1945-1989.<\/h3>\n
Zaraz po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej przewidywano, i\u017c lotnictwo wojskowe powr\u00f3ci do swoich przedwojennych baz lotniczych. Pocz\u0105tkowe dzia\u0142ania by\u0142y nastawione na ten kierunek. G\u0142\u00f3wnymi o\u015brodkami lotnictwa wojskowego mia\u0142a by\u0107: Warszawa, Krak\u00f3w, Pozna\u0144, Wroc\u0142aw i Tr\u00f3jmiasto (Gda\u0144sk, Sopot, Gdynia). Celem ich funkcjonowania mia\u0142a by\u0107 obrona najwa\u017cniejszych aglomeracji miejskich.<\/p>\n
W 1950 roku sytuacja uleg\u0142a powa\u017cnej zmianie. Zaistnia\u0142y trzy powa\u017cne przes\u0142anki do dokonania tych zmian. Po pierwsze trwa\u0142a wojna w Korei. Po drugie, moskwa przegra\u0142a blokad\u0119 Zachodniego berlina. Po trzecie, CCCP dokona\u0142 udanej pr\u00f3by atomowej (j\u0105drowej). Podj\u0119te w\u00f3wczas na kremlu decyzje doprowadzi\u0142y do rozrostu militarnego Polski ponad potrzeby obronne naszych granic. Na masow\u0105 skal\u0119 rozpocz\u0119to produkcj\u0119 samolot\u00f3w bojowych. Jednocze\u015bnie rozpocz\u0119to modernizacj\u0119 starych lotnisk i podj\u0119to budow\u0119 oko\u0142o 60 nowych lotnisk wojskowych. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 bazami dla nowo utworzonych Polskich pu\u0142k\u00f3w lotniczych, cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a stanowi\u0107 lotniska zapasowe dla tych pu\u0142k\u00f3w, a w ko\u0144cu kilkana\u015bcie lotnisk mia\u0142o by\u0107 przekazanych do dyspozycji armii sowieckiej.<\/p>\n
100 % tych inwestycji zlokalizowano w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Polski. Lotniska lokalizowano w kompleksach le\u015bnych, z dala od wi\u0119kszych miast i miasteczek. Czasami wykorzystywano tereny po by\u0142ych lotniska germa\u0144skich lub tereny poligonowe.<\/p>\n
Nazewnictwo poszczeg\u00f3lnych lotnisk, a zw\u0142aszcza lotnisk zapasowych nastr\u0119cza\u0142o i nastr\u0119cza do dnia dzisiejszego pewne trudno\u015bci. Zwykle by\u0142o tak, \u017ce lotnisko otrzymywa\u0142o nazw\u0119 powiatowej miejscowo\u015bci na terenie kt\u00f3rej si\u0119 znajdowa\u0142o. Ale tak\u017ce mog\u0142o otrzyma\u0107 nazw\u0119 miejscowo\u015bci s\u0105siedniej, bo tam znajdowa\u0142a si\u0119 poczta, a \u015bci\u015blej urz\u0105d pocztowy i centrala telefoniczna. Dlatego dla danego lotniska mog\u0142y przypada\u0107 dwie, a czasami i trzy nazwy. Na przyk\u0142ad lotnisko zapasowe Konarzyny figurowa\u0142o tak\u017ce pod nazw\u0105 S\u0105polno lub Chojnice. Niemniej jednak w nomenklaturze Wojska Polskiego dla danego lotniska zawsze by\u0142a jedna nazwa, i tak lotnisko Konarzyny figuruje w dokumentach jako S\u0105polno. W obecnych czasach, niekt\u00f3re gminy przyznaj\u0105 si\u0119 do zwi\u0105zk\u00f3w z by\u0142ymi lotniskami, co czasami przejawia si\u0119 w nazewnictwie ulic. W\u00f3wczas w tych miejscowo\u015bciach mo\u017cemy spotka\u0107 nazw\u0119 ulicy Lotnicza lub Spadochronowa.<\/p>\n
Sporym atutem dla budowy lotniska by\u0142a blisko\u015b\u0107 linii kolejowej lub mo\u017cliwo\u015b\u0107 doprowadzania bocznicy kolejowej na plac budowy. Transport kolejowy by\u0142 najwa\u017cniejszy nie tylko w okresie budowy lotniska, ale tak\u017ce w trakcie jego eksploatacji. Kolej\u0105 dostarczano materia\u0142y budowlane, wyposa\u017cenie koszarowc\u00f3w i innych budynk\u00f3w, wywo\u017cono wyci\u0119te drewno, dostarczano w\u0119giel na opa\u0142, paliwa dla samolot\u00f3w i samochod\u00f3w, cz\u0119\u015bci zamienne do samolot\u00f3w, uzbrojenie, przebazowywano naziemny komponent jednostki lotniczej, wysy\u0142ano do remontu silniki lotnicze, radiostacje i inny sprz\u0119t wojskowy, a nawet dostarczano \u017cywno\u015b\u0107 dla wojska.<\/p>\n
W 50-latach lotniska budowano wed\u0142ug jednego podstawowego planu opracowanego w CCCP. Najwa\u017cniejszym elementem lotniska, podobnie jak i dzisiaj, by\u0142o pole wzlot\u00f3w w kszta\u0142cie prostok\u0105ta. D\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 3\u00a0000 m, szeroko\u015b\u0107 oko\u0142o 500 m. Zasada by\u0142a taka, aby d\u0142u\u017cszy bok tego prostok\u0105ta znajdowa\u0142 si\u0119 na kierunku najcz\u0119stszych wiatr\u00f3w. Na polu wzlot\u00f3w umieszczano jedn\u0105 drog\u0119 startow\u0105 (RWY) o nawierzchni betonowej. Mia\u0142a ona d\u0142ugo\u015b\u0107 od 1\u00a0900 m do 2\u00a0200 m. Szeroko\u015b\u0107 wynosi\u0142a 40-60 m. R\u00f3wnolegle, z boku wytyczano awaryjn\u0105 drog\u0119 startow\u0105 o nawierzchni gruntowej. Je\u015bli lotnisko by\u0142o baz\u0105 dla wa\u017cnego pu\u0142ku lotniczego, systematycznie, w czasie kolejnych remont\u00f3w, drog\u0119 startow\u0105 wyd\u0142u\u017cano, a nawet poszerzano. R\u00f3wnolegle do drogi startowej budowano g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0119 ko\u0142owania o szeroko\u015bci 10-20 m, o nawierzchni betonowej, kt\u00f3ra w trzech lub czterech miejscach \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 drogami ko\u0142owania z drog\u0105 startow\u0105. Na obu ko\u0144cach g\u0142\u00f3wnej drogi ko\u0142owania umieszczano p\u0142aszczyzny postoju samolot\u00f3w (PPS), tak\u017ce o nawierzchni betonowej.<\/p>\n
W 50-latach o\u015bwietlenie pola wzlot\u00f3w by\u0142o bardzo skromne. Nie kiedy nie by\u0142o go wcale. Do lot\u00f3w nocnych rozstawiano reflektory, a nawet wykorzystywano reflektory samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych.<\/p>\n
Podobnie skromnie by\u0142o ze \u015brodkami \u0142\u0105czno\u015bci i radiolokacji. Najwa\u017cniejsza by\u0142a radiostacja \u0142\u0105czno\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rej utrzymywano \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy stanowiskiem kierowania lotami (Kierownik Lot\u00f3w) a za\u0142ogami samolot\u00f3w. Wszyscy pracowali na jednej cz\u0119stotliwo\u015bci, dlatego komendy s\u0142yszeli wszyscy. Sprz\u0119t radiolokacyjny na szerok\u0105 skal\u0119 pojawi\u0142 si\u0119 w 60-latach. By\u0142 wykorzystywany nie tylko do wykrywania przeciwnika, ale przede wszystkim do realizowania zada\u0144 taktycznych w powietrzu i podej\u015b\u0107 do l\u0105dowania.<\/p>\n
Znaki poziome malowane na drogach startowych i ko\u0142owania by\u0142y skromne. Malowano tylko central\u0105 lini\u0119 przerywan\u0105 wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej drogi startowej oraz tak zwany celownik, kt\u00f3ry wygl\u0105da\u0142 inaczej ni\u017c obecny. Celownikiem by\u0142y prostok\u0105tne pasy namalowane przy lewej kraw\u0119dzi drogi startowej na kierunku podej\u015bcia, w rejonie w kt\u00f3rym samolot powinien przyziemi\u0107. Pierwszy pas mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 30 m, drugi 20 m, trzeci 10 m (w miejscu idealnego przyziemienia) i ponownie 10 m, 20 m i 30 m. Tak zwana \u201ezebra\u201d, kt\u00f3ra wskazywa\u0142a pocz\u0105tek\/koniec oraz szeroko\u015b\u0107 drogi startowej, pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w 70-latach.<\/p>\n
Na wielu nowych lotniskach budowano jeden lub dwa hangary. S\u0142u\u017cy\u0142y one g\u0142\u00f3wnie do wykonywania przegl\u0105d\u00f3w technicznych samolot\u00f3w i remont\u00f3w, kt\u00f3re wykonywano si\u0142ami jednostki. Do takich prac nale\u017ca\u0142a mi\u0119dzy innymi wymiana: silnik\u00f3w, uzbrojenia, foteli katapultowanych, podwozia. Dokonywano tak\u017ce drobne napraw p\u0142atowc\u00f3w i prace lakiernicze.<\/p>\n
W wyniku wojen na Bliskim Wschodzie i w Indochinach (60-lata) zacz\u0119to samoloty roz\u015brodkowywa\u0107, czyli umieszcza\u0107 je w strefach roz\u015brodkowania w pozornym nie\u0142adzie. Chodzi\u0142o o zminimalizowania strat w sprz\u0119cie w wyniku bezpo\u015bredniego ataku na lotnisko przez samoloty szturmowe wroga, aby jedn\u0105 seri\u0105 z dzia\u0142ka nie uszkodzi\u0107 wielu samolot\u00f3w stoj\u0105cych w r\u00f3wnych szeregach. To roz\u015brodkowanie powodowa\u0142o, \u017ce samolot na ziemi musia\u0142 by\u0107 osobnym celem dla przeciwnika. Stosunkowo szybko, indywidualne stanowiska postoju samolot\u00f3w obwa\u0142owywano ziemi\u0105 z trzech stron, tworz\u0105c dodatkow\u0105 ochron\u0119 przed nalotem. Na lotniskach, gdzie miejsca by\u0142o niewiele, na przyk\u0142ad Lotnisko Strachowice, stanowiska by\u0142y przeznaczone dla dw\u00f3ch samolot\u00f3w, kt\u00f3re rozdziela\u0142 dodatkowy wa\u0142 ziemi. Na lotniskach gdzie miejsca by\u0142o du\u017co organizowano dwie, a nawet trzy strefy roz\u015brodkowania. Ju\u017c z ko\u0144cem 60-lat pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze schrono-hangary, czyli indywidualne ukrycia dla samolot\u00f3w. W za\u0142o\u017ceniu mia\u0142y one ochroni\u0107 samolot nie tylko przed konwencjonalnym atakiem, ale tak\u017ce przed atakiem atomowym (j\u0105drowym).<\/p>\n
Kolejnym wa\u017cnym elementem lotniska by\u0142 sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i samar\u00f3w, zwany w skr\u00f3cie MPS (materia\u0142y p\u0119dne i smary). Obiekt lokowano przy bocznicy kolejowej, na skraju lotniska. MPS by\u0142y obiektami, kt\u00f3re mia\u0142y w\u0142asn\u0105 specyfik\u0119 i niezale\u017cno\u015b\u0107. Zawsze by\u0142y dodatkowo ogrodzone, z w\u0142asnymi bramami dla samochod\u00f3w i poci\u0105g\u00f3w. Mia\u0142y posterunki wartownicze funkcjonuj\u0105ce dzie\u0144 i noc. W\u0142asny system obrony przeciwpo\u017carowej. Wyznaczone tylko jedno miejsce jako palarnia, dla os\u00f3b pal\u0105cych papierosy. W\u0142asny park auto-cystern i przyczep-cystern z dystrybutorami paliwa. Stacje pomp i ruroci\u0105g\u00f3w. Zbiorniki naziemne, umieszczone w g\u0142\u0119bokich wykopach i zbiorniki podziemne, bardziej odporne na atak przeciwnika. I wreszcie MPS mia\u0142 w\u0142asne laboratorium chemiczne, gdzie dokonywano standardowych bada\u0144 jako\u015bciowych paliw, olej\u00f3w i smar\u00f3w.<\/p>\n Ka\u017cde lotnisko bojowego pu\u0142ku lotniczego posiada\u0142o w\u0142asny bombosk\u0142ad, czyli arsena\u0142. Obiekt lokowano poza terenem lotniska, nawet w odleg\u0142o\u015bci kilku kilometr\u00f3w. Zwykle by\u0142 dobrze ukryty w lesie. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kilku obiekt\u00f3w-bunkr\u00f3w w kt\u00f3rych sk\u0142adowano naboje do dzia\u0142ek i karabin\u00f3w lotniczych, r\u00f3\u017cnego rodzaju bomby lotnicze, niekierowane pociski rakietowe i kierowane pociski rakietowe. Obiekt by\u0142 ogrodzony podw\u00f3jnym, kolczastym ogrodzeniem i mia\u0142 sta\u0142\u0105 wart\u0119 w dzie\u0144 i w nocy. Na terenie by\u0142 tak\u017ce budynek socjalny dla warty i obs\u0142ugi sk\u0142adu. Wraz z wprowadzeniem na uzbrojenie samolot\u00f3w kierowanych pocisk\u00f3w rakietowych na terenie lotniska pojawi\u0142 si\u0119 nowy obiekt zwany stanowiskiem przygotowania i elaboracji rakiet.<\/p>\n Pozosta\u0142a infrastruktura bazy zale\u017ca\u0142a od znaczenia pu\u0142ku w systemie obrony Polski i dzia\u0142a\u0144 zaczepnych Uk\u0142adu Warszawskiego (zawartego w 1955 roku). Do standardowych obiekt\u00f3w zaplecza jednostki zaliczano: koszarowice, sztab pu\u0142ku (cz\u0119sto w tym samym budynku), kuchni\u0119 i sto\u0142\u00f3wk\u0119, kantyn\u0119 (\u017co\u0142niersk\u0105 i oficersk\u0105), wartowni\u0119, park samochodowy z gara\u017cami i warsztatem, WAK (wojskow\u0105 administracj\u0119 koszar),\u00a0 \u0142a\u017ani\u0119, kot\u0142owni\u0119, magazyny i wiaty magazynowe. Cz\u0119sto jednostka posiada\u0142a w\u0142asne gospodarstwo rolne z ogrodem warzywnym i chlewni\u0105.<\/p>\n W teorii, ka\u017cde lotnisko by\u0142o ogrodzone sta\u0142ym ogrodzeniem, drutem kolczastym lub metalow\u0105 siatk\u0105. S\u0142upki zwykle by\u0142y betonowe. W rzeczywisto\u015bci wiele lotnisk, zw\u0142aszcza zapasowych, nie posiada\u0142o kompletnego ogrodzenia. A i \u201edziur\u201d w ogrodzeniu by\u0142o wiele, przez kt\u00f3re to \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej wychodzili \u201ena lewizn\u0119\u201d, czyli bez wiedzy prze\u0142o\u017conych: na wiejsk\u0105 zabaw\u0119, do dziewczyny, po alkohol, itp.<\/p>\n Osiedle oficerskie to osiedle mieszkalne z\u0142o\u017cone z kilku\/kilkunastu blok\u00f3w w kt\u00f3rych mieszkali \u017co\u0142nierze zawodowi z rodzinami. \u017bo\u0142nierze zawodowi kawalerowie zamieszkiwali w hotelach na terenie osiedla. Osiedla oficerskie zwykle by\u0142y zlokalizowane kilka\/kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od lotniska i cz\u0119sto mia\u0142y charakter ma\u0142ego miasteczka, ze sklepami, obiektami sportowymi, przedszkolem, a tak\u017ce cz\u0119sto szko\u0142\u0105. Z tych obiekt\u00f3w korzystali tak\u017ce mieszka\u0144cy pobliskich wiosek. Tak wygl\u0105da\u0142y osiedla oficerskie w Zielonych Garnizonach. W pu\u0142kach zlokalizowanych w pobli\u017cu wi\u0119kszych miast \u017co\u0142nierze zawodowi mieszkali w blokach wojskowych na terenie miasta.<\/p>\n Z uwagi na to, \u017ce gospodarka narodowa nie by\u0142a w stanie zaspokoi\u0107 wszystkich \u017c\u0105da\u0144 moskwy, dlatego Wojsko Polskie uzyskano zezwolenie na formowanie dywizji lotniczych w silne dw\u00f3ch, a nie trzech pu\u0142k\u00f3w lotniczych. W efekcie kilkana\u015bcie nowych lotnisk nie mia\u0142o sta\u0142ego gospodarza i w rzeczywisto\u015bci otrzyma\u0142y status lotnisk zapasowych dla konkretnych pu\u0142k\u00f3w lotniczych. W efekcie sztab dywizji lokowano w najlepszym mo\u017cliwie miejscu, czyli w pobli\u017cu du\u017cego miasta. Tam tak\u017ce lokowano jeden z pu\u0142k\u00f3w lotniczych. Drugi pu\u0142k lokowano na drugim lotnisku, a najbardziej odleg\u0142e od cywilizacji lotnisko mianowano zapasowym.<\/p>\n W okresie PRL lotniska zapasowe okre\u015blano tak\u017ce jako polowe lub lotniska przebazowania. Nazwa lotnisko polowe zachowa\u0142a si\u0119 najd\u0142u\u017cej na tych lotniskach gdzie nie by\u0142o utwardzonej drogi startowej, jak na przyk\u0142ad na lotnisku Jawor. Nazwa lotnisko przebazowania odpowiada\u0142a funkcji lotniska, kiedy to w sytuacji zagro\u017cenia i czekaj\u0105cych go zada\u0144, dany pu\u0142k mia\u0142 przebazowa\u0107 si\u0119 bli\u017cej lub dalej od frontu. W trakcie drugiej wojny \u015bwiatowej sowieci bardzo cz\u0119sto u\u017cywali okre\u015blenia \u2013 \u201ePu\u0142k przebazowano na lotnisko bli\u017cej frontu\u201d, czyli lotnisko przebazowania. Natomiast nazwa lotnisko zapasowe jest najbli\u017csz\u0105 funkcji, jak\u0105 pe\u0142ni\u0142o faktycznie dane lotnisko w okresie PRL-u.<\/p>\n W 60-latach praktycznie wszystkie samoloty bojowe musia\u0142y ju\u017c korzysta\u0107 z utwardzonych dr\u00f3g startowych. Chocia\u017c mo\u017cliwo\u015bci operowania z gruntu zachowa\u0142y samoloty PZL Lim-5 (MiG-17), a nawet Su-7 BKL (BK\u0141). Jednak liczne mo\u017cliwe awarie zespo\u0142\u00f3w nap\u0119dowych (zassanie cia\u0142 obcych do silnika), jak i mo\u017cliwe uszkodzenie podwozia sk\u0142ania\u0142o do korzystania z twardych dr\u00f3g startowych lub drogowych odcink\u00f3w lotniskowych (DOL).<\/p>\n Pocz\u0105tkowo pole wzlot\u00f3w lotniska zapasowego nie r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 od pola wzlot\u00f3w lotniska podstawowego. Dopiero od 70-lat lotniska podstawowe otrzymywa\u0142y sta\u0142e o\u015bwietlenie i sta\u0142e urz\u0105dzenia radiotechniczne. Natomiast lotniska zapasowe pozostawa\u0142y z rozwijanymi systemami o\u015bwietlenia, \u0142\u0105czno\u015bci i radiolokacji.<\/p>\n Lotniska zapasowe ci\u0105gle mia\u0142y s\u0142abe zaplecze socjalne. Na ich terenie by\u0142o niewiele sta\u0142ych budynk\u00f3w. \u017bo\u0142nierze cz\u0119sto byli kwaterowani w namiotach, korzystali z polowej kuchni i polowej \u0142a\u017ani. \u017bo\u0142nierze zawodowi kwaterowali u pobliskich gospodarzy. Lotnisko t\u0119tni\u0142o \u017cyciem tylko w okresie \u0107wicze\u0144. Z ko\u0144cem 60-lat na niekt\u00f3rych lotniskach zapasowych wybudowano doj\u015b\u0107 dobre zaplecze socjalne, zwykle w postaci budynku wielofunkcyjnego (koszarowiec, dow\u00f3dztwo, kuchnia, sto\u0142\u00f3wka). Wybudowano tak\u017ce wiaty gara\u017cowe i magazyny. Obs\u0142uga takiego lotniska by\u0142a ju\u017c ca\u0142oroczna.<\/p>\n Na lotniskach zapasowych funkcjonowa\u0142a Komenda Lotniska Zapasowego w skr\u00f3cie KLZ. To na niej spoczywa\u0142 obowi\u0105zek utrzymania lotniska. Na czele sta\u0142 dow\u00f3dca w stopniu oficera, kt\u00f3ry mia\u0142 do pomocy szefa plutonu, nie zawsze \u017co\u0142nierza zawodowego. Czasami byli to podchor\u0105\u017cowie odbywaj\u0105cy roczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 po zako\u0144czonych studiach cywilnych. Reszt\u0119 plutonu KLZ stanowili \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej, delegowani z macierzystego pu\u0142ku na okres oko\u0142o sze\u015bciu miesi\u0119cy. By\u0142y tak zwane podmianki, czyli zast\u0119powanie \u201estarych\u201d \u017co\u0142nierzy \u201em\u0142odszymi\u201d. Niekt\u00f3rym udawa\u0142o si\u0119 ods\u0142u\u017cy\u0107 niemal ca\u0142\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 na lotnisku zapasowym, co mia\u0142o swoje dobre strony. W sk\u0142ad plutonu KLZ wchodzili \u017co\u0142nierze obs\u0142ugi naziemnej wszystkich specjalno\u015bci. Pluton KLZ potrafi\u0142 by\u0107 bardzo rozbudowany, je\u015bli w sk\u0142ad lotniska zapasowego wchodzi\u0142 MPS (sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w p\u0119dnych i smar\u00f3w) oraz bombo-sk\u0142ad (arsena\u0142). W dyspozycji KLZ znajdowa\u0142 si\u0119 podstawowy sprz\u0119t umo\u017cliwiaj\u0105cych przyj\u0119cie i obs\u0142ug\u0119 kilku samolot\u00f3w. Kiedy przebazowany by\u0142 ca\u0142y pu\u0142k, za samolotami pod\u0105\u017ca\u0142 rzut ko\u0142owy ze sprz\u0119tem i obs\u0142ug\u0105 dla pozosta\u0142ych samolot\u00f3w. Dwa razy w roku, jesieni\u0105 i wiosn\u0105, w trakcie tak zwanych \u201eprzej\u015b\u0107\u201d ca\u0142y sprz\u0119t b\u0119d\u0105cy w dyspozycji KLZ by\u0142 konserwowany. Przy specjalno\u015bci p\u0142atowca i silnika by\u0142y podstawowe narz\u0119dzia, wodzid\u0142a, drabinki, podno\u015bniki, itp. Sprz\u0119t ten by\u0142 sk\u0142adowany na przyczepach z plandekami.<\/p>\n Nieliczne lotniska zapasowe by\u0142y wykorzystywane wsp\u00f3lnie przez \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego i armii radzieckiej. Ale nie w tym samym czasie. Deklarowana przyja\u017a\u0144 Polsko-sowiecka by\u0142a czyst\u0105 fikcj\u0105. Polski \u017co\u0142nierz nigdy sa\u0142data nie traktowa\u0142 jako sprzymierze\u0144ca. Trudno by\u0142o zapomnie\u0107 17 wrzesie\u0144 1939 roku, zapomnie\u0107 o zagarni\u0119ciu 1\/3 Rzeczypospolitej, zapomnie\u0107 o gwa\u0142conych, okaleczanych (o\u015blepianych, aby nie rozpozna\u0142y sprawc\u00f3w), a tak\u017ce mordowanych Polskich kobietach w 1944-1945 roku. Zainteresowanych odsy\u0142am do publikacji \u201ePolowanie na Bia\u0142ych Polak\u00f3w\u201d prof. Grzegorz Motyka.<\/p>\n Znany jest przynajmniej jeden przypadek, kiedy Polski pilot wyl\u0105dowa\u0142 samolotem MiG-21 na niew\u0142a\u015bciwym lotnisku zapasowym. Podczas dobiegu u\u017cy\u0142 spadochronu hamuj\u0105cego, kt\u00f3ry odrzuci\u0142 zje\u017cd\u017caj\u0105c z drogi startowej. Co\u015b mu nie pasowa\u0142o, bo samoloty na pobliskiej stojance by\u0142y troch\u0119 inne. Dostrzeg\u0142 czerwone gwiazdy, wykona\u0142 zwrot o 180 stopni, wyko\u0142owa\u0142 na drog\u0119 startow\u0105 i odlecia\u0142. W nieca\u0142e pi\u0119\u0107 minut p\u00f3\u017aniej usiad\u0142 na w\u0142a\u015bciwym lotnisku zapasowym i pewnie sprawa nie ujrza\u0142aby \u015bwiat\u0142a dziennego, gdyby nie ten odrzucony spadochron hamuj\u0105cy.<\/p>\n Okres \u015bwietno\u015bci lotnisk zapasowych to 60\/70-lata. W\u00f3wczas to Wojsko Polskie dysponowa\u0142o oko\u0142o: 350 samolotami Lim-1, 500 samolotami Lim-2, 400 samolotami Lim-5\/6 bis, 30 samolotami MiG-19, 400 samolotami MiG-21 (r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w) i 150 samolot\u00f3w I\u0142-28.<\/p>\n Pierwsze drogowe odcinki lotniskowe na \u015bwiecie powsta\u0142y pod koniec drugiej wojny \u015bwiatowej. Germa\u0144cy w swojej desperacji zacz\u0119li wykorzystywa\u0107 odcinki autostrad, jako tymczasowe lotniska.\u00a0 Tak rozwin\u0105\u0142 si\u0119 system Reichsautobahn, kt\u00f3ry jednak nie pom\u00f3g\u0142 zwyci\u0119sko zako\u0144czy\u0107 wojny, a nawet zachowa\u0107 granice z marca 1938 roku (aneksja Austrii). Pocz\u0105tkowo DOL posz\u0142y w zapomnienie. Jednak agresywna postawa moskwy doprowadzi\u0142a do rozgorzenia zimnej wojny. W 50-latach, po obu stronach \u017celaznej kurtyny system DOL by\u0142 rozwijany. W Europie by\u0142y to nast\u0119puj\u0105ce kraje: NRD, Polska, Czechos\u0142owacja, RFN, Szwajcaria.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c z systemu DOL korzysta\u0142y pa\u0144stwa Skandynawskie, ale tam wynika\u0142o to ze specyfiki klimatu i cz\u0119\u015bciowo politycznej neutralno\u015bci: Szwecja, Finlandia. Poza Europ\u0105 z DOL korzysta\u0142y: Korea P\u00f3\u0142nocna (KRLD), Tajwan, Pakistan. Na masow\u0105 skal\u0119 z DOL korzysta\u0142 Iran i Irak (90-lata XX wieku).<\/p>\n W Polsce, kolejne typy samolot\u00f3w bojowych wymaga\u0142y coraz d\u0142u\u017cszych dr\u00f3g startowych, o coraz wi\u0119kszych wymaganiach, co do no\u015bno\u015bci nawierzchni. Coraz trudniej by\u0142o je u\u017cytkowa\u0107 na lotniskach z gruntowymi polami wzlotu. Z drugiej strony, coraz bardziej rozwini\u0119te bazy lotnicze by\u0142y doskona\u0142ym celem dla przeciwnika. Skuteczny atak na te bazy doprowadzi\u0142by do unieruchomienia samolot\u00f3w na nim bazuj\u0105cych.<\/p>\n Dlatego z ko\u0144cem 50-lat zrodzi\u0142a si\u0119 koncepcja wykorzystania dr\u00f3g publicznych, jako dr\u00f3g startowych. Koncepcja zyska\u0142a aprobat\u0119 MON. Wytypowano oko\u0142o 30 lokalizacji, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142oby przekszta\u0142ci\u0107 w DOL. Poniewa\u017c wojsko o wszystkim decydowa\u0142o, nie zasi\u0119gano \u017cadnej opinii lokalnych rad narodowych. Jest to o tyle istotne, \u017ce na czas wykonywania lot\u00f3w z DOL dany odcinek drogi krajowej lub wojew\u00f3dzkiej by\u0142 ca\u0142kowicie wy\u0142\u0105czany z ruchu publicznego, co prowadzi\u0142o do trudno\u015bci komunikacyjnych.Tak jak w przypadku nowych lotnisk, tak samo i w przypadku DOL wszystkie obiekty zlokalizowano w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci kraju. Typowano drogi wojew\u00f3dzkie i drogi krajowe. Nie brano pod uwag\u0119 dr\u00f3g powiatowych, poniewa\u017c s\u0105 one w\u0105skie, kr\u0119te i zwykle mia\u0142y gorsz\u0105 nawierzchni\u0119. Unikano skrzy\u017cowa\u0144 drogowych, przejazd\u00f3w kolejowych, most\u00f3w, napowietrznych linii energetycznych i telefonicznych. Wybierano tereny zalesione, ale tak\u017ce nie gardzono obszarami typowo rolniczymi. Niekt\u00f3re lokalizacje znalaz\u0142y si\u0119 na dawnych germa\u0144skich szlakach komunikacyjnych na kierunku wsch\u00f3d-zach\u00f3d, kt\u00f3re w Polskiej rzeczywisto\u015bci nie mia\u0142y tak du\u017cego znaczenia. Przy lokalizacji DOL mniej zawracano uwag\u0119 na typowy w Polsce kierunek wiatr\u00f3w wsch\u00f3d-zach\u00f3d. Wynika\u0142o to z os\u0142ony drogi przed wiatrami poprzez pobliskie tereny le\u015bne.<\/p>\n DOL technicznie nie jest skomplikowan\u0105 budowl\u0105 i z lotniczego lub satelitarnego rozpoznania jest trudny do zlokalizowania. D\u0142ugo\u015b\u0107 DOL wynosi od 2 000 m do 2 300 m. Szeroko\u015b\u0107 od 15 m do 30 m, chocia\u017c typowe by\u0142y 20 metrowe. Na obu ko\u0144cach takiego odcinka zlokalizowano p\u0142aszczyzny postoju i obs\u0142ugi samolot\u00f3w. Wymiary tych p\u0142aszczyzn s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne, ale przewa\u017cnie maj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 100 m, a szeroko\u015b\u0107 50 m.<\/p>\n Samoloty typu Lim-2 i Lim-5 oraz wszystkie pochodne by\u0142y pierwszymi samolotami my\u015bliwskimi, kt\u00f3re korzysta\u0142y z DOL.Lecz prawdziwa rewolucja nast\u0105pi\u0142a w chwili kiedy z DOL zacz\u0119\u0142y korzysta\u0107 samoloty typu MiG-21. Wed\u0142ug dost\u0119pnych informacji, pierwszym pilotem, kt\u00f3ry wykona\u0142 start i l\u0105dowanie korzystaj\u0105c z DOL by\u0142 kapitan Zbigniew Biedrzycki z 4. PLM w Goleniowie. By\u0142 to 1965 lub 1966 rok. Do operacji z DOL zawsze typowano najlepszych i najbardziej do\u015bwiadczonych pilot\u00f3w. Do ko\u0144ca 60-lat wszystkie Pu\u0142ki mia\u0142y przynajmniej kilku pilot\u00f3w z uprawnieniami do operacji na DOL. Loty wykonywano na r\u00f3\u017cnych typach samolot\u00f3w MiG-21. Wed\u0142ug informacji dost\u0119pnych w Muzeum Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie, tak\u017ce samoloty Su-7 korzysta\u0142y z DOL. Kolejne maszyny, kt\u00f3rych piloci tak\u017ce uzyskali uprawnienia do operacji z tego typu l\u0105dowisk, to Su-20 i Su-22, a tak\u017ce MiG-23 oraz MiG-21 bis. W 90-latach, jeszcze przed wst\u0105pieniem Polski do NATO, na DOL na terenie Polski, loty wykonywali piloci z UK (samoloty Jaguar i Tornado), Szwecji (JA.37 Viggen), RFN (Tornado), W\u0142ochy (AMX International) i inni.<\/p>\n W Polsce, po przemianach ustrojowych w 1989 roku, Wojsko Polskie chcia\u0142o zachowa\u0107 DOL i mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z nich. Problemem okaza\u0142 si\u0119 jednak wyb\u00f3r nowego wielozadaniowego samolotu bojowego. Samolot Lockheed F-16 Jastrz\u0105b nie ma zdolno\u015bci korzystania z DOL. Natomiast JAS.39 Grippen tak\u0105 zdolno\u015b\u0107 posiada\u0142, co by\u0142o jednym z wa\u017cnych argument\u00f3w dla przyj\u0119cia oferty Szwedzkiej.<\/p>\n Do chwili obecnej (2017 rok) zdolno\u015b\u0107 korzystania z DOL zachowa\u0142y samoloty MiG-29 i Su-22, kt\u00f3re \u0107wicz\u0105 na DOL Kliniska. Jednak ostatnie odnotowane tam \u0107wiczenia odby\u0142y si\u0119 w 2006 roku.<\/p>\n Wed\u0142ug informacji z dow\u00f3dztwa Polskich Si\u0142 Powietrznych, po wst\u0105pieniu do NATO wytypowano jeszcze kilka potencjalnych DOL, ale chronione s\u0105 jako informacje niejawne. Mo\u017cna tylko si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce zosta\u0142y one wytypowane we wschodniej cz\u0119\u015bci Rzeczypospolitej. Problem w tym, \u017ce musia\u0142yby one by\u0107 zdolne do przyjmowania samolot\u00f3w Lockheed F-16 Jastrz\u0105b, a to wymaga wi\u0119kszych nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c z ponad 25 drogowych odcink\u00f3w lotniskowych do u\u017cytku obecnie nadaje si\u0119 zaledwie kilka. Oko\u0142o pi\u0119ciu. Ministerstwo Obrony Narodowej przyznaje, \u017ce wiele DOL straci\u0142y sw\u00f3j charakter. Musimy jednak pamieta\u0107, \u017ce MON nigdy oficjalnie nie zrezygnowa\u0142o z takich l\u0105dowisk. W tym temacie wiele z\u0142ego, w ostatnich 25 latach, zrobi\u0142y maso\u0144sko-liberalno-postkomunistyczne rz\u0105dy, kt\u00f3re jawnie d\u0105\u017cy\u0142y do os\u0142abiania Wojska Polskiego.<\/p>\n Sporym problemem Polskich odcink\u00f3w drogowych jest tak\u017ce zbyt ma\u0142a szeroko\u015b\u0107 dost\u0119pnych DOL. Wed\u0142ug nieoficjalnych informacji, powinny one mie\u0107 szeroko\u015b\u0107 30 m i wi\u0119cej. Wszyscy piloci, kt\u00f3rzy l\u0105dowali na DOL o szeroko\u015bci 20 metr\u00f3w twierdzili, \u017ce \u201eTo l\u0105dowanie na sznurowadle. Zbli\u017casz si\u0119, a droga jak by\u0142a w\u0105ska, tak dalej jest w\u0105ska. To by\u0142 spory stres. Marginesu b\u0142\u0119du nie by\u0142o, bo wypadni\u0119cie na bok z drogi to katastrofa. Ale jest to umiej\u0119tno\u015b\u0107 do opanowania.\u201d RWY na lotnisku to szeroko\u015b\u0107 40-60 metr\u00f3w.<\/p>\n Obecnie (2017 rok) wiele kraj\u00f3w na \u015bwiecie i w Europie zachowuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystywania dr\u00f3g publicznych do obs\u0142ugi samolot\u00f3w, zwykle ci\u0119\u017ckiego transportu wojskowego. Nosz\u0105 one nazw\u0119 angielsk\u0105 Highway strip. Drogi s\u0105 tak zbudowane, i\u017c \u015brodkowy pas, kt\u00f3ry zwykle rozdziela dwie jezdnie, jest tak\u017ce betonowy (asfalto-betonowy) i bariery tam zamontowane mo\u017cna stosunkowo szybko rozebra\u0107. Przygotowanie tego typu l\u0105dowiska zajmuje oko\u0142o 24-48 godzin. D\u0142ugo\u015b\u0107 takiego odcinka wynosi 2 500 – 3 500 metr\u00f3w. Na obu ko\u0144cach znajduj\u0105 si\u0119 p\u0142aszczyzny postojowe, kt\u00f3re zwykle s\u0105 parkingami (MOP – miejsce obs\u0142ugi podr\u00f3\u017cnych). Tego typu DOL maj\u0105 by\u0107 wykorzystywane nie tylko w czasie wojny, ale tak\u017ce w sytuacji kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych i innych kataklizm\u00f3w. Tego typu filozofi\u0119 prowadzi na przyk\u0142ad Australia.<\/p>\n Po inwazji Tureckiej na Cypr, w 1974 roku, w greckiej cz\u0119\u015bci Cypru zbudowano trzy DOL na autostradach. Sa one \u0142atwo rozpoznawalne po specyficznej \u015brodkowej linii oraz oznaczeniach tak zwanych celownik\u00f3w, czyli strefy dotykowej. Jeden po\u0142o\u017cony jest na autostradzie Limassol-Nicosia (5 200 m, 17 100 ft), drugi na autostradzie Limassol-Larnaca (5 000 m, 16 000 ft), trzeci to znacznie mniejszy pas po\u0142o\u017cony na autostradzie Limassol-Paphos w pobli\u017cu mi\u0119dzynarodowego lotniska w Pafos.<\/p>\n Finlandia by\u0142a tym krajem, kt\u00f3ry z powodu swojej specyfiki, starty samolot\u00f3w z dr\u00f3g publicznych i zamarzni\u0119tych jezior stosowa\u0142 ju\u017c w okresie zimowej wojny z zaraz\u0105 moskiewsk\u0105 ju\u017c w 1939-1940 roku. Z pocz\u0105tkiem nowego wieku, w doktrynie obronnej Finlandii pojawi\u0142a si\u0119 na nowo potrzeba, aby wszystkie samoloty si\u0142 powietrznych mog\u0142y korzysta\u0107 z dr\u00f3g. W 2015 roku i 2016 roku Finlandia przeprowadzi\u0142a manewry si\u0142 powietrznych, z udzia\u0142em Szwecji, podczas kt\u00f3rych wszystkie samoloty operowa\u0142y z dr\u00f3g publicznych. Podobne rozwi\u0105zania stosuje Szwecja, nieprzerwanie od 1940 roku. Pierwsze drogowe odcinki lotniskowe w Szwecji powsta\u0142y oko\u0142o 1949 roku. Mia\u0142y one d\u0142ugo\u015b\u0107 1 500 metr\u00f3w. Sze\u015bcio-dniowa wojna na Bliskim Wschodzie da\u0142y asumpt dla Szwecji dla rozwoju sieci takich l\u0105dowisk. Samolot wielozadaniowy AJ.37 Viggen zosta\u0142 zaprojektowany specjalnie dla korzystania z v\u00e4gbas, dos\u0142ownie oznaczaj\u0105ce \u201ebazy dr\u00f3g\u201d. Podobnie projektowano kolejne my\u015bliwce. W ostatnich pi\u0119tnastu latach Szwecja ograniczy\u0142a korzystanie z DOL, ale odbywa wsp\u00f3lne \u0107wiczenia z Finlandi\u0105 od 2015 roku) korzystaj\u0105c z drogowych odcink\u00f3w.<\/p>\n W by\u0142ym CCCP istnia\u0142o wiele \u0410\u044d\u0440\u043e\u0434\u0440\u043e\u043c\u043d\u044b\u0439 \u0423\u0447\u0430\u0441\u0442\u043e\u043a \u0414\u043e\u0440\u043e\u0433\u0438. Na obecn\u0105 chwil\u0119 (2017 rok) trudno jest wykaza\u0107, czy si\u0142y powietrzne pa\u0144stwa moskiewskiego korzystaj\u0105 z DOL.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zaraz po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej przewidywano, i\u017c lotnictwo wojskowe powr\u00f3ci do swoich przedwojennych baz lotniczych. Pocz\u0105tkowe dzia\u0142ania by\u0142y nastawione na ten kierunek. G\u0142\u00f3wnymi o\u015brodkami lotnictwa wojskowego mia\u0142a by\u0107: Warszawa, Krak\u00f3w, Pozna\u0144, Wroc\u0142aw i Tr\u00f3jmiasto (Gda\u0144sk, Sopot, Gdynia). Celem ich funkcjonowania mia\u0142a by\u0107 obrona najwa\u017cniejszych aglomeracji miejskich.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-1466","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1466"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2602,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1466\/revisions\/2602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Lotniska zapasowe.<\/h3>\n
Drogowe Odcinki Lotniskowe (DOL)<\/h3>\n