Radom to pi\u0119kne i typowo Polskie Miasto. Jego historia jest d\u0142uga i bardzo ciekawa. Okolice obecnego Radomia by\u0142y zamieszkiwane ju\u017c w epoce mezolitu ( 8 000 \u2013 4 400 lat pne ). Mieszka\u0144cy trudnili si\u0119 my\u015blistwem, rybo\u0142\u00f3wstwem, hodowl\u0105 zwierz\u0105t, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce upraw\u0105 roli. Pierwsze wzmianki o osadzie za\u0142o\u017conej przez plemiona s\u0142owia\u0144skie datowane s\u0105 na prze\u0142om VIII i IX wieku naszej ery. Osada zosta\u0142a za\u0142o\u017cona na sztucznym nasypie w dolinie rzeki Mlecznej. W X wieku, osada przekszta\u0142ca si\u0119 w gr\u00f3d warowny, w kt\u00f3rym od XI wieku rozwija si\u0119 handel. Tak\u017ce w XI weku, zbudowano pierwszy drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, pod wezwaniem \u015awi\u0119tego Piotra. Dlatego ta cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniejszego Miasta zosta\u0142a nazwana Piotr\u00f3wk\u0105. Pierwsze zapisy, o osadzie znajdujemy w bulli Papie\u017ca Hadriana IV, napisanej w 1155 roku.<\/p>\n Na pocz\u0105tku XII wieku, powsta\u0142a Kasztelania Radomska. Zosta\u0142a ona lokowana na Prawie Polskim, a nast\u0119pnie Prawie \u015aredzkim (XIII wiek). Oko\u0142o 1300 roku, wybudowano drugi murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015awi\u0119tego Wac\u0142awa Czeskiego. By\u0142 to okres chwilowego przej\u0119cia w\u0142adzy w Rzeczypospolitej Polskiej przez w\u0142adc\u00f3w czeskich. Miasto rozwija\u0142o si\u0119 bardzo dynamicznie, g\u0142\u00f3wnie z uwagi na po\u0142o\u017cenie na skrzy\u017cowaniu wa\u017cnych szlak\u00f3w komunikacyjnych. Przez to, do Miasta przybywa\u0142o wielu mo\u017cnych pan\u00f3w, kt\u00f3rzy przyznawali r\u00f3\u017cnego rodzaju ulgi i przywileje. Czasy Kazimierza Wielkiego to szczeg\u00f3lny rozdzia\u0142 w historii Miasta. Monarcha ten stworzy\u0142 na pograniczu Ma\u0142opolski pas obronny przed najazdami z Rusi i Litwy. W ramach tego projektu w okresie 1340-1360, w\u0142adca dokona\u0142 przeniesienia Miasta w inne miejsce. Powsta\u0142 w ten spos\u00f3b bardzo silnie ufortyfikowany Nowy Radom. Otaczaj\u0105ce go mury wybudowano now\u0105 metod\u0105, przy u\u017cyciu polnych kamieni i ceg\u0142y, co znacznie podnosi\u0142o solidno\u015b\u0107 mur\u00f3w. W murach znalaz\u0142y si\u0119 trzy bramy: Krakowska, zwan\u0105 inaczej I\u0142\u017ceck\u0105 (u zbiegu dzisiejszych ulic Wa\u0142owej i Krakowskiej), Piotrkowska (ko\u0142o dzisiejszej ulicy Szpitalnej) oraz Lubelska (przechodz\u0105c\u0105 przez obecn\u0105 ulic\u0119 Rwa\u0144sk\u0105). Wewn\u0105trz mur\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 rynek, zamek obronny i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela. Wkr\u00f3tce po lokacji Miasta, dotychczasowe Prawo \u015aredzkie zast\u0105piono korzystniejszym Prawem Zachodnim, kt\u00f3re zapewni\u0142o mieszka\u0144com Radomia samorz\u0105d miejski i wp\u0142yw na rozw\u00f3j osady. Dzi\u0119ki stale post\u0119puj\u0105cemu rozwojowi, Miasto nabiera\u0142o coraz wi\u0119kszego presti\u017cu i znaczenia spo\u0142eczno-gospodarczego i politycznego. Literatura podaje, \u017ce Radom przez okres dw\u00f3ch lat by\u0142 nieformaln\u0105 stolic\u0105 Polski. Istnia\u0142a tu bardzo dobra szko\u0142a, o dwupoziomowym systemie nauczania, o kt\u00f3rej randze \u015bwiadczy fakt, \u017ce jej absolwenci byli p\u00f3\u017aniej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cymi si\u0119 studentami Akademii Krakowskiej. Za panowania Jagiellon\u00f3w, Radom kilka razy by\u0142 aren\u0105 wydarze\u0144 wa\u017cnych nie tylko dla Rzeczypospolitej Polskiej, ale i dla Europy. To tu w 1401 roku, podpisano pierwszy akt unii Polski z Litw\u0105 zwanej \u201eUni\u0105 radomsko-wile\u0144sk\u0105\u201d, a w 1505 roku, szlachta zebrana na sejmie radomskim, uchwali\u0142a jeden z najdonio\u015blejszych akt\u00f3w polityki wewn\u0119trznej kraju \u2013 konstytucj\u0119 Nihil novi. Miasto jednak mia\u0142o i swoje kl\u0119ski. Cz\u0119ste po\u017cary niszczy\u0142y gr\u00f3d, a brak du\u017cej ilo\u015bci mieszcza\u0144stwa uniemo\u017cliwia\u0142 szybk\u0105 jego odbudow\u0119. Od drugiej po\u0142owy XVI wieku, gospodarka tego rejonu prze\u017cywa\u0142a okres pewnej stagnacji, a ju\u017c w latach dwudziestych XVII wieku, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 czas niepowodzenia dla radomskiego grodu. Z\u0142\u0105 pass\u0119 rozpocz\u0119\u0142a morowa zaraza, kt\u00f3ra nawiedzi\u0142a Radom w okresie 1622-1623, a po niej, w 1628 roku, mia\u0142 miejsce wielki po\u017car. Najwi\u0119ksze straty Miasto ponios\u0142o w czasie najazdu szwedzkiego i najazdu siedmiogrodzkiego. W og\u00f3le od tego momentu przysz\u0142y ci\u0119\u017ckie czasy dla Rzeczypospolitej Polskiej. Zniszczeniu uleg\u0142 w\u00f3wczas mi\u0119dzy innymi, zamek kr\u00f3lewski i klasztor si\u00f3str Benedyktynek, znajduj\u0105cy si\u0119 za Bram\u0105 Lubelsk\u0105. Ogromne by\u0142y tak\u017ce straty w populacji Miasta. W 1661 roku, Miasto liczy\u0142o zaledwie 395 os\u00f3b. Tempo odbudowy Miasta by\u0142o bardzo powolne, ale prowadzone prace stopniowo zacz\u0119\u0142y przynosi\u0107 efekty. Przy Klasztorze Benedyktynek dostawiono nawet nowe budynki.<\/p>\n Praktycznie, od potopu szwedzkiego Miasto nieustannie styka si\u0119 z wojskiem. Podczas tego najazdu, w Radomiu przebywa\u0142a Polska Chor\u0105giew pod dow\u00f3dztwem starosty radomskiego Miko\u0142aja Podlodowskiego. Lecz oddzia\u0142 musia\u0142 ruszy\u0107 na pomoc Warszawie. Parokrotnie w Radomiu, przebywa\u0142 dowodz\u0105cy wojskami szwedzkimi nieokrzesany kr\u00f3l Karol X Gustaw, ze swoim wojskiem. W grudniu 1655 roku, przez Miasto przeszed\u0142 6-tysi\u0119czny szwedzki oddzia\u0142. A w lutym 1656 roku, 11-tysi\u0119czna armia szwedzka, id\u0105ca na Lw\u00f3w. Pod Zakrzewem, ko\u0142o Radomia, Chor\u0105giew kasztelana Sandomierskiego Stanis\u0142awa Witowskiego, pr\u00f3bowa\u0142a ich zatrzyma\u0107. Szwedzi w Radomiu ulokowali regiment dragon\u00f3w. Wojska szwedzkie zosta\u0142y wyparte z Radomia 6.08.1656 roku, przez id\u0105ce z Jasnej G\u00f3ry oddzia\u0142y Tomasza Zamojskiego i Piotra Czarnieckiego. Szwedzi podczas odwrotu spalili Miasto. W dniu 21.08.1656 roku, ko\u0142o Radomia, kr\u00f3l Jan Kazimierz, razem z dow\u00f3dcami (Stefan Czarniecki) wydali uniwersa\u0142 wzywaj\u0105cy ch\u0142op\u00f3w do walki przeciw szwedom. Jednak ju\u017c w styczniu 1657 roku, na Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0119 najecha\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy. By\u0142a to wyprawa wandalska, bez wi\u0119kszego zamys\u0142u politycznego. Lecz podczas niej, Radom znacznie ucierpia\u0142.<\/p>\n W 1682 roku, do Radomia sprowadzono Zakon Pijar\u00f3w, kt\u00f3ry znacznie przyczynili si\u0119 do rozwoju szkolnictwa. Pierwsz\u0105 szko\u0142\u0119 zakon utworzy\u0142 w kamienicach Rynku, za\u015b w 1785 roku, r\u00f3wnie\u017c z ich inicjatywy, powsta\u0142o kolegium, kt\u00f3rego gmach zaprojektowa\u0142 Antonio Solari. Wysoki poziom nauczania, bogata biblioteka i bardzo dobry teatr szkolny, zadecydowa\u0142y o przyznawaniu zakonnikom r\u00f3\u017cnego rodzaju wynagrodze\u0144. Zakon otrzymywa\u0142 sumy pieni\u0119\u017cne lub ziemi\u0119, za prowadzenie tak efektywnej dzia\u0142alno\u015bci o\u015bwiatowej. Obecnie w budynku kolegium ma swoj\u0105 siedzib\u0119 Muzeum Okr\u0119gowe. W 1767 roku, w Radomiu katolicka szlachta zawi\u0105za\u0142a konfederacj\u0119 przeciw reformom Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego i Czartoryskich. Uznano wtedy prawa kardynalne szlachty (liberum veto, wolna elekcja, prawo wypowiadania pos\u0142usze\u0144stwa kr\u00f3lowi) za nienaruszalne. Mieszka\u0144cy Radomia brali te\u017c udzia\u0142 w Powstaniu Ko\u015bciuszkowskim. W 1794 roku, przez Radom przesz\u0142y oddzia\u0142y pod dow\u00f3dztwem Tadeusza Ko\u015bciuszki, zak\u0142adaj\u0105c ob\u00f3z w pobliskiej wsi Koz\u0142\u00f3w. W Mie\u015bcie zosta\u0142 sformowany niewielki oddzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem D\u0105bka vel Dobka, rozbity wkr\u00f3tce pod wsi\u0105 Lipowe Pole ko\u0142o Opatowa przez moskali pod dow\u00f3dztwem Denisowa.<\/p>\n Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej Polskiej, Miasto znalaz\u0142o si\u0119 pod zaborem austriackim. By\u0142o w\u00f3wczas stolic\u0105 cyrku\u0142u i miejscem stacjonowania du\u017cego garnizonu wojsk austriackich. Miasto by\u0142o w\u00f3wczas otoczone murami, ale nie by\u0142o w nich koszar. Dlatego zabrano zakonnikom ich obiekty i przekszta\u0142cono w koszary. Ten sam los spotka\u0142 obiekty parafialne.<\/p>\n Wyzwolenie spod zaboru austriackiego nast\u0105pi\u0142o 30.06.1809 roku. W lipcu 1809 roku, w Radomiu g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy Polsk\u0105 Armi\u0105 ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski, spotka\u0142 si\u0119 z genera\u0142em Janem Henrykiem D\u0105browskim i innymi cz\u0142onkami korpusu oficerskiego. W Mie\u015bcie uroczy\u015bcie witano 2. Pu\u0142k Jazdy podpu\u0142kownika M. Fredro, kt\u00f3ry mia\u0142 zadanie zaprowadzi\u0107 urz\u0105d departamentu Ksi\u0119stwa Warszawskiego.<\/p>\n W marcu 1810 roku, wprowadzono podzia\u0142 Ksi\u0119stwa na 4 okr\u0119gi wojskowe obejmuj\u0105ce po 2 lub 3 departamenty, z siedzibami w Warszawie, Poznaniu, Lublinie i Radomiu. Na czele okr\u0119gu radomskiego stan\u0105\u0142 genera\u0142 Micha\u0142 Sokolnicki. Jego w\u0142adza wybiega\u0142a znacznie poza funkcje administracyjne. Nale\u017ca\u0142y bowiem do nich sprawy szkoleniowe, wywiadowcze i organizacyjne. Do Radomskiego Okr\u0119gu Wojskowego Nr 4, przydzielony zosta\u0142 15. Pu\u0142k Piechoty (w maju 1811 roku, wszed\u0142 w sk\u0142ad I. brygady z 16. Dywizji Piechoty genera\u0142a J\u00f3zefa Zaj\u0105czka).<\/p>\n Po w\u0142\u0105czeniu Radomia w sk\u0142ad Wielkiego Ksi\u0119stwa Warszawskiego, sta\u0142 si\u0119 on stolic\u0105 departamentu, okr\u0119gu wojskowego i s\u0105dowego, przechodz\u0105c okres dziwnego i chaotycznego rozwoju, jako o\u015brodek administracyjno-us\u0142ugowy i gospodarczy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w przekszta\u0142conych przez Austriak\u00f3w w obiekty wojskowe pozosta\u0142a z tym samym przeznaczeniem. Sztab wojskowy znajdowa\u0142 si\u0119 w budynku obecnego Ratusza w Radomiu. Stajnie wojskowe mie\u015bci\u0142y si\u0119 we wsi Zam\u0142ynie (obecnie integralna cz\u0119\u015b\u0107 Miasta). Natomiast magazyn wojskowy zosta\u0142 ulokowany przy Placu Targowym (obecnie Plac Stare Miasto). Przez co najmniej kilka lat w Mie\u015bcie funkcjonowa\u0142 lazaret wojskowy, na potrzeby kt\u00f3rego wykorzystywano obiekty klasztoru OO. Bernardyn\u00f3w.<\/p>\n Kl\u0119ska Napoleona spowodowa\u0142a wkroczenie do Miasta wojsk moskiewskich, na pocz\u0105tku 1813 roku. W konsekwencji w 1815 roku, utworzono Kr\u00f3lestwo Polskie, kt\u00f3ra by\u0142o lojalne wobec cara. Na czele Wojska Polskiego stan\u0105\u0142 w\u00f3wczas brat cara \u2013 wielki Ksi\u0105\u017c\u0119 Konstanty Miko\u0142ajewicz Romanow.<\/p>\n W wyniku ustale\u0144 Kongresu Wiede\u0144skiego, Radom otrzyma\u0142 rang\u0119 stolicy Wojew\u00f3dztwa Sandomierskiego, kt\u00f3ra z czasem zosta\u0142a przemianowana na guberni\u0119 radomsk\u0105. Po w\u0142\u0105czeniu do niej r\u00f3wnie\u017c guberni kieleckiej (1845 roku), Radom sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem w\u0142adzy pa\u0144stwowej na obszarze mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 i Pilic\u0105. W tym te\u017c okresie zaj\u0119to si\u0119 uk\u0142adem urbanistycznym i architektonicznym Radomia, kt\u00f3ry dot\u0105d by\u0142 w z\u0142ym stanie. Lecz myli si\u0119 ten, kto uwa\u017ca, \u017ce zmiany te mia\u0142y si\u0119 przys\u0142u\u017cy\u0107 Miastu. One mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 utrwalaniu si\u0142y wojskowej kolejnych okupant\u00f3w. Najwi\u0119ksze straty poni\u00f3s\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki. Rozebrano drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 na Piotr\u00f3wce. Wygnano siostry Benedyktynki, a w klasztorze zrobiono wi\u0119zienie. Dla cel\u00f3w \u015bwieckich przebudowano kolegium Pijar\u00f3w. Rozebrano wiele ubogich dom\u00f3w, a mieszka\u0144c\u00f3w wcielono do armii lub wygnano. Wyprostowano wiele ulic. Postawiono trzy lazarety, kt\u00f3re dopiero po latach sta\u0142y si\u0119 powszechnie dost\u0119pne dla ludno\u015bci cywilnej. Postawiono nowy ratusz. W miejscu by\u0142ych ubogich dom\u00f3w utworzono Stary Ogr\u00f3d, czyli pierwszy park publiczny obsadzony wieloma unikatowymi gatunkami drzew i krzew\u00f3w ozdobnych. Opr\u00f3cz tego przy ulicy Lubelskiej rozpocz\u0119to budow\u0119 gmachu Komisji Wojew\u00f3dztwa Sandomierskiego, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 Antonio Corazzi. Czyli co\u015b podobnego jak gmach komitety wojew\u00f3dzkiego partii PZPR, w latach 1944-1989. Rozw\u00f3j Miasta umo\u017cliwi\u0142 powstanie nowych warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych. Otwarto pierwsz\u0105 drukarni\u0119 i kilka ksi\u0119gar\u0144. Dzi\u0119ki temu dla uczni\u00f3w i praktykant\u00f3w lokalnych zak\u0142ad\u00f3w wytw\u00f3rczych i us\u0142ugowych zorganizowano nowoczesn\u0105 szko\u0142\u0119 niedzielno-rzemie\u015blnicz\u0105. W dziedzinie szkolnictwa, nadal przodowa\u0142o kolegium pijarskie, z kt\u00f3rego z czasem wydzielono \u015bwieck\u0105 szko\u0142\u0119 elementarn\u0105.<\/p>\n W okresie Polskich powsta\u0144 narodowych (Powstanie Listopadowe i Styczniowe) Radom by\u0142 wa\u017cnym miejscem organizacji oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych, a tak\u017ce dzia\u0142a\u0144 spiskowc\u00f3w, skoncentrowanych wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a OO. Bernardyn\u00f3w. Potem by\u0142 miejscem \u015bledztwa i proces\u00f3w s\u0105dowych powsta\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rych wieszano, rozstrzeliwano, poddawano surowym represjom lub zsy\u0142ano na Sybir.<\/p>\n W dniu 30.11.1830 roku, do Radomia nadesz\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o wybuchu Powstania w Warszawie wywo\u0142anego przez spiskowc\u00f3w ze Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych. Ale genera\u0142 Antoni Gie\u0142gud zwleka\u0142 z wyruszeniem na pomoc powsta\u0144com, czekaj\u0105c na rozkazy wielkiego Ksi\u0119cia Konstantego. Dopiero pod gro\u017ab\u0105 pistolet\u00f3w cywilnych spiskowc\u00f3w, wyda\u0142 rozkaz wymarszu wojsk do Warszawy. Spiskowc\u00f3w popar\u0142a bateria artylerii kapitana Franciszka \u0141api\u0144skiego oraz przyby\u0142y z Warszawy adiutant genera\u0142 Jana Krukowieckiego \u2013 kapitan \u0141o\u015b. Na pomoc Stolicy wymaszerowa\u0142y z Radomia wszystkie oddzia\u0142y wojskowe wraz z artyleri\u0105. Przyw\u00f3dcy Powstania Listopadowego s\u0105dzili, i\u017c Radom stanie si\u0119 zapleczem dostarczaj\u0105cym rekruta. Za\u0142o\u017cono tu magazyny aprowizacyjne, sk\u0142ady mundurowe, a w ku\u017aniach Suchedniowa, Sansonowa i Kozienic produkowano kosy, piki i lance. P\u00f3\u017aniej uruchomiono produkcj\u0119 karabin\u00f3w i amunicji.<\/p>\n Po wymarszu wojska, w Mie\u015bcie zorganizowano "Stra\u017c bezpiecze\u0144stwa", uzbrojon\u0105 w piki i kosy, pod dow\u00f3dztwem Jacka Kochanowskiego oraz 1. radomski batalion gwardii ruchomej majora Antoniego Koryckiego, jak r\u00f3wnie\u017c 3. i 4. batalion 5. Pu\u0142ku Piechoty Liniowej, a po ich odej\u015bciu na lini\u0119 frontu, podpu\u0142kownik Pawe\u0142 Muchowski sformowa\u0142 nowy Pu\u0142k Piechoty Liniowej Nr 11. W tym czasie, pu\u0142kownik Piotr \u0141agowski utworzy\u0142 szwadron jazdy sandomierskiej, a Gustaw Ma\u0142achowski \u2013 oddzia\u0142 strzelc\u00f3w celnych. W Radomiu zorganizowano szpital wojskowy, dla kt\u00f3rego opatrunki i banda\u017ce sporz\u0105dza\u0142y mieszkanki Miasta. Dzia\u0142ania te zosta\u0142y nagle przerwane w nocy z 16 na 17.02.1831 roku, przez moskiewski korpus genera\u0142a Cypriana Kreutza, licz\u0105cy 3 500 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3ry w sile 16 szwadron\u00f3w jazdy, 8 sotni kozackich i 16 armat, zaj\u0105\u0142 Lublin, Pu\u0142awy i wkroczy\u0142 do Radomia. Nie mog\u0142y mu si\u0119 przeciwstawi\u0107 ani s\u0142abo uzbrojona gwardia narodowa, ani formowane dopiero oddzia\u0142y regularnej armii.<\/p>\n Wkr\u00f3tce moskale zostali pobici pod Now\u0105 Wsi\u0105 i wyparci za Wis\u0142\u0119 przez genera\u0142a J\u00f3zefa Dwernickiego, co umo\u017cliwi\u0142o w Radomiu kontynuowanie prac na rzecz walcz\u0105cy oddzia\u0142u Polskich przez nast\u0119pne p\u00f3\u0142 roku. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej. W sierpniu 1831 roku, moskale ponownie sforsowali Wis\u0142\u0119, a ju\u017c we wrze\u015bniu 1831 roku, w stron\u0119 Warszawy, od p\u00f3\u0142nocy maszerowa\u0142 korpus feldmarsza\u0142ka Iwana Paskiewicza. W rejon Radomia wkroczy\u0142 genera\u0142 Teodor R\u00fcdiger, na czele 12 000 \u017co\u0142nierzy i ostatecznie zaj\u0105\u0142 Radom. Po upadku Powstania Listopadowego w\u0142adz\u0119 nad Miastem przej\u0105\u0142 namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego feldmarsza\u0142ek Iwan Paskiewicz.<\/p>\n Jeszcze wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 Radom w Powstaniu Styczniowym. W pocz\u0105tkach stycznia 1863 roku, do Radomia jako stolicy guberni, przyby\u0142 potajemnie genera\u0142 Marian Langiewicz. Genera\u0142 zorientowa\u0142 si\u0119 szybko, \u017ce 1 200 osobowy garnizon moskali, stacjonuj\u0105cy w Mie\u015bcie jest zbyt silny dla s\u0142abo uzbrojonych i wyszkolonych konspirant\u00f3w. Mimo to stan\u0105\u0142 na czele oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych. W nocy z 22 na 23.01.1963 roku, wybuch\u0142o powstanie. Spiskowcy z Radomia i okolic, zdecydowali si\u0119 zaatakowa\u0107 dwa mniejsze garnizony. Ju\u017c pierwszego dnia powstania 140 ludzi zebranych w Siczkach przez Narcyza Figietti, rozbi\u0142o 4 kompanie 2. Pu\u0142ku Saper\u00f3w stacjonuj\u0105c\u0105 w Jedlni i zdoby\u0142o przy tym 40 karabin\u00f3w. Napad powi\u00f3d\u0142 si\u0119 powsta\u0144com: zabili 9 ludzi, zranili 11, w tym dowodz\u0105cego kapitana Witkowskiego, po\u0142ow\u0119 rozbroili, a reszta pod dow\u00f3dztwem podoficera zdo\u0142a\u0142a umkn\u0105\u0107. By\u0142 to jeden z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w powsta\u0144czych, odniesionych podczas styczniowej nocy w skali ca\u0142ego kraju. Po dokonaniu napad\u00f3w wszystkie oddzia\u0142y sandomierskie pomaszerowa\u0142y w kierunku W\u0105chocka, gdzie Marian Langiewicz wyznaczy\u0142 punkt zborny dla si\u0142 zbrojnych wojew\u00f3dztwa. Jego wojska stale zasilane by\u0142y ochotnikami, mi\u0119dzy innymi uczniami radomskiego gimnazjum. Powsta\u0144cy ponosili jednak przewa\u017cnie pora\u017cki, mi\u0119dzy innymi w bitwie pod Szyd\u0142owcem. W lutym 1863 roku, po ci\u0119\u017ckich walkach cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w Polskich zosta\u0142a rozbita, a cz\u0119\u015b\u0107 wycofa\u0142a si\u0119 w G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie. W kwietniu 1863 roku, moskale zaj\u0119li ca\u0142y Radom. W dniu 8.07.1863 roku, klasztor OO. Bernard\u00f3w zamieniono na wi\u0119zienie dla powsta\u0144c\u00f3w i rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 represje. Powstanie ostatecznie wygas\u0142o jesieni\u0105 1864 roku.<\/p>\n W kilkana\u015bcie miesi\u0119cy po Powstaniu Styczniowym, Radom na nowo zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozrasta\u0107. Liczba ludno\u015bci wzrasta\u0142a. Zbudowano wiele nowych budynk\u00f3w. Powsta\u0142a linia kolejowa biegn\u0105ca z D\u0105browy G\u00f3rniczej przez Radom do D\u0119blina. Oko\u0142o 1869 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 kanalizacji. W 1901 roku, uruchomiono elektrowni\u0119 miejsk\u0105. Na prze\u0142omie wiek\u00f3w w Mie\u015bcie dominowa\u0142 przemys\u0142 garbarski i spo\u017cywczy. Funkcjonowa\u0142a huta szk\u0142a i odlewnia \u017celiwa. S\u0142abiej rozwija\u0142o si\u0119 \u017cycie kulturalne, ale teatr funkcjonowa\u0142. Liczne skupisko robotnik\u00f3w aktywnie uczestniczy\u0142o w \u017cyciu politycznym. Dominowa\u0142y g\u0142\u00f3wnie dwa nurty; socjalistyczny i narodowo-demokratyczny. Dzi\u0119ki temu, organizowano liczne strajki, pochody, manifestacje, a przede wszystkim demonstracje antymoskiewskie. Lecz Radom by\u0142 w tym czasie silnym garnizonem moskali, kt\u00f3ry liczy\u0142 w 1907 roku, oko\u0142o 4 500 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n W czerwcu 1914 roku, wybuch\u0142a wielka wojna \u015bwiatowa. W Mie\u015bcie znajdowa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas: dow\u00f3dztwo 2. Brygady Strzelc\u00f3w, 5. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w i 2. Strzelecki Dywizjon Artylerii. W sierpniu 1914 roku, Radom przez kilka dni, okupowany by\u0142 przez armi\u0119 germa\u0144sk\u0105. W lipcu 1915 roku, Radom zosta\u0142 zaj\u0119ty przez wojska austriackie. Lecz ta sytuacja da\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 do tworzonych w Galicji Legion\u00f3w Polskich. Ju\u017c w sierpniu 1915 roku, z Radomia wyruszy\u0142 pierwszy pluton ochotnik\u00f3w do Legion\u00f3w Polskich. W listopadzie 1918 roku, cz\u0142onkowie Polskiej Organizacji Wojskowej rozbroili Austriak\u00f3w i przej\u0119li w\u0142adz\u0119 w Radomiu. Okupant podda\u0142 si\u0119 bez jednego wystrza\u0142u. W dniu 9.11.1918 roku, o godz. 12;00, na Placu 3 Maja, nast\u0105pi\u0142o zaprzysi\u0119\u017cenie Wojska Polskiego Tymczasowemu Rz\u0105dowi Ludowemu Republiki Polskiej Ignacego Daszy\u0144skiego. Tu\u017c po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku, w Mie\u015bcie stacjonowa\u0142y IV. ( radomski ) szwadron 11. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Legionowych oraz 1. batalion 25. Pu\u0142ku Piechoty.<\/p>\n W czasie wojny Polsko-bolszewickiej, mieszka\u0144cy Radomia aktywnie wspierali Polskie Wojsko. Formowano ochotnicze oddzia\u0142y i produkowano bro\u0144 i amunicj\u0119.<\/p>\n Po wielkiej wojnie \u015bwiatowej Radom sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 starostwa grodzkiego i powiatu radomskiego, w utworzonym wojew\u00f3dztwie kieleckim. Przez pierwsze dziesi\u0119\u0107 lat niepodleg\u0142o\u015bci, liczba mieszka\u0144c\u00f3w wzros\u0142a o ponad 15 000; z 61 600 os\u00f3b (1921 roku) do 77 900 os\u00f3b (1931 roku).<\/p>\n Radom sta\u0142 si\u0119 silnym o\u015brodkiem utrwalania tradycji patriotycznych i narodowo-wyzwole\u0144czych. Powsta\u0142y liczne zwi\u0105zki kombatant\u00f3w, inwalid\u00f3w wojennych, rezerwist\u00f3w i legionist\u00f3w. W 1930 roku, w Radomiu odby\u0142 si\u0119 IX. Zjazd Legion\u00f3w Polskich przy udziale samego marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n \u015awiatowy kryzys lat trzydziestych dotkn\u0105\u0142 tak\u017ce Radom. Produkcja przemys\u0142owa spad\u0142a o po\u0142ow\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie sytuacja ta nie trwa\u0142a zbyt d\u0142ugo. Wkr\u00f3tce bowiem Rz\u0105d Rzeczypospolitej Polski, zdecydowa\u0142 si\u0119 umie\u015bci\u0107 Radom, w tak zwanym tr\u00f3jk\u0105cie bezpiecze\u0144stwa, liczne fabryki. Wybudowano tu Pa\u0144stwow\u0105 Wytw\u00f3rni\u0119 Broni, a tak\u017ce Wytw\u00f3rni\u0119 Papieros\u00f3w i kilka innych wi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w, co poprawi\u0142o sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105 Miasta. Poza tym, za\u0142o\u017cono sie\u0107 wodoci\u0105g\u00f3w, \u0142a\u017ani\u0119, gazowni\u0119, cztery szko\u0142y podstawowe, o\u017cywi\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-kulturalna. Powsta\u0142y kina i teatry. Coraz mocniejsza by\u0142a pozycja bibliotek, wydawnictw, klub\u00f3w sportowych. Przed najazdem armii germa\u0144skiej, populacja Radomia dochodzi\u0142a do 100 000 mieszka\u0144c\u00f3w. W okresie II Rzeczypospolitej Polski, Radom by\u0142 nadal silnym o\u015brodkiem garnizonowym. Opr\u00f3cz 11. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Legionowych stacjonowa\u0142y tu; 24. Pu\u0142k Piechoty, 28. Pu\u0142k Artylerii Lekkiej, 72. Pu\u0142k Piechoty imieniem Dionizego Czachowskiego. Jednostki te przechodzi\u0142y r\u00f3\u017cne przeformowania.<\/p>\n W trakcie II wojny \u015bwiatowej Radom podzieli\u0142 tragiczny los ca\u0142ej Rzeczypospolitej Polski. Pierwsze bomby armii germa\u0144skiej, spad\u0142y na Radom ju\u017c w dniu 1.09.1939 roku. 72. Pu\u0142k Piechoty poni\u00f3s\u0142 w wojnie obronnej ci\u0119\u017ckie straty. W Radomiu zmobilizowano tak\u017ce 93. Pu\u0142k Piechoty, walcz\u0105cy w ugrupowaniu \u201eRadom\u201d. W dniu 8.09.1939 roku, do Miasta wjecha\u0142y germa\u0144skie czo\u0142gi. W Radomiu by\u0142 kolejny nowy okupant. Germa\u0144cy zorganizowali ob\u00f3z jeniecki i kilka szpitali dla swoich \u017co\u0142nierzy. W Mie\u015bcie norm\u0105 by\u0142y; \u0142apanki, wyw\u00f3zki, represje, aresztowania, egzekucje. Liczba os\u00f3b, kt\u00f3re ucierpia\u0142y przez te formy germa\u0144skiego terroru jest nie do ustalenia. Szacuje si\u0119 j\u0105 na 50 000 os\u00f3b. Poza tym, konsekwentnie niszczono wszelkie \u015bwiadectwa Polsko\u015bci i patriotyzmu. Tragiczna by\u0142a sytuacja materialna, zw\u0142aszcza mieszkaniowa, ze wzgl\u0119du na stale nap\u0142ywaj\u0105cych uchod\u017ac\u00f3w i wysiedle\u0144c\u00f3w. G\u0142\u00f3wnie z Kres\u00f3w Polskich i z Zamojszczyzny. Radom armia germa\u0144ska podporz\u0105dkowa\u0142a generalnej guberni, do momentu \u201eca\u0142kowitego rozwi\u0105zania sprawy Polskiej\u201d. Mimo ogromnych szykan, Polskie Podziemie Zbrojne by\u0142o niezwykle aktywne. Dzia\u0142a\u0142a; Radomska Organizacja Bojowa, S\u0142u\u017cba Zwyci\u0119stwu Polski, Polska Niepodleg\u0142a oraz Szare Szeregi. Ju\u017c w 1940 roku, dzia\u0142a\u0142y struktury Armii Krajowej. By\u0142y struktury Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich, Narodowej Organizacji Wojskowej, Gwardii Ludowej. Mieszka\u0144cy Radomia prowadzili dobrze zorganizowan\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Organizowali tajne nauczanie i akcje sabota\u017cowe. W\u015br\u00f3d operacji przeprowadzonych przez ruch oporu w Radomiu najwi\u0119kszy rozg\u0142os zyska\u0142 zamach na \u201edom niemiecki\u201d oraz rozbicie miejscowego Urz\u0119du Pracy.<\/p>\n O \u015bwicie 16.01.1945 roku, Radom zosta\u0142 zaj\u0119ty przez armi\u0119 czerwon\u0105, na czele z korpusem pancernym Michai\u0142a Or\u0142owa, kt\u00f3remu w 1975 roku, komuni\u015bci radomscy nadali tytu\u0142 honorowego obywatela Miasta.<\/p>\n W styczniu 1945 roku, tu\u017c po przej\u015bciu frontu, w Radomiu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rywalizacja mi\u0119dzy lewicow\u0105 koalicj\u0105 tworzon\u0105 przez PPR i PPS, a PSL. Lecz komuni\u015bci, sterowani z Kremla, szybko zapanowali nad sytuacj\u0105 i wprowadzili w\u0142asne rz\u0105dy. Mia\u0142y miejsce liczne represje aparatu bezpiecze\u0144stwa, na osobach my\u015bl\u0105cych po Polsku i nie zgadzaj\u0105cych si\u0119 z nowa okupacj\u0105. Wprowadzanie nowego porz\u0105dku realizowa\u0142 urz\u0105d bezpiecze\u0144stwa, wspierany przez grup\u0119 operacyjn\u0105 Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego (KBW). Korpus w sile batalionu, oficjalnie zosta\u0142 utworzony w dniu 12.02.1948 roku, cho\u0107 zadania wykonywa\u0142 ju\u017c od 1946 roku. G\u0142\u00f3wnym zadaniem KBW by\u0142a likwidacja zbrojnego podziemia, w postaci oddzia\u0142\u00f3w Armii Krajowej; Tadeusza Zieli\u0144skiego "Ig\u0142y", Antoniego Szeligi "Wichra" i Aleksandra M\u0142y\u0144skiego "Dr\u0105gala". Sztab funkcjonowa\u0142 w siedzibie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (PUBP) w Radomiu. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce do 1948 roku, Armia Krajowa mia\u0142a pod broni\u0105 oko\u0142o 300 000 \u017co\u0142nierzy. Jednostki Ludowego Wojska Polskiego stacjonuj\u0105ce w Radomiu podlega\u0142y pod 2. Dywizj\u0119 Piechoty, z dow\u00f3dztwem w Kielcach.<\/p>\n W 1946 roku, Radom liczy\u0142 zaledwie 69 500 mieszka\u0144c\u00f3w. W ci\u0105gu pi\u0119ciu lat liczba mieszka\u0144c\u00f3w wzros\u0142a do 80 000 os\u00f3b (1950 roku). G\u0142\u00f3wnie poprzez przymusow\u0105 migracj\u0119 ludno\u015bci. W 1975 roku, przeprowadzono reform\u0119 administracyjn\u0105 i Radom sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 Wojew\u00f3dztwa Radomskiego, do 1999 roku.<\/p>\n W dniu 25.06.1976 roku, mia\u0142 miejsce s\u0142ynny protest robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b zareagowali na bardzo wysokie podwy\u017cki cen artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych i przemys\u0142owych. By\u0142y to tak zwane \u201eWydarzenia Radomskie\u201d, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 licznymi aresztowaniami i ostrymi represjami. Dotyczy\u0142o to nie tylko samych uczestnik\u00f3w, ale i os\u00f3b zupe\u0142nie przypadkowych.<\/p>\n Kolejna szansa, na godziwe \u017cycie w Radomiu, narodzi\u0142a si\u0119 w 1980 roku, wraz z powstaniem ruchu robotniczo-spo\u0142ecznego NSZZ Solidarno\u015b\u0107. Lecz towarzysz genera\u0142 Wojciech Jaruzelski sprawnie wprowadzi\u0142 stan wojenny, utrzymuj\u0105c komunizm przy \u017cyciu. Do 1990 roku, Radom by\u0142 pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem przemys\u0142owym. Funkcjonowa\u0142y tu takie fabryki jak; \u0141ucznik, Radosk\u00f3r, Radomska Wytw\u00f3rnia Telefon\u00f3w, Radomskie Tytonie. Jednak komunistyczni dyrektorzy i kierownicy, wybierani z partyjnego klucza, nie potrafili nimi zarz\u0105dza\u0107. To by\u0142 g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d s\u0142abych wynik\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\n W 1989 roku, w Polsce nast\u0105pi\u0142y przemiany spo\u0142eczno-gospodarcze. Jednak brak lustracji i dekomunizacji doprowadzi\u0142 do sytuacji w kt\u00f3rej zbrodnie komunistyczne nie zosta\u0142y rozliczone, a winni nadal \u017cyj\u0105 w dostatku. Byli komunistyczni dyrektorzy przekszta\u0142cili si\u0119 w menad\u017cer\u00f3w. Zak\u0142ady zacz\u0119li dzieli\u0107, doprowadza\u0107 do upadku i sprzedawa\u0107. Zamiast wprowadza\u0107 nowe technologie i pokrywa\u0107 rosn\u0105ce zapotrzebowanie rynku. Efektem by\u0142o rosn\u0105ce bezrobocie.<\/p>\n W 1999 roku, przeprowadzono now\u0105 reform\u0119 administracyjn\u0105. Radom zosta\u0142 zn\u00f3w siedzib\u0105 starostwa w Wojew\u00f3dztwie Mazowieckim, kt\u00f3rego stolic\u0105 jest Warszawa. Od 1945 roku do 2000 roku, obszar administracyjny Radomia wzr\u00f3s\u0142 trzykrotnie. W 2000 roku, Radom liczy\u0142 oko\u0142o 240 000 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Obecnie (2011 rok) najwi\u0119kszym problemem Radomia jest najwy\u017csze w Rzeczypospolitej Polskiej bezrobocie. Starsi \u017cyj\u0105 z zasi\u0142k\u00f3w lub emerytur najstarszego pokolenia, a m\u0142odzi wyje\u017cd\u017caj\u0105 na Zach\u00f3d Europy. Obecnie Radom to Miasto Powiatowe-Grodzkie le\u017c\u0105ce w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego. Czternaste co do wielko\u015bci Miasto w Polsce. Radom jest stolic\u0105 Diecezji Radomskiej.<\/p>\n W kolejnych artyku\u0142ach jest historia lotniska w Radomiu.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Radom to pi\u0119kne i typowo Polskie Miasto. Jego historia jest d\u0142uga i bardzo ciekawa. Okolice obecnego Radomia by\u0142y zamieszkiwane ju\u017c w epoce mezolitu ( 8 000 \u2013 4 400 lat pne ). Mieszka\u0144cy trudnili si\u0119 my\u015blistwem, rybo\u0142\u00f3wstwem, hodowl\u0105 zwierz\u0105t, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce upraw\u0105 roli. Pierwsze wzmianki o osadzie za\u0142o\u017conej przez plemiona s\u0142owia\u0144skie datowane s\u0105 na prze\u0142om VIII i IX wieku naszej ery. Osada zosta\u0142a za\u0142o\u017cona na sztucznym nasypie w dolinie rzeki Mlecznej. W X wieku, osada przekszta\u0142ca si\u0119 w gr\u00f3d warowny, w kt\u00f3rym od XI wieku rozwija si\u0119 handel. Tak\u017ce w XI weku, zbudowano pierwszy drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, pod wezwaniem \u015awi\u0119tego Piotra. Dlatego ta cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniejszego Miasta zosta\u0142a nazwana Piotr\u00f3wk\u0105. Pierwsze zapisy, o osadzie znajdujemy w bulli Papie\u017ca Hadriana IV, napisanej w 1155 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-1627","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1627"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2553,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1627\/revisions\/2553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia Miasta Radom.<\/h3>\n