W 50\/60-latach XX wieku sowieci opracowali kilka system\u00f3w rakietowych, o r\u00f3\u017cnym zasi\u0119gu i przeznaczeniu. System 9K52 \u0141una (\u0141una-M) by\u0142 systemem rakietowym kr\u00f3tkiego i \u015bredniego zasi\u0119gu. Podstawowy system klasy ziemia – ziemia by\u0142 przeznaczony do wystrzeliwania pocisk\u00f3w rakietowych typu 9M21 z wyrzutni ko\u0142owych. Wyrzutnie ko\u0142owe otrzyma\u0142y oznaczenie 9P113. Pocisk by\u0142 jednostopniowym pociskiem rakietowym z silnikiem rakietowym na paliwo sta\u0142e, o zasi\u0119gu od 12 do 68 kilometr\u00f3w, b\u0119d\u0105cym w stanie przenie\u015b\u0107 g\u0142owic\u0119 bojow\u0105 o masie do 500 \u00a0kilogram\u00f3w. Wsr\u00f3d tych g\u0142owic by\u0142y g\u0142owice atomowe (j\u0105drowe). Pierwszy start rakiety odby\u0142 si\u0119 27 grudnia 1961 roku, na poligonie Kapustin Jar. Powsta\u0142o kilka wersji rozwojowych rakiety 9M21. Trzy by\u0142y najwa\u017cniejsze. Pierwsza to 9M21F, maj\u0105ca g\u0142owic\u0119 kumulacyjno-burz\u0105c\u0105 o masie do 200 kg. Powsta\u0142a tak\u017ce wersja 9M21B przenosz\u0105ca pojedyncz\u0105 g\u0142owic\u0119 j\u0105drow\u0105 o mocy do 100 kT. Kolejn\u0105 wersj\u0105 rozwojow\u0105 by\u0142 9M21K, z g\u0142owic\u0105 kasetow\u0105. Uk\u0142ad rakietowy 9M21 by\u0142 produkowany w Czelabi\u0144sku w Zak\u0142adzie Produkcji Obrabiarek.<\/p>\n Pierwsze prototypowe egzemplarze systemu wesz\u0142y do s\u0142u\u017cby ju\u017c w 1962 roku, a oznaczone by\u0142y 9K52 \u0141una. Prawdopodobnie pe\u0142n\u0105 gotowo\u015b\u0107 do dzia\u0142ania osi\u0105gn\u0119\u0142y w 1964 roku.<\/p>\n Wyrzutnia 9P113 zosta\u0142a oparta na do\u015bwiadczeniach wyci\u0105gni\u0119tych z eksploatacji g\u0105sienicowej wyrzutni 2P16. Podwoziem nowej wyrzutni sta\u0142 si\u0119 pojazd Zi\u0141-135LM. Wyrzutnia by\u0142a produkowana w Wo\u0142gogradzie przez Zak\u0142ad Barykady (\u0411\u0430\u0440\u0440\u0438\u043a\u0430\u0434\u044b) na podwoziu samochodu ZI\u0141-135LM, produkowanego przez Bria\u0144sk\u0105 Fabryk\u0119 Samochod\u00f3w.<\/p>\n System 9K52 \u0141una-M zosta\u0142 kupiony mi\u0119dzy innymi przez: Algieri\u0119, Egipt, Libi\u0119, Polsk\u0119, Rumuni\u0119, W\u0119gry. System zosta\u0142 u\u017cyty bojowo w wielu konfliktach zbrojnych w czasie \u201eZimnej Wojny\u201d. Zawsze u\u017cywano g\u0142owic z \u0142adunkami konwencjonalnymi.<\/p>\n Wyrzutna posiada jednoszynow\u0105 prowadnic\u0119 dla jednego pocisku. Dzi\u0119ki podwoziu czteroosiowemu wyrzutnia 9P113 jest mobilna. Pocisk 9M21 jest balistyczny.<\/p>\n Wszystkie osie samochodu s\u0105 nap\u0119dzane. Pierwsza i czwarta o\u015b jest skr\u0119tna. Pojazd posiada\u0142a dwa silniki benzynowe o mocy 180 KM ka\u017cdy i dwie przek\u0142adnie. Z przodu znajduje si\u0119 trzyosobowa kabina za\u0142ogi. W kabinie s\u0105 te\u017c zainstalowane pulpity s\u0142u\u017c\u0105ce do ustawiania i kontroli parametr\u00f3w rakiet. Przed startem rakiety na przednie szyby kabiny nak\u0142adano os\u0142ony, w celu ich ochrony przed gazami prochowymi silnika rakiety. Startu dokonywano wy\u0142\u0105cznie przy wykorzystaniu pulpitu wyno\u015bnego. Na poje\u017adzie zamontowany jest zesp\u00f3\u0142 artyleryjski sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z prowadnicy osadzonej na obrotowym \u0142o\u017cu. Prowadnica mo\u017ce by\u0107 podnoszona w p\u0142aszczy\u017anie pionowej od +15 do +65 stopni. Podnoszenie odbywa\u0142o si\u0119 za pomoc\u0105 uk\u0142adu hydraulicznego – nap\u0119dzanego elektrycznie lub r\u0119cznie. Z prawej strony jest umieszczony d\u017awig hydrauliczny s\u0142u\u017c\u0105cy do prze\u0142adunku rakiet z samochodu transportowego na wyrzutni\u0119. D\u017awig ten s\u0142u\u017cy\u0142 te\u017c do monta\u017cu i demonta\u017cu g\u0142owic bojowych na podstawkach na ziemi. Pomi\u0119dzy d\u017awigiem a kabin\u0105 jest umieszczony b\u0119ben z elektrycznym kablem wielo\u017cy\u0142owym, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 do pod\u0142\u0105czenia pulpitu wyno\u015bnego. W lewej tylnej cz\u0119\u015bci wyrzutni jest stanowisko celowniczego wraz z przyrz\u0105dami celowniczymi. Na stanowisku ogniowym wyrzutnia opiera\u0142a si\u0119 na czterech podstawkach. Dwie z nich by\u0142y z ty\u0142u podwozia, a dwie pomi\u0119dzy pierwsz\u0105 a drug\u0105 osi\u0105 pojazdu. Podstawki zapewnia\u0142y stabilizacj\u0119 i wypoziomowanie wyrzutni. W wyrzutni by\u0142 zamontowany dodatkowy agregat pr\u0105dotw\u00f3rczy, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 do zasilania ogrzewania g\u0142owicy atomowej w czasie postoju. Resurs wyrzutni by\u0142 obliczony na start co najmniej 200 rakiet. Czas przygotowania do odpalenie rakiety wynosi\u0142 10 minut.<\/p>\n Uzupe\u0142nieniem zestawu by\u0142 pojazd transportowy 9T29 do przewozu dw\u00f3ch rakiet 9M21. W poje\u017adzie tym by\u0142o kolejnych dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy. Ten pojazd by\u0142 zbudowany tak\u017ce na samochodzie Zi\u0141-135. Kolejnym uzupe\u0142nieniem by\u0142 samoch\u00f3d \u0142\u0105czno\u015bci radiowej. W sk\u0142ad zestawu wchodzi\u0142y tak\u017ce: Stacja pogodowa, a zw\u0142aszcza pomiaru kierunku i si\u0142y wiatru. Dane te by\u0142y niezb\u0119dne dla przyrz\u0105d\u00f3w celowniczych. Konieczny by\u0142 tak\u017ce pojazd autotopograf. Autotopograf jest to urz\u0105dzenie mechaniczne zainstalowane w poje\u017adzie mechanicznym s\u0142u\u017c\u0105ce do okre\u015blania po\u0142o\u017cenia (wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych x, y) oraz okre\u015blania kierunku poruszania si\u0119 (azymutu). Urz\u0105dzenie kre\u015bli przebyt\u0105 przez pojazd tras\u0119 na mapie topograficznej.<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 10,69 m. Szeroko\u015b\u0107 2,80 m. Wysoko\u015b\u0107 z rakiet\u0105 3,35 m. Wysoko\u015b\u0107 bez rakiety 2,86 m. Masa pojazdu bez rakiety 14 890 kg. Zasi\u0119g pojazdu z zabranym paliwem w dodatkowych kanistrach 650 km. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 60 km\/h na szosie. Pokonywanie przeszk\u00f3d wodnych do g\u0142\u0119boko\u015bci 1,20 m.<\/p>\n Rakieta 9M21 jest jednostopniowym, balistycznym, pociskiem na paliwo sta\u0142e. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z g\u0142owicy i kad\u0142uba zawieraj\u0105cego 3 silniki prochowe. W tylnej cz\u0119\u015bci rakiety znajdowa\u0142 si\u0119 silnik startowy z 16 dyszami. W przedniej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba, by\u0142 umieszczony silnik obrotu z 4 dyszami, ustawionymi poprzecznie do osi rakiety, nadaj\u0105cy pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotow\u0105 w pierwszej fazie lotu. Pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba zajmowa\u0142 silnik marszowy z dysz\u0105 centraln\u0105. Rakieta by\u0142a stabilizowana w locie 4 statecznikami.<\/p>\n Rakieta 9M21B z g\u0142owic\u0105 atomow\u0105 9N32 z \u0142adunkiem AA-22 o mocy od 3 do 20 kT. 9M21B1 g\u0142owica j\u0105drowa 9N38 \/ 9N38M z \u0142adunkiem \u0410\u0410-38, o mocy do 100 kT. 9M21B1 z g\u0142owic\u0105 j\u0105drow\u0105 9N32\u041c z \u0142adunkiem \u0410\u0410-52 o mocy od 3 do 20 kT. Przy u\u017cyciu tych rakiet mo\u017cna by\u0142o wywo\u0142a\u0107 naziemny lub powietrzny wybuch j\u0105drowy. S\u0142u\u017cy\u0142y do tego zapalniki zbli\u017ceniowe, czujniki i radiowysoko\u015bciomierze zainstalowane w g\u0142owicy. G\u0142owice by\u0142y wra\u017cliwe na zmiany temperatury. Dlatego by\u0142y przechowywane i przewo\u017cone w specjalnych samochodach-magazynach. Po po\u0142\u0105czeniu z uk\u0142adem rakietowym na g\u0142owice nak\u0142adano pokrowiec grzewczy zdejmowany tu\u017c przed startem. Wymagana temperatura g\u0142owicy wynosi\u0142a 20-30 stopni Celsjusza.<\/p>\n D\u0142ugo\u015b\u0107 w zale\u017cno\u015bci od u\u017cytej g\u0142owicy 8,96 m lub 9,40 m. Kaliber 544 mm. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 wstecznik\u00f3w 1,70 m. Masa od 2 430 kg do 2 490 kg. Zasi\u0119g 12 – 64 km. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna oko\u0142o 1 200 m\/s.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W 60-latach XX wieku system rakietowy 9K52 wzbudza\u0142 uzasadniony strach wsr\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stw Europy. I to zar\u00f3wno w krajach Europy Zachodniej, jak i w krajach Europy \u015arodkowej, poniewa\u017c te rakiety mog\u0142y by\u0107 wyposa\u017cone w g\u0142owice j\u0105drowe. W\u00f3wczas u\u017cywano nazwy bro\u0144 atomowa.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1325","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1325","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1325"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3826,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1325\/revisions\/3826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Dane T-T wyrzutni 9P113:<\/h3>\n
Rakieta 9M21.<\/h3>\n
Dane T-T rakiet 9M21:<\/h3>\n