{"id":1669,"date":"2023-07-21T14:52:16","date_gmt":"2023-07-21T12:52:16","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2023\/07\/21\/lotnisko-w-swidniku-szkola-pilotow-1934r\/"},"modified":"2024-07-13T18:45:34","modified_gmt":"2024-07-13T16:45:34","slug":"lotnisko-w-swidniku-szkola-pilotow-1934r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=1669&lang=pl","title":{"rendered":"Lotnisko w \u015awidniku. Szko\u0142a pilot\u00f3w. 1934r."},"content":{"rendered":"

\u015awidnik 2013-10-19<\/p>\n

Lotnisko i Szko\u0142a Pilot\u00f3w. 1934 rok.<\/h3>\n

Wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne geograficzne: 51.231N 22.691E.<\/p>\n

\"\u015awidnik
\u015awidnik na mapie Polski. 2013 rok. Praca Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Rzeczypospolita Polska po odzyskaniu po 123 latach niepodleg\u0142o\u015bci (1918 rok) z odwag\u0105 przyst\u0105pi\u0142a do budowy silnej gospodarki i dostatnich warunk\u00f3w \u017cycia dla jej obywateli. Lotnictwo by\u0142o jedn\u0105 z tych dziedzin, kt\u00f3ra si\u0119 dynamicznie rozwija\u0142a.<\/p>\n

Ju\u017c w 1934 roku, zapad\u0142a decyzja o budowie lotniska ko\u0142o Lublina. Sta\u0142o si\u0119 to po zwyci\u0119stwie kapitana pilota Jerzego Bajana w czwartych Mi\u0119dzynarodowych Zawodach Samolot\u00f3w Turystycznych, zwanych Zawody Challenge (Challenge International de Tourisme) w 1934 roku, na samolocie RWD-9. Samolot ten by\u0142 zakupiony dzi\u0119ki dobrowolnym sk\u0142adkom mieszka\u0144c\u00f3w Lubelszczyzny.<\/p>\n

\"Polski
Polski samolot RWD-9 pilota Jerzego Bajana. 1934 rok. Zdj\u0119cie muzeum historyczne<\/figcaption><\/figure>\n

Celem nie by\u0142o tylko zbudowanie lotniska. Celem by\u0142o utworzenie Szko\u0142y Pilot\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym inicjatorem przedsi\u0119wzi\u0119cia sta\u0142 si\u0119 Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP). Ta organizacja tak\u017ce w cz\u0119\u015bci finansowa\u0142a inwestycj\u0119. Reszta funduszy pochodzi\u0142a z dobrowolnych sk\u0142adek spo\u0142ecze\u0144stwa oraz Komunalnej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bciowej. W KKO (Komunalna Kasa Oszcz\u0119dno\u015bciowa) powo\u0142ano specjalny komitet, kt\u00f3ry na budow\u0119 szko\u0142y przeznaczy\u0142 500\u00a0000 z\u0142otych. Inicjatyw\u0119 budowy szko\u0142y i lotniska popar\u0142o Dow\u00f3dztwo Lotnictwa, wydaj\u0105c specjaln\u0105 dyrektyw\u0119. Szkole nadano imi\u0119 Marsza\u0142ka Edwarda \u015amig\u0142ego Rydza.<\/p>\n

Pod obiekt wykupiono teren o powierzchni 146 hektar\u00f3w od zakonu Si\u00f3str Szarytek. Budow\u0119 rozpocz\u0119to wiosn\u0105 1935 roku. Pierwsze prace polegaj\u0105ce na zniwelowaniu terenu wykonali mieszka\u0144cy okolicznych miejscowo\u015bci, w\u0142asnymi ko\u0144mi i w\u0142asnym sprz\u0119tem. Jesieni\u0105 1937 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 dw\u00f3ch nowoczesnych hangar\u00f3w, obiekt\u00f3w technicznych z podziemn\u0105 baz\u0105 paliwow\u0105 i budynku administracyjno-internatowego.<\/p>\n

\"Budowa
Budowa budynku administracyjno-internatowego. \u015awidnik 1938 rok. Zdj\u0119cie Filmoteka Narodowa<\/figcaption><\/figure>\n

\"Budowa
Budowa dw\u00f3ch hangar\u00f3w Szko\u0142y Pilot\u00f3w. \u015awidnik 1938 rok. Zdj\u0119cie muzeum historyczne<\/figcaption><\/figure>\n

Opis zdj\u0119cia: Na zdj\u0119ciu widzimy budow\u0119 dw\u00f3ch hangar\u00f3w Szko\u0142y Pilot\u00f3w. W czasach Polski komunistycznej to zdj\u0119cie podpisywano \u2013 \u201eBudowa zak\u0142adu\u201d, a miano na my\u015bli PZL WSK \u015awidnik.<\/p>\n

\"Uko\u0144czony
Uko\u0144czony nowoczesny budynek administracyjno-internatowy. \u015awidnik 1939 rok. Zdj\u0119cie Filmoteka Narodowa<\/figcaption><\/figure>\n

W dniu 4 czerwca 1939 roku, Szko\u0142a Pilot\u00f3w i Lotnisko zosta\u0142o uroczy\u015bcie otwarto. By\u0142o to podczas obchodzonych uroczysto\u015bci \u2013 Dni Lublina, Zamo\u015bcia i Lubelszczyzny. Naczelny w\u00f3dz marsza\u0142ek Edward \u015amig\u0142y-Rydz przyby\u0142 na oficjalne otwarcie i po\u015bwi\u0119cenie Szko\u0142y Pilot\u00f3w LOPP. Na lotnisku stawili si\u0119 tak\u017ce: genera\u0142 Schally i major Hartman, minister komunikacji pu\u0142kownik Ulrych, wiceministrowie Korsak i Piasecki, wojewoda lubelski de Tramecourt, prezes zarz\u0105du g\u0142\u00f3wnego LOPP genera\u0142 broni in\u017c. Leon Berbecki, dow\u00f3dca Okr\u0119gu Korpusu Nr II genera\u0142 Smorawi\u0144ski, przedstawiciele zarz\u0105du Lublina, KKO, zwi\u0105zk\u00f3w, instytucji i organizacji spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Uroczysto\u015bci otwarcia Szko\u0142y Pilot\u00f3w w \u015awidniku by\u0142y okazj\u0105 do demonstrowania patriotycznych postaw Polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Ewidentne zagro\u017cenie suwerenno\u015bci Rzeczypospolitej Polski przez armi\u0119 germa\u0144sk\u0105 i armi\u0119 sowieck\u0105 powodowa\u0142o, \u017ce organizowano oddolne inicjatywy zbierania pieni\u0119dzy i kosztowno\u015bci i przekazywania ich na zakup uzbrojenia dla Polskiej Armii. W dniu 4 czerwca 1939 roku, lubelska m\u0142odzie\u017c na r\u0119ce marsza\u0142ka Edwarda \u015amig\u0142ego-Rydza przekaza\u0142a trzy ci\u0119\u017ckie karabiny maszynowe. Z kolei w samym Lublinie, z podobnej inicjatywy na rzecz Wojska Polskiego przekazano 50 samochod\u00f3w sanitarnych. Podobne inicjatywy prowadzono w innych miastach Rzeczypospolitej Polski.<\/p>\n

Szko\u0142a Pilot\u00f3w w \u015awidniku rozwija\u0142a si\u0119 niezwykle dynamicznie. Nie by\u0142a jedyn\u0105, ale by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 w Polsce. Uczniowie otrzymywali umundurowanie, zakwaterowanie i wy\u017cywienie. Podstawowymi przedmiotami by\u0142y te zwi\u0105zane z lotnictwem oraz obron\u0105 chemiczn\u0105. Te kierunki wynika\u0142y z do\u015bwiadcze\u0144 wielkiej wojny \u015bwiatowej. Poza nauk\u0105 teorii i praktyki uczniowie wykonywali wiele prac wyko\u0144czeniowych. Szko\u0142a by\u0142a stale rozbudowywana. W czasie wolnym ch\u0119tnie korzystali w basenu przeciwpo\u017carowego, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce funkcje p\u0142ywalni. W ostatnich dniach pokoju na lotnisku wykopano rowy przeciwlotnicze, przygotowuj\u0105c si\u0119 do obrony.<\/p>\n

Agresja armii germa\u0144skiej i sowieckiej. 1939 rok.<\/h3>\n

W dniu 1.09.1939 roku, armia germa\u0144ska napad\u0142a na Polsk\u0119. Szko\u0142a Pilot\u00f3w i Lotnisko zbombardowa\u0142y germa\u0144skie samoloty. Lotnisko zosta\u0142o uszkodzone, lecz g\u0142\u00f3wne obiekty szko\u0142y si\u0119 zachowa\u0142y.<\/p>\n

W dniu 2.09.1939 roku, komendant Policji Pa\u0144stwowej powiatu lubelskiego napisa\u0142 w raporcie do starosty lubelskiego: \u201eDonosz\u0119, \u017ce w dniu 2.09.1939 roku, o godzinie 08:30 by\u0142 nalot samolot\u00f3w niemieckich na lotnisko w \u015awidniku. Skutki nalotu: 6 os\u00f3b zabitych, z czego 2 wojskowych, 3 cywilnych zatrudnionych przy pracy i 1 kobieta pracuj\u0105ca obok lotniska, 9 os\u00f3b rannych, hangar uszkodzony i nowo budowany budynek na lotnisku. W lesie spad\u0142o oko\u0142o 100 bomb. W kolonii Franciszk\u00f3w upad\u0142o 50 bomb, 5 niewypa\u0142\u00f3w. Strat w ludno\u015bci nie by\u0142o. Biuro kolejowe nieuszkodzone. Linia telefoniczna pomi\u0119dzy \u015awidnikiem, a Lublinem przerwana. Prowadzi si\u0119 wywiady w kierunku ustalenia to\u017csamo\u015bci os\u00f3b zabitych.\u201d<\/p>\n

W kolejnym raporcie policji podano: \u201eZg\u0142aszam, \u017ce w dniu 4.09.1939 roku, o godzinie 16:30, w kolonii Franciszk\u00f3w zatrzymany zosta\u0142 przez patrol w Me\u0142gwii Karol Gryc syn Jerzego i Katarzyny (ur. 16.01.1883 roku, w miejscowo\u015bci \u017by\u017clice powiat Cieszyn, wyznania ewangelickiego, zamieszka\u0142y w Cieszynie), podejrzany o szpiegostwo. Zatrzymany posiada\u0142 przy sobie dwie mapy Lublina, w notesie naszkicowany plan lotniska w \u015awidniku, 4 odcinki meldunkowe in blanco z piecz\u0119ciami Cieszyn. W dniu 28.08.1939 roku, przyby\u0142 do Adampola, gdzie zamieszka\u0142 bez zameldowania si\u0119. Wymieniony odprowadzony zosta\u0142 do plac\u00f3wki oficerskiej w Lublinie, gdzie zosta\u0142 zatrzymany. Dowody pozosta\u0142y w plac\u00f3wce.\u201d<\/p>\n

W dniu 17.09.1939 roku, armia czerwona wkroczy\u0142a na tereny wschodniej Rzeczypospolitej Polski, atakuj\u0105c Polskie Wojsko i Policj\u0119. Szanse na skuteczn\u0105 obron\u0119 zosta\u0142y pogrzebane. Nasta\u0142 czas okupacji niemiecko-radzieckiej.<\/p>\n

W czasie okupacji armia niemiecka wykorzystywa\u0142a lotnisko do w\u0142asnych cel\u00f3w wojskowych. Urz\u0105dzili tutaj w\u0142asn\u0105 szko\u0142\u0119 lotnik\u00f3w. Wiosn\u0105 1944 roku, przyst\u0105pili do budowy betonowej drogi startowej, kt\u00f3r\u0105 nie uko\u0144czyli. Z tego okresu pochodzi wiele zdj\u0119\u0107, na kt\u00f3rych germa\u0144cy pr\u0119\u017c\u0105 piersi do obiektywu. Niemiecka szko\u0142a funkcjonowa\u0142a do lipca 1944 roku, kiedy to ewakuowano j\u0105 przed nadchodz\u0105cymi sowietami.<\/p>\n

Raport wywiadu wojskowego Armii Krajowej, z maja 1944 roku, informowa\u0142: \u201eZa\u0142oga lotniska \u015awidnik wynosi oko\u0142o 1 000 os\u00f3b. Na terenie rejonu I artyleria przeciwlotnicza niemiecka zaj\u0119\u0142a: na 1 kol. Prawiedniki (przy gospodarstwie Samborskiego i Klimka), na 1 kol. Zemborzycka (na odcinku od stacji kolejowej do gospody) i na wsi (ko\u0142o gospodarstwa Golijanka przy trakcie \u201eTatar\u00f3wka") stanowiska dla swej broni. Poza tym dooko\u0142a lotniska \u015awidnik: na \u015awidniku Starym, Kazimierz\u00f3wce, w Janowicach, Kr\u0119pcu ustawione s\u0105 reflektory – ilo\u015b\u0107 ich nieustalona, z wyj\u0105tkiem Kr\u0119pca. S\u0105 tam 2 reflektory (jeden ko\u0142o szko\u0142y, drugi ko\u0142o m\u0142yna), oba ubezpieczone – 1 ckm i kilkunastu ludzi obs\u0142ugi.\u201d<\/p>\n

Tu\u017c przed wycofaniem si\u0119 wojsk niemieckich obiekty szko\u0142y (dwa du\u017ce budynki) i dwa hangary zosta\u0142y wysadzone w powietrze i doszcz\u0119tnie zniszczone.<\/p>\n

Okupacja niemiecka to okres upodlenia i upokorzenia Narodu Polskiego. Lubelszczyzna by\u0142a przeznaczona wy\u0142\u0105cznie dla osadnik\u00f3w niemieckich. Niemniej na tych terenach skutecznie dzia\u0142a\u0142y oddzia\u0142y Armii Krajowej. W okolicach Lublina i \u015awidnika partyzantka prowadzi\u0142a udane akcje. Najpierw przeciw okupacji niemieckiej, a p\u00f3\u017aniej przeciw okupacji komunistycznej. To na ziemiach dzisiejszego powiatu \u015bwidnickiego, a\u017c do 1963 roku, dzia\u0142a\u0142 i ukrywa\u0142 si\u0119 ostatni \u017co\u0142nierz Polskiego Podziemia Niepodleg\u0142o\u015bciowego J\u00f3zef \u201eLalek\u201d Franczak. On i jego \u017co\u0142nierze zostali wytropieni i zamordowani przez komunist\u00f3w w\u0142a\u015bnie w 1963 roku. Chwa\u0142a bohaterom !<\/p>\n

Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rzeczypospolita Polska po odzyskaniu po 123 latach niepodleg\u0142o\u015bci (1918 rok) z odwag\u0105 przyst\u0105pi\u0142a do budowy silnej gospodarki i dostatnich warunk\u00f3w \u017cycia dla jej obywateli. Lotnictwo by\u0142o jedn\u0105 z tych dziedzin, kt\u00f3ra si\u0119 dynamicznie rozwija\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-1669","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1669"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2533,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1669\/revisions\/2533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}