Prawdziw\u0105 zmor\u0105 pilot\u00f3w jest l\u00f3d. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w pocz\u0105tkach awiacji w\u0142a\u015bnie oblodzenie by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 nieudanych przelot\u00f3w nad Atlantykiem. W Polsce, co prawda daleko do warunk\u00f3w jakie panuj\u0105 na Grenlandii, ale oblodzenie mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w\u0142a\u015bciwie w ka\u017cdych warunkach, zar\u00f3wno zim\u0105 jaki i latem. \u017badnym, niezwyk\u0142ym zjawiskiem jest padaj\u0105cy \u015bnieg, kt\u00f3ry przed lotem trzeba z samolotu usun\u0105\u0107. Ale typowym zimowym problemem jest tak\u017ce przech\u0142odzone paliwo w zbiornikach, kt\u00f3re w warunkach chwilowego postoju na lotnisku wywo\u0142uje na p\u0142atowiec nalot w postaci szronu. Innym zjawiskiem jest drobna m\u017cawka, kt\u00f3ra na zimnym p\u0142atowcu przemienia si\u0119 w warstw\u0119 ludu. Wilgo\u0107 potrafi wnikn\u0105\u0107 na mechanizmy powierzchni sterowych i tam zamieni\u0107 si\u0119 w l\u00f3d.<\/p>\n W trakcie lotu narastaj\u0105cy l\u00f3d powoduje znaczny wzrost oporu czo\u0142owego, ujemnie wp\u0142ywa na prac\u0119 silnik\u00f3w, a tak\u017ce zmniejsza sterowno\u015b\u0107 i stateczno\u015b\u0107 samolotu. W najwi\u0119kszym stopniu l\u00f3d odk\u0142ada si\u0119 na powierzchniach no\u015bnych, co bardzo niekorzystnie wp\u0142ywa na ich w\u0142asno\u015bci aerodynamiczne, wywo\u0142uj\u0105c wzrost oporu, zwi\u0119kszaj\u0105c mas\u0119 samolotu. Spada wsp\u00f3\u0142czynnik si\u0142y no\u015bnej, a co za tym idzie wzrasta pr\u0119dko\u015bci przeci\u0105gni\u0119cia. Dlatego samoloty s\u0105 wyposa\u017cone w automatyczne systemy odladzania kraw\u0119dzi natarcia skrzyde\u0142, usterzenia oraz wlot\u00f3w powietrza do silnik\u00f3w.<\/p>\n Nie na darmo, firmy produkuj\u0105ce samoloty komercyjne przeprowadzaj\u0105 testy swoich samolot\u00f3w w zimowych warunkach. Ka\u017cdy wsp\u00f3\u0142czesny port lotniczy posiada stanowiska do odladzania samolot\u00f3w. Firmy przewozowe na og\u00f3\u0142 maj\u0105 procedury m\u00f3wi\u0105ce kiedy za\u0142oga jest obowi\u0105zana do skorzystania z us\u0142ugi odladzania. Wol\u0105 zap\u0142aci\u0107 kilka tysi\u0119cy z\u0142otych ni\u017c p\u0142aci\u0107 miliony za odszkodowania i upadek reputacji firmy. A w historii awiacji takie przypadki by\u0142y niejednokrotnie. Lecz w ostatnich czasach wyst\u0119puje zjawisko zwane presj\u0105 czasu, a to bywa przyczynkiem do wypadku.<\/p>\n Przepisy Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego wymagaj\u0105, \u017ceby na ka\u017cdym lotnisku komercyjnym, na kt\u00f3rym mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 oblodzenie, by\u0142o zorganizowane profesjonalne stanowisko odladzania samolot\u00f3w. Jednym z czynnik\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych jego lokalizacj\u0119 jest gwarancja zapewnienia czasu ochronnego, po zastosowaniu substancji anty-oblodzeniu, tak zwany Holdover Time (w skr\u00f3cie HOT), kt\u00f3ry pozwala na ko\u0142owanie do momentu uzyskania przez samolot zezwolenia na start. Dlatego du\u017ce lotniska maj\u0105 kilka stanowisk zlokalizowanych w r\u00f3\u017cnych miejscach pola wzlot\u00f3w. Bardzo cz\u0119sto w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od progu RWY z kt\u00f3rego samolot b\u0119dzie startowa\u0142.<\/p>\n Odladzania jest prowadzone zwykle przy u\u017cyciu specjalnego pojazdu zwanego w \u017cargonie lotniczym \u201eelephantem\u201d, czyli s\u0142oniem. Jest to skojarzenie ze s\u0142oniem, kt\u00f3ry z tr\u0105by wyrzuca wod\u0119. Przed rozpocz\u0119ciem odladzania sporz\u0105dzana jest dokumentacja, w kt\u00f3rej za\u0142oga deklaruje, czy rozmra\u017canie ma by\u0107 jedno-, czy dwu-stopniowe, uzgadnia si\u0119 st\u0119\u017cenie roztworu, okre\u015bla stan p\u0142atowca oraz warunki pogodowe. Przed rozpocz\u0119ciem procesu odladzania za\u0142oga samolotu powinna przygotowa\u0107 samolot do wykonania tej czynno\u015bci; ustawi\u0107 powierzchnie sterowe samolotu w konfiguracji do odladzania, zamkn\u0105\u0107 odbiory powietrza, aby uniemo\u017cliwi\u0107 przedostanie si\u0119 opar\u00f3w p\u0142ynu przez otwory wentylacyjne do wn\u0119trza samolotu oraz w\u0142\u0105czy\u0107 rejestrator rozm\u00f3w w kabinie, a nast\u0119pnie poinformowa\u0107 o gotowo\u015bci do rozpocz\u0119cia odladzania.<\/p>\n Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa usuwanie lodu powinno si\u0119 prowadzi\u0107 z wy\u0142\u0105czonymi silnikami samolotu, jednak z pewnymi wyj\u0105tkami mo\u017cliwe jest prowadzenie odladzania z silnikami pracuj\u0105cymi w zakresie ja\u0142owym (tryb IDLE) i ten spos\u00f3b jest realizowany najcz\u0119\u015bciej.<\/p>\n Do odladzania chemicznego stosuje si\u0119 kilka typy p\u0142yn\u00f3w usuwaj\u0105cych l\u00f3d i zabezpieczaj\u0105cych, o r\u00f3\u017cnym sk\u0142adzie chemicznym, lepko\u015bci i gwarantowanym czasie ochrony. Dla przyk\u0142adu, p\u0142yny typu II zawieraj\u0105 co najmniej 50% glikolu, wod\u0119, zag\u0119szczacz i inhibitor, ich lepko\u015b\u0107 wzrasta wraz z obni\u017ceniem temperatury. Firmy chemiczne w ostatnich czasach poczyni\u0142y spory post\u0119p w \u015brodkach chemicznych, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 d\u0142u\u017cej i mniej szkodliwie na p\u0142atowiec: aluminium, tworzywo sztuczne, lakier.<\/p>\n Usuwanie lodu cz\u0119sto wykonywane jest dwuetapowo. Pierwszy etap polega na usuni\u0119ciu \u015bniegu i lodu z p\u0142atowca. W drugim etapie zabezpiecza si\u0119, g\u0142\u00f3wnie skrzyd\u0142a i usterzenie, przed formowaniem si\u0119 na powierzchniach samolotu nowych warstwy lodu i \u015bniegu.<\/p>\n Czas odladzania samolotu jest bardzo r\u00f3\u017cny. Mo\u017ce trwa\u0107 tylko 10 minut lub nawet 90 minut. Odladzanie mo\u017ce by\u0107 prowadzone wy\u0142\u0105cznie gor\u0105c\u0105 wod\u0105. Jej temperatura na wylocie z dzia\u0142ka (pr\u0105downicy) wynosi 60 stopni C. Dzia\u0142ka spryskuj\u0105ce samolot daj\u0105 du\u017co mniejsze ci\u015bnienie na wylocie ni\u017c dzia\u0142ka woz\u00f3w sta\u017cy po\u017carnej. Chodzi o to, aby nie zniszczy\u0107 p\u0142atowca. Dla samolotu Boeing B.737 nacisk roztworu na p\u0142atowiec nie mo\u017ce przekracza\u0107 0,7 bara. Dlatego z dzia\u0142ka \u201eelefanta\u201d roztwory wylatuj\u0105 w postaci aerozoli.<\/p>\n Ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu u\u017cytego do zabezpieczenia samolotu przed oblodzeniem, czyli w tak zwanym drugim etapie, nie powinna by\u0107 mniejsza ni\u017c: 480 litr\u00f3w \u2013 w przypadku Boeing 767, 200 litr\u00f3w \u2013 w przypadku Boeing 737 serii 300, 400 i 500 oraz 230 litr\u00f3w \u2013 w przypadku Airbus A320.<\/p>\n Od kilku lat stosuje si\u0119 odladzanie powierzchni samolot\u00f3w za pomoc\u0105 promiennik\u00f3w podczerwieni. Dotychczas promienniki podczerwieni z powodzeniem stosowane by\u0142y na lotniskach w USA. Od kilku lat r\u00f3wnie\u017c w Europie. Odladzanie to polega na umieszczeniu samolotu w s\u0142u\u017c\u0105cym do tego celu hangarze, wyposa\u017conym w podwieszony pod dachem hangaru zesp\u00f3\u0142 promiennik\u00f3w podczerwieni.<\/p>\n W trakcie lotu nowoczesne samoloty same sobie potrafi\u0105 poradzi\u0107 z lodem. Wykorzystywane w tym celu s\u0105 r\u00f3\u017cne automatyczne sposoby. Kraw\u0119dzie natarcia s\u0105 odladzane: gor\u0105cym powietrzem, grza\u0142kami elektrycznymi lub pneumatyczne, gdy na kraw\u0119dzi natarcia s\u0105 gumowe nak\u0142adki. Tutaj pod gum\u0119 wprowadza si\u0119 powietrze, kt\u00f3re \u201epompuje\u201d nak\u0142adk\u0119 i tak si\u0119 kruszy l\u00f3d. S\u0105 tak\u017ce metody spryskiwania kraw\u0119dzi natarcia glikolem. Glikol wydostaje si\u0119 poprzez otworki i przesuwa si\u0119 drobnymi rowkami. Tak odladza si\u0119 tak\u017ce \u0142opaty \u015bmigie\u0142. Glikolem spryskiwane s\u0105 tak\u017ce przednie szyby kokpitu samolotu. Najskuteczniejsze okazuje si\u0119 odladzanie elektryczne. Tak odladzane s\u0105 na przyk\u0142ad odbiorniki ci\u015bnienia, tak zwane rurki Pitota. Opr\u00f3cz grza\u0142ek s\u0105 sposoby usuwania lodu w oparciu o indukcje elektromagnetyczn\u0105. System wywo\u0142uje wibracje elektromagnetyczne. Innym elektrycznym sposobem jest folia grafitowa, kt\u00f3ra zasilona pr\u0105dem elektrycznym gwa\u0142townie zwi\u0119ksza swoj\u0105 temperatur\u0119, oddzielaj\u0105c w ten spos\u00f3b warstw\u0119 lodu od p\u0142atowca.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prawdziw\u0105 zmor\u0105 pilot\u00f3w jest l\u00f3d. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w pocz\u0105tkach awiacji w\u0142a\u015bnie oblodzenie by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 nieudanych przelot\u00f3w nad Atlantykiem. W Polsce, co prawda daleko do warunk\u00f3w jakie panuj\u0105 na Grenlandii, ale oblodzenie mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w\u0142a\u015bciwie w ka\u017cdych warunkach, zar\u00f3wno zim\u0105 jaki i latem. \u017badnym, niezwyk\u0142ym zjawiskiem jest padaj\u0105cy \u015bnieg, kt\u00f3ry przed lotem trzeba z samolotu usun\u0105\u0107. Ale typowym zimowym problemem jest tak\u017ce przech\u0142odzone paliwo w zbiornikach, kt\u00f3re w warunkach chwilowego postoju na lotnisku wywo\u0142uje na p\u0142atowiec nalot w postaci szronu. Innym zjawiskiem jest drobna m\u017cawka, kt\u00f3ra na zimnym p\u0142atowcu przemienia si\u0119 w warstw\u0119 ludu. Wilgo\u0107 potrafi wnikn\u0105\u0107 na mechanizmy powierzchni sterowych i tam zamieni\u0107 si\u0119 w l\u00f3d.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1375","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1375"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3819,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1375\/revisions\/3819"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}