{"id":1184,"date":"2022-01-11T18:01:20","date_gmt":"2022-01-11T17:01:20","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2022\/01\/11\/morski-dywizjon-lotniczy-w-pucku-1920-1939r\/"},"modified":"2024-07-13T18:53:36","modified_gmt":"2024-07-13T16:53:36","slug":"morski-dywizjon-lotniczy-w-pucku-1920-1939r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=1184&lang=pl","title":{"rendered":"Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku. 1920-1939r."},"content":{"rendered":"<p>Puck 2022-01-11<\/p>\n<h3 id=\"Morski-Dywizjon-Lotniczy-w-Pucku.\"  >Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku.<\/h3>\n<p>Po wielkiej wojnie \u015bwiatowej, Odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej przyznano dost\u0119p do morza. W dniu 10 lutego 1920 roku, Polska obj\u0119\u0142a odcinek wybrze\u017ca morskiego, kt\u00f3re wraz z Mierzej\u0105 Helsk\u0105 liczy\u0142o 140 km, zaniedbanego gospodarczo wybrze\u017ca Ba\u0142tyku. W dniu 10 lutego 1920 roku, genera\u0142 J\u00f3zef Haller wraz z ministrem spraw wewn\u0119trznych Stanis\u0142awem Wojciechowskim oraz now\u0105 administracj\u0105 Wojew\u00f3dztwa Pomorskiego przyby\u0142 do Pucka, gdzie dokona\u0142 za\u015blubin Polski z Ba\u0142tykiem, wrzucaj\u0105c platynowy pier\u015bcie\u0144 do morze. Poniewa\u017c morze by\u0142o zamarzni\u0119te, wcze\u015bniej wykuto przer\u0119bel. G\u0142\u00f3wnym punktem zorganizowanych wtedy uroczysto\u015bci by\u0142a msza \u015bwi\u0119ta dzi\u0119kczynna. W czasie mszy \u015bwi\u0119tej duchowni po\u015bwi\u0119cili Bander\u0119 Polsk\u0105, kt\u00f3r\u0105 przy huku 21 salw armatnich, podniesiono na maszcie, jako znak obj\u0119cia przez Polsk\u0105 Marynark\u0119 Wojenn\u0105 wachty na Ba\u0142tyku.<\/p>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/d77b805f4dda5baee7d2c9bcbfbceedef83832a5\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/d77b805f4dda5baee7d2c9bcbfbceedef83832a5\" alt=\"Hydroplan Grigorowicz M-15. 2020 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Hydroplan Grigorowicz M-15. 2020 rok. Zdj\u0119cie Karol Placha Hetman<\/figcaption><\/figure>\n<p><figure class=\"alignleft\">                    <img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/images.polot.net\/25097c189642c8e4fec6a6a71a6d8395d4216987\" src=\"https:\/\/images.polot.net\/25097c189642c8e4fec6a6a71a6d8395d4216987\" alt=\"Amfibia szkolno-\u0142\u0105cznikowa Schreck FBA-17H. 1926 rok. Zdj\u0119cie MDL\" class=\"lazyload\" data-action=\"zoom\"><figcaption>Amfibia szkolno-\u0142\u0105cznikowa Schreck FBA-17H. 1926 rok. Zdj\u0119cie MDL<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ju\u017c nast\u0119pnego dnia (11 lutego 1920 roku) przyst\u0105piono do zagospodarowania terenu po by\u0142ej jednostce pruskiej. By\u0142y to koszary, pole wzlot\u00f3w, hangary, basen dla wodnop\u0142atowc\u00f3w oraz droga do ich przetaczania. Przej\u0119to tak\u017ce kilka mocno zniszczonych wodnosamolot\u00f3w. Sformowano Baz\u0119 Lotnictwa Morskiego, na kt\u00f3rej czele stan\u0105\u0142 kpt. Wiktoryn Kaczy\u0144ski, a pierwszy rozkaz wydano w dniu 1 lipca 1920 roku.<\/p>\n<p>W maju 1919 roku, utworzono przy Departamencie Spraw Morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych &#8211; Referat Lotnictwa Morskiego. Szefem Referatu Lotnictwa Morskiego zosta\u0142 porucznik marynarki pilot Karol Trzaska Druski (1894 &#8211; 1971). Pierwsz\u0105 jednostk\u0105 lotnicz\u0105 MW by\u0142a Baza Lotnictwa Morskiego w Pucku, kt\u00f3r\u0105 utworzono w lipcu 1920 roku. Na dow\u00f3dc\u0119 jednostki mianowano kapitana Wiktoryna Kaczy\u0144skiego.<\/p>\n<p>Pierwszym samolotem bazy by\u0142 odbudowany przez polskich mechanik\u00f3w wodnosamolot Friedrichshafen FF.33. Samolot by\u0142 dwumiejscowym, jednosilnikowym dwup\u0142atowcem l\u0105dowym, kt\u00f3ry wyposa\u017cono w dwa p\u0142ywaki. Samolot by\u0142 opracowany w 1914 roku. Samolot pomalowano i oznaczono bia\u0142o-czerwonymi szachownicami. Pierwszy lot wykonano w dniu 15 lipca 1920 roku. Pilotem by\u0142 pilot Andrzej Zubrzycki. Dzie\u0144 15 lipiec sta\u0142 si\u0119 \u015bwi\u0119tem jednostki.<\/p>\n<p>W sierpniu 1920 roku, kupiono w Gda\u0144sku cztery kolejne samoloty:  Friedrichshafen FF-33 E, Friedrichshafen FF-33 L, Friedrichshafen FF-49 B oraz Lubeck Travemunde LT F-4 (tak\u017ce na dw\u00f3ch p\u0142ywakach). Wszystkie te samoloty przyprowadzono do Pucka lotem. S\u0142u\u017cy\u0142y one do szkolenia za\u0142\u00f3g w nowo powsta\u0142ej Szkole Lotnictwa Morskiego oraz dla lot\u00f3w patrolowych.<\/p>\n<p>Jeszcze w pa\u017adzierniku 1920 roku, kupiono nast\u0119pne dwa samoloty Hansa Brandenburg NW i Sablating SF-5. Z pocz\u0105tkiem 1921 roku, na stanie Bazy Lotnictwa Morskiego by\u0142o ju\u017c 7 wodnosamolot\u00f3w. Wszystkie samoloty by\u0142y u\u017cywane. Z\u0142y stan techniczny samolot\u00f3w wi\u0105za\u0142 si\u0119 ze sporym ryzykiem w czasie lot\u00f3w. Nie uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 tragicznych wypadk\u00f3w i \u015bmierci pilot\u00f3w.<\/p>\n<p>W bazie w Pucku by\u0142y tak\u017ce 4 samoloty typowo l\u0105dowe: szkolne szkolny Albatros B.II, my\u015bliwski Albatros D.V. i dwa samoloty wywiadowcze DFW C.IV.<\/p>\n<p>Trzeba tak\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce w okresie 1920-1927, port w Pucku by\u0142 g\u0142\u00f3wnym portem wojennym Polskiej Marynarki Wojennej.<\/p>\n<p>W 1921 roku, Referat Lotnictwa Morskiego przekszta\u0142cono w Samodzielny Referat Lotnictwa Morskiego. Szefem referatu by\u0142 porucznik marynarki Stanis\u0142aw Go\u0142\u0119biewski. W listopadzie 1921 roku, Baz\u0119 w Pucku przemianowano na Lotnictwo Morskie z podporz\u0105dkowaniem Dow\u00f3dztwu Obrony Wybrze\u017ca z siedzib\u0105 w Pucku. Jego dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 kapitan Wac\u0142aw Iwaszkiewicz. Jednostka operacyjna, czyli Eskadra Hydroplan\u00f3w podlega\u0142a bezpo\u015brednio Dow\u00f3dztwu Floty i S\u0142u\u017cby Nadbrze\u017cnej.<\/p>\n<p>Latem 1921 roku, Departament Spraw Morskich, za po\u015brednictwem Polskiej Misji Zakup\u00f3w i firm prywatnych, zakupi\u0142 we W\u0142oszech 7 szkolnych wodnosamolot\u00f3w FBA S-4 (z 1917 roku) i 9 rozpoznawczych Nieuport Macchi M 9. Wszystkie kupione samoloty by\u0142y u\u017cywane. W\u0142osi nie wywi\u0105zali si\u0119 z umowy, bo nie przys\u0142ali personelu dla monta\u017cu samolot\u00f3w i szkolenia. W ko\u0144cu do Polski w\u0142osi przys\u0142ali jednego pilota, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 niekompetentny. Samoloty sk\u0142adano kilka miesi\u0119cy, co \u017ale wp\u0142yn\u0119\u0142o na ich jako\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Z pocz\u0105tkiem 1922 roku, Lotnictwo Morskie dysponowa\u0142o siedmioma hydroplanami i jednym samolotem l\u0105dowym. W Pucku za\u0142o\u017cono Szko\u0142\u0119 Lotnictwa Morskiego. Jej komendantem by\u0142 chor\u0105\u017cy Adolf Stempowski.<\/p>\n<p>W dniu 15 maja 1922 roku, Lotnictwo Morskie podporz\u0105dkowane zosta\u0142o dow\u00f3dcy 2. Pu\u0142ku Lotniczego w Krakowie, jako Detaszowany Dywizjon Lotniczo-Wywiadowczy, z baz\u0105 w Pucku. Dow\u00f3dc\u0105 mianowano majora obserwatora Ignacego Bielawskiego, a nast\u0119pnie podpu\u0142kownik obserwator Antoniego Leonkowa.<\/p>\n<p>W marcu 1923 roku, pododdzia\u0142 przemianowany zosta\u0142 na Morski Dywizjon Lotniczy (MDL) i usamodzielni\u0142 si\u0119. Organizacyjnie zosta\u0142 podporz\u0105dkowany zosta\u0142 Departamentowi Aeronautyki MS Wojsk. Natomiast organizacyjnie i szkoleniowo MDL nadal Dow\u00f3dztwu Floty i S\u0142u\u017cby Nadbrze\u017cnej.<\/p>\n<p>Tragicznie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 obchody \u015awi\u0119ta Lotnictwa Morskiego, w dniu 15 sierpnia 1922 roku. Punktem kulminacyjnym programu mia\u0142 by\u0107 pokaz bombardowania z samolotu L\u00fcbeck Travem\u00fcnde F4. Dwie bomby planowo eksplodowa\u0142y w wodzie Zatoki Puckiej, trzecia rozerwa\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d cywilnych i wojskowych obserwator\u00f3w. Dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b ponios\u0142o \u015bmier\u0107, wiele innych odnios\u0142o rany. Dow\u00f3dc\u0119 jednostki i bombardiera karnie usuni\u0119to z wojska.<\/p>\n<p>W okresie 1924\u20131927, kupiono we Francji nowe maszyny. By\u0142y to 4 \u0142odzie lataj\u0105ce Liore et Olivier LeO H.13B, 7 amfibii patrolowych Liore et Olivier LeO H.135B3. Samoloty zapisa\u0142y si\u0119 jako dobre i poprawnie uzbrojone. W 1928 roku, samolot Liore et Olivier LeOH z Pucka odby\u0142 lot propagandowy po Polsce z l\u0105dowaniem w Warszawie, Krakowie i Poznaniu.<\/p>\n<p>W 1926 roku, kupiono: 4 szkolno-\u0142\u0105cznikowe \u0142odzie lataj\u0105ce CAMS-30E, 8 dwusilnikowych bombowo-patrolowych \u0142odzi lataj\u0105cych Latham 43 HB-3 i 16 szkolno-\u0142\u0105cznikowych amfibii Schreck FBA-17H. \u0141odzie lataj\u0105ce Latham HB-3, by\u0142 dalekiego zasi\u0119gu i mia\u0142y zdolno\u015b\u0107 l\u0105dowania na pe\u0142nym morzu. W okresie 1924-1927, kupiono \u0142\u0105cznie oko\u0142o 40 samolot\u00f3w francuskich.<\/p>\n<p>W marcu 1927 roku, dow\u00f3dztwo nad MDL obj\u0105\u0142 komandor marynarki pilot Karol Trzaska Druski. Jednocze\u015bnie sformowano dodatkowo pluton wodnosamolot\u00f3w Flotylli Pi\u0144skiej, kt\u00f3ry operowa\u0142 na Polesiu. Pocz\u0105tkowo pluton dysponowa\u0142 dwoma amfibiami FBA-17 HMT-2. W 1929 roku, powi\u0119kszono etatowo Morski Dywizjon Lotniczy.<\/p>\n<p>Z pocz\u0105tkiem 30-lat infrastruktura Bazy w Pucku wymaga\u0142a unowocze\u015bnienia. Nie by\u0142 o\u015bwietlenia elektrycznego dla lot\u00f3w nocnych; rozpalano ogniska. Kolejne inspekcje wojskowe wykazywa\u0142y, \u017ce Baza w Pucku nie ma du\u017cej warto\u015bci bojowej. Od 1930 roku, d\u0105\u017cono do unifikacji sprz\u0119tu u\u017cytkowanego w Pucku i oparcie go na rodzimej produkcji. Pocz\u0105tkowo zakupiono 4 sztuki dwup\u0142atowego samolotu Lublin R.VIII bis hydro i ter hydro oraz nowocze\u015bniejsze Lublin R.XIII. W 1932 wykonano prototyp i 3 egzemplarze w wersji R-XIII bis\/hydro, do po\u0142owy 1934 roku dostarczono do Pucka. Kolejne 10 sztuk w odmianie R-XIII ter\/hydro, dostarczono z metalowymi p\u0142ywakami. Rok p\u00f3\u017aniej (1935 rok) przekazano trzeci\u0105 seri\u0119 R-XIII G, w ilo\u015bci 6 samolot\u00f3w, r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 dwusterem, metalowymi \u015bmig\u0142ami przestawialnymi oraz innymi drobnymi zmianami. Zakupiono tak\u017ce 5 sztuk samolot\u00f3w szkolnych Bartel BM-5. W s\u0142u\u017cbie brakowa\u0142o samolot\u00f3w torpedowych. Pr\u00f3by prototypowych samolot\u00f3w Lublin R-XX, jak i projekty samolot\u00f3w LWS-5 i RWD-22, nie spe\u0142nia\u0142y wymaga\u0144. Wybrano w\u0142oski wodnosamolot CANT Z.506 B. Kupiono 6 samolot\u00f3w, jednak do wybuchu wojny do Polski przylecia\u0142 tylko jeden, ale by\u0142 nieuzbrojony.<\/p>\n<p>Baza w Pucku mia\u0142a te\u017c uczestniczy\u0107 w nowatorskiej inicjatywie, bo z wykorzystaniem trzysilnikowych Junkers\u00f3w G-23 W, pr\u00f3bowano uruchomi\u0107 loty pasa\u017cerskie na trasie\u00a0Warszawa-Gda\u0144sk-Malm\u00f6-Kopenhaga. Mi\u0119dzyl\u0105dowania mia\u0142y si\u0119 odbywa\u0107 w\u0142a\u015bnie w Pucku. Z przyczyn finansowych z programu zrezygnowano.<\/p>\n<p>W dniu 9 grudnia 1932 roku, dywizjon w Pucku w\u0142\u0105czono w sk\u0142ad Marynarki Wojennej, a wy\u0142\u0105czono z Departamentu Aeronautyki MS Wojsk. Dow\u00f3dc\u0105 mianowano komandora podporucznika pilota Edwarda Szystkowskiego.<\/p>\n<p>W 1935 roku, wodnosamoloty z Bazy w Pucku pojawi\u0142y si\u0119 na kadrach filmu \u201eRapsodia Ba\u0142tyku\u201d, kt\u00f3ry by\u0142 przebojem polskiej przedwojennej kinematografii.<\/p>\n<p>W 1929 roku, w sk\u0142ad Morskiego Dywizjonu Lotniczego w Pucku wchodzi\u0142y: Eskadra Szkolna i Bliskiego Wywiadu, Eskadra Dalekiego Wywiadu, Pluton \u0141\u0105czno\u015bci i Fotografii Lotniczej, Pluton Pomocniczo-Administracyjny oraz Pluton Hydroplan\u00f3w w Pi\u0144sku.<\/p>\n<p>W 1934 roku, sk\u0142ad Morskiego Dywizjonu Lotniczego wygl\u0105da\u0142 nast\u0119puj\u0105co: I Eskadra Liniowa (R-VIII bis oraz ter, R-XIII ter). II Eskadra Liniowa (R-XIII ter, R-XIII G). IV Eskadra Szkolna (R-XIII bis, R-XIII ter i samoloty BM-5C). Pluton Sztabowy (FBA-17 HMT-2, R-XII bis, PWS-5T2).<\/p>\n<p>W dniu 1 wrze\u015bnia 1939 roku, Morski Dywizjon Lotniczy dzielnie stawi\u0142 op\u00f3r armii niemieckiej i walczy\u0142 do 8 wrze\u015bnia 1939 roku, ale to ju\u017c temat na kolejny artyku\u0142.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po wielkiej wojnie \u015bwiatowej, Odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej przyznano dost\u0119p do morza. W dniu 10 lutego 1920 roku, Polska obj\u0119\u0142a odcinek wybrze\u017ca morskiego, kt\u00f3re wraz z Mierzej\u0105 Helsk\u0105 liczy\u0142o 140 km, zaniedbanego gospodarczo wybrze\u017ca Ba\u0142tyku. W dniu 10 lutego 1920 roku, genera\u0142 J\u00f3zef Haller wraz z ministrem spraw wewn\u0119trznych Stanis\u0142awem Wojciechowskim oraz now\u0105 administracj\u0105 Wojew\u00f3dztwa Pomorskiego przyby\u0142 do Pucka, gdzie dokona\u0142 za\u015blubin Polski z Ba\u0142tykiem, wrzucaj\u0105c platynowy pier\u015bcie\u0144 do morze. Poniewa\u017c morze by\u0142o zamarzni\u0119te, wcze\u015bniej wykuto przer\u0119bel. G\u0142\u00f3wnym punktem zorganizowanych wtedy uroczysto\u015bci by\u0142a msza \u015bwi\u0119ta dzi\u0119kczynna. W czasie mszy \u015bwi\u0119tej duchowni po\u015bwi\u0119cili Bander\u0119 Polsk\u0105, kt\u00f3r\u0105 przy huku 21 salw armatnich, podniesiono na maszcie, jako znak obj\u0119cia przez Polsk\u0105 Marynark\u0119 Wojenn\u0105 wachty na Ba\u0142tyku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-1184","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jednostki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1184"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3516,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions\/3516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}