{"id":1454,"date":"2022-12-01T11:50:21","date_gmt":"2022-12-01T10:50:21","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2022\/12\/01\/pierwsze-samoloty-rolnicze-w-polsce-1922r\/"},"modified":"2024-07-13T18:38:22","modified_gmt":"2024-07-13T16:38:22","slug":"pierwsze-samoloty-rolnicze-w-polsce-1922r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=1454&lang=pl","title":{"rendered":"Pierwsze samoloty rolnicze w Polsce. 1922r."},"content":{"rendered":"

Krak\u00f3w 2022-12-01<\/p>\n

Pierwsze samoloty rolnicze w Polsce.<\/h3>\n

Pierwsze samoloty rolnicze w Polsce zosta\u0142y opracowane z pocz\u0105tkiem 20-lat XX wieku. Ich przeznaczeniem by\u0142o zwalczanie szkodnik\u00f3w las\u00f3w.<\/p>\n

W okresie 1922 – 1924, polskie lasy na Pomorzu i w Wielkopolsce zosta\u0142y zaatakowane przez szkodnika – strzygonia choin\u00f3wka. W tym czasie szkodnik zniszczy\u0142 1\/3 obszaru las\u00f3w pa\u0144stwowych, czyli oko\u0142o 150 tysi\u0119cy hektar\u00f3w, z czego 12 % uleg\u0142o zniszczeniu ca\u0142kowicie. Opr\u00f3cz tego pojawi\u0142y si\u0119 inne szkodniki: mniszka brudnica i barczatka sosnowa.<\/p>\n

Strzygonia choin\u00f3wka inaczej s\u00f3wka choin\u00f3wka jest motylem pojawiaj\u0105cym si\u0119 w drzewostanach sosnowych masowo i cykliczne. Miejsca nag\u0142ego wzrostu liczebno\u015bci strzygoni s\u0105 zwi\u0105zane z ubogimi borami sosnowymi o sk\u0105pym runie lub bez podszyt\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie na p\u00f3\u0142nocy kraju obserwowano cz\u0119ste pojawy tego szkodnika, prowadz\u0105ce do powstawania znacznych uszkodze\u0144 drzew iglastych.<\/p>\n

Rozpocz\u0119to poszukiwania skutecznych \u015brodk\u00f3w owadob\u00f3jczych zwalczania szkodnik\u00f3w oraz skutecznych sposob\u00f3w ich aplikacji. Instytut rolnictwa opracowa\u0142 receptur\u0119 \u015brodka owadob\u00f3jczego w postaci proszku.<\/p>\n

Z inicjatyw\u0105 zastosowania samolot\u00f3w w walce ze szkodnikami wyst\u0105pi\u0142y wsp\u00f3lnie; Towarzystwo Obrony Przeciwgazowej i Wojskowy Instytut Gazowy. Kierownikiem zadania wyznaczono profesora Zygmunta Mokrzyckiego (1865 – 1936), entomolog i fitopatolog, kierownik Zak\u0142adu Ochrony Lasu SGGW w Skierniewicach. Stron\u0105 techniczn\u0105 kierowa\u0142 podpu\u0142kownik in\u017cynier Zygmunt Wojnicz-Siano\u017c\u0119cki (1881 – 1939 podczas wojny obronnej), z wykszta\u0142cenia in\u017cynier chemik. By\u0142 on kierownikiem Wojskowego Instytutu Gazowego w Warszawie, a dodatkowo cz\u0142onkiem Rady G\u0142\u00f3wnej TOP oraz kierownikiem pracowni chemii nieorganicznej w Wolnej Wszechnicy Polskiej.<\/p>\n

Stron\u0119 techniczn\u0105 opracowa\u0142 Wojskowy Instytut Techniczny. W instytucie wykonano zbiorniki na \u015brodek owadob\u00f3jczy i system rozpylaj\u0105cy. Monta\u017c urz\u0105dzenie wykonano w Centralnych Warsztatach Lotniczych na Polu Mokotowskim. Do pierwszej pr\u00f3by wykorzystano samolot Potez XV A2, kt\u00f3ry zosta\u0142 przekazany z 1. Pu\u0142ku Lotniczego w Warszawie. Za\u0142og\u0119 samolotu stanowi\u0142 pilot porucznik Kazimierz Kalina oblatywacz w CWL. W drugiej kabinie siedzia\u0142 obserwator Stanis\u0142aw Krajewski z IV Pu\u0142ku Lotniczego w Toruniu, kt\u00f3ry obs\u0142ugiwa\u0142 aparatur\u0119.<\/p>\n

Potez XV A2 Nb 40.41. Aparatura do opylania sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z dw\u00f3ch zbiornik\u00f3w p\u0142askich, a w rzucie z boku trapezowych, w\u0105skim ko\u0144cem skierowanych do do\u0142u. Ka\u017cdy zbiornik mia\u0142 pojemno\u015b\u0107 25 litr\u00f3w i mia\u0142 oddzieln\u0105 instalacj\u0105. Zbiorniki by\u0142y przymocowane do bok\u00f3w kad\u0142uba stalowymi ta\u015bmami.<\/p>\n

\"Potez
Potez XV A2, wersja druga. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwsza pr\u00f3b\u0119 wykonano w dniu 10 czerwca 1925 roku, na terenie nadle\u015bnictwa Mo\u015bcin, w pobli\u017cu Nowego Miasta Lubawskiego, w toru\u0144skiej dyrekcji las\u00f3w pa\u0144stwowych. Rozpylono w\u00f3wczas arsenian wapna na powierzchni ponad 20 hektar\u00f3w, a dok\u0142adnie prostok\u0105t o wymiarach 142 m x 1 500 m. \u015arodek owadob\u00f3jczy zastosowano przeciw mniszce brudnicy. Brudnica mniszka lub rz\u0105pica mniszka (lymantria monacha) \u2013 gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych i podrodziny brudnicowatych.<\/p>\n

Pr\u00f3ba og\u00f3lnie wypad\u0142a dobrze, ale by\u0142y uwagi. Samolot okaza\u0142 si\u0119 za ci\u0119\u017cki i trudny w pilotowaniu lec\u0105c nisko nad wierzcho\u0142kami drzew. Dlatego zapad\u0142a decyzja o wykorzystaniu samolotu Breguet XIV. Zmieniono zbiorniki na bardziej op\u0142ywowe. Breguet XIV A2 Nb 10.11. Samolot mia\u0142 dwa zbiorniki na chemikalia o pojemno\u015bci po 30 litr\u00f3w. Opracowano tak\u017ce wersj\u0119 z jednym zbiornikiem na chemikalia o pojemno\u015bci 250 litr\u00f3w. Zbiornik zosta\u0142 zamontowany w drugiej kabinie. Samolot z takim zbiornikiem wykorzystano do opylania burak\u00f3w cukrowych.<\/p>\n

\"Breguet
Breguet XIV A2, do opylania burak\u00f3w. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Drug\u0105 pr\u00f3b\u0119 wykonano tak\u017ce nad lasami nadle\u015bnictwa w Mo\u015bcin, w dniu 13 lipca 1925 roku. Samolot Breguet XIV A2 pilotowa\u0142 porucznik Karol Fia\u0142kowski, oblatywacz w CWL. W drugiej kabinie siedzia\u0142 obserwator Stanis\u0142aw Krajewski. Efekty prac by\u0142y pozytywne. Ilo\u015b\u0107 szkodnik\u00f3w wyra\u017anie zmala\u0142a.<\/p>\n

W 1927 roku, podj\u0119to decyzj\u0119 o ochronie p\u00f3l przed szkodnikami. Zadaniem kierowa\u0142 doktor Andrzej Chrzanowski (1884 – 1950), entomolog i fitopatolog, kierownik Wydzia\u0142u Fitopatologicznego przy Radzie Naczelnej Polskiego Przemys\u0142u Cukrowniczego. Celem by\u0142a ochrona upraw burak\u00f3w cukrowych przed szkodnikami. W sierpniu 1927 roku, dokonano opylenia plantacji o powierzchni 25 hektar\u00f3w. Pole nale\u017ca\u0142o do cukrowni Micha\u0142\u00f3w i maj\u0105tku Leszno, w niedalekiej odleg\u0142o\u015bci od B\u0142onia. Samolot Breguet XIV A2 wypo\u017cyczono od wojska. Samolot pilotowa\u0142 sier\u017cant W\u0142adys\u0142aw Nowak. W drugiej kabinie siedzia\u0142 operator. Buraki cukrowe by\u0142 zaatakowane przez grzyb cercospora beticola. W opylaniu u\u017cyto tak zwanego proszku skandynawskiego, czyli mieszaniny: siarczanu miedzi, wapna palonego i py\u0142u w\u0119glowego.<\/p>\n

Tak\u017ce latem 1927 roku, lasy ko\u0142o W\u0142oc\u0142awka zaatakowa\u0142 szkodnik barczatka sosnowa (dendrolinus pini). Szkodnik zaatakowa\u0142 oko\u0142o 3 000 hektar\u00f3w lasu, z czego zniszczy\u0142 ca\u0142kowicie ponad 600 hektar\u00f3w. Dyrekcja Warszawskich Las\u00f3w Pa\u0144stwowych zdecydowa\u0142a o przeprowadzeniu opylania preparatem przeciw szkodnikom. Akcja zosta\u0142a przygotowana starannie i mia\u0142a by\u0107 pocz\u0105tkiem standardowego dzia\u0142ania w ochronie las\u00f3w. Opylanie przeprowadzono w dniach 24 – 27 pa\u017adziernik 1927 roku, w okolicach miejscowo\u015bci Kowal, na terenie nadle\u015bnictwa W\u0142oc\u0142awek.<\/p>\n

Stron\u0105 naukow\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 doktor Ryszard B\u0142\u0119dowski (1886 – 1932) entomolog, profesor zoologii Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. Stron\u0105 techniczn\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 podpu\u0142kownik in\u017cynier Aleksander Zdankiewicz (1880 – 1940), kierownik Dzia\u0142u Technicznego Wojskowego Instytutu Gazowego.<\/p>\n

Do pr\u00f3by wybrano samolot bombowy Farman F-68 Goliath. W samolocie umieszczono zbiornik dla chemikali\u00f3w o pojemno\u015bci 650 litr\u00f3w. Pilotem by\u0142 starszy sier\u017cant Kazimierz Korczak z 1. Pu\u0142ku Lotniczego w Warszawie. Operatorem urz\u0105dzenia i obserwatorem by\u0142 porucznik Zygmunt Zborowski, tak\u017ce 1. Pu\u0142ku Lotniczego w Warszawie. Poniewa\u017c samolot Farman F-68 Goliat przekazano stosunkowo p\u00f3\u017ano, dlatego opylanie ko\u0142o W\u0142oc\u0142awka przeprowadzono bardzo p\u00f3\u017ano, kiedy ko\u0144czy\u0142 si\u0119 okres \u017cerowania g\u0105sienic. W dodatku by\u0142a z\u0142a pogoda. Dlatego pr\u00f3ba da\u0142a niemiarodajne wyniki. W dodatku samoloty Farman F-68 Goliath, dysponowa\u0142 nieudanymi silnikami. Podczas jednego z lot\u00f3w, jeden silnik przesta\u0142 pracowa\u0107 i pilot musia\u0142 l\u0105dowa\u0107 przymusowo na \u015bciernisku. L\u0105dowanie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 uszkodzeniem podwozia samolotu. Z planowanej powierzchni 100 hektar\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142o obsypa\u0107 dwukrotnie, obsypano tylko 43 hektary. Zu\u017cyto oko\u0142o 1 600 kg \u015brodka owadob\u00f3jczego.<\/p>\n

\"Farman
Farman F-68 Goliath. 2017 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n

Trudno samoloty pozyska\u0107 od wojska i w dodatku maj\u0105 k\u0142opoty z silnikami. Postanowi\u0142o pozosta\u0107 przy opylaczach naziemnych, kt\u00f3re by\u0142y ta\u0144sze w u\u017cyciu, pewniejsze do zastosowania w odpowiedniej porze roku, a przede wszystkim by\u0142y dost\u0119pne zawsze. Do 1939 roku, nie przeprowadzono ju\u017c \u017cadnej innej pr\u00f3by z opylaniem las\u00f3w i p\u00f3l uprawnych.<\/p>\n

Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W okresie 1922 – 1924, polskie lasy na Pomorzu i w Wielkopolsce zosta\u0142y zaatakowane przez szkodnika – strzygonia choin\u00f3wka. W tym czasie szkodnik zniszczy\u0142 1\/3 obszaru las\u00f3w pa\u0144stwowych, czyli oko\u0142o 150 tysi\u0119cy hektar\u00f3w, z czego 12 % uleg\u0142o zniszczeniu ca\u0142kowicie. Opr\u00f3cz tego pojawi\u0142y si\u0119 inne szkodniki: mniszka brudnica i barczatka sosnowa.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-1454","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1454"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1454\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1991,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1454\/revisions\/1991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}