Opis zdj\u0119cia: Polskie samoloty szkolno – treningowe PWS-26 by\u0142y u\u017cytkowane w szkole w Grudzi\u0105dzu.<\/p>\n
W 1920 roku, na Lotnisku Grudzi\u0105dz podj\u0119to samorzutnie szkolenie lotnicze. Wykorzystuj\u0105c koszary (przy dzisiejszej ulicy Parkowej), infrastruktur\u0119, hangary i\u00a0lotnisko znajduj\u0105ce si\u0119 na terenie obecnego osiedla mieszkaniowego \u201eLotnisko\u201d, czy te\u017c lotnisko polowe w\u00a0Bzowie oraz poligon lotniczy w Grupie na lewym brzegu Wis\u0142y. W latach 1920 – 1939, w\u00a0Grudzi\u0105dzu funkcjonowa\u0142o kolejno pi\u0119\u0107 szk\u00f3\u0142 lotniczych.<\/p>\n
Z uwagi na dobre zaplecze w postaci maj\u0105tku trwa\u0142ego, tutejsza jednostka lotnicza dor\u00f3wnywa\u0142a etatowo oddzia\u0142om lotniczym z Bydgoszczy i Krakowa. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce na mocy Traktatu Wersalskiego Grudzi\u0105dz przyznano Polsce, dlatego niemcy ca\u0142y maj\u0105tek ruchomy wywie\u017ali. Dotyczy\u0142o to wszystkich obiekt\u00f3w wojskowych. Na Lotnisku niemcy nie pozostawili wiele samolot\u00f3w. By\u0142o ich zaledwie kilka i wszystkie nadaj\u0105ce si\u0119 do remontu. Brakowa\u0142o jednak narz\u0119dzi i materia\u0142\u00f3w. Za\u0142ogi samolot\u00f3w i personel naziemny rekrutowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z \u017co\u0142nierzy Polskich walcz\u0105cych dotychczas w armii niemieckiej.<\/p>\n
Jesieni\u0105 1920 roku, na Lotnisko Grudzi\u0105dz przyby\u0142y pierwsze jednostki bojowe lotnictwa: 14. Eskadra Wywiadowcza pod dow\u00f3dztwem ppor pilota J\u00f3zefa Ma\u0144czaka, utworzona na Lotnisku \u0141awica oraz 1. Ruchomy Park Lotniczy, kt\u00f3rego dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 porucznik Jan Walecki. P\u00f3\u017aniej do 14. Eskadry Wywiadowczej w\u0142\u0105czono 21. Eskadr\u0119 Niszczycielsk\u0105, kt\u00f3ra poprzednio bra\u0142a udzia\u0142 w wojnie Polsko – bolszewickiej. Czasowo na lotnisku stacjonowa\u0142a 18. Eskadra My\u015bliwska.<\/p>\n
W 1921 roku, usankcjonowano istnienie szko\u0142y lotniczej, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a nazw\u0119 Wy\u017csza Szko\u0142a Pilot\u00f3w. Jej pierwszym komendantem by\u0142 pp\u0142k pilot Piotr Abakanowicz, a szefem mjr Jerzy Gilewicz. W 1922 roku, nowym komendantem zosta\u0142 pp\u0142k pilot Jan Sendorek, absolwent tej szko\u0142y, a jednocze\u015bnie pozostaj\u0105c nadetatowym oficerem 2. Pu\u0142ku Lotniczego w Krakowie. Stanowisko komendanta szko\u0142y w Grudzi\u0105dzu pe\u0142ni\u0142 do 1924 roku, kiedy to powr\u00f3ci\u0142 do 2. Pu\u0142ku Lotniczego w Krakowie.<\/p>\n
Zadaniem Wy\u017cszej Szko\u0142y Pilot\u00f3w by\u0142o szkolenie na wszystkich niemal typach samolot\u00f3w b\u0119d\u0105cych w dyspozycji Wojska Polskiego. Zw\u0142aszcza samolot\u00f3w my\u015bliwskich i niszczycielskich. Wszyscy kursanci mieli za sob\u0105 Ni\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Pilot\u00f3w w Bydgoszczy lub w Krakowie. Szko\u0142a by\u0142a odwiedzana przez \u00f3wczesnego Ministra Spraw Wojskowych genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego (17 maj 1924 rok) oraz przez Prezydenta Rzeczypospolitej Stanis\u0142awa Wojciechowskiego (25 czerwiec 1924 rok).<\/p>\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w tym czasie Lotnictwo Wojskowe nie by\u0142o oddzielnym rodzajem wojsk. By\u0142o na us\u0142ugach innych formacji wojskowych. Dlatego, aby zosta\u0107 pilotem, obserwatorem lub strzelcem pok\u0142adowym nale\u017ca\u0142o wst\u0105pi\u0107 na przyk\u0142ad do piechoty i b\u0119d\u0105c ju\u017c w jej formacjach ubiega\u0107 si\u0119 o skierowanie na kurs lotniczy. Dlatego na licznych zdj\u0119ciach z tamtego okresu Polscy Lotnicy nosz\u0105 r\u00f3\u017cne mundury.<\/p>\n
Zmieniaj\u0105ca si\u0119 sytuacja spowodowa\u0142a, \u017ce z ko\u0144cem 1924 roku, Wy\u017csza Szko\u0142a Pilot\u00f3w zosta\u0142a rozwi\u0105zana. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kadry otrzyma\u0142a nowe przydzia\u0142y s\u0142u\u017cbowe. G\u0142\u00f3wnym powodem by\u0142a ch\u0119\u0107 doprowadzenia do sytuacji w kt\u00f3rej ka\u017cdy lotnik b\u0119dzie oficerem. Poza tym d\u0105\u017cono do tego, aby lotnictwo wojskowe by\u0142o osobnym rodzajem wojsk. Rozformowanie szko\u0142y wcale nie oznacza\u0142o zako\u0144czenia szkole\u0144 w Grudzi\u0105dzu. Znowu by\u0142o to szkolenie nieformalne, gdy\u017c czekano na rozkazy z Warszawy. W 20-latach Grudzi\u0105dz sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z baz licznie zakupionych za granic\u0105 samolot\u00f3w, dla kt\u00f3rych brakowa\u0142o personelu lataj\u0105cego i naziemnego. Dlatego podj\u0119to decyzje o dalszym organizowaniu szkolenia. Nale\u017ca\u0142o utworzy\u0107 kolejn\u0105 szko\u0142\u0119 lotnicz\u0105, kt\u00f3ra w zamy\u015ble mia\u0142a kszta\u0142ci\u0107 oficer\u00f3w dla lotnictwa. Na miejsce formowania szko\u0142y nie przypadkiem wybrano Grudzi\u0105dz. Szko\u0142a otrzyma\u0142a nazw\u0119 Oficerska Szko\u0142a Lotnicza. Organizowano j\u0105 od dnia 1 sierpnia 1925 roku. Kadr\u0119 dla szko\u0142y pozyskano z innych o\u015brodk\u00f3w, mi\u0119dzy innymi z Warszawy, Krakowa i Torunia. Pierwszym komendantem szko\u0142y zosta\u0142 \u015bwie\u017co mianowany pu\u0142kownik pilot Roman Florer, przeniesiony z Torunia, a pe\u0142ni\u0105cy tam mi\u0119dzy innymi obowi\u0105zki komendanta Szko\u0142y Obserwator\u00f3w i Strzelc\u00f3w Lotniczych (1922 – 1923). Nauk\u0119 w Grudzi\u0105dzu rozpocz\u0119to w dniu 1 listopada 1925 roku.<\/p>\n
Do szko\u0142y przyjmowano kandydat\u00f3w z wykszta\u0142ceniem \u015brednim lub podstawowym po wst\u0119pnym przeszkoleniu wojskowym w Korpusie Kadet\u00f3w. Czyli, po raz pierwszy byli to kandydaci prosto z cywila, a nie jak dotychczas z innych rodzaj\u00f3w broni. Kandydaci byli w wieku 18-24 lat. Musieli mie\u0107 obywatelstwo Polskie i nienaganny stan zdrowia. Nauka obejmowa\u0142a wszystkie aspekty \u017cycia wojskowego, a szczeg\u00f3lnie specyfik\u0119 s\u0142u\u017cby w lotnictwie. Taka sytuacja mia\u0142a t\u0119 zalet\u0119, \u017ce uczniowie byli w m\u0142odym wieku i wszyscy zaczynali z tego samego poziomu. Nie posiadali tak\u017ce cech nabytych w innych rodzajach s\u0142u\u017cb, nie zawsze korzystnych w lotnictwie. \u0141atwo by\u0142o utrzyma\u0107 ich w dyscyplinie, a co najwa\u017cniejsze mieli ogromn\u0105 motywacj\u0119 do nauki. Dlatego ju\u017c na pocz\u0105tku szko\u0142\u0119 nazywano ku\u017ani\u0105 m\u0142odych kadr lotnictwa.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo szkolono wy\u0142\u0105cznie obserwator\u00f3w, chocia\u017c kandydat\u00f3w przyjmowano z perspektyw\u0105 dla nich bycia pilotami wojskowymi. To wywo\u0142a\u0142o niezadowolenie i bunt cz\u0119\u015bci kursant\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali podj\u0105\u0107 g\u0142od\u00f3wk\u0119. Bunt bez problemu z\u0142amano. W zale\u017cno\u015bci od stopnia zaanga\u017cowania kursant\u00f3w w bunt, takie na nich spad\u0142y kary. Najbardziej krn\u0105brnych zes\u0142ano karnie na rok do piechoty, po czym przyj\u0119to ich z powrotem. Innym przesuni\u0119to awanse nawet o p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n
Szko\u0142a mia\u0142a dwuletni system szkolenia. Kandydaci zostali zgrupowani w Eskadrze Szkolnej i nazywano ich podchor\u0105\u017cymi. Otrzymali tak\u017ce jednolite umundurowanie. W szkole podchor\u0105\u017cowie przechodzili szkolenie teoretyczne i praktyczne. Uzyskiwali nalot rz\u0119du kilkunastu godzin. Po dw\u00f3ch latach uzyskiwali tytu\u0142 pilota lub obserwatora, stopie\u0144 porucznika i przydzia\u0142 do jednostki bojowej. Dalsze szkolenie, obserwatorzy i piloci przechodzili na praktykach w jednostkach bojowych<\/p>\n
Pierwszymi samolotami u\u017cywanymi w szkole by\u0142a francuskie Morane Saulinier MS-30. W 1927 roku, zam\u00f3wiono ju\u017c nowe samoloty Bartel BM-4 z Wielkopolskiej Wytw\u00f3rni Samolot\u00f3w \u201eSamolot\u201d.<\/p>\n
W dniu 14 kwietnia 1927 roku, ukaza\u0142 si\u0119 rozkaz o przeniesieniu Oficerskiej Szko\u0142y Lotnictwa z Grudzi\u0105dza do D\u0119blina. Przebazowanie zako\u0144czono w maju 1927 roku. W Grudzi\u0105dzu nie odby\u0142a si\u0119 \u017cadna promocja, bo przenosiny nast\u0105pi\u0142y po 16 miesi\u0105cach od rozpocz\u0119cia nauki. Od tego czasu D\u0119blin jest lotnicz\u0105 stolic\u0105 Polski. Powod\u00f3w przeniesienia szko\u0142y by\u0142o kilka. Jednym z nich by\u0142y uregulowane w\u0142asno\u015bci prawne w D\u0119blinie. Ca\u0142y obiekt (pa\u0142ac, fort i grunty) by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa Polskiego. Na dodatek przyleg\u0142e \u0142\u0105ki doskonale nadawa\u0142y si\u0119 na pole wzlot\u00f3w. By\u0142y tutaj tak\u017ce korzystniejsze warunki pogodowe, sprzyjaj\u0105ce wi\u0119kszej liczbie dni lotnych w roku. Dodatkowo rzeki Wis\u0142a i Wieprz oraz liczne linie kolejowe by\u0142y doskona\u0142ym odniesieniem nawigacyjnym. Poza tym w Grudzi\u0105dzu panowa\u0142y trudne warunki z powodu ciasnoty wywo\u0142anej obecno\u015bci\u0105 innych formacji wojskowych.\u00a0Wraz ze Szko\u0142\u0105 do D\u0119blina poszed\u0142 komendant pu\u0142kownik pilot Roman Florer.<\/p>\n
Na tym jednak nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 lotnicza przygoda Grudzi\u0105dza. Ju\u017c latem 1927 roku, na bazie obiekt\u00f3w by\u0142ej szko\u0142y utworzono now\u0105 szko\u0142\u0119, kt\u00f3rej celem by\u0142o doszkalanie lotnik\u00f3w w strzelaniu i bombardowaniu. Istnienie Szko\u0142y zosta\u0142o potwierdzone w dniu 4 lutego 1928 roku, przez samego marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c funkcje Ministra Spraw Wojskowych. Potwierdzenie to by\u0142o w formie zatwierdzenia tymczasowej organizacji Lotniczej Szko\u0142y Strzelania i Bombardowania. W dniu 8 marca 1928 roku, Minister Spraw Wojskowych wyda\u0142 rozkaz zatwierdzaj\u0105cy istnienie Szko\u0142y w Grudzi\u0105dzu.<\/p>\n
Na nowo nale\u017ca\u0142o zebra\u0107 kadr\u0119 dydaktyczn\u0105. Szkolenie rozpocz\u0119to w dniu 15 lipca 1928 roku. Pocz\u0105tkowo szkolono strzelc\u00f3w pok\u0142adowych, kt\u00f3rych rekrutowano z piechoty. W 1929 roku, rozpocz\u0119to szkolenie doskonal\u0105ce dla pilot\u00f3w i obserwator\u00f3w. Zapoznawano ich z najnowszymi zdobyczami techniki i taktyki w tej dziedzinie. Szkolono tak\u017ce rusznikarzy.<\/p>\n
Przypadki zdarze\u0144 lotniczych w Polskim Lotnictwie Wojskowym spowodowa\u0142y konieczno\u015b\u0107 rozpocz\u0119cia szkolenia w zakresie akrobacji. Ten rodzaj szkolenia organizowano w ramach Kursu Wy\u017cszego Pilota\u017cu. W kursach tych uczestniczyli tak\u017ce oficerowie-obserwatorzy ubiegaj\u0105cy si\u0119 o licencj\u0119 pilota. Tego typu kurs trwa\u0142 3-4 miesi\u0105ce. By\u0142e jego sesje wiosenne i jesienne. Teoretycznie kurs wiosenny mia\u0142 by\u0107 dla oficer\u00f3w, a jesienny dla podoficer\u00f3w, ale ta zasada nie zawsze obowi\u0105zywa\u0142a. D\u0142ugo\u015b\u0107 kursu zale\u017ca\u0142a od warunk\u00f3w pogodowych, ilo\u015bci dni lotnych i cz\u0119sto od indywidualnych zdolno\u015bci kursanta. Bywali \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy kurs ko\u0144czyli w ci\u0105gu 10 tygodni. Zaj\u0119cia obejmowa\u0142y nie tylko indywidualny pilota\u017c z akrobacj\u0105, ale tak\u017ce loty w formacjach, strzelania do cel\u00f3w powietrznych, naziemnych i bombardowanie. \u0106wiczono podejmowanie i zrzut meldunk\u00f3w. Jeszcze w tym czasie nie \u0107wiczono lot\u00f3w nocnych. Elementy lot\u00f3w w nocy pojawi\u0142y si\u0119 w 30-latach.<\/p>\n
Do Grudzi\u0105dza trafi\u0142o kilka samolot\u00f3w bombowych Farman F-68BN4 Goliath. Trzydzie\u015bci dwa samoloty Goliath ostatecznie nie przyj\u0119to do eskadr liniowych, g\u0142\u00f3wnie z uwagi na niezadowalaj\u0105c\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 przelotow\u0105, przy dobrym ud\u017awigu. Do szkolenia wykorzystywano tak\u017ce samoloty Potez XV. Przez 10 lat istnienia szko\u0142y w Grudzi\u0105dzu, przez lotnisko przewin\u0119\u0142y si\u0119 niemal wszystkie typy samolot\u00f3w u\u017cywane w Wojsku Polskim.<\/p>\n
Szko\u0142a mia\u0142a stosunkowo prost\u0105 organizacj\u0119. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z komendy szko\u0142y, kompani administracyjnej, eskadry szkolnej, eskadry \u0107wiczebnej, kompani portowej i oddzia\u0142u portowego. Kompania portowa i oddzia\u0142 portowy zajmowa\u0142y si\u0119 obs\u0142ug\u0105 pola wzlot\u00f3w i obs\u0142ug\u0105 i przegl\u0105dami samolot\u00f3w. Komendantem szko\u0142y by\u0142 mjr pilot in\u017c. Tadeusz Kajetan Wereszczy\u0144ski (1928-1929). Po nim funkcje obj\u0105\u0142 mjr pilot Boles\u0142aw Feliks Stacho\u0144 (1929-1932). Kolejnym by\u0142 pp\u0142k pilot Piotr Dudzi\u0144ski (1932-1937).<\/p>\n
W dniu 28 sierpnia 1937 roku, ukaza\u0142 si\u0119 rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L.dc. 4358\/Org.tjn., na mocy kt\u00f3rego Szko\u0142a zosta\u0142a rozformowana. Pozostawiono natomiast kurs wy\u017cszego pilota\u017cu, kt\u00f3ry przemianowano na Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Pilota\u017cu. Prawdopodobnie wiosn\u0105 1939 roku (ewentualnie ju\u017c jesieni\u0105 1938 roku), Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Pilota\u017cu przeniesiono z Grudzi\u0105dza na Lotnisko U\u0142\u0119\u017c w pobli\u017cu D\u0119blina. Komendantem tej szko\u0142y by\u0142 w\u00f3wczas kpt pilot Stanis\u0142aw Brzezina. Lotnisko U\u0142\u0119\u017c powsta\u0142o w 1937 roku i nale\u017ca\u0142o do dobrze wyposa\u017conych lotnisk zapasowych. Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0105 Pilota\u017cu dowodzili kolejno mjr pil. Piotr Dudzi\u0144ski, kpt. pil. Stanis\u0142aw Brzezina (to pod jego komend\u0105 szko\u0142a przenios\u0142a si\u0119 na Lotnisko U\u0142\u0119\u017c) i pp\u0142k pil. Karol Malik. Kurs obejmowa\u0142 taktyk\u0119 walki powietrznej jeden na jednego, taktyk\u0119 walki powietrznej zespo\u0142owej, strzelanie do cel\u00f3w powietrznych, akrobacj\u0119, podnoszenie t\u0119\u017cyzny fizycznej i inne. Kurs ko\u0144czy\u0142 si\u0119 egzaminem. Do szkolenia wykorzystywano Polskie samoloty PWS-10, PWS-16, PWS-26, PZL P-7, PZL P-11.<\/p>\n
Aby wykorzysta\u0107 pozostawion\u0105 baz\u0119 szkoleniow\u0105 w Grudzi\u0105dzu zdecydowana si\u0119 na utworzenie Cywilnej Szko\u0142y Pilot\u00f3w LOPiP im. Gen Gustawa Orlicz Deresza. Szkolenie rozpocz\u0119to wiosn\u0105 1939 roku i prowadzono je a\u017c do wybuchu wojny.<\/p>\n
Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W 1920 roku, na Lotnisku Grudzi\u0105dz podj\u0119to samorzutnie szkolenie lotnicze. Wykorzystuj\u0105c koszary (przy dzisiejszej ulicy Parkowej), infrastruktur\u0119, hangary i\u00a0lotnisko znajduj\u0105ce si\u0119 na terenie obecnego osiedla mieszkaniowego \u201eLotnisko\u201d, czy te\u017c lotnisko polowe w\u00a0Bzowie oraz poligon lotniczy w Grupie na lewym brzegu Wis\u0142y. W latach 1920 – 1939, w\u00a0Grudzi\u0105dzu funkcjonowa\u0142o kolejno pi\u0119\u0107 szk\u00f3\u0142 lotniczych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-1214","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1214"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2006,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1214\/revisions\/2006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}