{"id":14,"date":"2008-07-30T12:00:00","date_gmt":"2008-07-30T12:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2024\/07\/13\/pzl-i-22-iryda-i-epitafium-2008r\/"},"modified":"2024-07-13T18:37:25","modified_gmt":"2024-07-13T16:37:25","slug":"pzl-i-22-iryda-i-epitafium-2008r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=14&lang=pl","title":{"rendered":"PZL I-22 Iryda i epitafium. 2008r."},"content":{"rendered":"<p>Krak\u00f3w 2008-07-30<\/p>\n<h3 id=\"Zniszczenie-polskiego-samolotu-i-polskiego-przemys\u0142u.\"  >Zniszczenie polskiego samolotu i polskiego przemys\u0142u.<\/h3>\n<p>PZL I-22 Iryda by\u0142 prawdopodobnie ostatnim samolotem szkolno-bojowym opracowanym przez polskich konstruktor\u00f3w. Samolot, kt\u00f3ry z jednej strony by\u0142 potrzebny, a z drugiej niechciany. \u015aledz\u0105c jego ponad 20-letni\u0105 karier\u0119 odnie\u015b\u0107 mo\u017cna wra\u017cenie, \u017ce powsta\u0142 on z gwa\u0142tu i p\u00f3\u017aniej dokonano na nim aborcji.\u00a0<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/62f1857814d683059f8085e72a56296a2fa24000.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/62f1857814d683059f8085e72a56296a2fa24000.png\" alt=\"PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/7a0b8fb8b175a8862e5d96712d8e3ea4232d1a4d.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/7a0b8fb8b175a8862e5d96712d8e3ea4232d1a4d.png\" alt=\"PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/2f3ad5362d0c1ed3426fa35fff8bbf3bbf9163b1.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/2f3ad5362d0c1ed3426fa35fff8bbf3bbf9163b1.png\" alt=\"PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/4c5cd52aada8c18b12c6979fa3f0171901f96839.png\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/4c5cd52aada8c18b12c6979fa3f0171901f96839.png\" alt=\"PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>PZL I-22 Iryda nb 0305. Krak\u00f3w 2009 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<h3 id=\"Ale-po-kolei.\"  >Ale po kolei.<\/h3>\n<p>W Programie I-22 mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 wyra\u017ane trzy etapy;<\/p>\n<p>Pierwszy etap trwaj\u0105cy od pocz\u0105tku Programu (1972 rok) do ko\u0144ca 80-tych lat. W\u00f3wczas to grupa wysoko postawionych person, w zniewolonym komunistycznym kraju usi\u0142owa\u0142a wykroi\u0107 troch\u0119 niezale\u017cno\u015bci wobec CCCP. Szli oni \u015bladami przetartymi przez swoich poprzednik\u00f3w, kt\u00f3rzy opracowali takie konstrukcje jak Lim-6 i TS-11 Iskra. Niestety w tym okresie chyba zbyt wysoko postawiono poprzeczk\u0119. Wierz\u0105c w wy\u017cszo\u015b\u0107 socjalizmu nad kapitalizmem, nowa konstrukcja mia\u0142a spe\u0142nia\u0107 wymogi, kt\u00f3rych nie spe\u0142nia\u0142y w tym czasie Zachodnie samoloty bojowe. Przeceniono mo\u017cliwo\u015bci Polskiego Przemys\u0142u, kt\u00f3ry nie by\u0142 w stanie wykona\u0107 niekt\u00f3rych pod-temat\u00f3w, cho\u0107 z wieloma sobie \u015bwietnie poradzi\u0142, na przyk\u0142ad z systemem ratunkowym. Szkoda, \u017ce w tym okresie od g\u00f3rnie narzucono zesp\u00f3\u0142 nap\u0119dowy. Nie wydano decyzji o pracach nad dopalaczami dla silnik\u00f3w. Dlatego stale brakowa\u0142o mocy dla skutecznego wykonania zada\u0144 stawianych przed konstrukcj\u0105 w WTT (wymagania taktyczno-techniczne). I rzecz najwa\u017cniejsza. Wszystko to chcieli\u015bmy opracowa\u0107 za niewiarygodnie ma\u0142e pieni\u0105dze. Podobna konstrukcja opracowywany w tym czasie w Japonii, samolot T-4, kosztowa\u0142 co najmniej 4 x tyle. W nakazowo-rozdzielczej gospodarce to i tak by\u0142 ogromny sukces, \u017ce doprowadzono do etapu wdro\u017ceniowego. Poza tym to nie by\u0142a jedna wersja, ale 6 wersji; podstawowa dwumiejscowa, podstawowa jednomiejscowa, rozwojowa (wzmocniona) dwumiejscowa, rozwojowa (wzmocniona) jednomiejscowa, rozpoznawcza i holownicza. Nie zapominajmy tak\u017ce o potencjalnych rynkach zagranicznych. S\u0105 kraje, kt\u00f3re widz\u0105 w Polsce dobrego partnera.<\/p>\n<p>Drugi etap od 1989 roku do oko\u0142o 1994 roku. W tym okresie Program dosta\u0142 ogromnego przyspieszenia. Przemiany spo\u0142eczno-gospodarcze w Polsce wykrzesa\u0142y z ludzi ogromny potencja\u0142 wiary i nadziei na lepsze czasy. Wszystkie instytucje zwi\u0105zane z Programem wykona\u0142y kawa\u0142 solidnej pracy. W 1992 roku, w Szkole Orl\u0105t w D\u0119blinie przyj\u0119to pierwsze maszyny do eksploatacji. Silnik K-15 sta\u0142 si\u0119 konstrukcj\u0105 dojrza\u0142\u0105 i mo\u017cna by\u0142o podj\u0105\u0107 produkcj\u0119 seryjn\u0105. Nie zamykano drzwi dla rozwi\u0105za\u0144 z Zachodu. Testowano silniki Rolls-Royce. Du\u017cym sukcesem sta\u0142o si\u0119 po\u0142\u0105czenie p\u0142atowca M-93, silnik\u00f3w K-15 i awioniki francuskiej firmy Sagem. Samolot ten lata\u0142 pod wzgl\u0119dem nawigacyjnym jak po sznurku, a niekierowanym uzbrojeniem trafia\u0142 w cele naziemne lepiej ni\u017c Su-22 M 4 kierowanym uzbrojeniem. Wed\u0142ug naszej opinii by\u0142a to wersja, kt\u00f3ra powinna w ilo\u015bci co najmniej 40 maszyn trafi\u0107 do Polskiego Lotnictwa, a potem z ogromnym prawdopodobie\u0144stwem na eksport. I co z tego? Nic.\u00a0<\/p>\n<p>Ostatni etap od 1994 roku do 2008 roku, kiedy to wi\u0119kszo\u015b\u0107 samolot\u00f3w posz\u0142o na z\u0142om. Wielu, kt\u00f3rzy w 80-tych latach mia\u0142o pe\u0142ne usta Solidarno\u015bci ju\u017c w 1994 roku, podejmowali pozorowane dzia\u0142ania kontynuowania Programu i jego wdra\u017cania do s\u0142u\u017cby. \u017b\u0105dano nowych lepszych w\u0142asno\u015bci aerodynamicznych i nowej awioniki. ale nie tej firmy Sagem. MON chcia\u0142o samo wybra\u0107 firm\u0119 od awioniki. Wybra\u0142o, a firma przez dwa lata nie zdo\u0142a\u0142a zako\u0144czy\u0107 prac sukcesem. Praca w Mielcu nad wersj\u0105 M-96 dobija\u0142a firm\u0119. Doskona\u0142ym pretekstem zako\u0144czenia Programu by\u0142a katastrofa (druga w historii), kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 w 1996 roku, a w kt\u00f3rej zgin\u0119li dwaj piloci. Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci! Szczytem chamstwa, w tym momencie wykaza\u0142 si\u0119 jeden z bardzo wysokich polityk\u00f3w, piastuj\u0105cy do dania dzisiejszego (2008 roku) wysokie funkcje w naszej ojczy\u017anie. Na \u017c\u0105danie za\u0142ogi z Mielca, aby urz\u0105dzi\u0107 spotkanie i merytoryczn\u0105 dyskusj\u0119 na temat przysz\u0142o\u015bci Programu, zaproponowa\u0142 spotkanie za\u0142ogi z wdowami po oficerach. Na marginesie do dnia dzisiejszego nie s\u0105 jawne materia\u0142y Komisji powypadkowej, gdy z kolei pierwsza katastrofa z 1987 roku, jest opisana powszechnie. W 1998 roku sytuacja fabryki w Mielcu wygl\u0105da\u0142a tak, \u017ce je\u015bli by z\u0142o\u017cy\u0142 kto\u015b zam\u00f3wienie na powiedzmy 100 maszyn w terminie trzech lat to Mielec nie wykona\u0142 by tego zadania.<\/p>\n<p>Stworzono powszechne przekonanie, \u017ce Program upad\u0142 dlatego, \u017ce samolot by\u0142 konstrukcj\u0105 nieudan\u0105. Stoi to w du\u017cej sprzeczno\u015bci z opiniami pilot\u00f3w wojskowych lataj\u0105cych na I-22 w latach 1992 \u2013 1996 w D\u0119blinie. Opinie te nie s\u0105 pe\u0142ne zachwytu, ale rzeczowo stwierdzaj\u0105, \u017ce konstrukcja jest udana cho\u0107 wymaga pewnego dopracowania. Kapitan Chudzik powiedzia\u0142; \u201eLatali\u015bmy na Irydach wo\u017c\u0105c ponad ton\u0119 uzbrojenia i nie mieli\u015bmy \u017cadnych problem\u00f3w\u201d. Trzeba doda\u0107, \u017ce by\u0142y to opinie tylko o maszynach z silnikami K-5 ( PZL-5 \/ SO-3 W 22 ). Przy silnikach K-15 ud\u017awig wzr\u00f3s\u0142 do 1800 kg.<\/p>\n<p>Tak\u017ce silniki K-15 poddano druzgoc\u0105cej krytyce. Nieznani z nazwiska \u201especjali\u015bci\u201d oceniali je jako nieudane, ale za ich odkrywczymi my\u015blami nie sz\u0142y \u017cadne konkrety. Ciekawie przy tym wygl\u0105da opinia pilota do\u015bwiadczalnego Ludwika Natka\u0144ca, kt\u00f3ra pochodzi ze sprawozdania po oblocie I-22 z silnikami K-15 w grudniu 1992 roku; \u201eZastosowanie silnik\u00f3w o wi\u0119kszym ci\u0105gu znacznie podnios\u0142o bezpiecze\u0144stwo wykonywania lot\u00f3w. Zdecydowanie kr\u00f3tszy start, du\u017co szybsze nabieranie wysoko\u015bci, znacznie lepsze osi\u0105gi na jednym pracuj\u0105cym silniku. Na podstawie wykonanej oceny jako\u015bciowej z oblotu samolotu stwierdzam, \u017ce samolot posiada dobr\u0105 stateczno\u015b\u0107 i sterowno\u015b\u0107 oraz bezpieczne w\u0142asno\u015bci lotne.<\/p>\n<p>Obecnie (2008 rok) naszym niechcianym dzieckiem zainteresowane s\u0105 tylko plac\u00f3wki muzealne i spo\u0142ecze\u0144stwo Mielca, kt\u00f3re pragnie uratowa\u0107 dwa egzemplarze. \u017bycz\u0105 sobie pozostawi\u0107 jeden samolot na cokole przy rogatkach miasta, drugi w muzeum. Reszta samolot\u00f3w zostanie zez\u0142omowana.<\/p>\n<p>Tak si\u0119 ko\u0144czy historia samolotu, kt\u00f3ry powinien by\u0107 dum\u0105 dla ca\u0142ego kraju.<\/p>\n<h3 id=\"PS.\"  >PS.<\/h3>\n<p>Jako PS podamy za \u017ar\u00f3d\u0142em &#8211; mediapodkarpackie.pl \/ Wizjer Regionalny<\/p>\n<p>\u201eMieleckie egzemplarze wyjecha\u0142y z miasta, wojsko wywioz\u0142o je do Kutna, gdzie maj\u0105 by\u0107 z\u0142omowane.\u00a0To by\u0142o jak pogrzeb.Konw\u00f3j wywo\u017conych z Mielca Iryd zauwa\u017cy\u0142o na ulicach miasta, lub drogach dojazdowych wielu mielczan. Wszyscy opowiadali, \u017ce poczuli si\u0119 jak na pogrzebie bliskiej osoby. Ten samolot sta\u0142 si\u0119 symbolem walki o lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 miasta. Cho\u0107 w ko\u0144cu uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 mieleckie zak\u0142ady lotnicze, to wojna o kontynuowanie programu Iryda zosta\u0142a przegrana. Ale mielecki magistrat, oraz PZL, nie pozwoli\u0142y na to by o Irydzie w mie\u015bcie zapomniano. Uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 dwa samoloty. Jeden stanie na cokole, przy drodze z Rzeszowa do Mielca. Prawdopodobnie tu\u017c przy rondzie u zbiegu ulic Wolno\u015bci i Partyzant\u00f3w. Miasto przekaza\u0142o na ten cel 10 tysi\u0119cy z\u0142otych. Druga maszyna znajdzie swoje miejsce w \u201edomu\u201d. Przy Polskich Zak\u0142adach Lotniczych powstaje niewielkie muzeum. Opr\u00f3cz Irydy stanie tam jeszcze 7 innych maszyn produkowanych w Mielcu. Prezentacja ma zosta\u0107 otwarta latem tego roku.\u201d<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PZL I-22 Iryda by\u0142 prawdopodobnie ostatnim samolotem szkolno-bojowym opracowanym przez polskich konstruktor\u00f3w. Samolot, kt\u00f3ry z jednej strony by\u0142 potrzebny, a z drugiej niechciany. \u015aledz\u0105c jego ponad 20-letni\u0105 karier\u0119 odnie\u015b\u0107 mo\u017cna wra\u017cenie, \u017ce powsta\u0142 on z gwa\u0142tu i p\u00f3\u017aniej dokonano na nim aborcji.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-14","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1919,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions\/1919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}