Miasto Orneta po\u0142o\u017cone jest w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Wojew\u00f3dztwa Warmi\u0144sko-Mazurskiego w Powiecie Lidzbarskim nad rzek\u0105 Drw\u0119ca Warmi\u0144ska i jeziorem Mieczowym. Miasto le\u017cy na skrzy\u017cowaniu wa\u017cnych dr\u00f3g wojew\u00f3dzkich Nr; 507 Dobre Miasto -Braniewo, 509 Orneta – Elbl\u0105g, 513 Pas\u0142\u0119k – Lidzbark Warmi\u0144ski, 528 Orneta – Mor\u0105g. Miasto ma dworzec kolejowy, kt\u00f3ry jest na linii Olsztyn-Braniewo.<\/p>\n Nazwa miasta wywodzi si\u0119 od staropruskiej nazwy pola \u2013 Wormedythin. Z jednej strony zosta\u0142a ona spolszczona na nazw\u0119 Orneta, a z drugiej zniemczona. Dlatego ju\u017c z ko\u0144cem XIV wieku kronikarze pisz\u0105; Wormditt, Polnisch Orneta. Nie jest prawd\u0105, \u017ce staropruska nazwa zanik\u0142a. Wszystkie trzy formy funkcjonowa\u0142y r\u00f3wnolegle, cho\u0107 Polska i niemiecka pojawia\u0142y si\u0119 w pi\u015bmie, a pruska nie.\u00a0W herbie miasta widnieje smok, kt\u00f3ry pochodzi z legendy miasta.<\/p>\n Warmia to obszar nale\u017c\u0105cy, co najmniej od X wieku do plemienia Prus\u00f3w. Ludu nielicznego, spokojnego, lecz twardo broni\u0105cego swojej to\u017csamo\u015bci. G\u0142\u00f3wnym ich zaj\u0119ciem by\u0142o my\u015blistwo, rybo\u0142\u00f3wstwo, hodowla, a rzadziej uprawa roli. Plemi\u0119 to, podobnie jak Jad\u017awingowie, nie zd\u0105\u017cy\u0142o jednak stworzy\u0107 w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci. Obecnie Prus\u00f3w cz\u0119sto kojarzymy z niemcami, co jest b\u0142\u0119dem. Sprowadzenie zakonu krzy\u017cackiego w 1226 roku, kt\u00f3ry mia\u0142 wprowadza\u0107 wiar\u0119 katolick\u0105, spowodowa\u0142o utracenie suwerenno\u015bci Prus\u00f3w. Krzy\u017cacy, po sfa\u0142szowaniu dokument\u00f3w, rozpocz\u0119li zwyk\u0142e podboje celem utworzenia nowego pa\u0144stwa, kt\u00f3re nie mia\u0142o narodu. Wiara katolicka dla krzy\u017cak\u00f3w by\u0142a tylko przykrywk\u0105.<\/p>\n Miasto Orneta ma niezwykle bogat\u0105 i d\u0142uga histori\u0119. Powsta\u0142o na staropruskim polu osadniczym na progu XIV wieku. Pierwsza lokacja miasta nast\u0105pi\u0142a w dniu 12 sierpnia 1308 roku, a w dniu 14 sierpnia 1359 roku ukaza\u0142 si\u0119 dokument wydany przez biskupa Jana Stryprocka, utrwalaj\u0105cy przywileje miasta Orneta. Jednym s\u0142owem Orneta nale\u017ca\u0142a do maj\u0105tk\u00f3w ko\u015bcielnych. W okresie 1340 – 1349, Orneta by\u0142a siedzib\u0105 biskup\u00f3w Warmi\u0144skich, zanim przeniesiono j\u0105 do Lidzbarku Warmi\u0144skiego.<\/p>\n Lokacja miasta Orneta nast\u0105pi\u0142a na prawie zachodnio-europejskim, zbli\u017conym do Prawa Che\u0142mi\u0144skiego. W rynku zbudowano w XIV wieku, murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 i ratusz. Zamek biskupi, pochodz\u0105cy z tego samego okresu, znajdowa\u0142 si\u0119 w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci miasta i by\u0142 uj\u0119ty w system fortyfikacji miejskiej. Na zamku rezydowa\u0142 burgrabia, a\u017c do XVIII wieku. W\u0142adz\u0119 w mie\u015bcie i podleg\u0142ych w\u0142o\u015bciach sprawowali tak\u017ce burmistrzowie, kt\u00f3rzy wchodzili w sk\u0142ad sze\u015bcioosobowej rady miejskiej. Obszar miejski Ornety obejmowa\u0142 \u0142\u0105cznie 121 w\u0142\u00f3k ziemi. 1 w\u0142\u00f3ka pol. = 30 morg. = 16,796 ha.<\/p>\n W po\u0142owie XV wieku, Orneta liczy\u0142a oko\u0142o p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w. Liczba ta do\u015b\u0107 szybko wzrasta\u0142a. W 1440 roku, w Kwidzynie zosta\u0142 powo\u0142any Zwi\u0105zek Pruski, kt\u00f3ry zrzesza\u0142 kilkana\u015bcie miast Pruskich. Jego celem by\u0142o sprzeciwienie si\u0119 chamstwu i fiskalizmowi krzy\u017cak\u00f3w oraz rozw\u00f3j tego obszaru zgodnie z wol\u0105 ich rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w. Zwi\u0105zek Pruski wzorowany by\u0142 na zdobyczach demokracji w krajach s\u0105siednich, a zw\u0142aszcza w Rzeczypospolitej Polskiej. W 1445 roku, wybuch\u0142o powstanie przeciwko krzy\u017cakom. W kilka tygodni p\u00f3\u017aniej Zwi\u0105zek Pruski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o pomoc do Kazimierza Jagiello\u0144czyka i z propozycj\u0105 stowarzyszenia z Kr\u00f3lestwem Polskim. Polska wyrazi\u0142a zgod\u0119 i tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna trzynastoletnia.<\/p>\n Miasto Orneta zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 w wojn\u0119 trzynastoletni\u0105. W\u0142a\u015bnie w Ornecie odby\u0142 si\u0119 21 stycznia 1454 roku zjazd, na kt\u00f3rym miasta warmi\u0144skie opowiedzia\u0142y si\u0119 po stronie Zwi\u0105zku Pruskiego. Gniew mieszczan orneckich obr\u00f3ci\u0142 si\u0119 przede wszystkim przeciwko biskupowi. Mieszczanie spl\u0105drowali zamek i m\u0142yn biskupi. W kwietniu 1455 roku, miasto opanowali zaci\u0119\u017cni zwi\u0105zkowc\u00f3w pod dow\u00f3dztwem Jana Koldy. W lipcu 1459 roku, przez trzy dni miasto oblega\u0142 bezskutecznie dow\u00f3dca krzy\u017cacki Henryk Plauen. Miasta nie zdoby\u0142, ale spustoszy\u0142 okolic\u0119. Natomiast w nocy z 19 na 20 wrze\u015bnia 1460 roku Orneta, kt\u00f3rej mieszka\u0144cy uwierzyli w og\u0142oszon\u0105 przez biskupa Legendorfa neutralno\u015b\u0107 Warmii, zosta\u0142a napadni\u0119ta i spl\u0105drowana przez oddzia\u0142 czeskich zaci\u0119\u017cnych wojsk.<\/p>\n Wojna trzynastoletnia zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1466 roku, podpisaniem pokoju w Toruniu. Warmia z Lidzbarkiem Warmi\u0144skim, Olsztynem i oczywi\u015bcie Ornet\u0105 zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do Korony Polskiej na zasadzie autonomicznej, nale\u017c\u0105c do Prus Kr\u00f3lewskich. Nap\u0142yn\u0119\u0142a tu ludno\u015b\u0107 Polska i to w du\u017cej ilo\u015bci. Biskupi warmi\u0144scy, szczeg\u00f3lnie za\u015b Stanis\u0142aw Hozjusz i Marcin Kromer, uznali za konieczne zapewnienie praktyk religijnych w J\u0119zyku Polskim. Marcin Kromer zbudowa\u0142 liczne Kaplice Polskie. Jemu te\u017c zawdzi\u0119cza si\u0119 powstanie Kaplicy Polskiej w Ornecie. Biskup na ten cel przeznaczy\u0142 kaplic\u0119 \u015aw. Ducha, po\u0142o\u017con\u0105 za murami miejskimi. \u201eZ biegiem czasu na starych fundamentach wystawiona by\u0142a nowa kaplica i aby niekiedy by\u0142o w niej kazanie Polskie\u201d Proboszcz (farosz) "mia\u0142 jednego z dw\u00f3ch wikariuszy tak w\u0142adaj\u0105cego J\u0119zykiem Polskim, by m\u00f3g\u0142 po Polsku g\u0142osi\u0107 kazania".\u00a0W swoim testamencie Marcin Kromer ufundowa\u0142 legat biskupi w wysoko\u015bci 87 grzywien i 10 groszy, jako honorarium dla Polskiego kaznodziei, kt\u00f3ry za ka\u017cde kazanie w J\u0119zyku Polskim pobiera\u0142 trzy grosze.<\/p>\n Od po\u0142owy XVII wieku, coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 w zapiskach nazwiska ksi\u0119\u017cy Polak\u00f3w. I tak w latach 1651-1676 proboszczem by\u0142 Micha\u0142 Aksamitowski, w 1676-1679 Krzysztof Zaremba, Jan Wo\u017aniakowski w 1764-1778, Teodor Lutomski w 1778-1784, Tomasz Orlikowski w 1785-1814, Franciszek Zygmundski w latach 1814-1842.<\/p>\n Trzeba przyzna\u0107, \u017ce od 1466 roku, nast\u0105pi\u0142a korzystna asymilacja Warmii z Koron\u0105 i obie strony wiele zyska\u0142y. Ten korzystny uk\u0142ad istnia\u0142 do 1. Rozbioru Polski, czyli ponad 300 lat.<\/p>\n Pi\u0119kn\u0105 kart\u0119 historii zapisali mieszka\u0144cy Ornety w czasie wojny przeciw Albrechtowi Hohenzollernowi. W planach Albrechta Hohenzollerna, opanowania ca\u0142ej Warmii, Orneta stanowi\u0142a wa\u017cn\u0105 pozycj\u0119. Po zdobyciu Dobrego Miasta i nieudanym obl\u0119\u017ceniu Lidzbarka Warmi\u0144skiego, uderzy\u0142 Albrecht Hohenzollern w dniu 16 listopada 1520 roku, na Ornet\u0119 obsadzon\u0105 przez Wojsko Polskie, pod dow\u00f3dztwem Stanis\u0142awa Radwankowskiego i \u00f3wczesnego burgrabiego Miko\u0142aja Schoenecka. Miasto by\u0142o dobrze przygotowane do obrony, dlatego te\u017c Albrecht Hohenzollern przed przyst\u0105pieniem do szturmu zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mieszczan w Ornecie z \u017c\u0105daniem, by poddali si\u0119 dobrowolnie. On odpowiedzieli mu, \u017ce chc\u0105 pozosta\u0107 wierni Kr\u00f3lowi Polskiemu i b\u0119d\u0105 walczy\u0107 do ostatka. Mimo i\u017c pierwszy szturm wojsk krzy\u017cackich za\u0142ama\u0142 si\u0119, Albrecht Hohenzollern przygotowywa\u0142 i przeprowadza\u0142 nast\u0119pne. I w\u00f3wczas dow\u00f3dca obrony, Stanis\u0142aw Radwankowski, nie stan\u0105\u0142 na wysoko\u015bci zadania. Wraz z burmistrzem Janem Garsawem weszli w porozumienie z Albrechtem Hohenzollernem i w dniu 24 listopada 1520 roku, po o\u015bmiodniowym obl\u0119\u017ceniu wydali Ornet\u0119 w r\u0119ce krzy\u017cak\u00f3w. Sze\u015b\u0107dziesi\u0119cioosobowy oddzia\u0142 Polski, kt\u00f3ry pod\u0105\u017ca\u0142 miastu z odsiecz\u0105, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli. Ta nieuzasadniona kapitulacja wywo\u0142a\u0142a powszechne oburzenie. Na sejmie w Piotrkowie (pa\u017adziernik – listopad 1522 roku) Stanis\u0142aw Radwankowski stan\u0105\u0142 pod zarzutem, \u017ce "miasto i zamek Orneta bez przyczyny podda\u0142 wielkiemu mistrzowi, chocia\u017c ani brak \u017cywno\u015bci, ani przemoc nie zmusza\u0142y go do tego. Przeciwnie, miasto by\u0142o dobrze zaopatrzone, posiada\u0142o odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 ludzi, kawalerii, piechoty i artylerii". Na skutek tego oskar\u017cenia Stanis\u0142aw Radwankowski zosta\u0142 skazany na infami\u0119. Imfania w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w oznacza\u0142a utrat\u0119 czci, zakaz sprawowania funkcji urz\u0119dnika zaufania publicznego oraz cz\u0119\u015bciowe wyj\u0119cie spod prawa.<\/p>\n Kilkakrotnie w Ornecie przebywa\u0142 Miko\u0142aj Kopernik. Na pewno w 1538 roku, kiedy asystowa\u0142 biskupowi Janowi Dantyszkowi przy odbiorze przysi\u0119gi sk\u0142adanej przez biskupich komorniczych. W 1586 roku, w Ornecie osadzony zosta\u0142 Zakon Katarzynek. Zgromadzenie Si\u00f3str \u015bw. Katarzyny Dziewicy i M\u0119czennicy zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 1571 roku w Braniewie przez b\u0142. Regin\u0119 Protmann.<\/p>\n W dniu 17 lipca 1626 roku, Ornet\u0119 zaj\u0119\u0142y wojska szwedzkie. Na miasto na\u0142o\u017cono du\u017c\u0105 kontrybucj\u0119 w wysoko\u015bci 800 floren\u00f3w. Cztery miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, 17 listopada 1626 roku, Wojsko Polskie, pod dow\u00f3dztwem Marcina Kaszanowskiego wypar\u0142y Szwed\u00f3w i zaj\u0119\u0142y miasto. Ponad rok by\u0142o ono obsadzone przez oddzia\u0142 Polskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 pu\u0142kownik Jan Siadkowski. Dopiero po blisko trzymiesi\u0119cznych walkach, 19 pa\u017adziernika 1627 roku, miasto dosta\u0142o si\u0119 zn\u00f3w w r\u0119ce Szwed\u00f3w. Orneta zosta\u0142a spl\u0105drowana i zmuszona do zap\u0142acenia ogromnej kontrybucji w wysoko\u015bci 3 000 floren\u00f3w.<\/p>\n Zaledwie miasto podnios\u0142o si\u0119 z ruiny gospodarczej, a wybuch\u0142a druga wojna szwedzka. W lutym 1656 roku, Ornet\u0119 obsadzi\u0142y wojska brandenburskie. Zn\u00f3w trzeba by\u0142o zaopatrywa\u0107 garnizon i sp\u0142aca\u0107 kontrybucj\u0119 w wysoko\u015bci 1 700 talar\u00f3w miesi\u0119cznie. P\u00f3\u017aniej Orneta przechodzi\u0142a z r\u0105k do r\u0105k; brandenburczyk\u00f3w wyparli szwedzi, a tych zn\u00f3w Polacy. Wojna ta, jak i poprzednie, doprowadzi\u0142a Ornet\u0119 do ruiny gospodarczej. W lipcu 1676 roku, miasto zniszczy\u0142 po\u017car. Od ognia pad\u0142y 34 zabudowania. Wojna p\u00f3\u0142nocna przynios\u0142a nowe kl\u0119ski. Przez blisko sze\u015b\u0107 lat Orneta by\u0142a okupowana przez wojska szwedzkie, kt\u00f3re ci\u0105g\u0142ymi kontrybucjami i rekwizycjami doprowadzi\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w do n\u0119dzy.<\/p>\n Z powodu pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej Polskiej, Orneta zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do zaboru pruskiego w 1772 roku. Germa\u0144cy nie uszanowali pi\u0119ciowiekowej ju\u017c tradycji miasta i wprowadzili nowy ustroju i system rz\u0105dzenia.\u00a0Od 1772 roku do 1945 roku, Orneta wchodzi\u0142a w sk\u0142ad Prus Wschodnich, nale\u017c\u0105cych do lud\u00f3w niemieckich. J\u0119zykiem obowi\u0105zuj\u0105cym by\u0142 j\u0119zyk niemiecki. Oko\u0142o 20 % mieszka\u0144c\u00f3w w\u0142ada\u0142a r\u00f3wnie\u017c J\u0119zykiem Polskim i przyznawa\u0142a si\u0119 do korzeni Polskich.<\/p>\n Wed\u0142ug spisu z 1772 roku, zwanego p\u00f3\u017aniej fryderycja\u0144skim, Orneta liczy\u0142a 1 978 mieszka\u0144c\u00f3w, w tym 298 mieszczan – posesjonat\u00f3w. W mie\u015bcie by\u0142o 59 parcel, 123 p\u00f3\u0142parcele, 9 bud, 13 bud kramarskich przy ratuszu, 95 bud na przedmie\u015bciu, 11 na terenie zamku. G\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania mieszczan by\u0142y handel i rzemios\u0142o. Spis wykaza\u0142 36 sukiennik\u00f3w, kt\u00f3rzy sprzedawali swoje wyroby w Dobrym Mie\u015bcie, Pieni\u0119\u017cnie i Braniewie. Budynk\u00f3w by\u0142o 310, w tym 210 mieszkalnych, jeden ko\u015bci\u00f3\u0142 i jeden klasztor oraz dwa szpitale. Do miasta nale\u017ca\u0142y 72 w\u0142\u00f3ki, z czego do mieszczan 50, proboszcz mia\u0142 sze\u015b\u0107 w\u0142\u00f3k, szpital \u015aw. Ducha – sze\u015b\u0107 i zamek siedem w\u0142\u00f3k. Mieszczanie hodowali te\u017c 300 koni, 75 wo\u0142\u00f3w, 219 kr\u00f3w, 130 \u015bwi\u0144 i 191 owiec. Wszystkie parcele i p\u00f3\u0142parcele mia\u0142y przywilej warzenia piwa, jednak ze wzgl\u0119du na wysokie ceny j\u0119czmienia tylko niewielu mieszczan korzysta\u0142o z tych uprawnie\u0144. Natomiast p\u0119dzenie w\u00f3dki obj\u0119to ca\u0142kowitym zakazem.<\/p>\n Ucisk fiskalny pa\u0144stwa pruskiego zawa\u017cy\u0142 na rozwoju miasta. Opr\u00f3cz tego n\u0119ka\u0142y miasto liczne kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe. W dniu 14 sierpnia 1781 roku, wybuch\u0142 wielki po\u017car. Od pioruna zapali\u0142y si\u0119 stodo\u0142y na przedmie\u015bciu przy G\u00f3rnej Bramie. Sp\u0142on\u0119\u0142o w\u00f3wczas 60 stod\u00f3\u0142 ze zbiorami.<\/p>\n Wojny napoleo\u0144skie doprowadzi\u0142y miasto ponownie do ruiny. Miasto przechodzi\u0142o z r\u0105k do r\u0105k. Okupowali je francuzi, niemcy, rosjanie. Nie ustawa\u0142y kontrybucje i rekwizycje. Nieod\u0142\u0105czni towarzysze wojny – g\u0142\u00f3d i zarazy, dziesi\u0105tkowa\u0142y ludno\u015b\u0107. Jak wynika z ksi\u0119gi zgon\u00f3w parafii orneckiej, w samym tylko 1807 roku zmar\u0142y w mie\u015bcie 643 osoby, a wi\u0119c ponad jedna czwarta parafian. W mie\u015bcie by\u0142o 78 opuszczonych dom\u00f3w. Og\u00f3lne straty poniesione w czasie tej wojny oszacowano na sum\u0119 277 172 talar\u00f3w.<\/p>\n Przemarsze wojsk w czasie kampanii okresu 1812-1813 kosztowa\u0142y miasto 38 578 talar\u00f3w. Rok 1807, upami\u0119tni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po\u017carem, na skutek, kt\u00f3rego sp\u0142on\u0119\u0142o 36 stod\u00f3\u0142. W 1818 roku, po\u017car zniszczy\u0142 15, a w 1828 roku, 11 stod\u00f3\u0142. Najwi\u0119kszy na przedmie\u015bciach po\u017car zanotowano w 1838 roku, w drugi dzie\u0144 Zielonych \u015awi\u0105t. Sp\u0142on\u0119\u0142o w\u00f3wczas 60 stod\u00f3\u0142 i 40 szop. Natomiast dla samego miasta gro\u017any by\u0142 po\u017car w 1846 roku, kiedy to sp\u0142on\u0119\u0142o 18 dom\u00f3w przy rynku. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w kwietniu 1848 roku, po\u017car zniszczy\u0142 cztery domy na przedmie\u015bciu. W dniu 12 lipca 1848 roku, trzy domy, 40 stodo\u0142y i 32 stajnie. Jeszcze powa\u017cniejszych zniszcze\u0144 dokona\u0142 po\u017car 6 sierpnia 1850 roku. Na przedmie\u015bciu przy drodze wiod\u0105cej do Drw\u0119czna sp\u0142on\u0119\u0142y 84 domy z zabudowaniami gospodarczymi, trzy osoby ponios\u0142y \u015bmier\u0107, a 289 rodzin (1 072 osoby) pozosta\u0142y bez dachu nad g\u0142ow\u0105.<\/p>\n Od czas\u00f3w zabor\u00f3w zacz\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c na Warmii upadek szkolnictwa spowodowany przede wszystkim brakiem nauczycieli. W Ornecie przez pewien czas nauczaniem zajmowa\u0142 si\u0119 stary szewc Poschmann. Dopiero seminarium nauczycielskie w Braniewie zapewni\u0142o miastu prawdziwego nauczyciela. Z chwil\u0105 wprowadzenia obowi\u0105zku szkolnego w 1825 roku, nauczaniem obj\u0119to prawie wszystkie dzieci. Wkr\u00f3tce w 1835 roku, szko\u0142a ornecka mia\u0142a trzy klasy z 290 uczniami i trzema nauczycielami. W tym czasie powsta\u0142a Szko\u0142a \u017be\u0144ska. Liczy\u0142a ona trzy klasy i trzy nauczycielki. Ucz\u0119szcza\u0142o do niej 265 dziewcz\u0105t. Szko\u0142a powszechna sta\u0142a si\u0119 szko\u0142\u0105 m\u0119sk\u0105. Poniewa\u017c z czasem budynek starej szko\u0142y przy ko\u015bciele okaza\u0142 si\u0119 za ma\u0142y, cz\u0119\u015b\u0107 klas przeniesiono do wyremontowanego skrzyd\u0142a zamku. Mie\u015bci\u0142y si\u0119 one tam przez blisko 30 lat, a\u017c do 1889 roku. W\u00f3wczas zbudowano nowy budynek szko\u0142y \u017ce\u0144skiej, w kt\u00f3rym umieszczono r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 klas szko\u0142y m\u0119skiej. W 10 lat p\u00f3\u017aniej, w maju 1899 roku, oddano do u\u017cytku nowy budynek szko\u0142y m\u0119skiej. Jeszcze w 1867 roku, powsta\u0142o w Ornecie gimnazjum. W 1902 roku, powsta\u0142o gimnazjum \u017ce\u0144skie. Dla obydwu szk\u00f3\u0142 gimnazjalnych zbudowano nowy gmach, oddany do u\u017cytku 20 pa\u017adziernika 1925 roku. Od 1890 roku, a\u017c do lat dwudziestych XX wieku, dzia\u0142a\u0142a w Ornecie Szko\u0142a Gospodarstwa Domowego. W jej miejscu, utworzono we wrze\u015bniu 1929 roku, Szko\u0142\u0119 Handlow\u0105, do kt\u00f3rej w roku szkolnym 1929\/1930 ucz\u0119szcza\u0142o 189 uczni\u00f3w.<\/p>\n Kaplic\u0119 Polsk\u0105 zlikwidowano za rz\u0105d\u00f3w biskupa Karola Hohenzollerna (1795-1803), kt\u00f3ry w 1798 roku, przeni\u00f3s\u0142 jej kapita\u0142 i dochody, do ko\u015bcio\u0142a parafialnego na cele jego ozdoby i wystroju. Mury miejskie rozebrano w XIX wieku. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich wykorzystuj\u0105c, jako oparcie dla dom\u00f3w. W 1880 roku, rozebrano szpitale \u015aw. Jerzego i \u015aw. Ducha, a w ich miejsce zbudowano nowy szpital miejski. Mniej wi\u0119cej w tym samym czasie (1872-1875) powsta\u0142 szpital pod wezwaniem \u015bw. El\u017cbiety, kt\u00f3rym opiekowa\u0142y si\u0119 siostry Katarzynki. Rozbudowano go i unowocze\u015bniono w 1899 roku.<\/p>\n W XIX wieku i pocz\u0105tku XX wieku, miasto rozwija\u0142o si\u0119 powoli, lecz stale. Pe\u0142ni\u0142o rol\u0119 o\u015brodka zaopatruj\u0105cego okoliczne wsie. Samo te\u017c w du\u017cej mierze \u017cy\u0142o z rolnictwa. Jeszcze w 1929 roku, mieszka\u0144cy posiadali 512 sztuk byd\u0142a, 1 084 sztuki trzody chlewnej i 275 koni. Funkcje rzemios\u0142a zosta\u0142y z czasem ograniczone na skutek rozwoju przemys\u0142u. Do ko\u0144ca XIX wieku, miasto by\u0142o o\u015brodkiem sukiennictwa i kapelusznictwa.<\/p>\n W 1884 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 dworca kolejowego i miasto otrzyma\u0142o po\u0142\u0105czenie kolejowe z Olsztynem, rok p\u00f3\u017aniej z Pieni\u0119\u017cnem, w 1894 roku, z Mor\u0105giem, a w 1905 roku, z Lidzbarkiem Warmi\u0144skim. Rozpocz\u0119to tak\u017ce budow\u0119 linii z Ornety do Elbl\u0105ga. Od 1945 roku, wi\u0119kszo\u015b\u0107 linii kolejowych na kierunku zach\u00f3d-wsch\u00f3d uszkodzono, zniszczono i w ko\u0144cu rozebrano. G\u0142\u00f3wnym powodem by\u0142o uniemo\u017cliwienie wywozu maj\u0105tku z zachodu do CCCP, przez rosjan. Do 2001 roku, funkcjonowa\u0142o po\u0142\u0105czenie towarowe na trasie Orneta-Drw\u0119czno. Obecnie (2018 rok) funkcjonuje pasa\u017cerskie i towarowe po\u0142\u0105czenie kolejowe na trasie Braniewo-Orneta-Olsztyn.<\/p>\n W 1868 roku, Ornet\u0119 w\u0142\u0105czono do sieci telegraficznej, a na pocz\u0105tku XX wieku, do sieci telefonicznej. \u015awiat\u0142o elektryczne zap\u0142on\u0119\u0142o w Ornecie w 1901 roku, a w 1911 roku, miasto otrzyma\u0142o wodoci\u0105gi i kanalizacj\u0119. Z pierwszej wojny \u015bwiatowej Orneta wysz\u0142a bez zniszcze\u0144. Wprawdzie rosjanie ostrzelali miasto, ale nie wyrz\u0105dzili wi\u0119kszych szk\u00f3d. Armia rosyjska obesz\u0142a Ornet\u0119 i p\u00f3\u017aniej od p\u00f3\u0142nocy i po\u0142udnia zlikwidowa\u0142a ostatnie punkty oporu niemieckiego.<\/p>\n W 1930 roku, by\u0142o w Ornecie 15 rze\u017anik\u00f3w, 15 mistrz\u00f3w piekarskich, 34 cz\u0142onk\u00f3w cechu szewc\u00f3w i garbarzy, 13 ko\u0142odziej\u00f3w, 8 mistrz\u00f3w garncarskich. Wed\u0142ug spisu powszechnego z 17 maja 1939 roku, gmina Orneta liczy\u0142a 7 817 sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w (3 621 m\u0119\u017cczyzn); 534 osoby utrzymywa\u0142y si\u0119 z pracy w rolnictwie i le\u015bnictwie, 3 362 z pracy w przemy\u015ble i rzemio\u015ble 1 368 z pracy w handlu i komunikacji. W gminie by\u0142o w\u00f3wczas 121 gospodarstw rolnych i le\u015bnych, w tym cztery o powierzchni powy\u017cej 100 ha.<\/p>\n W dniu 17 marca 1945 roku, Ornet\u0119 zaj\u0119\u0142y wojska II i III frontu bia\u0142oruskiego armii rosyjskiej, a w dniu 23 lipca 1945 roku, miasto zostaje przekazane administracji Polskiej. Orneta na nowo zosta\u0142a przy\u0142\u0105czona do (komunistycznej) Rzeczypospolitej Polskiej. Dodajmy, \u017ce by\u0142a to decyzja wielkich tego \u015bwiata. Propaganda komunistyczna nazywa\u0142a te tereny Ziemie Odzyskane.<\/p>\n W 1957 roku, zatwierdzono nowy podzia\u0142 administracyjny PRL. Orneta znalaz\u0142a si\u0119 w Wojew\u00f3dztwie Olszty\u0144skim w Powiecie Braniewskim. Ten podzia\u0142 trwa\u0142 do 1975 roku. W okresie 1975-1998 Orneta nale\u017ca\u0142a administracyjnie do Wojew\u00f3dztwa Elbl\u0105skiego. Obecnie (2009 rok) nale\u017cy do Wojew\u00f3dztwa Warmi\u0144sko-Mazurskiego. Jest siedzib\u0105 Gminy Miejsko-Wiejskiej. Obecnie Wojew\u00f3dztwo Warmi\u0144sko-Mazurskie ma granice dok\u0142adnie takie jak by\u0142y Prusy Wschodnie. Wed\u0142ug spisu z grudnia 2004 roku, miasto Orneta liczy\u0142o 9 837 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Ci\u0105g dalszy jest w kolejnym rozdziale.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Miasto Orneta po\u0142o\u017cone jest w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Wojew\u00f3dztwa Warmi\u0144sko-Mazurskiego w Powiecie Lidzbarskim nad rzek\u0105 Drw\u0119ca Warmi\u0144ska i jeziorem Mieczowym. Miasto le\u017cy na skrzy\u017cowaniu wa\u017cnych dr\u00f3g wojew\u00f3dzkich Nr; 507 Dobre Miasto -Braniewo, 509 Orneta – Elbl\u0105g, 513 Pas\u0142\u0119k – Lidzbark Warmi\u0144ski, 528 Orneta – Mor\u0105g. Miasto ma dworzec kolejowy, kt\u00f3ry jest na linii Olsztyn-Braniewo.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-150","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=150"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/150\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2422,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/150\/revisions\/2422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia Miasta Orneta.<\/h3>\n