Nazwa miasta Stargard Szczeci\u0144ski kolejny raz zosta\u0142a zmieniona w dniu 1 stycznia 2016 roku, przyjmuj\u0105c nazw\u0119 Stargard.<\/p>\n Miejscowo\u015b\u0107 Kluczewo to obecnie jedna z dzielnic Stargardu Szczeci\u0144skiego, kt\u00f3ry stanowi wa\u017cny w\u0119ze\u0142 komunikacyjny kolejowy i drogowy. Istniej\u0105cy w\u0119ze\u0142 kolejowy obs\u0142uguje bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenia z promem w \u015awinouj\u015bciu, Portem Morskim w Szczecinie oraz wszystkimi du\u017cymi miastami Polski, a tak\u017ce z Prag\u0105, Bratys\u0142aw\u0105 i Budapesztem.<\/p>\n Miejscowo\u015b\u0107 Kluczewo najbardziej jest znana z dzia\u0142aj\u0105cej tu od 1883 roku, cukrowni. A obecnie b\u0119dzie jeszcze znana z fabryki opon japo\u0144skiej firmy Bridgestone. Fabryka zaj\u0119\u0142a oko\u0142o 100 hektar\u00f3w by\u0142ego garnizonu sowieckiego w Polsce. Najwa\u017cniejszym zabytkiem Kluczewa jest\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, z XV wieku, zbudowany z kamieni polnych i cegie\u0142.<\/p>\n Imperialistyczne zap\u0119dy germ\u0144c\u00f3w nie wygas\u0142y po pora\u017cce w wielkiej wojnie \u015bwiatowej i rozbudzone na nowo doprowadzi\u0142y do ogromnego rozwoju przemys\u0142u, nakierowanego na zbrojenia. Okolice Szczecina (stolicy Piast\u00f3w Pomorskich) doskonale nadawa\u0142y si\u0119 do lokalizacji fabryk chemicznych, przemys\u0142u drzewnego, metalowych i o\u015brodk\u00f3w do\u015bwiadczalnych. Sprzyja\u0142a temu dobrze rozwini\u0119ta komunikacja. Nie dziwmy si\u0119 zatem, \u017ce w tym kompleksie nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 lotniska. Usytuowano je w pobli\u017cu wa\u017cnego o\u015brodka przemys\u0142owego, jakim by\u0142 Stargard Szczeci\u0144ski, na wsch\u00f3d od Jeziora Miedwie, przy wa\u017cnym szlaku kolejowym.<\/p>\n Historia Lotniska Kluczewo rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 20-latach XX wieku. Lotnisko budowane by\u0142o bez rozg\u0142osu, jako obiekt cywilny, w okresie 1925-1927. Prace nabra\u0142y tempa w drugiej po\u0142owie 30-lat i na lotnisku zacz\u0119\u0142y stacjonowa\u0107 mi\u0119dzy innymi lotnicze wojskowe jednostki rozpoznawcze.<\/p>\n Du\u017cy rozw\u00f3j lotniska nast\u0105pi\u0142 po agresji armii niemieckiej na Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0119. Przez ca\u0142y okres drugiej wojny \u015bwiatowej, wojska niemieckie rozbudowywa\u0142y garnizon, wykorzystuj\u0105c do tego celu je\u0144c\u00f3w wojennych i robotnik\u00f3w przymusowych.<\/p>\n Kiedy na froncie wschodnim nast\u0105pi\u0142o przesilenie i wojska sowieckie zacz\u0119\u0142y szybki marsz na zach\u00f3d, rola lotniska zacz\u0119\u0142a wzrasta\u0107. W pa\u017adzierniku 1944 roku, na lotnisku pojawi\u0142a si\u0119 kolejna super bro\u0144 niemiecka \u2013 my\u015bliwiec M-163 B Komet z nap\u0119dem rakietowym. Do zada\u0144 tych samolot\u00f3w, nale\u017ca\u0142a obrona przed bombowcami alianckimi zak\u0142ad\u00f3w produkuj\u0105cych benzyn\u0119 syntetyczn\u0105 w Policach. Jeden z alianckich nalot\u00f3w bombowych wywo\u0142a\u0142 du\u017ce straty w infrastrukturze lotniska. W styczniu 1945 roku, kiedy front sowiecki by\u0142 ju\u017c na "Wale Pomorskim", samoloty te ewakuowano. Wycofuj\u0105cy si\u0119 \u017co\u0142nierze niemieccy wysadzili w powietrze kilka wa\u017cnych obiekt\u00f3w na lotnisku.<\/p>\n W pierwszych dniach marca 1945 roku, wojska 61. armii sowieckiej, pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a pu\u0142kownika P. Bie\u0142ow, z 1. frontu bia\u0142oruskiego marsza\u0142ka G. \u017bukowa, w ramach\u00a0Operacji Pomorskiej, zaj\u0119\u0142y Kluczewo. Lotnisko zosta\u0142o przez wojsko sowieckie szybko przywr\u00f3cone do stanu u\u017cyteczno\u015bci bojowej. Do usuwania zniszcze\u0144 na lotnisku sowiecki komendant wykorzystywa\u0142 robotnik\u00f3w przymusowych, kt\u00f3rzy w czasie wojny pracowali w miejscowej cukrowni.<\/p>\n Wed\u0142ug ponadnarodowych ustale\u0144 wielkich tego \u015bwiata, Zachodnie Pomorze zosta\u0142o przyznane Polsce. Po 9.05.1945 roku, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem i odwiecznymi normami, sowieci powinny opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119, czego jak wiemy nie uczynili przez blisko 50 lat. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa okupacja. Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych, wojska armii czerwonej dokona\u0142y na terenie Polski jedynie redukcji swych si\u0142 i dyslokacji cz\u0119\u015bci jednostek, wybieraj\u0105c kompleksy koszarowe, lotniska i tereny\u00a0najbardziej im przydatne, traktuj\u0105c je jako zdobycz wojenn\u0105. Na terenie Pomorza Zachodniego, do najwi\u0119kszych sowieckich garnizon\u00f3w, opr\u00f3cz Kluczewa mo\u017cemy zaliczy\u0107; Szczecin, \u015awinouj\u015bcie, Bagicz, Bia\u0142ogard, Chojna i Borne-Sulinowo. Ten ostatni by\u0142 najwi\u0119kszy w ca\u0142ej Polsce. Sowieci, lotnisk na terenie Polski przyw\u0142aszczyli sobie oko\u0142o 10, lokuj\u0105c w nich, na czas nieokre\u015blony, pu\u0142ki my\u015bliwskie i my\u015bliwsko-bombowe, zdolne w ka\u017cdej chwili zaatakowa\u0107 Zachodni\u0105 Europ\u0119. Wszystkie te obiekty przez 45 lat (do 1989 roku) by\u0142y bia\u0142ymi plamami na mapach Polski. Dok\u0142adnie tak by\u0142o z Kluczewem ko\u0142o Stargardu Szczeci\u0144skiego.<\/p>\n W dniu 10.05.1945 roku, Stalin rozwi\u0105za\u0142 dow\u00f3dztwo 2. frontu bia\u0142oruskiego i w jego miejsce utworzy\u0142 p\u00f3\u0142nocn\u0105 grup\u0119 armii czerwonej, z miejscem dyslokacji w Polsce. Na dow\u00f3dc\u0119 powo\u0142a\u0142 Konstantego Rokossowskiego, kt\u00f3ry mia\u0142 sztab w Legnicy. Aby usankcjonowa\u0107 to i inne posuni\u0119cia oficjalnie podawano, \u017ce wojsko sowieckie na terenie Polski ochrania szlaki komunikacyjne \u0142\u0105cz\u0105ce CCCP z bazami sowieckimi w NRD (Wschodnie Niemcy).<\/p>\n Stacjonowanie wojsk sowieckich w Polsce pr\u00f3bowano usankcjonowa\u0107, po powo\u0142aniu do istnienia UW (uk\u0142adu warszawskiego). W okresie 1956\u20131957, podpisano szereg porozumie\u0144 wojskowo-rz\u0105dowych mi\u0119dzy Moskw\u0105, a Warszaw\u0105.\u00a0 Dwa z nich by\u0142y najwa\u017cniejsze: \u201eUmowa mi\u0119dzy rz\u0105dami PRL i CCCP, o statucie prawnym wojsk sowieckich, czasowo stacjonuj\u0105cych w Polsce\u201d (przy czym czasu nie okre\u015blono) oraz \u201ePorozumienie mi\u0119dzy rz\u0105dami PRL, a rz\u0105dem CCCP, o liczebno\u015bci, rozmieszczeniu i trybie dokonywania ruch\u00f3w wojsk sowieckich stacjonuj\u0105cych w Polsce\u201d. Pierwszy z tych dokument\u00f3w stwierdza\u0142; \u201eCzasowe stacjonowanie jednostek wojsk radzieckich w Polsce w niczym nie mo\u017ce narusza\u0107 suwerenno\u015bci pa\u0144stwa Polskiego i nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do ich ingerencji w wewn\u0119trzne sprawy PRL\u201d. W dalszej cz\u0119\u015bci stanowi\u0142; \u201eRuchy wojsk radzieckich, \u0107wiczenia, manewry poza ich miejscem stacjonowania mia\u0142y by\u0107 ka\u017cdorazowo uzgadniane wcze\u015bniej z w\u0142adzami Polskimi\u201d. Dalej; \u201e\u017bo\u0142nierze i personel cywilny garnizon\u00f3w obowi\u0105zany by\u0142 szanowa\u0107 i przestrzega\u0107 przepis\u00f3w prawa Polskiego\u201d. W drugim dokumencie (utajnionym) okre\u015blono mi\u0119dzy innymi trasy przejazdu kolumn wojskowych bez konieczno\u015bci nawet informowania administracji Polskiej. By\u0142a te\u017c w nim mowa o licznie \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3r\u0105 okre\u015blono na 62 000 \u2013 66 000. (Tylko jak to sprawdzi\u0107?) Podobno w wojskach l\u0105dowych by\u0142o 40 000, lotnictwie 17 000 i marynarce 7 000 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n W umowach przewidziano, \u017ce wiele spraw zostanie rozwi\u0105zanych w oddzielnych porozumieniach, kt\u00f3re mia\u0142y okre\u015bla\u0107 mi\u0119dzy innymi warunki u\u017cytkowania przez wojska sowieckie koszar, lotnisk, poligon\u00f3w, korzystania z energii elektrycznej, op\u0142at za dzier\u017caw\u0119 obiekt\u00f3w i r\u00f3\u017cnego rodzaju us\u0142ugi. Jak si\u0119 okaza\u0142o porozumienia te by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci niekorzystne dla Polski, a w miejscach gdzie by\u0142y korzystne dla Polski sowieci je \u0142amali. Na przyk\u0142ad towary przywo\u017cone z CCCP nie podlega\u0142y Polskim przepisom celnym i nie mo\u017cna by\u0142o pobiera\u0107 c\u0142a. SZa\u0142ogi sowieckich samolot\u00f3w nie informowa\u0142y, \u017ce wlatuj\u0105 w Polski obszar powietrzny. Szczytem by\u0142a agresja na Czechos\u0142owacj\u0119, kiedy setki sowieckich samolot\u00f3w l\u0105dowa\u0142y na Polskich lotniskach, nawet nie informuj\u0105c ich dow\u00f3dztw, a \u017c\u0105daj\u0105c tankowania maszyn.<\/p>\n W 1958 roku, podano, \u017ce sowieci stacjonuj\u0105 w 47 garnizonach i u\u017cytkuj\u0105 obiekty koszarowe, osiedla mieszkaniowe, poligony, tereny le\u015bne o \u0142\u0105cznej powierzchni 61 900 hektar\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie, w 1992 roku, \u017co\u0142nierze opu\u015bcili Polsk\u0119, a w 1994 roku, wyjecha\u0142 ostatni \u017co\u0142nierz sowiecki. W Polsce pozostali szpiedzy.<\/p>\n Do 1952 roku, na Lotnisku Kluczewo stacjonowa\u0142y r\u00f3\u017cne pu\u0142ki lotnicze. \u017baden z nich nie przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 do rozwoju obiektu. Nie budowano \u017cadnych nowych budynk\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy mieszka\u0142a w namiotach. Sto\u0142owali si\u0119 w kuchniach polowych. Nie szkolili si\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wysi\u0142k\u00f3w kierowali na obron\u0119 obiekt\u00f3w. Cz\u0119sto trudnili si\u0119 kradzie\u017c\u0105 mienia poniemieckiego. U sowiet\u00f3w wszystko by\u0142o tymczasowe.<\/p>\n W 1952 roku, na Lotnisku Kluczewo zosta\u0142 przebazowany 159. PLM, kt\u00f3ry (z przerw\u0105 1961\u20131964) stacjonowa\u0142 tu do 1992 roku. Nie b\u0119dziemy przytacza\u0142 tutaj bogatej historii tego pu\u0142ku, ale wspomnimy tylko, \u017ce w latach 1945\u20131948, pu\u0142k ten stacjonowa\u0142 w Malborku, nast\u0119pnie w latach 1948\u20131952, w Brzegu, sk\u0105d zosta\u0142 przebazowany do Kluczewa. Podczas bytno\u015bci w Brzegu pu\u0142k bra\u0142 udzia\u0142 w przeszkalaniu Polskich lotnik\u00f3w na my\u015bliwce z nap\u0119dem turboodrzutowym Jak-17, Jak-17 W. W 1951 roku, pu\u0142k przezbrojono w my\u015bliwce typu MiG-15, UTIMiG-15 i z tymi samolotami wyl\u0105dowa\u0142 w Kluczewie.<\/p>\n Dopiero w\u00f3wczas (po 1952 roku) lotnisko zacz\u0119to rozbudowywa\u0107. Obszar lotniska zosta\u0142 powi\u0119kszony, o obszary le\u015bne le\u017c\u0105ce na po\u0142udniowy-zach\u00f3d i o dwie wsie; Burzykowo i S\u0142otnice. Mieszka\u0144c\u00f3w wysiedlono, daj\u0105c im w zamian nie zaj\u0119te jeszcze gospodarstwa poniemieckie w innych pobliskich wsiach. Sowieci nawet u\u017cyczyli przesiedle\u0144com transportu. Co ciekawe, na niekt\u00f3rych nowych mapach wsie te jeszcze figurowa\u0142y. Cz\u0119\u015b\u0107 budynk\u00f3w sowieci zaadoptowali do swoich potrzeb. Powierzchnia garnizonu osi\u0105gn\u0119\u0142a ponad 1 200 hektar\u00f3w. Mia\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 5 000 m, a najwi\u0119ksza szeroko\u015b\u0107 to 3 000 m. Trzeba tak\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce do garnizonu nale\u017ca\u0142o kilka osobnych teren\u00f3w z r\u00f3\u017cnymi obiektami militarnymi i cywilnymi. Najbardziej znany to by\u0142 o\u015brodek wypoczynkowy na Jeziorem Miedwie nazywany S\u0142otnica. W samym garnizonie budowano du\u017co nowych obiekt\u00f3w; bloki mieszkalne, budynki koszarowe, schrony, gara\u017ce. Na terenie by\u0142ej wsi Burzykowo powsta\u0142 ogromny sk\u0142ad paliw (MPS) ze zbiornikami, o \u0142\u0105cznej pojemno\u015bci 19 000 m sze\u015bciennych.<\/p>\n W tym okresie, przyst\u0105piono tak\u017ce do przebudowy DS (RWY). Nie tylko powi\u0119kszon\u0105 j\u0105 do wymiar\u00f3w 2 515 m x 60 m (kierunek 15\/33), ale tak\u017ce zwi\u0119kszono jej no\u015bno\u015b\u0107. Dzi\u0119ki temu z lotniska mog\u0142y teraz korzysta\u0107 tak\u017ce ci\u0119\u017ckie samoloty transportowe. W dost\u0119pnych informacjach nie ma jednak mowy o wyd\u0142u\u017ceniu RWY do 3 500 m, aby mog\u0142a przyjmowa\u0107 strategiczne samoloty bombowe. Je\u015bli tak, to znaczy, \u017ce sowieci w Kluczewie ograniczyli si\u0119 tylko do lotnictwa taktycznego. Co si\u0119 tyczy tematu RWY, to nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce na lotnisku stale by\u0142a utrzymywana awaryjna RWY, o wymiarach 2 000 m x 100 m o nawierzchni gruntowej (trawa), r\u00f3wnoleg\u0142a do g\u0142\u00f3wnej RWY. W dost\u0119pnych informacjach o lotnisku cz\u0119sto jest podawana jako RWY jedna z g\u0142\u00f3wnych DK. Jej wymiary to 2 229 m x 20 m, usytuowana na kierunku 11\/29. Podejrzewamy, \u017ce na pocz\u0105tku 40-lat, w planach armii niemieckiej by\u0142a jeszcze trzecia RWY, o kierunku oko\u0142o 6\/24.<\/p>\n W po\u0142owie 50-lat, pu\u0142k w Kluczewie otrzyma\u0142 na wyposa\u017cenie my\u015bliwce MiG-17 i ci\u0119\u017ckie dwusilnikowe my\u015bliwce dalekiego zasi\u0119gu Jak-25 M.<\/p>\n W 1961 roku, 159. PLM z Kluczewa zosta\u0142 przeniesiony do Bagicza, a nast\u0119pnie do \u017bagania. Tam zosta\u0142 przezbrojony w my\u015bliwce MiG-21, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 podstawowymi samolotami w pu\u0142ku do po\u0142owy 80-lat.<\/p>\n W dniach 12-15.08.1964 roku, pu\u0142k powr\u00f3ci\u0142 do Kluczewa. Poczta polowa Nr 40431. Jednocze\u015bnie w Kluczewie mie\u015bci\u0142o si\u0119 dow\u00f3dztwo 239. Baranowickiej DLM. Poczta polowa Nr 55146. Dywizja mia\u0142a pod sob\u0105 159. PLM Kluczewo, 871. PLM Bagicz, 582. PLM Chojna. Co ciekawe, ten ostatni pu\u0142k stacjonowa\u0142 do maja 1955 roku, na P\u00f3\u0142wyspie Liaota\u0144skim, ko\u0142o bazy morskiej Luszun (Port Artur) – obecnie w Chinach.<\/p>\n Lokalizacja dow\u00f3dztwa Dywizji Kluczewie by\u0142a spowodowana centralnym po\u0142o\u017ceniem wzgl\u0119dem Szczecina, Bagicza i Chojny, oraz najwi\u0119ksz\u0105 powierzchni\u0105, co mia\u0142o decyduj\u0105cy wp\u0142yw na przysz\u0142e inwestycje.<\/p>\n Na potrzeby dow\u00f3dztwa dywizji, sowieci wybudowali w centralnej cz\u0119\u015bci garnizonu podziemne dwukondygnacyjne SD (stanowisko dowodzenia), o powierzchni 600 m kwadratowych, skryte pod grub\u0105 warstw\u0105 \u017celbetonu i ziemi.<\/p>\n Z pocz\u0105tkiem 80-lat, po powstaniu: Solidarno\u015bci, wprowadzeniu stanu wojennego, rozpocz\u0119ciu drugiej zimnej wojny – sowieci znacznie wzmocnili swoje si\u0142y w Polsce. Kluczewo, ze swoim du\u017cym lotniskiem, nadawa\u0142o si\u0119 do jednej z g\u0142\u00f3wnych r\u00f3l. Dla garnizonu by\u0142y to kolejne t\u0142uste lata. W dekad\u0119 80-lat, dywizja wkroczy\u0142a z trzema pu\u0142kami lotnictwa my\u015bliwskiego, a Lotnisko Kluczewo by\u0142o w\u00f3wczas najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 baz\u0105 lotnicz\u0105 na terenie Polski. Jeden z pu\u0142k\u00f3w wyposa\u017cony by\u0142 w\u00f3wczas w my\u015bliwce typu MiG-23 (ten z Bagicza), a pozosta\u0142e dwa w MiG-21. Ale ju\u017c w\u00f3wczas by\u0142o pewne, \u017ce zostan\u0105 one niebawem przezbrojone w my\u015bliwce MiG-29 lub Su-27.<\/p>\n W czerwcu 1987 roku, na uzbrojenie pu\u0142ku w Kluczewie wprowadzono my\u015bliwce Su-27. By\u0142a to druga jednostka sowiecka, a pierwsza poza granicami CCCP, wyposa\u017cona w tego typu my\u015bliwce. Od pocz\u0105tku 1988 roku, tak\u017ce te samoloty zacz\u0119to dostarcza\u0107 do pu\u0142ku w Chojnie. W Kluczewie na stan przyj\u0119to 37 maszyn Su-27\/UB. Gotowo\u015b\u0107 bojow\u0105 uzyskano w 1990 roku. Jeszcze przed dostarczeniem nowych samolot\u00f3w, specjalnie dla nich zacz\u0119to budowa\u0107 28 nowych schronohangar\u00f3w, gdy\u017c te dla samolot\u00f3w MiG-21 by\u0142y za ma\u0142e.<\/p>\n Nowe schronohangary oznaczone wz\u00f3r AU-16, s\u0105 pot\u0119\u017cniejsze. Ich wrota maj\u0105 grubo\u015b\u0107 1 m i wykonane s\u0105 ze stalowej formy zalanej betonem. Ka\u017cda po\u0142\u00f3wka porusza si\u0119 po szynach na podw\u00f3jnych w\u00f3zkach. Mechanizm otwierana jest r\u0119czny, wspomagany hydraulicznie. W tylnej \u015bcianie umieszczono dwie \u015bluzy, umo\u017cliwiaj\u0105ce uruchomienie silnik\u00f3w samolotu zanim opu\u015bci schronohangar. Do niekt\u00f3rych schronohangar\u00f3w doprowadzono instalacj\u0119 uzupe\u0142niania paliwa. Jednak wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce niekt\u00f3re nie by\u0142y uko\u0144czone i nie zd\u0105\u017cy\u0142y w nich przebywa\u0107 samoloty. Brak posadzki, a na ziemi piasek. Metalowe elementy nie pomalowane. \u015aluzy nie osmolone spalinami silnik\u00f3w.<\/p>\n W Polsce po raz pierwszy publicznie zaprezentowano Su-27 na mi\u0119dzynarodowych pokazach lotniczych \u201eAir Show\u201d ’91 na lotnisku Pozna\u0144 – \u0141awica, w sierpniu 1991 roku. By\u0142 to samolot Su-27 UB nb 66 z jednostki w Kluczewie.<\/p>\n Jednostka z Kluczewa oficjalnie utrzymywa\u0142a \u201ebratnie\u201d kontakty z Polskim 2. PLM \u201eKrak\u00f3w\u201d z Goleniowa. Te kontakty nie by\u0142y niczym szczeg\u00f3lnym. Lecz nie miejmy z\u0142udze\u0144, to nie by\u0142a przyja\u017a\u0144. By\u0142y to kontakty kurtuazyjne lub podszyte jakimi\u015b interesami i praktycznie tylko na szczeblu oficerskim. Do kurtuazyjnych mo\u017cemy zaliczy\u0107 wizyt zwi\u0105zane z rocznicami walk. Na przyk\u0142ad rocznice rewolucji pa\u017adziernikowej. Gazety lokalne i czasopisma wojskowe pe\u0142ne by\u0142y relacji z tych wydarze\u0144. Zwi\u0105zane z interesami to te jak jeden drugiemu co\u015b m\u00f3g\u0142 za\u0142atwi\u0107. Pami\u0119tajmy, \u017ce pu\u0142ki lata\u0142y niemal na identycznym sprz\u0119cie. Owszem, kontakty ko\u0144czy\u0142y si\u0119 czasami przy wsp\u00f3lnym stole. Ale has\u0142o o morzu w\u00f3dki to nadinterpretacja Polskiej go\u015bcinno\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polskich oficer\u00f3w zawsze z rezerw\u0105 podchodzi\u0142a do nieproszonego w Polsce go\u015bcia. Oficer by\u0142 \u017co\u0142nierzem zawodowym i dow\u00f3dztwo mog\u0142o mu takie kontakty nakazywa\u0107. Ale ni\u017csze korpusy wojskowe, a szczeg\u00f3lnie \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej nie lubili sowiet\u00f3w. We\u017amy tak\u017ce po uwag\u0119 fakt, \u017ce na szczeblu pu\u0142k\u00f3w, nigdy wsp\u00f3lnych \u0107wicze\u0144 wojskowych nie przeprowadzano.<\/p>\n Jak z kolei do tych kontakt\u00f3w z Polakami podchodzi\u0142a strona sowiecka trudno wnioskowa\u0107. Jedno jest pewne. Sowieci czuli si\u0119 w Polsce jak na Zachodzie, a pobyt u nas traktowali jako nobilitacja. Osobnym niemal tematem by\u0142y kontakty Polskiej ludno\u015bci cywilnej mieszkaj\u0105cej w pobli\u017cu garnizonu z \u017co\u0142nierzami sowieckimi. Tutaj przede wszystkim poszczeg\u00f3lnych ludzi \u0142\u0105czy\u0142 interes. Panuj\u0105cy w Polsce w 80-latach kryzys, puste p\u00f3\u0142ki w sklepach, zmusza\u0142 ludzi do wypraw do sowieckich sklep\u00f3w na terenie garnizonu. By\u0142y one lepiej zaopatrzone. By\u0142a w nich czekolada, inne s\u0142odycze, konserwy, pasta do z\u0119b\u00f3w, myd\u0142o i bardzo tani kawior, kt\u00f3rego i tak nikt nie kupowa\u0142. Przywozili tak\u017ce zabawki i zegarki. Polacy oferowali okupantom: jajka, owoce i warzywa, kt\u00f3rych odczuwali wyra\u017any brak. Lecz handel poza sklepami by\u0142 nielegalny. S\u0142awetnym towarem by\u0142o paliwo i alkohol. Ale sowieci tak\u017ce oferowali tak zwane artyku\u0142y gospodarcze; krany, rury, przewody, \u017car\u00f3wki, a nawet umywalki i wanny. Proceder ten nasili\u0142 si\u0119 w momencie zbli\u017cania si\u0119 ko\u0144ca ich bytno\u015bci. W\u00f3wczas w ofercie pojawi\u0142 si\u0119 ekwipunek \u017co\u0142nierski, a nawet bro\u0144 i amunicja. Pobyt ludno\u015bci Polskiej na terenie garnizonu bywa\u0142 legalny, p\u00f3\u0142legalny lub nielegalny. Cz\u0119sto przekraczano ogrodzenie poprzez dziur\u0119, aby dosta\u0107 si\u0119 do sklepu. Garnizon by\u0142 ogrodzony betonowymi s\u0142upkami i drutem kolczastym. Polskie dzieci ubiera\u0142y si\u0119 na wz\u00f3r dzieci sowieckich, a poniewa\u017c od 5 klasy szko\u0142y podstawowej obowi\u0105zkowo uczyli\u015bmy si\u0119 j\u0119zyka rosyjskiego, wi\u0119c na osiedlu nie by\u0142o problem\u00f3w. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce po garnizonie kursowa\u0142y patrole i schwytany Polak bez stosownej przepustki m\u00f3g\u0142 otrzyma\u0107 grzywn\u0119.<\/p>\n W 1989 roku, dosz\u0142o do dw\u00f3ch wypadk\u00f3w lotniczych z udzia\u0142em sowieckich pilot\u00f3w i samolot\u00f3w. Pierwszy (4.07.1989 roku) to g\u0142o\u015bny fakt przelotu MiG-23 z Bagicza bez pilota, a\u017c do Belgii, gdzie samolot spadaj\u0105c na ziemi\u0119 zabi\u0142 19 letniego m\u0119\u017cczyzn\u0119. Drugi to mniej znany fakt (5.07.1989 rok) wypadku lotniczego w Polsce. Wykonuj\u0105cy lot \u0107wiczebny sowiecki pilot na samolocie Su-24 z jednostki w Szprotawie, naruszy\u0142 przestrze\u0144 powietrzn\u0105 lotniska aeroklubowego w Lubinie i zderzy\u0142 si\u0119 z szybowcem pilotowanym przez Macieja Majewskiego. W wyniku tego zderzenia pilot szybowca zgin\u0105\u0142. Samolot wojskowy wyl\u0105dowa\u0142 bezpiecznie na lotnisku w Szprotawie. Badaj\u0105c to zdarzenie G\u0142\u00f3wna Komisja Bada\u0144 Wypadk\u00f3w Lotniczych uzna\u0142a, \u017ce winnym wypadku by\u0142 pilot sowiecki.<\/p>\n Przemiany spo\u0142eczno gospodarcze w Polsce, zapocz\u0105tkowane w 1989 roku, cz\u0119\u015bciowo wolnymi wyborami doprowadzi\u0142y, \u017ce temat sowieckich baz nie by\u0142 ju\u017c tematem tabu. W 1989 roku, dosz\u0142o do kilku demonstracji ulicznych, w kt\u00f3rych uczestnicy\u00a0pod has\u0142ami \u201eSowieci do domu\u201d, \u201eCzo\u0142gi do Wo\u0142gi\u201d, \u201ePrecz z sowieck\u0105 okupacj\u0105\u201d okazali swoj\u0105 niech\u0119\u0107 do bytno\u015bci sowiet\u00f3w w Polsce. Przytoczone powy\u017cej wypadki by\u0142y tylko kolejn\u0105 kart\u0105 przetargow\u0105. Pami\u0119tajmy, \u017ce w 1990 roku, w Polsce stacjonowa\u0142o oko\u0142o 200 sowieckich samolot\u00f3w bojowych.<\/p>\n W grudniu 1990 roku, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 oficjalne rozmowy mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105, w sprawie wycofania z terytorium Polski wojska. Kolejne tury rozm\u00f3w odbywa\u0142y si\u0119 na przemian w Warszawie i w Moskwie. By\u0142o ich w sumie pi\u0119tna\u015bcie. Strona Polska zaproponowa\u0142a, aby wojska opu\u015bci\u0142y Polsk\u0119 do grudnia 1991 roku. Rosjanie upierali si\u0119 przy terminie 1994 rok, uzasadniaj\u0105c to tym, \u017ce wycofanie wojsk z Polski jest elementem procesu wycofywania wojsk sowieckich z Niemiec (oko\u0142o 600 000 \u017co\u0142nierzy). Podczas styczniowej tury rozm\u00f3w w Moskwie w 1991 roku, gen. Wiktor Dubynin wyg\u0142osi\u0142 zaskakuj\u0105ce o\u015bwiadczenie:\u00a0\u201eNiezwyci\u0119\u017cona i dumna armia radziecka, kt\u00f3ra kiedy\u015b pokona\u0142a Niemc\u00f3w, wyjdzie z Polski wtedy, kiedy uzna to za stosowne, drogami i szlakami, kt\u00f3re uzna za stosowne, z rozwini\u0119tymi sztandarami, w spos\u00f3b, kt\u00f3ry sama ustali, a je\u017celi kto\u015b b\u0119dzie jej w tym przeszkadza\u0142 – to nie bierze ona odpowiedzialno\u015bci za bezpiecze\u0144stwo ludno\u015bci Polski\u201d.<\/p>\n Ostatecznie jednak, obie strony id\u0105c na obustronny kompromis uzgodni\u0142y, w podpisanym w maju 1992 roku, dokumencie, \u017ce do 15.11.1992 roku, opuszcz\u0105 Polsk\u0119 jednostki bojowe armii sowieckiej, a reszta jednostek (pomocnicze, \u0142\u0105cznikowe itp.) ewakuowana b\u0119dzie do ko\u0144ca 1993 roku. W rozliczeniach finansowo – maj\u0105tkowych przyj\u0119to tzw. \u201eopcj\u0119 zerow\u0105\u201d. Oficjaln\u0105 dat\u0105 rozpocz\u0119cia wycofywania z Polski wojsk jest data 8.04.1991 rok (trwa\u0142y jeszcze rozmowy dotycz\u0105ce terminu zako\u0144czenia wyj\u015bcia tych wojsk), kiedy to w uroczystej oprawie (w strugach lej\u0105cego deszczu) z bazy w Bornem – Sulinowie wyjecha\u0142 eszelon ze sprz\u0119tem i \u017co\u0142nierzami stacjonuj\u0105cej tam brygady rakiet operacyjno – taktycznych.<\/p>\n Jeszcze przed rozpocz\u0119ciem rozm\u00f3w na temat wyj\u015bcia wojsk z Polski, bo na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia 1990 roku, po wielu zabiegach i uzgodnieniach na szczeblu mi\u0119dzypa\u0144stwowym, dosz\u0142o do inspekcji sowieckich baz na terenie Wojew\u00f3dztwa Szczeci\u0144skiego. Inspektorzy Wydzia\u0142u Ochron \u015arodowiska Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego wpuszczeni zostali do garnizon\u00f3w w: Chojnie, \u015awinouj\u015bciu, Szczecinie i Kluczewie. Po obejrzeniu szczeg\u00f3lnie garnizonu w Kluczewie, w prasie pojawi\u0142y si\u0119 alarmuj\u0105ce informacje na temat degradacji \u015brodowiska naturalnego samej bazy, jak i obszar\u00f3w do niej przyleg\u0142ych. Z tre\u015bci raport\u00f3w w\u00f3wczas sporz\u0105dzonych wynika\u0142o, \u017ce garnizon w Kluczewie nie posiada\u0142 oczyszczalni \u015bciek\u00f3w (co by\u0142o norm\u0105 w sowieckich garnizonach), a jedynie przepompowni\u0119, kt\u00f3ra t\u0142oczy\u0142a rowem \u015bciekowym surowe \u015bcieki wprost do rzeczki Gowienicy, b\u0119d\u0105cej dop\u0142ywem jeziora Miedwie\u00a0 (od 1976 roku, uj\u0119cie wody pitnej dla Szczecina). \u00d3w r\u00f3w \u015bciekowy by\u0142 wy\u0142o\u017cony du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 osad\u00f3w silnie nasyconych substancjami ropopochodnymi. Opr\u00f3cz tego garnizon rocznie emitowa\u0142 do atmosfery 127,9 ton dwutlenku w\u0119gla (czyni\u0142o to kilka du\u017cych kot\u0142owni i piekarnia). Stan techniczny trzech czynnych na terenie garnizonu studni g\u0142\u0119binowych zagra\u017ca\u0142 ska\u017ceniem warstw wodono\u015bnych. Do nie u\u017cytkowanych studni wrzucano natomiast odpadki, \u015bmieci, magazynowano w nich odpady sta\u0142e.<\/p>\n W dniu 21.02.1991 roku, w Szczecinie w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim mia\u0142o miejsce spotkanie gen. W. Dubynina oraz dow\u00f3dc\u00f3w garnizon\u00f3w rosyjskich na terenie Wojew\u00f3dztwa Szczeci\u0144skiego, z w\u0142adzami wojew\u00f3dztwa i miasta Szczecina. Podczas tego spotkania gen. Dubynin zgodzi\u0142 si\u0119 na umo\u017cliwienie przedstawicielom w\u0142adz terenowych przeprowadzenia inwentaryzacji mienia znajduj\u0105cego si\u0119 w obr\u0119bie garnizon\u00f3w i przygotowanie do przekazania tego mienia stronie Polskiej.<\/p>\n Opuszczenie lotniska w Kluczewie przez jednostk\u0119 bojow\u0105, sowieci zaplanowali na dzie\u0144 10.07.1992 roku. Po czym zamierzali wykorzystywa\u0107 to lotnisko – obok lotniska w Legnicy – do tranzytu swych wojsk z terenu wschodnich Niemiec jeszcze w 1993 roku. Na to jednak strona Polska nie godzi\u0142a si\u0119 i sowieci ust\u0105pili.<\/p>\n Zgodnie z harmonogramem, w dniu 10.07.1992 roku, mia\u0142 miejsce ostatni po\u017cegnalny apel pilot\u00f3w na lotnisku w Kluczewie, odlatuj\u0105cych do Rosji. W uroczysto\u015bci po\u017cegnalnej uczestniczyli m. in. dow\u00f3dca 4. AL. gen. A. Basow (pe\u0142ni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 od 5.03.1992 roku), Konsul Generalny Federacji Rosyjskiej O. Brykin. Stron\u0119 Polsk\u0105 reprezentowali m. in. wice wojewoda W. Soi\u0144ski, dow\u00f3dca szczeci\u0144skiego garnizonu p\u0142k A. Ekiert oraz przedstawiciele w\u0142adz Stargardu Szczeci\u0144skiego. Po kr\u00f3tkich przem\u00f3wieniach, odegraniu hymn\u00f3w obu pa\u0144stw i wr\u0119czeniu kwiat\u00f3w pilotom, nast\u0105pi\u0142 w kr\u00f3tkim odst\u0119pach czasu start 37 samolot\u00f3w, kt\u00f3re po starcie kierowa\u0142y si\u0119 na p\u00f3\u0142nocny – wsch\u00f3d. Docelowym miejscem, do jakiego si\u0119 udawa\u0142y by\u0142o lotnisko Biessowiec pod Pietrozawodskiem (miasto w Rosji, po\u0142o\u017cone 300 km na p\u00f3\u0142noc od St. Petersburga). 159. PLM by\u0142 ostatni\u0105 lotnicz\u0105 jednostk\u0105 bojow\u0105 by\u0142ej armii sowieckiej, kt\u00f3ra opu\u015bci\u0142a Polsk\u0119.<\/p>\n Po tym dniu, na lotnisku pozosta\u0142o jeszcze kilkuset \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy zabezpieczali operacje odlotu samolot\u00f3w oraz mieli przygotowa\u0107 teren bazy do przekazania jej w ca\u0142o\u015bci stronie Polskiej. Pobyt s\u0142u\u017c technicznych mia\u0142 trwa\u0107 jeszcze kilka miesi\u0119cy. Rosjanie kolejno przekazywali poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci garnizonu. Najpierw oddali pole wzlot\u00f3w i PPS (p\u0142aszczyzny postojowe samolot\u00f3w). Potem obiekty na terenie by\u0142ych wsi Burzykowa i S\u0142otnicy, razem ze sk\u0142adam paliw, z kt\u00f3rego rozsprzedali naft\u0119, benzyny i oleje. Ostatni sk\u0142adnik garnizonu przekazali w pa\u017adzierniku 1992 roku. W S\u0142otnicy 13.10.1992 roku, podpisano odpowiednie dokumenty ko\u0144cz\u0105ce bytno\u015b\u0107 sowiet\u00f3w w Kluczewie. Ze strony rosjan dokumenty podpisali: dow\u00f3dca jednostki pp\u0142k W. J. Ku\u017aniecow, naczelnik s\u0142u\u017cby lotniczej pp\u0142k K. N. Korowin, kpt. A. M. \u0141ukianow, pp\u0142k J. W. Paschalnyj i pp\u0142k W. W. Ga\u0142kin.<\/p>\n Na teren lotniska sprowadzono pododdzia\u0142 z 12. Dywizji Zmechanizowanej. Celem Polskich \u017co\u0142nierzy by\u0142o zabezpieczenie terenu i ewentualne usuni\u0119cie niebezpiecznych pozosta\u0142o\u015bci; amunicji, \u015brodk\u00f3w chemicznych, itp. Ale ju\u017c w\u00f3wczas by\u0142o wiadomo, \u017ce Wojsko Polskie nie jest zainteresowane tym obiektem. Z naszej strony jego po\u0142o\u017cenie by\u0142o niekorzystne, a przekazanie go w\u0142adzom lokalnym mog\u0142o przynie\u015b\u0107 wi\u0119ksze korzy\u015bci. Administracyjnie teren po by\u0142ej bazie w\u0142\u0105czono do Stargardu Szczeci\u0144skiego w 1993 roku.<\/p>\n Od 1996 roku, trwa\u0142o oczyszczanie terenu z substancji ropopochodnych. Do ko\u0144ca 2000 roku, usuni\u0119to 1 500 m sze\u015bciennych zanieczyszcze\u0144. Prace zako\u0144czono w 2004 roku, uzyskuj\u0105c r\u00f3wnowag\u0119 ekologiczn\u0105. Problemu zanieczyszcze\u0144 nasze w\u0142adze nie bagatelizowa\u0142y, gdy\u017c pobliskie Jezioro Miedwie od wielu lat stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o wody pitnej dla Szczecina. Rozleg\u0142e tereny lotniska zosta\u0142y wydzier\u017cawione i przeznaczone na uprawy rolne. Wygl\u0105da\u0142o to niesamowicie. Nast\u0119pnie tereny przeznaczano dla budowy nowych fabryk.<\/p>\n Bloki po Rosjanach zosta\u0142y wyremontowane i powsta\u0142o \u0142adne osiedle mieszkaniowe na oko\u0142o 3 000 mieszka\u0144c\u00f3w, pod nazw\u0105 Kluczewo Lotnisko, z pe\u0142n\u0105 infrastruktur\u0105 komunaln\u0105. Ulice otrzyma\u0142y nowe Polskie nazwy; Drzewieckiego, Rogalskiego, Skar\u017cy\u0144skiego, \u015aniadeckiego, Ta\u0144skiego, Witoszy\u0144skiego oraz \u017bwirki i Wigury.<\/p>\n Obszar by\u0142ej bazy sta\u0142 si\u0119 Regionalnym Stargardzkim Parkiem Wysokich Technologii. W celu zach\u0119cenia inwestor\u00f3w, Prezydent Miasta podj\u0105\u0142 decyzje o zwolnieniach z podatku od nieruchomo\u015bci na 20 lat budowli i grunt\u00f3w.\u00a0Na cz\u0119\u015bci tego obszaru (100 hektar\u00f3w) japo\u0144ska firma Bridgestone wybudowa\u0142a fabryk\u0119 opon. Powsta\u0142y tak\u017ce zak\u0142ady Cargotec. Cargotec to fi\u0144skie przedsi\u0119biorstwo produkcji maszyn, \u017curawi i podno\u015bnik\u00f3w. Firma na terenie Polski posiada fabryki w Obornikach, O\u017carowie Mazowieckim i Stargardzie.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Miejscowo\u015b\u0107 Kluczewo to obecnie jedna z dzielnic Stargardu Szczeci\u0144skiego, kt\u00f3ry stanowi wa\u017cny w\u0119ze\u0142 komunikacyjny kolejowy i drogowy. Istniej\u0105cy w\u0119ze\u0142 kolejowy obs\u0142uguje bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenia z promem w \u015awinouj\u015bciu, Portem Morskim w Szczecinie oraz wszystkimi du\u017cymi miastami Polski, a tak\u017ce z Prag\u0105, Bratys\u0142aw\u0105 i Budapesztem.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2437,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions\/2437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Miejscowo\u015b\u0107 Kluczewo.<\/h3>\n
Po\u0142o\u017cenie i historia Lotniska Kluczewo.<\/h3>\n
\u201eBratne\u201d kontakty.<\/h3>\n
\u201eSowici do domu\u201d.<\/h3>\n
Lotnisko Kluczewo w Polskich r\u0119kach.<\/h3>\n