Prace projektowe nad lekkim \u015bmig\u0142owcem, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 ostatecznie oznaczenie PZL SW-4, ruszy\u0142y z pocz\u0105tkiem 80-lat XX wieku. Celem by\u0142o stworzenie mniejszego \u015bmig\u0142owca od PZL Mi-2, a przede wszystkim bardziej ekonomicznego. Nie jest prawd\u0105, \u017ce PZL SW-4 mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 \u015bmig\u0142owiec PZL Mi-2. Natomiast jest prawd\u0105, \u017ce PZL SW-4 by\u0142 kontynuacj\u0105 idei z 50-lat, stworzenia lekkiego \u015bmig\u0142owca, realizowanych w programach B\u017b-4 \u017buk i SM-4 \u0141\u0105tka.<\/p>\n Z wielu powod\u00f3w prace nad konstrukcj\u0105 si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y. Jednak g\u0142\u00f3wnym powodem by\u0142o s\u0142abe finansowanie programu oraz trudno\u015bci w dost\u0119pie do ekonomicznych Zachodnich silnik\u00f3w. Powodem by\u0142a tak\u017ce jednoczesna realizacja programu wi\u0119kszego \u015bmig\u0142owca PZL W-3 Sok\u00f3\u0142, kt\u00f3rym bardzo byli zainteresowani moskale.<\/p>\n Na czele zespo\u0142u konstruktorskiego stan\u0105\u0142 in\u017cynier pan Stanis\u0142aw Tr\u0119bacz. Aby prace mog\u0142y w og\u00f3le ruszy\u0107, postanowiono zast\u0119pczo jako nap\u0119d wykorzysta\u0107 jeden silnik PZL GTD-350. Ten sam silnik, kt\u00f3ry by\u0142 stosowany w \u015bmig\u0142owcu PZL Mi-2. Wszyscy wiedzieli, \u017ce silnik jest ma\u0142o ekonomiczny. Jednak silnik ten mia\u0142 tak\u017ce zalety. By\u0142a to konstrukcja ma\u0142o awaryjna, wr\u0119cz niezawodna. Produkowana w Polsce w WSK PZL Rzesz\u00f3w, a linia monta\u017cowa ju\u017c dawno si\u0119 zamortyzowa\u0142a.<\/p>\n Aby \u015bmig\u0142owiec m\u00f3g\u0142 konkurowa\u0107 o zam\u00f3wienia z Wolnego \u015awiata, nale\u017ca\u0142o go od samego pocz\u0105tku budowa\u0107 w zgodzie z przepisami Ameryka\u0144skimi FAR-27 i Europejskimi JAR-27, ewentualnie brano pod uwag\u0119 przepisy brytyjskie. \u015amig\u0142owiec mia\u0142 spe\u0142nia\u0107 wymogi wst\u0119pne Wojska Polskiego, Stra\u017cy Granicznej, Milicji Obywatelskiej oraz Lotnictwa Sanitarnego.<\/p>\n Wst\u0119pny projekt zosta\u0142 uko\u0144czony w 1986 roku. W 1987 roku, powsta\u0142a pe\u0142nowymiarowa makieta \u015bmig\u0142owca. Zosta\u0142a ona przedstawiona komisji makietowej, z\u0142o\u017conej ze specjalist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin lotniczych. Og\u00f3lnie projekt zosta\u0142 zatwierdzony z pewnymi zastrze\u017ceniami. Uznano, \u017ce wn\u0119trze kabiny jest ma\u0142o obszerne, a tak\u017ce \u015bmig\u0142owiec jest za ci\u0119\u017cki, jak na t\u0119 klas\u0119. Poczyniono tak\u017ce uwagi co do zespo\u0142u nap\u0119dowego. Komisja stwierdzi\u0142a, \u017ce stosuj\u0105c silnik PZL GTD-350 nie b\u0119dzie mo\u017cliwo\u015bci jego wymiany na silnik produkcji Zachodniej. Ta uwaga nie do ko\u0144ca by\u0142a uzasadniona, wszak \u015bmig\u0142owiec PZL Kania to PZL Mi-2 z silnikami Zachodnimi (zastosowano przej\u015bci\u00f3wk\u0119). Jednak w tym czasie, z powodu panuj\u0105cego komunizmu, zak\u0142ady PZL \u015awidnik nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci pozyskania szybko silnika Zachodniego. W efekcie prace nad \u015bmig\u0142owcem zosta\u0142y wstrzymane.<\/p>\n Program SW-4 wznowiono w 1991 roku, pod kierownictwem in\u017cyniera pana Krzysztofa Bz\u00f3wki. Z uwagi na kompletny upadek rynku na Wschodzie, przeprowadzono weryfikacj\u0119 projektu tak, aby \u015bmig\u0142owiec dostosowa\u0107 tylko do wymog\u00f3w Zachodu. Po pierwsze od razu si\u0119gni\u0119to po silnik Zachodni. Mia\u0142o to jeszcze jedno uzasadnienie, w postaci transformacji gospodarki Polski na technologie Zachodnie. Zastosowano silnik Allison 250-C20R.<\/p>\n Kolejne zmiany nast\u0105pi\u0142y w projekcie belki ogonowej. Konstruktorzy zamierzali zastosowa\u0107 fenestron (obudowany wentylator), a nawet rozwa\u017cali system NOTAR (sterowanie dysz\u0105 gazow\u0105; system opracowany przez koncern McDonnell Douglas Helicopter Systems). G\u0142\u00f3wnie z powod\u00f3w finansowych, postanowiono pozosta\u0107 przy klasycznym \u015bmigle ogonowym. Niemniej jednak postanowiono je tak obudowa\u0107 statecznikami, aby zminimalizowa\u0107 ryzyko przypadkowego dostania si\u0119 osoby w wiruj\u0105ce \u015bmig\u0142o.<\/p>\n Zgodnie z pierwotnymi zaleceniami powi\u0119kszono kabin\u0119 pasa\u017cersk\u0105, w taki spos\u00f3b, aby pomie\u015bci\u0142a 5 os\u00f3b. Jednocze\u015bnie poprawiono op\u0142yw aerodynamiczny kad\u0142uba \u015bmig\u0142owca i belki ogonowej.<\/p>\n Prace przebiega\u0142y bardzo sprawnie. Pierwszy prototyp SW-4 otrzyma\u0142 numer 600101. W grudniu 1994 roku, prototyp SW-4 by\u0142 gotowy do pr\u00f3b. Testy rozpocz\u0119to w dniu 12 stycznia 1995 roku, a pilotem testowym by\u0142 pilot do\u015bwiadczalny pan mgr in\u017c. Zbigniew D\u0105bski. Wkr\u00f3tce do test\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142 drugi prototyp o numerze 600102. W kwietniu 1996 roku, do test\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142 trzeci prototyp o numerze 600103, rejestracja SP-PZW, kt\u00f3ry by\u0142 przeznaczony do pe\u0142nych test\u00f3w w locie.<\/p>\n Pierwszy lot SW-4 Nr 600103, SP-PZW wykona\u0142 w dniu 26 pa\u017adziernika 1996 roku. Za\u0142og\u0119 stanowili panowie: pilot Zbigniew D\u0105bski, Artur Wasilak i Aleksander Czerwi\u0144ski. Oficjalny oblot dla zaproszonych go\u015bci i przedstawicieli firm zaanga\u017cowanych w program nast\u0105pi\u0142 w dniu 29 pa\u017adziernika 1996 roku. W 1997 roku, prototyp zaprezentowano na paryskim salonie lotniczym Le Bourget. \u015amig\u0142owiec cieszy\u0142 si\u0119 umiarkowanym zainteresowaniem i \u017cadnego kontraktu nie zawarto. Pow\u00f3d by\u0142 prosty \u2013 nie kupuje si\u0119 maszyny, kt\u00f3ra nie jest eksploatowana w kraju producenta. W 1998 roku, uko\u0144czono czwarty prototyp SW-4 Nr 600104, rejestracja SP-PSZ. Jego oblot nast\u0105pi\u0142 w dniu 19 pa\u017adziernika 1998 roku.<\/p>\n W tym czasie nast\u0105pi\u0142o kolejne spowolnienie programu. Testy przebiega\u0142y bardzo wolno, z uwagi na s\u0142abe finansowanie. Co gorsza, nie nadchodzi\u0142y zam\u00f3wienia od potencjalnych u\u017cytkownik\u00f3w w Polsce. Trwa\u0142 proces zwijania Rzeczpospolitej Polski. Chocia\u017c oficjalnie programu nie zawieszono to w rzeczywisto\u015bci by\u0142 on zamro\u017cony.<\/p>\n W okresie 1998-2000, du\u017co m\u00f3wiono, a ma\u0142o dzia\u0142ano. Wojsko Polskie planowa\u0142o zakupi\u0107 niewielk\u0105 parti\u0119 \u015bmig\u0142owc\u00f3w SW-4 w wersji szkolnej i \u0142\u0105cznikowej. Lecz sygnalizowano tak\u017ce potrzeb\u0119 posiadania lekkiego \u015bmig\u0142owca do zada\u0144 rozpoznawczych i przeciwpancernych, dla zast\u0105pienia wys\u0142u\u017conych \u015bmig\u0142owc\u00f3w PZL Mi-2. PZL WSK \u015awidnik z w\u0142asnej inicjatywy postanowi\u0142 opracowa\u0107 demonstrator takich wersji. Konstruktorzy maj\u0105c do dyspozycji 440 kg ud\u017awigu opracowali kilka wersji dla Wojska Polskiego z wyposa\u017ceniem i uzbrojeniem zamontowanym na wysi\u0119gnikach po bokach kad\u0142uba: mi\u0119dzy innymi wariant rozpoznawczo-obserwacyjny, przeciwpancerny oraz patrolowo-interwencyjny.<\/p>\n W 2000 roku, Wojsko Polskie ostatecznie zainteresowa\u0142o si\u0119 wersj\u0105 szkoln\u0105 i \u0142\u0105cznikow\u0105 \u015bmig\u0142owca SW-4 i rozpocz\u0119to program pod kryptonimem \u201ePogoria\u201d. Celem by\u0142o opracowanie \u015bmig\u0142owca specjalnie dla wojska. W 2003 roku, zawarto kontrakt na zakup 30 \u015bmig\u0142owc\u00f3w dla 1. O\u015brodka Szkolenia Lotniczego WSOSP w D\u0119blinie, z opcj\u0105 dla eskadry transportowo-\u0142\u0105cznikowej. Ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych realizacja kontraktu rozci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 w czasie.<\/p>\n W dniu 9 listopada 2004 roku, dla Wojska Polskiego, w \u015awidniku oblatano pierwszy seryjny egzemplarz SW-4 Puszczyk nr burtowy 0201, nr ser. 660201. \u015amig\u0142owiec ten w dniu 15 listopada 2004 roku, zosta\u0142 zaprezentowany w D\u0119blinie. Testy zdawczo-odbiorcze trwa\u0142y do stycznia 2006 roku. Oficjalnie, dwie pierwsze maszyny SW-4 Nb 0201 i 0203, przekazano w D\u0119blinie Si\u0142om Powietrznym w dniu 16 listopada 2006 roku. Po tej uroczysto\u015bci Dyrektor Departamentu Zaopatrywania Si\u0142 Zbrojnych RP gen. bryg. Roman Polak i prezes PZL \u015awidnik pan Mieczys\u0142aw Majewski podpisali kontrakt na dostaw\u0119 kolejnych 22 maszyn. Wszystkie w wariancie szkolnym i wszystkie dla D\u0119blina.<\/p>\n Niespodziewanie, w listopadzie 2010 roku, zainteresowanie \u015bmig\u0142owcem wyrazi\u0142o pa\u0144stwo moskiewskie, kt\u00f3re deklarowa\u0142o ch\u0119\u0107 u\u017cycia go w mro\u017anym klimacie. W zwi\u0105zku z tym, SW-4 musia\u0142 przej\u015b\u0107 testy w niskich temperaturach. Wielu pracownikom PZL WSK \u015awidnik przypomnia\u0142y si\u0119 wielotygodniowe testy \u015bmig\u0142owca PZL W-3 Sok\u00f3\u0142 w skrajnie niskich temperaturach, w r\u00f3\u017cnych rejonach nieludzkiej ziemi, kt\u00f3re Polskie \u015bmig\u0142owce znios\u0142y doskonale, a i tak moskale nie dokonali zakupu. C\u00f3\u017c by\u0142o robi\u0107. \u015amig\u0142owiec SW-4 przeszed\u0142 testy najpierw w komorze klimatycznej Politechniki Krakowskie w temperaturze do -40 stopni Celsjusza. Nast\u0119pnie, w styczniu 2011 roku, na Dalekiej Syberii w Jakucku nad rzek\u0105 Lena. Tam panowa\u0142y temperatury do -50 stopni Celsjusza. SW-4 przeszed\u0142 tak\u017ce testy w wysokich temperaturach, kt\u00f3re przeprowadzono w USA.<\/p>\n \u015amig\u0142owiec SW-4 zosta\u0142 zaprojektowany w zgodno\u015bci z Ameryka\u0144skimi przepisami lotniczymi FAR-27 i ich europejskimi odpowiednikiem JAR-27. W dniu 14 listopada 2002 roku, cywilny wariant \u015bmig\u0142owca SW-4 otrzyma\u0142 \u015bwiadectwo typu nadane przez Polski Urz\u0105d Lotnictwa Cywilnego. Natomiast w dniu 29 lipca 2005 roku, maszyna uzyska\u0142a \u015bwiadectwo ruskiego MAK. W dniu 27 wrze\u015bnia 2007 roku, \u015bmig\u0142owiec PZL SW-4 uzyska\u0142 certyfikat EDAS. W 2010 roku, \u015bmig\u0142owiec SW-4 otrzyma\u0142 certyfikat EASA na zastosowanie podwieszenia zewn\u0119trznego. Uzyskany certyfikat umo\u017cliwi\u0142 instalacj\u0119 podwieszenia zewn\u0119trznego oraz na przyk\u0142ad zastosowanie w wersji przeciwpo\u017carowej zbiornika Bambi model 1012 produkcji firmy SEI. W dniu 30 grudnia 2008 roku, SW-4 otrzyma\u0142 \u015bwiadectwo nadane przez chi\u0144ski nadz\u00f3r lotnictwa cywilnego. W maju 2006 roku, SW-4 by\u0142 prezentowany na salonie lotniczym ILA\u20192006.<\/p>\n Pierwsze \u015bmig\u0142owce SW-4 trafi\u0142y oficjalnie na wyposa\u017cenie Polskich Si\u0142 Powietrznych w 2006 roku. Dostawy kolejnych maszyn trwa\u0142y do 31 marca 2010 roku i ostatecznie do Polskich Si\u0142 Powietrznych dostarczono 24 \u015bmig\u0142owce. Si\u0142y Powietrzne wykorzystuj\u0105 SW-4 Puszczyk w wariancie szkolnym, ze zdublowanymi sterownicami oraz rozbudowanym wyposa\u017ceniem pilota\u017cowym, dostosowanym do wykonywania lot\u00f3w NVG\/IFR. W Wy\u017cszej Szkole Oficerskiej Si\u0142 Powietrznych SW-4 uzupe\u0142ni\u0142y w roli maszyny szkolnej \u015bmig\u0142owce PZL Mi-2. W por\u00f3wnaniu do nich SW-4 ma oszcz\u0119dne zu\u017cycie paliwa, sprawia mniej k\u0142opot\u00f3w w eksploatacji, a ponadto przygotowanie go do kolejnego lotu zabiera o po\u0142ow\u0119 mniej czasu. Poza tym, do obs\u0142ugi nie wymaga drabinek i podest\u00f3w. Jedynym konicznym wyposa\u017ceniem jest system k\u00f3\u0142eczek do ko\u0142owania \u015bmig\u0142owca po p\u0142aszczy\u017anie postojowej i w hangarze, bo \u015bmig\u0142owiec ma podwozie p\u0142ozowe.<\/p>\n W 2012 roku, do WSO SP do D\u0119blina trafi\u0142 symulator \u015bmig\u0142owca SW-4 produkcji ETC-PZL Aerospace Industries. Sk\u0142ada si\u0119 on z kokpitu oraz sferycznego ekranu, na kt\u00f3rym prezentowany jest obraz otoczenia wy\u015bwietlany z o\u015bmiu projektor\u00f3w.<\/p>\n Omawiaj\u0105c \u015bmig\u0142owiec SW-4 nie spos\u00f3b odnie\u015b\u0107 si\u0119 do t\u0142a polityczno-gospodarczego. Od 2008 roku, maso\u0144sko-liberalny Rz\u0105d Rzeczypospolitej d\u0105\u017cy\u0142 do sprywatyzowania wszystkich przedsi\u0119biorstw w Polsce. Ta tendencja nie omin\u0119\u0142a tak\u017ce PZL WSK \u015awidnik, kt\u00f3rego wi\u0119kszo\u015bciowy pakiet akcji wystawiono na sprzeda\u017c. W dniu 31 lipca 2009 roku, dwie zagraniczne firmy; w\u0142osko-brytyjska sp\u00f3\u0142ka AgustaWestland i czeska sp\u00f3\u0142ka Aero Vodochody z\u0142o\u017cy\u0142y do Agencji Rozwoju Przemys\u0142u oferty cenowe na zakup 87,6 % udzia\u0142\u00f3w w PZL-\u015awidnik. Wybrano firm\u0119 AgustaWestland. W dniu 29 stycznia 2010 roku, Agencja Rozwoju Przemys\u0142u S.A. podpisa\u0142a z w\u0142osko-brytyjskim producentem \u015bmig\u0142owc\u00f3w umow\u0119 sprzeda\u017cy 87,62 % akcji Wytw\u00f3rni Sprz\u0119tu Komunikacyjnego PZL-\u015awidnik S.A. Warto\u015b\u0107 transakcji wynios\u0142a 339 mln z\u0142.<\/p>\n PZL \u015awidnik to jedna z najbardziej zaawansowanych technologicznie firm w Polsce i co istotne produkuj\u0105ca wyroby finalne wysokich technologii. Przez lata dzia\u0142alno\u015bci firma wyprodukowa\u0142a kilka tysi\u0119cy wirop\u0142at\u00f3w, co stawia j\u0105 w \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wce pod tym wzgl\u0119dem. Co prawda, produkty PZL \u015awidnik ust\u0119puj\u0105 wyrobom \u015bwiatowego formatu, ale maj\u0105 dobry wsp\u00f3\u0142czynnik zale\u017cno\u015bci koszt-efekt, czyli s\u0105 konkurencyjne cenowo.<\/p>\n Wy\u0142o\u017cenie odpowiednich \u015brodk\u00f3w finansowych na badania i rozw\u00f3j m\u00f3g\u0142by sprawi\u0107, \u017ce czo\u0142owe wyroby \u015awidnika dor\u00f3wna\u0142yby, a ju\u017c na pewno zbli\u017cy\u0142yby si\u0119 do \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wki. PZL \u015awidnik to dzi\u015b (2018 rok) jedna z trzech (obok Eurocoptera \u2013 Airbus Helicopters i AgustaWestland) firm w UE (Unia Europejska) mog\u0105cych zbudowa\u0107 dobry \u015bmig\u0142owiec. Jest te\u017c cenionym kooperantem wykonuj\u0105cym prace dla kilkudziesi\u0119ciu znanych firm lotniczych, jak na przyk\u0142ad Augusta-Westland, Bell, Cessna, Dassault, Boeing. \u015awiatowy przemys\u0142 lotniczy skupia w sobie zaawansowane technologie. Takie firmy jak; Boeing, Airbus, Dassault; inwestuj\u0105 du\u017ce fundusze w technologie i prototypowe konstrukcje. Rz\u0105dy kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych funkcjonuj\u0105 te firmy specjalnie nie kryj\u0105 si\u0119 z tym, \u017ce je wspieraj\u0105. Bo je\u015bli firma padnie, to tysi\u0105ce pracownik\u00f3w p\u00f3jdzie na bruk, i w kolejnych wyborach rz\u0105dz\u0105cy pospadaj\u0105 ze sto\u0142k\u00f3w. W efekcie PZL \u015awidnik zosta\u0142 sprzedany za nieco ponad 300 milion\u00f3w z\u0142otych (tyle, ile kosztuje jeden \u015bmig\u0142owiec AW-101 produkowany przez nowego w\u0142a\u015bciciela AgustaWestland).<\/p>\n Spo\u0142ecze\u0144stwo Polskie odnosi\u0142o wra\u017cenie, \u017ce sprzeda\u017c nast\u0105pi\u0142a tu\u017c przed og\u0142oszeniem konkursu na wielozdaniowy \u015bmig\u0142owiec dla Wojska Polskiego. W efekcie upad\u0142y plany dalekiej modernizacji \u015bmig\u0142owca PZL W-3 Sok\u00f3\u0142. Program ten by\u0142 prowadzony z w\u0142asnych funduszy PZL \u015awidnik, przy ca\u0142kowicie biernej postawie maso\u0144sko-liberalnego rz\u0105du Donalda Tuska, i to w ka\u017cdym zagadnieniu; granty na badania techniczne, wsparcie eksportowe i marketingowe.<\/p>\n W 2016 roku, nast\u0105pi\u0142y przekszta\u0142cenia w\u0142asno\u015bciowe w koncernie Finmeccanica Helicopter i zak\u0142ad w \u015awidniku sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 koncernu Leonardo.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prace projektowe nad lekkim \u015bmig\u0142owcem, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 ostatecznie oznaczenie PZL SW-4, ruszy\u0142y z pocz\u0105tkiem 80-lat XX wieku. Celem by\u0142o stworzenie mniejszego \u015bmig\u0142owca od PZL Mi-2, a przede wszystkim bardziej ekonomicznego. Nie jest prawd\u0105, \u017ce PZL SW-4 mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 \u015bmig\u0142owiec PZL Mi-2. Natomiast jest prawd\u0105, \u017ce PZL SW-4 by\u0142 kontynuacj\u0105 idei z 50-lat, stworzenia lekkiego \u015bmig\u0142owca, realizowanych w programach B\u017b-4 \u017buk i SM-4 \u0141\u0105tka.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1600","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-smiglowce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1600"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4125,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1600\/revisions\/4125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Rozw\u00f3j konstrukcji.<\/h3>\n
Wojsko Polskie.<\/h3>\n
Sprzeda\u017c zak\u0142ad\u00f3w PZL WSK \u015awidnik.<\/h3>\n