jedynego producenta \u015bmig\u0142owc\u00f3w w Polsce. \u015amig\u0142owiec sta\u0142 si\u0119 symbolem Miasta. Jednocze\u015bnie planowano podj\u0105\u0107 produkcj\u0119 motocykli.<\/p>\n Trzeba pami\u0119ta\u0107, i\u017c produkcja \u015bmig\u0142owc\u00f3w w Polsce bardzo nobilitowa\u0142a nasz kraj. Wszak historia u\u017cytkowego \u015bmig\u0142owca na \u015bwiecie mia\u0142a ledwie 10 lat. Oczywi\u015bcie, sami mieli\u015bmy sukcesy w tej dziedzinie, ale uzale\u017cnieni od woli Moskwy, zdani byli\u015bmy na ich \u0142ask\u0119. Niewydolna radziecka gospodarka, nie by\u0142a w stanie podj\u0105\u0107 masowej produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mil Mi-1. Rosjanie musieli mie\u0107 rezerwy na rozw\u00f3j wi\u0119kszych konstrukcji. Dlatego zlecono Polsce produkcj\u0119 seryjn\u0105 \u015bmig\u0142owca Mil Mi-1. Podobnie jak w przypadku uruchomienia produkcji seryjnej my\u015bliwc\u00f3w Lim-1 (MiG-15), nale\u017ca\u0142o przet\u0142umaczy\u0107 i adoptowa\u0107 dokumentacj\u0119 na J\u0119zyk Polski i pod mo\u017cliwo\u015bci Polskiej gospodarki.<\/p>\n W 1956 roku, zak\u0142ad opu\u015bci\u0142y pierwsze cztery \u015bmig\u0142owce Mi-1 (znanego lepiej pod nazw\u0105 SM-1) zmontowane z cz\u0119\u015bci sprowadzonych z CCCP. Ich oblot nast\u0105pi\u0142 latem 1956 roku. Masowa produkcja ruszy\u0142a w 1957 roku. W tamtych czasach Polska by\u0142a jednym z nielicznych kraj\u00f3w na \u015bwiecie, w kt\u00f3rym opanowano tego rodzaju produkcj\u0119. Tych kraj\u00f3w by\u0142o zaledwie sze\u015b\u0107.<\/p>\n Kiedy podstawowe problemy z rozpocz\u0119ciem produkcji \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 zosta\u0142y rozwi\u0105zane, in\u017cynierowie przyst\u0105pili do prac nad uruchomieniem produkcji motocykla MO6, z silnikiem o pojemno\u015bci skokowej 125 cm3. W 1955 roku, zak\u0142ad WSK \u015awidnik wyprodukowa\u0142 ju\u017c 3 126 sztuk motocykli WSK model MO6, kt\u00f3re w trakcie produkcji by\u0142y systematycznie unowocze\u015bnianie. Potem powstawa\u0142y kolejne modele, a motocykl MO6 nale\u017cy do kultowych Polskiej motoryzacji.<\/p>\n W kolejnych latach, przedsi\u0119biorstwo doskonali\u0142o sw\u00f3j park technologiczny. W efekcie pojawi\u0142a si\u0119 ca\u0142a rodzina \u015bwidnickich p\u0142atowc\u00f3w: SM-1 w wersji sanitarnej, szkolnej, d\u017awigowej, rolnej oraz uniwersalny SM-2. SM-2 to znacznie zmodernizowany SM-1 ze znacznie wi\u0119ksz\u0105 kabin\u0105. \u0141\u0105cznie zbudowano 1\u00a0800 sztuk \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1, SM-2. By\u0142a to liczba ogromna. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych \u015bmig\u0142owc\u00f3w trafi\u0142o na Wsch\u00f3d.<\/p>\n W dniu 28.09.1957 roku, odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 nadania wytw\u00f3rni imienia s\u0142ynnego Polskiego konstruktora lotniczego in\u017cyniera Zygmunta Pu\u0142awskiego. Od tej chwili pe\u0142ne brzmienie nazwy zak\u0142adu brzmia\u0142o: Wytw\u00f3rnia Sprz\u0119tu Komunikacyjnego imienia Zygmunta Pu\u0142awskiego \u201ePZL-\u015awidnik\u201d. W 1958 roku, przed g\u0142\u00f3wn\u0105 bram\u0105 wjazdow\u0105 ustawiono cok\u00f3\u0142, a na nim wykonany w metalu model samolotu my\u015bliwskiego P-7, konstrukcji in\u017cyniera Zygmunta Pu\u0142awskiego. W 2012 roku, samolot zosta\u0142 odrestaurowany i trafi\u0142 pod dach do nowego terminalu lotniczego na Lotnisku \u015awidnik.<\/p>\n W 1963 roku, powt\u00f3rzy\u0142a si\u0119 sytuacja z 1954 roku, kiedy to zlecono budow\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w SM-1 (Mi-1). Tym razem Moskwa zleci\u0142a Polsce produkcj\u0119 \u015bmig\u0142owca Mi-2. Co wa\u017cne, ten sowiecki \u015bmig\u0142owiec by\u0142 budowany wy\u0142\u0105cznie w PZL \u015awidnik. Nawet sowieci wykorzystywali \u015bmig\u0142owce Mi-2 z Polski. Przemys\u0142 CCCP nie m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107 budowy tych maszyn, bo zak\u0142ady by\u0142y obci\u0105\u017cone produkcja samolot\u00f3w bojowych. Sowieci nie wyrazi zgody na nadanie \u015bmig\u0142owcowi Polskiego oznaczenia, kt\u00f3re mia\u0142o by\u0107 SM-3.<\/p>\n PZL Mi-2 to 9-miejscowy \u015bmig\u0142owiec, o masie MTOW 3\u00a0550 kg. Nap\u0119dzany dwoma silnikami turbinowymi GTD-350 o mocy 2 x 400 KM lub GTD-350W o mocy 2 x 425 KM. Budow\u0119 pierwszych \u015bmig\u0142owc\u00f3w rozpocz\u0119to w 1964 roku. W 1965 roku, oblatano pierwsz\u0105 maszyn\u0119 Mi-2, a produkcja seryjna ju\u017c trwa\u0142a. Wyprodukowano 5 450 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 maszyn wyeksportowano do CCCP. W Polsce \u015bmig\u0142owce te wykorzystywano w Wojsku Polskim i gospodarce narodowej, w wielu wersjach i odmianach.<\/p>\n W 60-latach XX wieku, WSK \u015awidnik by\u0142o przedsi\u0119biorstwem wielozak\u0142adowym, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142y: Zak\u0142ad macierzysty w \u015awidniku z Zak\u0142adem Produkcji Lotniczej, Zak\u0142adem Produkcji Motoryzacyjnej, Zak\u0142adem Us\u0142ug Agrolotniczych oraz O\u015brodkiem Badawczo-Rozwojowym Sprz\u0119tu Komunikacyjnego i powsta\u0142ym w 1969r. Zak\u0142adem Terenowym w Tomaszowie Lubelskim. Ponadto w WSK \u015awidnik produkowano; pompy, sprz\u0119g\u0142a, odkuwki, w\u00f3zki inwalidzkie, przyczepki samochodowe.<\/p>\n Przedsi\u0119biorstwo WSK \u015awidnik by\u0142o te\u017c wytw\u00f3rc\u0105, od 1967 roku, pomp i sprz\u0119gie\u0142 do samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych marki Jelcz i autobus\u00f3w na licencji Berliet oraz ch\u0142odni instalowanych na podwoziach samochod\u00f3w Star i Jelcz.<\/p>\n Zarz\u0105dzeniem Ministra Przemys\u0142u Maszynowego zosta\u0142 utworzony z dniem 17.08.1967 roku, przy WSK \u015awidnik – Zak\u0142ad Do\u015bwiadczalny Budowy \u015amig\u0142owc\u00f3w. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 zak\u0142adu do\u015bwiadczalnego zwi\u0105zana by\u0142a z realizacj\u0105 temat\u00f3w modernizuj\u0105cych i rozwijaj\u0105cych konstrukcyjnie produkowane wyroby, uruchamiaj\u0105c nowe ich wersje. Zadania te realizowane by\u0142y razem z; Moskiewskim Zak\u0142adem \u015amig\u0142owcowym, Instytutem Lotnictwa, Politechnik\u0105 Warszawsk\u0105, Politechnik\u0105 Krakowsk\u0105, Uniwersytetem Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, Wojskow\u0105 Akademi\u0105 Techniczn\u0105.<\/p>\n Nast\u0119pnie na podstawie Zarz\u0105dzenia Ministra Przemys\u0142u Maszynowego z dnia 18.03.1972 roku, Zak\u0142ad Do\u015bwiadczalny WSK zosta\u0142 przekszta\u0142cony w O\u015brodek Badawczo-Rozwojowy Sprz\u0119tu Komunikacyjnego. Profil dzia\u0142alno\u015bci o\u015brodka na tle bazy badawczo-rozwojowej bran\u017cy lotniczej ukierunkowany zosta\u0142 g\u0142\u00f3wnie na kompleksowe prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, konstrukcyjnych, technologiczno-projektowych i do\u015bwiadczalnych w zakresie \u015bmig\u0142owc\u00f3w i motocykli.<\/p>\n Z udzia\u0142em OBR i Zak\u0142adu Terenowego w Tomaszowie Lubelskim oraz Zak\u0142adu Terenowego w Lubowidzu realizowano produkcj\u0119 wyrob\u00f3w motoryzacyjnych. Zak\u0142ad w Tomaszowie Lubelskim produkowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie cz\u0119\u015bci i zespo\u0142y motocyklowe, natomiast zak\u0142ad w Lubowidzu lotnicze elementy z laminat\u00f3w.<\/p>\n W latach 1972-1977, w WSK PZL \u015awidnik uruchomiono i prowadzono produkcj\u0119 wyczynowego szybowca SZD-30 Pirat. Po zako\u0144czeniu produkcji w \u015awidniku przekazano j\u0105 do SZLS Delta Bielsko Bia\u0142a, sk\u0105d pochodzi\u0142a konstrukcja tego szybowca. W \u015awidniku budowano tak\u017ce szybowce; PW-5, PW-6.<\/p>\n Lata 70-te XX wieku to okres wzgl\u0119dnego otwarcia Polskiej gospodarki na wolny \u015bwiat. Sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce nie mo\u017cemy eksportowa\u0107 na zach\u00f3d \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2 wyposa\u017conych we wschodni nap\u0119d. (Powodem by\u0142o zbyt du\u017ce zu\u017cycie paliwa). Dlatego grupa Polskich in\u017cynier\u00f3w postanowi\u0142a zaadaptowa\u0107 zachodnie silniki. Uda\u0142o si\u0119 nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z firm\u0105 Allison. Tak powsta\u0142 \u015bmig\u0142owiec PZL-Kania, wygl\u0105dem przypominaj\u0105cy Mi-2, jednak tylko p\u0142atowcem. Nap\u0119d to dwa silniki Allison 250-C20B o mocy 2 x 426 KM. Masa MTOW 3\u00a0550 kg. Pojemno\u015b\u0107 10-os\u00f3b. Przyrz\u0105dy radiowo-nawigacyjne firmy Bendix\/King. Nowe podwozie. Z powodu s\u0142abego dofinansowania prace badawczo-rozwojowe nad \u015bmig\u0142owcem PZL Kania trwa\u0142y stosunkowo d\u0142ugo. W 1986 roku, \u015bmig\u0142owiec otrzyma\u0142 krajowe \u015bwiadectwo typu.<\/p>\n R\u00f3wnolegle ze \u015bmig\u0142owcem PZL Kania, w 1978 roku, opracowano podobny \u015bmig\u0142owiec oznaczony PZL Taurus. \u015amig\u0142owiec ten opracowano specjalnie z my\u015bl\u0105 o rynku P\u00f3\u0142nocno Ameryka\u0144skim. By\u0142 wyposa\u017cony w te same silniki co PZL Kania. Mia\u0142 jednak inne instalacje i wyposa\u017cenie. Zmieniono tak\u017ce system chwytu powietrza i ch\u0142odzenia silnik\u00f3w.W 1974 roku, w\u0142adze zezwoli\u0142y na podj\u0119cie prac nad \u015bmig\u0142owcem PZL Sok\u00f3\u0142. By\u0142 to prze\u0142omowy moment w historii zak\u0142adowego O\u015brodka Badawczo-Rozwojowego. Oficjalnie mia\u0142a to by\u0107 powi\u0119kszona wersja \u015bmig\u0142owca Mi-2, opracowywana wsp\u00f3lnie z OKB Mila. W rzeczywisto\u015bci PZL Sok\u00f3\u0142 to oryginalna Polska konstrukcja autorstwa \u015bwidniczanina in\u017cyniera Stanis\u0142awa Kami\u0144skiego. Prototyp dziewiczy lot wykona\u0142 w dniu 16.11.1979 roku. Jednak oficjalny oblot nast\u0105pi\u0142 dopiero w dniu 6.05.1982 roku.<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym problemem w rozwoju konstrukcji by\u0142o s\u0142abe finansowanie. A konstrukcja wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 wieloma nowoczesnymi rozwi\u0105zaniami, kt\u00f3re doceniano na ca\u0142ym \u015bwiecie. By\u0142 to system dwuosiowej stabilizacji, wcze\u015bniej niestosowany. Oraz kompleksowa instalacja przeciwoblodzeniowa.<\/p>\n PZL Sok\u00f3\u0142 to konstrukcja przeznaczona dla 14 os\u00f3b. Masa MTOW 6\u00a0400 kg. Nap\u0119dzany dwoma silnikami PZL 10W o mocy 2 x 662 kW, tymi samymi co nap\u0119dzaj\u0105 samoloty transportowe PZL M-28. Jest to wielozadaniowy \u015bmig\u0142owiec, produkowany w wielu wersjach; pasa\u017cerska, VIP, transportowa, d\u017awigowa, policyjna, sanitarna, medyczna, ratownictwa g\u00f3rskiego, ratownictwa morskiego, wojskowa. PZL-Sok\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 certyfikaty wg. FAR-29, wydane przez organy nadzoru lotniczego Polski, CCCP, Niemiec, USA i Hiszpanii.<\/p>\n W 1976 roku, \u00a0uruchomiono w WSK \u015awidnik wytwarzanie zespo\u0142\u00f3w radzieckiego aerobusu I\u0141-86 (p\u00f3\u017aniej tak\u017ce do I\u0141-96): ster\u00f3w kierunku i wysoko\u015bci oraz lotek. W budow\u0119 podzespo\u0142\u00f3w do samolotu I\u0142-86 zaanga\u017cowany by\u0142 tak\u017ce zak\u0142ad PZL Mielec. Wprowadzone zosta\u0142y nowe dla zak\u0142adu technologie: klejenie zespo\u0142\u00f3w o du\u017cych gabarytach, obr\u00f3bk\u0119 mechaniczn\u0105 skomplikowanych kszta\u0142t\u00f3w. Wynikiem tej kooperacji by\u0142o p\u00f3\u017aniejsze uruchomienie w \u015awidniku produkcji element\u00f3w kad\u0142uba samolotu An-28, p\u00f3\u017aniejszego M-28, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wna produkcja mie\u015bci\u0142a si\u0119 w PZL Mielec.<\/p>\n Do pocz\u0105tku lat osiemdziesi\u0105tych w WSK \u015awidnik wyprodukowano \u0142\u0105cznie ponad 5 000 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-2, ponad 1\u00a0600 000 egzemplarzy motocykli, ponad 70\u00a0000 egzemplarzy sprz\u0119gie\u0142. W 1985 roku, z ta\u015bmy monta\u017cowej WSK zjecha\u0142 2\u00a0000 000 motocykl. W\u015br\u00f3d nich ca\u0142a rodzina \u201eptak\u00f3w\u201d; Gil, Kobuz, Kos. Nap\u0119dzane silnikami o pojemno\u015bci 125 i 175 cm3. Mimo to w listopadzie 1985 roku, zapad\u0142a kontrowersyjna decyzja w\u0142adz, o zako\u0144czeniu produkcji motocykli. Ostatnim motorem by\u0142 motocykl Kos z numerem 1 012 083.<\/p>\n W lipcu 1988 roku, \u015bmig\u0142owiec PZL Kania, jako drugi po PZL Sok\u00f3\u0142, zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony z\u0142otym medalem Mi\u0119dzynarodowych Targ\u00f3w Pozna\u0144skich.<\/p>\n W 1989 roku, nast\u0105pi\u0142y w Polsce ogromne przemiany spo\u0142eczno-gospodarcze. \u015awidnik jako przoduj\u0105cy o\u015brodek oddolnej demokratyzacji \u017cycia w Polsce, z czasem poni\u00f3s\u0142 jedne z najwi\u0119kszych konsekwencji tych proces\u00f3w. Przejawi\u0142o si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie z najwi\u0119kszym bezrobociem w kraju. W\u0142adze centralne mia\u0142y doskona\u0142\u0105 przykrywk\u0119 w postaci has\u0142a \u2013 \u201eZa\u0142amanie rynku radzieckiego.\u201d Ale zrobi\u0142y niewiele, aby znale\u017a\u0107 nowe rynki zbytu.<\/p>\n W 1991 roku, w WSK rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces przekszta\u0142cenia firmy w jednoosobow\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 Skarbu Pa\u0144stwa. By\u0142 to pocz\u0105tek prywatyzacji, a jednocze\u015bnie likwidacji Polskiego Przemys\u0142u Lotniczego. Nie o takie zmiany walczyli robotnicy \u015awidnika. Pierwszym prezesem zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki zosta\u0142 dyr. Mieczys\u0142aw Majewski.<\/p>\n W marcu 1993 roku, zbudowany szybowiec PW-5 wygra\u0142 konkurs Mi\u0119dzynarodowej Federacji Lotniczej na szybowiec klasy \u015bwiatowej. W maju 1993 roku, \u015bmig\u0142owiec PZL Sok\u00f3\u0142 uzyska\u0142 certyfikat ameryka\u0144ski, co by\u0142o du\u017cym sukcesem. Z kolei w listopadzie 1993 roku, PZL W-3 Sok\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 god\u0142o \u2013 Teraz Polska.<\/p>\n W okresie 1991-1993, nast\u0105pi\u0142a seria masowych zwolnie\u0144 z WSK \u015awidnik. Z pocz\u0105tkiem 1991 roku, 750 os\u00f3b. W lipcu 1991 roku, kolejnych 600 pracownik\u00f3w. Na pocz\u0105tku 1993 roku, WSK PZL-\u015awidnik SA zatrudnia\u0142a 5 077 pracownik\u00f3w.<\/p>\n W po\u0142owie 90-tych lat XX wieku by\u0142o wiadome, \u017ce PZL \u015awidnik jest zdany na \u0142ask\u0119 i nie\u0142ask\u0119 decydent\u00f3w z Warszawy, a je\u015bli chce przetrwa\u0107, musi zda\u0107 si\u0119 na samego siebie. Pierwszym krokiem by\u0142o uzyskanie wszystkim mo\u017cliwych certyfikat\u00f3w produkcji. W 1994 roku, wdro\u017cono system zapewnienia jako\u015bci wed\u0142ug ISO9001. W 2000 roku, firma uzyska\u0142a certyfikat systemu jako\u015bci wg. AQAP-110 (standard NATO) oraz certyfikat zdolno\u015bci produkcyjnych i projektowania zgodnie z norm\u0105 JAR-21. Certyfikaty te pozwoli\u0142y nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 kooperacyjn\u0105 z du\u017cymi firmami zagranicznymi m.in. z Aerospatiale na produkcj\u0119 centrop\u0142ata pasa\u017cerskiego samolotu ATR-72. PZL \u015awidnik z fabryki wyrob\u00f3w finalnych sta\u0142 si\u0119 podwykonawc\u0105. Uda\u0142o si\u0119 nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z takimi firmami jak; Eurocopter, Agusta, Latecoere, Dassault, Ratier-Figeac, Snecma, Boeing. Zak\u0142ad zacz\u0105\u0142 wytwarza\u0107 struktury lotnicze: kad\u0142uby i elementy kad\u0142ub\u00f3w, centrop\u0142aty, mechanizmy drzwi, stery kierunku, wyk\u0142adziny przeciwogniowe.\u00a0Firma oferowa\u0142a tak\u017ce szeroki zakres us\u0142ug produkcyjnych: obr\u00f3bek skrawaniem, obr\u00f3bek pokryciowych (np. anodowanie w kwasie chromowym cz\u0119\u015bci i struktur aluminiowych), konstrukcji spawanych, klejenia metali i kompozyt\u00f3w, odkuwek.<\/p>\n Ju\u017c z pocz\u0105tkiem 80-latach XX wieku by\u0142o wiadomo, \u017ce \u015bmig\u0142owiec Mi-2 w wi\u0119kszo\u015bci wykonywaniach zada\u0144 jest konstrukcj\u0105 zdecydowanie za ci\u0119\u017ck\u0105. Z kolei SM-2 mia\u0142 swoje lata ju\u017c dawno za sob\u0105. W 1981 roku, podczas Mi\u0119dzynarodowych Zawod\u00f3w \u015amig\u0142owcowych w Piotrkowie Trybunalskim, reprezentacja CCCP wyst\u0105pi\u0142a na maszynach Mi-1, wzbudzaj\u0105c \u015bmiech i politowanie. Podczas gdy w tym czasie inne \u015bmig\u0142owce w powietrzu wykonywa\u0142y nawet p\u0119tl\u0119, Mi-1 ledwo ko\u0142ysa\u0142 si\u0119 na boki.<\/p>\n Prace nad lekkim nowym Polskim \u015bmig\u0142owcem rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w PZL \u015awidnik w 1986 roku. W 1987 roku, zbudowano makiet\u0119. Program boryka\u0142 si\u0119 z brakami funduszy i co chwil\u0119 jego rozw\u00f3j sta\u0142 pod znakiem zapytania. Mimo to w dniu 29.10.1996 roku, prototyp o znakach rejestracyjnych SP-PSW zosta\u0142 oblatany. W 1998 roku, wzlecia\u0142 drugi prototyp, o rejestracji SP-PSZ. W 2002 roku, \u015bmig\u0142owiec otrzyma\u0142 Polski certyfikat na podstawie przepis\u00f3w lotniczych JAR-27. W 2003 roku, Polskie Wojsko zam\u00f3wi\u0142o 1 egzemplarz z zamiarem zakupu kolejnych 30 maszyn. Dzi\u0119ki temu \u015bmig\u0142owiec SW-4 otrzyma\u0142 certyfikat EASA dopuszczaj\u0105cy go do sprzedawania i u\u017cytkowania na terenie Europy. Procedur\u0119 certyfikacyjn\u0105 \u015bmig\u0142owca SW-4 przeprowadzili w imieniu Agencji specjali\u015bci z Wielkiej Brytanii.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec SW-4 to lekka, wielozadaniowa maszyna nap\u0119dzana turbinowym silnikiem Rolls-Royce 250 C20R\/2(SP) o mocy 457 KM. Masa MTOW 1\u00a0800 kg. Zabiera na pok\u0142ad do 5 os\u00f3b lub pilota i 550 kg \u0142adunku. W wersji pasa\u017cerskiej posiada baga\u017cnik na 150 kg \u0142adunku o pojemno\u015bci 0,85 m3. Jego pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna to 260 km\/h, a zasi\u0119g – przy u\u017cyciu podstawowego zbiornika paliwa wynosi prawie 800 km. Na godzin\u0119 lotu SW-4 zu\u017cywa oko\u0142o 100 litr\u00f3w paliwa. Cena \u015bmig\u0142owca (2005r.) na rynku cywilnym wynosi ok. 750 000 dolar\u00f3w US.<\/p>\n Do 2005 roku, w \u015awidniku zbudowano ponad 7\u00a0200 sztuk \u015bmig\u0142owc\u00f3w. I chocia\u017c w ostatnich latach tempo produkcji spad\u0142o, to nale\u017cy sadzi\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 tu nadal produkowane \u015bmig\u0142owce i inna produkcja lotnicza.<\/p>\n Od 29.01.2010 roku, firma Agusta Westland sta\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142owcem PZL-\u015awidnik SA. Uruchomiono w \u015awidniku produkcj\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w AW 149.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej nie uda\u0142o si\u0119 wskrzesi\u0107 Szko\u0142y Pilot\u00f3w i Lotniska w \u015awidniku. G\u0142\u00f3wnym powodem by\u0142y ogromna eksterminacja ludno\u015bci Polskiej podczas okupacji, jak r\u00f3wnie\u017c i po niej. Nowa w\u0142adza komunistyczna starannie zaciera\u0142a \u015blady Polski przedwojennej. Na miejsce stacjonowania Polskiej szko\u0142y pilot\u00f3w wojskowych wyznaczono Lotnisko Zamo\u015b\u0107-Mokre (1944 rok).<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-1670","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1670"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2532,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1670\/revisions\/2532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pierwsze produkty WSK PZL \u015awidnik.<\/h3>\n
WSK PZL \u015awidnik. 1954 rok.<\/h3>\n
PZL SW-4 Puszczyk.<\/h3>\n
Dalsza historia WSK PZL \u015awidnik.<\/h3>\n