Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y by\u0142o jednym z lotnisk Wroc\u0142awia. Niemiecka nazwa Flughafen Klein-Gandau. Lotnisko odegra\u0142o wa\u017cn\u0105 rol\u0119, zar\u00f3wno b\u0119d\u0105c w r\u0119kach niemieckich jak i po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy za spraw\u0105 wielkich tego \u015bwiata, znalaz\u0142o si\u0119 w r\u0119kach Polskich. Obecnie (2011 rok) lotnisko ju\u017c nie istnieje, ale pami\u0119\u0107 o nim w\u015br\u00f3d senior\u00f3w lotnictwa jest wci\u0105\u017c \u017cywa. Tym bardziej, i\u017c wielu z nich na tym lotnisku uczy\u0142o si\u0119 lata\u0107.<\/p>\n Historia Lotniska G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w XIX wieku. W dniu 4 wrze\u015bnia 1865 roku, odby\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu przelot kilkuosobowym balonem, zorganizowany przez braci Berg. Jak donosi\u0142 "Dziennik Pozna\u0144ski" – "Balon wzni\u00f3s\u0142szy si\u0119 do wysoko\u015bci 6 000 st\u00f3p wr\u00f3ci\u0142 szcz\u0119\u015bliwie pod wsi\u0105 Ma\u0142e G\u0105dowy na ziemi\u0119\u201d.<\/p>\n W 1872 roku, teren ten kupi\u0142o pruskie wojsko i po zniwelowaniu u\u017cywano jako plac \u0107wicze\u0144 i plac apelowy. Odbywa\u0142y si\u0119 na nim defilady. W 1906 roku, odby\u0142a si\u0119 defilada, na kt\u00f3rej jako go\u015b\u0107 by\u0142 Winston Churchill.<\/p>\n Nie wiadomo, kiedy ten plac apelowy sta\u0142 si\u0119 lotniskiem. Prawdopodobnie na pocz\u0105tku funkcjonowa\u0142a tu jednostka balon\u00f3w obserwacyjnych. By\u0142o to jedno z pierwszych lotnisk w niemczech i jedyne we Wroc\u0142awiu, a\u017c do rozpocz\u0119cia w 1936 roku, budowy Lotniska Srachowice, po\u0142o\u017conego jeszcze dalej na zach\u00f3d od centrum Wroc\u0142awia. Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y mia\u0142o dobre po\u0142o\u017cenie. Znajdowa\u0142o si\u0119 przy g\u0142\u00f3wnej drodze wylotowej z Wroc\u0142awia w kierunku zachodnim. W odleg\u0142o\u015bci 7 km od centrum Miasta. Od 1926 roku, po\u0142\u0105czenie z centrum Miasta zapewnia\u0142a linia tramwajowa.<\/p>\n W 1910 roku, na Lotnisku postawiono sk\u0142adany, przeno\u015bny hangar dla bazowania sterowc\u00f3w. Stacjonowa\u0142 w nim sterowiec Parseval PL-5, kt\u00f3ry sp\u0142on\u0105\u0142 w Hann M\u00fcnden podczas wypuszczania wodoru w dniu 16 czerwca 1911 roku. Jego miejsce zaj\u0105\u0142 sterowiec Parseval PL-9, kt\u00f3ry w 1913 roku, zosta\u0142 sprzedany Turcji.<\/p>\n Pierwsz\u0105 sta\u0142\u0105 infrastruktur\u0119 stanowi\u0142y trzy hangary, zbudowane prawdopodobnie w 1914 roku, tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem wielkiej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n Po wojnie \u015bwiatowej, od 1920 roku, w wyniku postanowie\u0144 Traktatu Wersalskiego, niemcy zostali teoretycznie pozbawieni lotnictwa wojskowego. Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y pozosta\u0142o wy\u0142\u0105cznie jako cywilne. Ale trzeba pami\u0119ta\u0107, i\u017c w wyniku niewi\u0119dn\u0105cej przyja\u017ani sowiecko-niemieckiej, ci ostatni szkolili si\u0119 na lotniskach i poligonach pa\u0144stwa moskiewskiego. Od 1922 roku, na Lotnisku Gad\u00f3w Ma\u0142y dzia\u0142a filia fabryki Junkersa.<\/p>\n Przypuszczalnie w dniu 31 stycznia 1926 roku, na wschodnim kra\u0144cu pola wzlot\u00f3w w pobli\u017cu ulicy prowadz\u0105cej z centrum Wroc\u0142awia oddano do u\u017cytku pierwszy drewniany dworzec lotniczy. By\u0142 to parterowy budynek z dwuspadowym dachem, kt\u00f3ry w podstawie mia\u0142 20 m x 10 m. Wn\u0119trze by\u0142o do\u015bwietlone \u015bwietlikami. Na dachu zbudowano wie\u017c\u0119 obserwacyjn\u0105. Budynek mia\u0142 w\u0142asn\u0105 kot\u0142owni\u0119. W 1927 roku, od strony ulicy oraz od strony pola wzlot\u00f3w na budynku zamontowano zegary. Pole wzlot\u00f3w lotniska Gad\u00f3w Ma\u0142y by\u0142o gruntowe, ale w miejsca stojanek samolot\u00f3w (na p\u0142ycie peronowej) u\u0142o\u017cono brukowane chodniki.<\/p>\n W 1929 roku, po drugiej stronie pola wzlot\u00f3w, w stosunku do dworca lotniczego, zbudowano trzy hangary firmy Junkers.<\/p>\n Po doj\u015bciu hitlera do w\u0142adzy Lotnisko Gad\u00f3w Ma\u0142y prze\u017cywa\u0142o du\u017cy wzrost ruchu pasa\u017cerskiego. Rozpocz\u0119to regularne loty krajowe do Berlina, Szczecina, Jeleniej G\u00f3ry, Gliwic, Goerlitz, Drezna, Lipska i Halle, a tak\u017ce zagraniczne do Warszawy i Pragi. Lotnisko by\u0142o tak\u017ce przykrywk\u0105 dla armii niemieckiej. Szkolono tu przysz\u0142ych pilot\u00f3w na kursach szybowcowych i skok\u00f3w spadochronowych. Trasy wy\u015bcig\u00f3w Challenge w 1929 roku i w 1930 roku, przebiega\u0142y w\u0142a\u015bnie przez to Lotnisko. Co jaki\u015b czas Lotnisko odwiedza\u0142y sterowce. W 1932 roku, wybudowano pierwszy murowany hangar z wie\u017c\u0105 kontroli lot\u00f3w ( przy dzisiejszej ulicy Lotniczej ).<\/p>\n W 1937 roku, uroczy\u015bcie oddano do u\u017cytku nowoczesny (istniej\u0105cy do dzi\u015b, 2022 rok) budynek zarz\u0105du lotniska, z now\u0105 wie\u017c\u0105 kontroli lot\u00f3w, reprezentacyjn\u0105 hal\u0105 przylot\u00f3w i restauracj\u0105 na tarasie widokowym. Budynek wykonano wed\u0142ug projektu Ernsta Pietrusky’ego.<\/p>\n W tym czasie zbudowano bunkier na po\u0142udniowej kraw\u0119dzi lotniska przy ul. Bystrzyckiej oraz wybetonowano podjazd. Ale lotnisko przez ca\u0142y czas istnienia mia\u0142o mi\u0119kk\u0105, trawiast\u0105 nawierzchni\u0119. Jeszcze przed rozpocz\u0119ciem drugiej wojny \u015bwiatowej fabryka Junkersa zacz\u0119\u0142a budowa\u0107 samoloty bojowe. Mi\u0119dzy innymi Ju-88 Sztukas. Oba Wroc\u0142awskie lotniska, tu\u017c przed agresj\u0105 zarazy niemieckiej na Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0119, mia\u0142y na stanie dziesi\u0105tki samolot\u00f3w bojowych.<\/p>\n Po przegranej przez Rzeczypospolit\u0105 Polsk\u0119 wojnie obronnej w 1939 roku, Wroc\u0142aw i jego lotniska znalaz\u0142y si\u0119 na uboczu g\u0142\u00f3wnych dzia\u0142a\u0144 wojennych, do czasu kiedy w styczniu 1945 roku, zbli\u017cy\u0142 si\u0119 front sowiecki. Kiedy zamkn\u0105\u0142 si\u0119 pier\u015bcie\u0144 wok\u00f3\u0142 twierdzy Wroc\u0142aw, Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y sta\u0142o si\u0119 jedyn\u0105 drog\u0105 transportu. W marcu 1945 roku, silny ostrza\u0142 zniszczy\u0142 pole wzlot\u00f3w, ale oddzia\u0142y paramilitarne naprawi\u0142y nawierzchni\u0119. Z ko\u0144cem marca 1945 roku, linia frontu przesun\u0119\u0142a si\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 1 km od lotniska. Praktycznie uniemo\u017cliwi\u0142o to starty i l\u0105dowania. Dlatego lotnisko by\u0142o wykorzystywane jako punkt zrzutu zaopatrzenia. Ocenia si\u0119, \u017ce do tego czasu niemcy zd\u0105\u017cyli ewakuowa\u0107 ponad 6 000 rannych oraz sprowadzi\u0107 ponad 3 000 \u017co\u0142nierzy. W dniu 1 kwietnia 1945 roku, Lotnisko zosta\u0142o zdobyte przez sowiet\u00f3w, ale dalej w kierunku centrum si\u0119 nie posun\u0119li. Przypomnimy, i\u017c Wroc\u0142aw nie zosta\u0142 przez sowiet\u00f3w zdobyty. Po rozmowach rozbrojeniowych podda\u0142 si\u0119 na godziwych warunkach, kt\u00f3rych sowieci nie dotrzymali.<\/p>\n Zniszczenia wojenne uniemo\u017cliwia\u0142y korzystanie z Lotniska Gad\u00f3w Ma\u0142y. Teren by\u0142 zaminowany i by\u0142o na nim wiele niewybuch\u00f3w ( niewypa\u0142\u00f3w ). Rozminowywanie i wyr\u00f3wnywanie pola wzlot\u00f3w trwa\u0142o a\u017c do 1947 roku.<\/p>\n W okresie 1946 – 1958, Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y obs\u0142ugiwa\u0142y regularne loty cywilne linii lotniczych PLL LOT. Drugie lotnisko, Lotnisko Srachowice by\u0142o u\u017cywane wy\u0142\u0105cznie przez samoloty wojskowe, a dok\u0142adnie armi\u0119 sowieck\u0105. R\u00f3wnocze\u015bnie Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y w okresie od ko\u0144ca 1946 roku do 1978 roku, by\u0142o eksploatowane przez Aeroklub Dolno\u015bl\u0105ski.<\/p>\n Opis zdj\u0119cia: Samolot Li-2 P nr 18439102, imi\u0119 w\u0142asne Du\u015bka, pocz\u0105tkowo na stateczniku mia\u0142 nb 05.<\/p>\n Na lotnisku Gad\u00f3w Ma\u0142y w hangarze powsta\u0142a filia Bielskich Zak\u0142ad\u00f3w Szybowcowych. Do 1979 roku, zbudowano przesz\u0142o 1 000 szybowc\u00f3w r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w. W 1958 roku, zapad\u0142a decyzja o przeniesieniu transportu pasa\u017cerskiego z Lotniska G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y na Lotnisko wojskowe Strachowice. W dniu 13 wrze\u015bnia 1959 roku, otwarto Salon Lotniczy. Podczas inauguracji na lotnisku klubowym zgromadzi\u0142o si\u0119 200 000 os\u00f3b. Na lotnisku zaprezentowano samoloty pasa\u017cerskie, samoloty wojskowe z nap\u0119dem turboodrzutowym (PZL Lim-1), \u015bmig\u0142owce wojskowe (SM-1) i szybowce.<\/p>\n Na lotnisku by\u0142o centrum Wroc\u0142awskiej spo\u0142eczno\u015bci lotniczej. Tutaj odby\u0142y si\u0119 pierwsze Samolotowe Rajdy Dziennikarzy i Pilot\u00f3w. Organizowano Mi\u0119dzynarodowe Zawody o B\u0142\u0119kitn\u0105 Wst\u0119g\u0119 Odry, Dni Wroc\u0142awskich Skrzyde\u0142 itp. Na G\u0105dowie dzia\u0142a\u0142y mi\u0119dzy innymi; Centrum Wyszkolenia Lotniczego, lotnictwo sanitarne, agrolotnictwo, zak\u0142ady szybowcowe, stacja meteorologiczna. Uczy\u0142 si\u0119 tu lata\u0107 pan Miros\u0142aw Hermaszewski, Polski kosmonauta. W 1978 roku, przeprowadzono ostatnie szkolenie szybowcowe i skoki spadochronowe i zamkni\u0119to lotnisko.<\/p>\n W po\u0142owie 70-lat teren G\u0105dowa przeznaczono pod zabudow\u0119 mieszkaniow\u0105 i podj\u0119to decyzj\u0119 o likwidacji Lotniska. Na jego miejscu powsta\u0142o osiedle, a nazwy ulic \u2013 Balonowa, Skrzydlata, Szybowcowa, Latawcowa, Sterowcowa, Samolotowa, oraz bulwar\u00f3w: Dedala i Ikara \u2013 nawi\u0105zuj\u0105 do lotniczej przesz\u0142o\u015bci tego miejsca. Ostatecznie Lotnisko znik\u0142o z map w 1985 roku. W\u00f3wczas budowa osiedla mieszkalnego z\u0142o\u017conego z blok\u00f3w, o konstrukcji w wielkiej p\u0142yty, by\u0142a ju\u017c daleko zaawansowana i otwarty zosta\u0142 Dom Handlowy "Astra" przy ulicy Horbaczewskiego.<\/p>\n Opis zdj\u0119cia: Hangar z 1932 roku, po licznych przer\u00f3bkach jest obecnie dyskontem spo\u017cywczym. Ulica Lotnicza.<\/p>\n Budynek istnieje do chwili obecnej. Niedawno budynek zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w. Budynek zosta\u0142 wyremontowany. W wn\u0119trzu znajduje si\u0119: Przedszkole Nr 113 (Akademia Przedszkolaka), Rada Osiedla Gad\u00f3w, Posterunek Policji (poprzednio plac\u00f3wka Stra\u017cy Miejskiej) oraz mieszkania. Adres ul Lotnicza 22.<\/p>\n O powietrznej historii tego miejsca przypominaj\u0105 nazwy ulic oraz pomnik ods\u0142oni\u0119ty w 2005 roku, w 60. rocznic\u0119 Lotnictwa Polskiego we Wroc\u0142awiu i w 95. rocznic\u0119 utworzenia Lotniska.<\/p>\n Trzecie i ostatnie wroc\u0142awskie lotnisko, kt\u00f3re nie doczeka\u0142o si\u0119 nazwy i niechlubnie zapisa\u0142o si\u0119 na kartach historii miasta, mimo kr\u00f3tkiego istnienia, znajdowa\u0142o si\u0119 pomi\u0119dzy mostem Szczytnickim, a Mostem Grunwaldzkim. Obszerne pole, kt\u00f3re po wojnie da\u0142o podstaw\u0119 do nazwania ca\u0142ego rejonu \u201eplacem\u201d, powsta\u0142o w ostatnich tygodniach drugiej wojny \u015bwiatowej, podczas obl\u0119\u017cenia Twierdzy Wroc\u0142aw ( Festung Breslau ). Po tym jak w kwietniu 1945 roku, sowieci zaj\u0119li Lotnisko Gad\u00f3w Ma\u0142y i twierdza straci\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 otrzymywania zaopatrzenia drog\u0105 lotnicz\u0105, szef wroc\u0142awskiej NSDAP \u2013 Karl Hanke podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o \u201ewybudowaniu\u201d lotniska we wn\u0119trzu miasta. Wyznaczono w tym celu reprezentacyjn\u0105, dwupasmow\u0105 alej\u0119 Kaiserstra\u00dfe ( \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 obecny Most Grunwaldzki z Mostem Szczytnickim ) i zburzono wszystkie znajduj\u0105ce si\u0119 przy niej budynki: reprezentacyjne kamienice i obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej, w tym ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 Marcina Lutra. Przesta\u0142a te\u017c istnie\u0107 \u201eScheitniger Stern\u201d czyli \u201eSzczytnicka Gwiazda\u201d \u2013 przepi\u0119kne, zabudowane kamienicami skrzy\u017cowanie w miejscu obecnego Ronda Reagana. Po\u015bpieszne odgruzowywanie terenu przysz\u0142ego lotniska trwa\u0142o pod ostrza\u0142em sowieckich samolot\u00f3w i poch\u0142on\u0119\u0142o liczne ofiary w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci cywilnej i zap\u0119dzonych do pracy cudzoziemskich robotnik\u00f3w. Z \u201elotniska Karla Hankego\u201d wystartowa\u0142y prawdopodobnie tylko dwa samoloty: 10 kwietnia 1945 roku, Junkers Ju 52, kt\u00f3ry ewakuowa\u0142 dwudziestu dw\u00f3ch rannych, oraz w noc przed kapitulacj\u0105, czyli 5 maja 1945 roku, Fieseler-Storch 156, kt\u00f3rym Karl Hanke uciek\u0142 z Wroc\u0142awia do Sudetenlandu ( Kraju Sudet\u00f3w ). Spory o to czy i kiedy dok\u0142adnie mia\u0142o to miejsce chyba nie ustan\u0105. Po wojnie na kilka lat plac Grunwaldzki zamieni\u0142 si\u0119 w najwi\u0119ksze targowisko w mie\u015bcie ( szaberplac ), bo handlowano tu wszelkim mieniem z opuszczonych niemieckich dom\u00f3w. Tak germa\u0144cy – Nie trzeba by\u0142o zaczyna\u0107 kolejnej wojny \u015bwiatowej, a odszkodowania Polsce zap\u0142acicie.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lotnisko G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y by\u0142o jednym z lotnisk Wroc\u0142awia. Niemiecka nazwa Flughafen Klein-Gandau. Lotnisko odegra\u0142o wa\u017cn\u0105 rol\u0119, zar\u00f3wno b\u0119d\u0105c w r\u0119kach niemieckich jak i po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy za spraw\u0105 wielkich tego \u015bwiata, znalaz\u0142o si\u0119 w r\u0119kach Polskich. Obecnie (2011 rok) lotnisko ju\u017c nie istnieje, ale pami\u0119\u0107 o nim w\u015br\u00f3d senior\u00f3w lotnictwa jest wci\u0105\u017c \u017cywa. Tym bardziej, i\u017c wielu z nich na tym lotnisku uczy\u0142o si\u0119 lata\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-125","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lotniska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2395,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions\/2395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia.<\/h3>\n
\u015alady po Lotnisku G\u0105d\u00f3w Ma\u0142y. 2011 rok.<\/h3>\n
Hangar.<\/h3>\n
Budynek portu i zarz\u0105du lotniska.<\/h3>\n
Trzecie Lotnisko Wroc\u0142awia.<\/h3>\n