{"id":1177,"date":"2022-01-04T13:26:43","date_gmt":"2022-01-04T12:26:43","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2022\/01\/04\/odbiorniki-radiowe-w-lotnictwie-wojskowym-prl-marek-kaiper\/"},"modified":"2024-07-13T18:59:06","modified_gmt":"2024-07-13T16:59:06","slug":"odbiorniki-radiowe-w-lotnictwie-wojskowym-prl-marek-kaiper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=1177&lang=pl","title":{"rendered":"Odbiorniki radiowe w lotnictwie wojskowym PRL. Marek Kaiper"},"content":{"rendered":"

2022-01-04<\/p>\n

Marek Kaiper<\/p>\n

Odbiorniki radiowe w lotnictwie wojskowym PRL.<\/h3>\n

Lotnictwo wojskowe w czasach PRL-u podobnie jak wojska l\u0105dowe i marynarka wojenna u\u017cywa\u0142y na przestrzeni lat du\u017cej ilo\u015bci odbiornik\u00f3w radiowych r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w. Od wysoko wyspecjalizowanych po zwyk\u0142e cywilne. Te ostatnie w klubach \u017co\u0142nierskich, rozg\u0142o\u015bniach elektroakustycznych na samochodach NYSA 522, kompaniach, wartowniach, obiektach oddalonych (dalsza i bli\u017csza radiolatarnie, radionamiernik, posterunki radiolokacyjne), pomieszczenia za\u0142\u00f3g AVIA i MR\u0141 a tak\u017ce w mieszkalnych przyczepach typu \u201eMiranda\u201d dla za\u0142\u00f3g radiolokacyjnych system\u00f3w l\u0105dowania (RSL).<\/p>\n

\"Odbiornik
Odbiornik R-872<\/figcaption><\/figure>\n

Wed\u0142ug niesprawdzonych informacji w sekcjach politycznych w latach 50 \u2013 tych u\u017cywano odbiornik\u00f3w RPU-1 z zakresami fal d\u0142ugich, \u015brednich i kr\u00f3tkich, zasilane by\u0142y one z sieci 127\/220V, w warunkach polowych z dw\u00f3ch baterii anodowych BAS-60 lub jednej BAS-80 i akumulatora 2NKN-24. Zasilanie tylko z akumulatora 2NKN-24 za po\u015brednictwem przetwornicy wibracyjnej. W obudowie odbiornika przewidziano schowek na akumulatory i baterie. Zast\u0119powane by\u0142y one nast\u0119pnie przeno\u015bnymi tranzystorowymi radiami z zasilaniem sieciowo – bateryjnym typu Diora \u201eEwa\u201d, \u201eAlina\u201d lub podobnymi, umieszczanymi w sk\u00f3rzanym pokrowcu z paskiem na rami\u0119. W lotnictwie poza odbiornikami komunikacyjnymi u\u017cywano tak\u017ce specjalistycznych samolotowych odbiornik\u00f3w radiowych. Przeznaczone by\u0142y one do odbioru sygna\u0142\u00f3w radionawigacyjnych RSBN, RSDN (A-720, A-723, A-737), PRMG, radiolatar\u0144 (odbiorniki radiokompas\u00f3w), nadajnik\u00f3w sygna\u0142owych MRM-48, NR-2307, MRM-W (odbiorniki samolotowe MRP-48, MRP-56, MRP-66). Radiokompasy mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 dodatkowo jako awaryjny odbiornik komend ze stanowiska kierowania lotami w przypadku awarii samolotowej radiostacji (kana\u0142 21).<\/p>\n

Ustalenie u\u017cywanych w WP odbiornik\u00f3w radiowych bez szczeg\u00f3\u0142owej kwerendy w wojskowych archiwach jest niemo\u017cliwe. Wiele typ\u00f3w odbiornik\u00f3w radiowych a tak\u017ce magnetofon\u00f3w czy dalekopis\u00f3w wchodzi\u0142o w sk\u0142ad urz\u0105dze\u0144 mobilnych a wi\u0119c w wykazach sprz\u0119tu nie figurowa\u0142y. St\u0105d trudno\u015bci w okre\u015bleniu ilo\u015bci typ\u00f3w odbiornik\u00f3w u\u017cywanych w lotnictwie WP. Tak\u017ce podczas modernizacji radiostacji wymieniano starsze typy odbiornik\u00f3w na nowsze. Korzystanie z rosyjskich instrukcji radiostacji tak\u017ce nie jest miarodajne, ze wzgl\u0119du na cz\u0119ste stosowanie przez Rosjan innego starszego wyposa\u017cenia w wersjach eksportowych. W polskich r\u00f3\u017cnych wykazach sprz\u0119tu stosowano cz\u0119sto uog\u00f3lnienia np. R-250, R-870 lub EKD z odno\u015bnikami \u201ewszystkich typ\u00f3w\u201d. Zamieszanie wprowadza\u0142a tak\u017ce ch\u0119\u0107 utajnienia przeznaczenia sprz\u0119tu nie jawnego, radiostacje, odbiorniki i przystawki do nich nazywano urz\u0105dzeniami np. urz\u0105dzenie R-348, R-355, R-375A, R-375P, R-383, R-396R lub lakoniczn\u0105 nazw\u0105 \u201eprzystawka zak\u0142\u00f3ce\u0144 KF\u201d z odniesieniem \u201ewszystkich typ\u00f3w\u201d lub przystawka R-333 do fototelegrafu R-335 czy te\u017c przystawka panoramiczna UKF lub KF z odniesieniem wszystkich typ\u00f3w. Dlatego te\u017c mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w opracowaniu nie\u015bcis\u0142o\u015bci a lista odbiornik\u00f3w pewnie nie jest kompletna. W okresie od roku 1944 do 1950 problemem jest ustalenie typ\u00f3w odbiornik\u00f3w produkcji niemieckiej, ameryka\u0144skiej a tak\u017ce rosyjskiej u\u017cywanych w lotnictwie WP.<\/p>\n

W ZSRR wprowadzono system ewidencji sprz\u0119tu wojskowego, w kt\u00f3rym grupy sprz\u0119tu okre\u015blano kolejn\u0105 liter\u0105 alfabetu i kolejnym numerem ewidencyjnym. Urz\u0105dzenia radiowe nadawcze i odbiorcze, analizatory emisji radiowej oraz urz\u0105dzenia rozpoznania i przeciwdzia\u0142ania okre\u015blane by\u0142y liter\u0105 R. Numeracja okre\u015bla\u0142a przeznaczenie sprz\u0119tu. Numerem od 0 do 99 (seria 0XX) oznaczano aparatur\u0119 kodowanej \u0142\u0105czno\u015bci radiowej, od 100 do 199 (seria R-1XX) og\u00f3lnowojskowy sprz\u0119t \u0142\u0105czno\u015bci, od 200 do 299 (seria 2XX) urz\u0105dzenia \u0142\u0105czno\u015bci, od 300 do 399 (seria R-3XX ) sprz\u0119t walki elektronicznej, od 400 do 499 (seria R-4XX) radiolinie, od 500 do 599 (seria 5XX) urz\u0105dzenia tajnej \u0142\u0105czno\u015bci, od 600 do 699 (seria R-6XX) sprz\u0119t \u0142\u0105czno\u015bci marynarki wojennej, od 700 do 799 (seria 7XX) elektroniczny sprz\u0119t rozpoznawczy, zak\u0142\u00f3caj\u0105cy oraz \u0142\u0105czno\u015bci satelitarnej marynarki wojennej (odbiorniki R-720, R-721, odbiornik panoramowy R-713), od 800 do 899 (seria R-8XX) sprz\u0119t wojsk lotniczych i obrony powietrznej, od 900 do 999 (seria R-9XX) elektroniczne \u015brodki rozpoznawcze, zak\u0142\u00f3caj\u0105ce, w\u0119z\u0142y radiowe wojsk lotniczych. Przed wprowadzeniem oznacze\u0144 odbiorniki radiowe a tak\u017ce radiostacje oznaczano r\u00f3\u017cnymi symbolami np. odbiorniki US-P, US-9 (kopia ameryka\u0144skiego odbiornika BC-348), RPU-1, AS-2, radiostacje RAF-KW, RSIU-3, A7-A itp. Niekt\u00f3re typy odbiornik\u00f3w figurowa\u0142y pod starymi nazwami, te same odbiorniki z nowszej produkcji mia\u0142y ju\u017c nowe oznaczenia. Przyk\u0142adowo odbiornik radiowy AS-2 nazwany zosta\u0142 R-250 a produkowany w wersji morskiej nosi\u0142 oznaczenie R-670 \u201eRusa\u0142ka\u201d, odbiornik KF \u2013 UKF R-160P nosi\u0142 tak\u017ce nazwy R-260, R-680 i R-682 \u201eKaszalot\u201d (w wykonaniu morskim z zakresem cz\u0119stotliwo\u015bci 3 \u2013 99,99 kHz) , R-876 \u201ePrizma\u201d dla lotnictwa wojskowego oraz pod nazw\u0105 \u201eSosna\u201d dla lotnictwa cywilnego.<\/p>\n

W WP nie by\u0142o sztywnego podzia\u0142u, \u017ce np. odbiorniki serii 3XX by\u0142y tylko w jednostkach rozpoznawczych a serii 1XX w wojskach l\u0105dowych. Odbiorniki by\u0142y przydzielane wed\u0142ug potrzeb. Przyk\u0142adowo odbiorniki R-326 montowane by\u0142y w aparatowniach ADK-11 (aparatownia dowodzenia kwatermistrza) a odbiorniki R-311 (1-15 MHz) przechowywano w zapasach nienaruszalnych (wojennych) w pododzia\u0142ach dywizjon\u00f3w dowodzenia lotami (ddl) przemianowane w 1978 roku w bataliony \u0142\u0105czno\u015bci i ubezpieczenia lot\u00f3w. Dotrwa\u0142y w nich do drugiej po\u0142owy lat 90-tych. Odbiorniki te wchodzi\u0142y tak\u017ce w ukompletowanie r\u00f3\u017cnych radiostacji. Zasilane by\u0142y z sieci 127\/220V przez prostownik WS-3, w warunkach polowych z akumulatora 2NKN-24 przez przetwornic\u0119 wibracyjn\u0105 WP-3M2 lub z akumulatora 2NKN-24 i baterii anodowej BAS-G-80. Akumulator i baterie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w obudowie odbiornika. Wyposa\u017cone by\u0142y w zwijan\u0105 koralikow\u0105 anten\u0119 pr\u0119tow\u0105 (typu Kulikowa) o wysoko\u015bci 1,5 m, pr\u0119tow\u0105 o d\u0142ugo\u015bci 4 m oraz anten\u0119 linkow\u0105 typu \u201esko\u015bny promie\u0144\u201d o d\u0142ugo\u015bci 12 m. Ciekawostk\u0105 by\u0142o u\u017cycie w konstrukcji odbiornika o\u015bmiu jednakowych lamp elektronowych 2\u017b27L. Niekt\u00f3re typy odbiornik\u00f3w cieszy\u0142y si\u0119 w lotnictwie d\u0142ugowieczno\u015bci\u0105, przyk\u0142adowo rosyjski odbiornik US-P (173 kHz \u2013 12 MHz) opracowany by\u0142 w 1948 roku. By\u0142 on dalaszym rozwini\u0119ciem seri odbiornik\u00f3w US (Uniwersalnyj Supergeterodin) produkowanych od 1937 roku. W wyposa\u017ceniu radiolatar\u0144 PAR 8ss dotrwa\u0142 do ko\u0144ca PRL-u.<\/p>\n

Spis odbiornik\u00f3w z podzia\u0142em wed\u0142ug odbieranego pasma fal radiowych.<\/h3>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Rodzaj<\/th>\nTyp<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Odbiorniki UKF (VHF)<\/td>\nR-173P, R-254, R-255MP, R-313M, R-375, EUB, ML VU-21M, VU-31M, R-173 PM, R-800, R-801, R-802, R-870M<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki UKF\/dmF (VHF\/UHF)<\/td>\nR-872, R-872M, OR-6701, VU-32MA<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki KF\/UKF (HF\/UHF)<\/td>\nR-312, R-160P, R-323<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki dmF (UHF)<\/td>\nR-871, R-314, VU-41M<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki KF (HF)<\/td>\nUS-8, US-9, KW-M, Tesla R-4, R-250, R-250MA, R-1250M, R-1250MM, R-1250MA, R-154, R-155U, R-251, BERYL-2, AMUR-2, R-309, R-311, R-326, EKB (R-5), R-309, R-310M, R-399A, REV-253, Jarz\u0119bina M1, R-873<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki DF\/\u015aF\/KF (LF\/MF\/HF)<\/td>\nUS-P, RPU-1, R-673<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki DF-\u015aF (LF\/MF)<\/td>\nR-252, R-880M<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki \u015aF-KF (MF\/HF)<\/td>\nRPS, Tesla LAMBDA.V, OR-1205 \u201eOleander\u201d, ML REV-251, REV-251B, REV-251M, REV-251MM, REV-252M, REV-252MM<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki panoramowe UKF<\/td>\nML UP-3MA, UP-3MB<\/td>\n<\/tr>\n
Odbiorniki komunikacyjne s\u0142u\u017cby meteorologicznej<\/td>\nMORS OK-102\/1, Tesla LAMBDA.V, MORS OMNK-111, RADMOR OK-106, ODF-100R, EKD, OMNK-112<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Odbiorniki komunikacyjne w s\u0142u\u017cbie meteorologicznej.<\/h3>\n

W s\u0142u\u017cbie tej stosowane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie odbiorniki komunikacyjne produkcji polskiej. U\u017cywany tam by\u0142 przez d\u0142ugie lata d\u0142ugofalowy odbiornik Radiotechnika Wroc\u0142aw ODF-100R z umieszczon\u0105 na maszcie anten\u0105 ferrytow\u0105 w kszta\u0142cie poziomo ustawionego walca. Przeznaczony by\u0142 do odbioru sygna\u0142\u00f3w radiowych modulowanych cz\u0119stotliwo\u015bciowo i sterowania zdemodulowanym sygna\u0142em dalekopisu (telegrafia F1) lub aparat\u00f3w telekopiowych (F4) do odbioru map synoptycznych. Odbiornik m\u00f3g\u0142 odbiera\u0107 jedn\u0105 z trzech stacji w pa\u015bmie 90 \u2013 140 kHz. Posiada\u0142 trzy kana\u0142y wybierane prze\u0142\u0105cznikiem, fabrycznie nastrojone na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 129,5 kHz (krajowa radiostacja meteorologiczna) oraz na 106,7 kHz (stacja DCF-26 Niemieckiego Biura Pogody). Kana\u0142 3 fabrycznie nastrojony na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 134,2 kHz stanowi\u0142 rezerw\u0119, mo\u017cna go by\u0142o nastroi\u0107 na dowoln\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 po przestrojeniu obwod\u00f3w w.cz. oraz wymianie rezonator\u00f3w kwarcowych. Wiele z tych odbiornik\u00f3w przetrwa\u0142o w polowych stacjach meteorologicznych PSM-2 do ko\u0144ca okresu ich eksploatacji po 1991 roku. Kolejnym odbiornikiem u\u017cywanym na stacjach meteorologicznych by\u0142 OMNK-111 produkcji Morskiej Radiowej Obs\u0142ugi Statk\u00f3w (MORS) pracuj\u0105cy w zakresie 14 kHz-32 MHz podzielony na 11 podzakres\u00f3w w\u0142\u0105czanych prze\u0142\u0105cznikiem klawiszowym. Umo\u017cliwia\u0142 odbi\u00f3r sygna\u0142\u00f3w z emisj\u0105 A1, A2 i A3. Kolejnymi polskimi odbiornikami by\u0142y MORS OK-102 (dalszy rozw\u00f3j odbiornika komunikacyjnego OK-2), OMNK 112 oraz Radmor OK-106.<\/p>\n

Odbiornik komunikacyjny Radmor OK-106 by\u0142 tranzystorowym odbiornikiem superheterodynowym pracuj\u0105cym w zakresie 160 kHz \u2013 28 MHz. Pracowa\u0107 m\u00f3g\u0142 jako odbiornik przestrajalny lub kana\u0142owy z 10 dowolnie wybranymi cz\u0119stotliwo\u015bciami w zakresie do 10 MHz. Zastosowanie dodatkowej przemiany cz\u0119stotliwo\u015bci umo\u017cliwia\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z konwerterem o cz\u0119stotliwo\u015bci roboczej 465 kHz dla retransmisji sygna\u0142\u00f3w radiowych emitowanych przez mi\u0119dzynarodowe centrale meteorologiczne.<\/p>\n

Zagraniczne odbiorniki komunikacyjne reprezentowane by\u0142y przez czechos\u0142owack\u0105 Tesla Lambda i niemieckie (NRD) odbiorniki RFT EKD-300 i EKD-500.<\/p>\n

Do niekt\u00f3rych typ\u00f3w odbiornik\u00f3w by odebra\u0107 sygna\u0142y telegraficzne stosowano konwerter FM\/AM KFM-500. By\u0142 on przystawk\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wykorzystanie odbiornika komunikacyjnego do odbioru sygna\u0142\u00f3w modulowanych cz\u0119stotliwo\u015bciowo i sterowania zdemodulowanym sygna\u0142em dalekopisu lub aparatu telekopiowego (synoptografu). Konwerter mia\u0142 3 kana\u0142y. Pierwszy o cz\u0119stotliwo\u015bci 465 kHz s\u0142u\u017cy\u0142 do pod\u0142\u0105czenia odbiornik\u00f3w OK-106 i OMNK-112, kana\u0142 drugi cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 215 kHz i kana\u0142 trzeci o zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci 100 \u2013 500 kHz. Konwerter KFM-500 wyposa\u017cony by\u0142 w oscyloskop u\u0142atwiaj\u0105cy regulacje parametr\u00f3w pracy danego kana\u0142u. <\/p>\n

Odbiorniki komunikacyjne s\u0142u\u017cby meteo.<\/h3>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Odbiornik<\/th>\nZakres cz\u0119stotliwo\u015bci<\/th>\nIlo\u015b\u0107 podzakres\u00f3w<\/th>\nUwagi<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Mors OK-102\/1<\/td>\n220 kHz \u2013 16,5 MHz<\/td>\n3<\/td>\nPolska<\/td>\n<\/tr>\n
MORS OMNK-111<\/td>\n14 kHz \u2013 32 MHz<\/td>\n11<\/td>\nPolska<\/td>\n<\/tr>\n
Tesla LAMBDA.V<\/td>\n300 kHz \u2013 30MHz<\/td>\n11<\/td>\nCSR<\/td>\n<\/tr>\n
RADMOR OK-106<\/td>\n160 kHz \u2013 28 MHz<\/td>\n8<\/td>\nPolska<\/td>\n<\/tr>\n
Radiotechnika ODF-100R<\/td>\n90 kHz – 140 kHz<\/td>\n–<\/td>\nPolska<\/td>\n<\/tr>\n
EKD 300\/EKD 500<\/td>\n14 kHz \u2013 30 MHz<\/td>\n–<\/td>\nNRD<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Odbiorniki radiowe komunikacji lotniczej.<\/h3>\n

Po II wojnie \u015bwiatowej komunikacj\u0119 z za\u0142ogami samolot\u00f3w wojskowych w Polsce i w ZSRR prowadzono na falach kr\u00f3tkich. U\u017cywano w\u00f3wczas odbiornik\u00f3w KF rosyjskich, g\u0142\u00f3wnie jako dy\u017curne na stanowiskach dowodzenia.<\/p>\n

W lotniczej komunikacji kr\u00f3tkofalowej stosowano odbiorniki US-P (radiostacja naziemna RAF-KW), US-9 (radiostacja R-820 (RAS-KW)), U\u017cywane by\u0142y mi\u0119dzy innymi do \u0142\u0105czno\u015bci z samolotami wyposa\u017conymi w radiostacj\u0119 kr\u00f3tkofalow\u0105 R-805 (RSB-5) z odbiornikiem US-P lub US-8, R-807 z odbiornikiem US-9, R-808 z odbiornikiem US-9DM, radiostacj\u0119 R-836 z odbiornikiem US-8. Na lotniskach jako odbiornik dy\u017curny na stanowisku dowodzenia (SD) u\u017cywany by\u0142 superheterodynowy odbiornik nas\u0142uchowy R-673 (zakres 12 kHz-25 MHz rozbity na 10 podzakres\u00f3w). Zbudowany by\u0142 na 15 lampach (pentodach) 2\u017b27L i wyposa\u017cony w anten\u0119 ramow\u0105 lub pr\u0119tow\u0105. Zasilanie odbiornika z sieci 220V. W p\u00f3\u017aniejszym okresie u\u017cywano odbiornik\u00f3w R-250, OK-106 i OR-1205 \u201eOleander\u201d. Na SD instalowany by\u0142 jedynie g\u0142o\u015bnik po\u0142\u0105czony z odbiornikiem znajduj\u0105cym si\u0119 w radio-biurze w\u0119z\u0142a \u0142\u0105czno\u015bci lini\u0105 przewodow\u0105.<\/p>\n

Przej\u015bcie pa\u0144stw Uk\u0142adu Warszawskiego w wojskowej komunikacji lotniczej z zakresu kr\u00f3tkofalowego na zakres UKF spowodowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 zakupu nowych radiostacji samolotowych R-800, R-801, R-802, R-860, R-863 i nowych radiostacji naziemnych (R-811 (RASK-1A), R-814 (RAS-UKW), R-821 (RSK-1M), R-824 (RAS-UKW-M2)) a tak\u017ce odbiornik\u00f3w nas\u0142uchowych na zakres UKF (R-870). Kolejnym krokiem by\u0142y radiostacje UKF\/dmF (VHF\/UHF) R-831 z radiostacjami samolotowymi R-802 i R-803. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 kr\u00f3tkofalowa pozosta\u0142a jedynie w samolotach bombowych, transportowych dalekiego zasi\u0119gu oraz w naziemnych sieciach \u0142\u0105czno\u015bci mi\u0119dzy stanowiskami dowodzenia. Odbiornik RPS (143\/280 kHz \u2013 24 MHz) montowany by\u0142 w samolotach transportowych dalekiego zasi\u0119gu An-12.<\/p>\n

Czterokana\u0142owe odbiorniki UKF z wymiennymi kwarcami R-800 z radiostacji samolotowych o takich samych nazwach strojone by\u0142y na zero dudnie\u0144. Zewn\u0119trzne rezonatory kwarcowe, opisane by\u0142y numerem a nie cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105, wk\u0142adane by\u0142y one w gniazda na p\u0142ycie czo\u0142owej. Odbiorniki R-800 u\u017cywane by\u0142y w radiostacjach R-811, R-814, R-821 i aparatowniach radioodbiorczych ARO. Odbiornik radiostacji samolotowej UKF R-801 wyposa\u017cony by\u0142 w 6 kana\u0142\u00f3w strojonych kolejno na zero dudnie\u0144 oraz mechaniczn\u0105 skal\u0119 cz\u0119stotliwo\u015bci wyskalowan\u0105 w numerach fal (601 numer\u00f3w). By\u0142 on u\u017cywany w radiostacji UKF R-824 oraz w radionamierniku ARP-6. Odbiorniki UKF R-800, R-801, R-870M i dmF (UHF) R-871 wyposa\u017cone by\u0142y w anteny dyskowo-sto\u017ckowe.<\/p>\n

Odbiorniki kr\u00f3tkofalowe R-311 i Amur-2 lub R-154-2 montowane by\u0142y w radiostacjach R-118 i R-820M, dwa odbiorniki R-250 z przystawk\u0105 R-327 montowane by\u0142y w radiostacjach R-830, odbiornik R-155 i R-311 lub R-326 w radiostacji R-140. S\u0142u\u017cy\u0142y one do \u0142\u0105czno\u015bci radiowej na falach kr\u00f3tkich w sieci dowodzenia. Odbiorniki R-250M2 mog\u0142y pracowa\u0107 z antenami symetrycznymi lub niesymetrycznymi o oporno\u015bci falowej 60-400 om\u00f3w, anten\u0105 \u201esko\u015bny promie\u0144\u201d i anten\u0105 pr\u0119tow\u0105. Poza radiostacjami wchodzi\u0142y w sk\u0142ad urz\u0105dzenia R-377 (urz\u0105dzenie kontrolno steruj\u0105ce dla radiostacji zak\u0142\u00f3ceniowej np. R-325). U\u017cywane te\u017c by\u0142y radiostacje KF\/UKF R-839 wyposa\u017cone w odbiornik KF R-311 i odbiornik UKF R-870M. A tak\u017ce radiostacje KF\/UKF\/dmF R-849 na samochodzie UAZ-452A (mikrobus) wyposa\u017cone w odbiornik KF R-873, odbiornik UKF R-870M oraz odbiornik dmF (UHF) (220 \u2013 389,9 MHz) R-871. Umo\u017cliwia\u0142o to korespondencj\u0119 z samolotami wyposa\u017conymi w radiostacj\u0119 UKF R-802 i radiostacj\u0119 dmF R-803 lub radiostacj\u0105 UKF\/dmF R-863. Odbiornik UKF\/dmF (VHF\/UHF) Unimor OR-6701 montowany by\u0142 na startowym stanowisku dowodzenia SSD-2M na samochodzie STAR-266 oraz znajdowa\u0142 si\u0119 w \u201edomku pilota\u201d. Odbiornik ten sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dw\u00f3ch blok\u00f3w odbiorczych (odbiornik\u00f3w) o numerach 6731 (UKF) i 6732 (dmF). Wyposa\u017cony by\u0142 w anten\u0119 klatkow\u0105 sto\u017ckowo cylindryczn\u0105 A0222. Odbiornik UKF R-852 zastosowano do wsp\u00f3\u0142pracy z samolotowym radiokompasem ARK-U2.<\/p>\n

Polski odbiornik \u015aF\/KF (MF\/HF) Unimor OR-1205 \u201eOleander\u201d (100 kHz \u2013 29,999 MHz) u\u017cywany jest jako nas\u0142uchowy w wie\u017cach kierowania lotami oraz wchodzi w sk\u0142ad ukompletowania radiolatarni RL-3301 \u201eKrokus\u201d. Mo\u017ce on wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z trzema rodzajami anten: aktywn\u0105 produkcji RFT KAA-1000 z zasilaczem KNA-1000 (18V, 100 mA), pr\u0119tow\u0105 AP-6 przez przy\u0142\u0105cze DN1342 oraz linkow\u0105 o d\u0142ugo\u015bci 30 m przez przy\u0142\u0105cze DN1342. Odbiornik jest zasilany napi\u0119ciem 230V lub awaryjnie z akumulatora 12 V o pojemno\u015bci oko\u0142o 150 Ah.<\/p>\n

Stacjonarne radiolatarnie APR-7 i APR-8 wyposa\u017cone by\u0142y w odbiornik R-880M o zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci 150 \u2013 1500 kHz.<\/p>\n

Ciekawym bateryjnym (bateria o napi\u0119ciach -2,7 V, +1,35 V) lampowym odbiornikiem z pogranicza lotnictwa by\u0142 R-254 przeznaczony dla wojsk powietrzno desantowych. Odbiera\u0142 jedynie sygna\u0142y UKF z modulacj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci. Mia\u0142 on dwa re\u017cimy pracy \u201ePoszukiwanie\u201d i \u201eOdbi\u00f3r\u201d. W pierwszym umo\u017cliwia\u0142 odnalezienie zrzutowych zasobnik\u00f3w ze sprz\u0119tem lub zaopatrzeniem wyposa\u017conych w nadajnik radiosygna\u0142owy R-128. W drugim przyjmowanie polece\u0144 i komunikat\u00f3w. Odbiornik wyposa\u017cony by\u0142 w s\u0142uchawk\u0119, namierzanie kierunku na nadajnik radiosygna\u0142owy realizowano przy pomocy obracania odbiornika, co zmienia\u0142o si\u0142\u0119 g\u0142osu w s\u0142uchawce. Produkowana by\u0142a wersja unowocze\u015bniona o zmniejszonych rozmiarach R-254M. Nowsz\u0105 wersj\u0105 poszukiwawczego odbiornika by\u0142 R-255PP z mocowanym do zasobnik\u00f3w desantowych nadajnikiem radio-sygna\u0142owym R-255MP o wadze 4,5 kg.<\/p>\n

Odbiorniki radiowe rozpoznawcze.<\/h3>\n

Rozpoznanie radiowe s\u0142u\u017cy do wykrywania emisji radiowych, namierzania ich, czyli okre\u015blania kierunku na pracuj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o promieniowania elektromagnetycznego oraz analizy tego promieniowania. Okre\u015blenia cz\u0119stotliwo\u015bci, rodzaju modulacji, szeroko\u015bci charakterystyki, polaryzacji fal radiowych a tak\u017ce czasu trwania impuls\u00f3w ich kszta\u0142tu , cz\u0119stotliwo\u015bci powtarzania i innych parametr\u00f3w. Odbiorniki rozpoznawcze by\u0142y przeznaczone do odbioru niewielkiego pasma cz\u0119stotliwo\u015bci, co pozwala\u0142o na precyzyjne kontrolowanie jego zakresu. Do zada\u0144 tych przeznaczone by\u0142y g\u0142\u00f3wnie odbiorniki produkcji ZSRR serii 300, odbiorniki tej serii by\u0142y w owym czasie tajne.<\/p>\n

Rozpoznawcze odbiorniki radiowe z wbudowanym wska\u017anikiem oscyloskopowym nazywane s\u0105 odbiornikami panoramowymi (panoramicznymi) np. Mechanikai Laborat\u00f3rium Budapest UP-3 . W j\u0119zyku angielskim panoramic receiver po rosyjsku panoramnyj radioprijemnik. Odbiorniki bez wbudowanego oscyloskopu tak\u017ce mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 do analizy emisji radiowej po pod\u0142\u0105czeniu do nich przystawki z oscyloskopowym wska\u017anikiem (R-712, R-319 lub innym). Nazywane s\u0105 one przystawkami panoramowymi lub analizatorami widma sygna\u0142\u00f3w (rosyjskie panoramnaja pristawka, angielskie panoramic adapter). Odbiorniki rozpoznawcze wbudowane w radionamiernik ze wska\u017anikiem na lampie oscyloskopowej i specjalnym uk\u0142adem antenowym wskazuj\u0105 kierunek na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119 (Orze\u0142-1M na samochodzie GAZ-69, R-363 na samochodzie Zi\u0141-157, R-359 na 2 samochodach Zi\u0141-157, TK-5 na dw\u00f3ch samochodach Ural-375, R-344 na 3 samochodach Zi\u0141-157, R-391 na 2 samochodach Zi\u0141-131). U\u017cywane by\u0142y w Brygadach Radiotechnicznych, O\u015brodkach Rozpoznania Radiotechnicznego i O\u015brodkach Przeciwdzia\u0142ania Radioelektronicznego wojsk OPK i innych jednostkach WRE.<\/p>\n

Rozpoznawczy odbiornik UKF R-375P (20 \u2013 500 MHz) zasilany napi\u0119ciem zmiennym 110V, 127V, 220V 50 Hz oraz 115V 400Hz lub z akumulator\u00f3w przez p\u00f3\u0142przewodnikow\u0105 przetwornic\u0119. Przeznaczony by\u0142 do s\u0142uchowego odbioru telefonicznych lub telegraficznych emisji z modulacj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bciow\u0105 lub amplitudow\u0105. M\u00f3g\u0142 by\u0107 wykorzystywany w radionamiernikach. W wyposa\u017ceniu odbiornika znajdowa\u0142y si\u0119 3 anteny (typu V (40-120 MHz), spiralno pryzmatyczna (115-210 MHz) i spiralno sto\u017ckowa (210 \u2013 500 MHz)). Anteny mocowane by\u0142y na 2 masztach o wysoko\u015bci 8 m z urz\u0105dzeniami obrotowymi. Antena typu V obraca\u0142a si\u0119 w p\u0142aszczy\u017anie pionowej w granicach 90\u00b0 oraz mo\u017cna by\u0142o ustawi\u0107 j\u0105 w trzech ustalonych po\u0142o\u017ceniach poziomych. Pozosta\u0142e 2 anteny umieszczone by\u0142y na drugim maszcie z urz\u0105dzeniem obrotowym w p\u0142aszczy\u017anie poziomej w granicach 360 stopni.<\/p>\n

Nowoczesny kr\u00f3tkofalowy superheterodynowy z podw\u00f3jna przemian\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci odbiornik R-399A by\u0142 ostatnim w serii 3XX. Przeznaczony by\u0142 do wyszukiwaniem i odbioru sygna\u0142\u00f3w telegraficznych i telefonicznych bez dodatkowych urz\u0105dze\u0144 demoduluj\u0105cych w ca\u0142ym zakresie odbieranych cz\u0119stotliwo\u015bci (1 \u2013 39,999 MHz). Odbiornik wyposa\u017cono w 60 kana\u0142\u00f3w pami\u0119ci i wy\u015bwietlacz na cyfrowych lampach (digitronach) IN-12. Odbiornik m\u00f3g\u0142 by\u0107 zasilany z sieci 230 V przez zasilacz KB2A lub napi\u0119ciem sta\u0142ym + 27 V z zasilacza KB2A. Do odbiornika R-399A u\u017cywano przystawki analizuj\u0105cej R-399T.<\/p>\n

Lotniczym akcentem urz\u0105dze\u0144 WRE (wojny radioelektronicznej) u\u017cywanych w WP by\u0142y pasywne stacje rozpoznania i namierzania nadajnik\u00f3w urz\u0105dze\u0144 samolotowych POST-2, POST-3M \u201eLena\u201d (2 \u2013 40 GHz) na samochodzie Zi\u0141-157 w nadwoziu KUNG-1M, przyczepie antenowej 2PN-2 oraz aparatowni zasilaj\u0105cej na samochodzie ZI\u0141-157 z nadwoziem KUNG-1M, w kt\u00f3rym umieszczono zespo\u0142y spalinowo elektryczne ESB-8H-2B. Nazwa stacji by\u0142a pierwszymi literami s\u0142\u00f3w w j\u0119zyku rosyjskim POiskowaja STancja typ 3 zmodernizowany. Przeznaczona by\u0142a do wykrywania i analizowania sygna\u0142\u00f3w radarowych g\u0142\u00f3wnie radar\u00f3w samolotowych a tak\u017ce sygna\u0142\u00f3w radiowych wysoko\u015bciomierzy i transponder\u00f3w. Stacje POST-3M po modernizacji s\u0105 nadal produkowane w Rosji. Kolejn\u0105 stacj\u0105 by\u0142a stacja rozpoznawcza RPS-6 \u201e\u0141ucja\u201d (1R\u0141234).na samochodzie GAZ-66. Zadaniem jej by\u0142o odbieranie, namierzanie i analiza sygna\u0142\u00f3w urz\u0105dze\u0144 radionawigacyjnych w zakresie 0,5 \u2013 9,0 GHz. Lotniczym akcentem by\u0142a te\u017c stacja R-388 rozpoznaj\u0105ca i zag\u0142uszaj\u0105ca system nawigacyjny TACAN w jego trzech kana\u0142ach: azymutalnym, odleg\u0142o\u015bci i przekazywania danych. Zasi\u0119g przy du\u017cych wysoko\u015bciach lot\u00f3w 300 km przy ma\u0142ych 20 km. Stacja umieszczona by\u0142a na samochodzie Zi\u0141-131, w nadwoziu K-66-U1D zbudowanym z niepalnego materia\u0142u. Nadwozie podzielone by\u0142o na dwa pomieszczenia: aparatowni i zespo\u0142u zasilania z jednym zespo\u0142em pr\u0105dotw\u00f3rczym AB-8T\/230M. W przypadku ska\u017ce\u0144 promieniotw\u00f3rczych agregatownia stanowi\u0142a przedsionek, w kt\u00f3rym dokonywano zabieg\u00f3w dezaktywacji przed wej\u015bciem do pomieszczenia aparatowni. Stacja wyposa\u017cona by\u0142a w odbiornik o zakresie 1025 \u2013 1150 MHz z automatycznym przestrajaniem i zatrzymywaniem si\u0119 na odebranym kanale systemu TACAN. Odebrany sygna\u0142 uruchamia\u0142 nadajnik zak\u0142\u00f3ce\u0144 o \u015bredniej mocy 250 W na lampach generacyjnych GS-7B, GS-35TB. Powodowa\u0142o to powstanie fa\u0142szywych wynik\u00f3w na wska\u017anikach aparatury pok\u0142adowej samolotu lub stanu \u015bwiadcz\u0105cego o jej niesprawno\u015bci. Zasilanie stacji z sieci 230 V, zespo\u0142u pr\u0105dotw\u00f3rczego AB-8T\/230M lub rezerwowego urz\u0105dzenia zasilaj\u0105cego EU-131-8-T\/230 nap\u0119dzanego silnikiem samochodu. Stacja jako jedna z niewielu wyposa\u017cona by\u0142a w elektryczny odkurzacz EP-2 umo\u017cliwiaj\u0105cy usuwanie skutk\u00f3w opadu promieniotw\u00f3rczego. Wyposa\u017cona by\u0142a tak\u017ce w radiolini\u0119 R-405MPT-2 umo\u017cliwiaj\u0105ca odebranie komend z punktu dowodzenia, radiostacj\u0119 R-105M, rentgenometr DP-5B, urz\u0105dzenie ogrzewczo-wentylacyjne OW-65, urz\u0105dzenie filtrowentylacyjne FWUA-100-N-12, oraz miernik przep\u0142ywu powietrza TDM-2004. Tak\u017ce radiolokacyjna stacja zak\u0142\u00f3ce\u0144 odzewowych SPN-30 \u201eJadwiga 3 na samochodzie URAL -375 przeznaczona by\u0142a mi\u0119dzy innymi do zak\u0142\u00f3cania samolotowych radar\u00f3w obserwacji terenu.<\/p>\n

Urz\u0105dzenia dodatkowe.<\/h3>\n

Do niekt\u00f3rych odbiornik\u00f3w stosowano urz\u0105dzenia dodatkowe, przystawki UKF lub KF (konwertery) umo\u017cliwiaj\u0105ce odbi\u00f3r sygna\u0142\u00f3w telegraficznych lub telekopiowych. Urz\u0105dzenia R-327 lub TOPOL 2M przeznaczone by\u0142y do przekszta\u0142cenia odebranych przez odbiornik sygna\u0142\u00f3w telegraficznych z modulacj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bciow\u0105 na sygna\u0142y telegraficzne z modulacj\u0105 amplitudow\u0105 uruchamiaj\u0105ce dalekopis.<\/p>\n

Do odbiornik\u00f3w R-250, R-250M, R-670 i \u201eKalina\u201d (1-35MHz) stosowano urz\u0105dzenie R-376. Przeznaczone by\u0142o do odbioru telefonicznej emisji jednowst\u0119gowej. Odbiorniki R-250\/R-250M, \u201eKalina\u201d i R-309 \u201eJ\u0119czmie\u0144\u201d mog\u0142y wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z urz\u0105dzeniem R-371, kt\u00f3re by\u0142o przeznaczone do przechwytu radiowych emisji telegraficznych z modulacj\u0105 FM lub AM oraz emisji DCzT (dwukana\u0142owa cz\u0119stotliwo\u015bciowa telegrafia).<\/p>\n

W celu automatycznego nagrywania meldunk\u00f3w impulsowych nadawanych z wielk\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 stosowano urz\u0105dzenie kontroli i sterowania \u0142\u0105czno\u015bci radiowej R-355 . Urz\u0105dzenie to wykorzystywa\u0142o, odbiornik R-250M i magnetofon dyskowy P-181. Zabezpiecza\u0142o ono \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z przeno\u015bnymi korespondencyjnymi radiostacjami nadaj\u0105cymi z du\u017c\u0105 szybko\u015bci\u0105, by uniemo\u017cliwi\u0107 namierzanie.<\/p>\n

Dodatkowymi urz\u0105dzeniami by\u0142y te\u017c analizatory widma s\u0142u\u017c\u0105ce do optycznej analizy sygna\u0142\u00f3w telegraficznych i telefonicznych przy ich obserwacji na ekranie lampy oscyloskopowej. Analizowan\u0105 emisj\u0119 mo\u017cna by\u0142o fotografowa\u0107 lub nagrywa\u0107 za pomoc\u0105 magnetofonu. Do obserwacji optycznej sygna\u0142\u00f3w radiowych odbieranych za pomoc\u0105 odbiornika R-250M2 u\u017cywano KF analizator\u00f3w sygna\u0142\u00f3w radiowych R-712 Dla analizy sygna\u0142\u00f3w odbieranych przez odbiornik R-313M s\u0142u\u017cy\u0142 wska\u017anik panoramowy R-319. Wersja ta mog\u0142a odbiera\u0107 sygna\u0142y telegraficzne za pomoc\u0105 przystawki telegraficznej R-327 i dalekopisu T-51. Do odbiornika Mechanikai Laborat\u00f3rium (ML); Budapest R-1250 stosowano przystawk\u0119 panoramiczn\u0105 DF z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 fotografowania zobrazowania.<\/p>\n

Odbiornik rozpoznawczy UKF R-375P wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z analizatorem R-375A. Umo\u017cliwia\u0142 on analiz\u0119 sygna\u0142u otrzymanego z szerokopasmowego wyj\u015bcia odbiornika oraz znalezienia w widmie jednowst\u0119gowych emisji fonicznych z cz\u0119stotliwo\u015bciowym zwielokrotnieniem. Analizator posiada\u0142 p\u0142ynnie strojony zakres cz\u0119stotliwo\u015bci 4 -350 kHz podzielony na 2 podzakresy.<\/p>\n

Analizatory widma R-399T wchodzi\u0142y w ukompletowanie stacji zak\u0142\u00f3ce\u0144 KF R-330U, R-325U i R-378. Stacja zak\u0142\u00f3ce\u0144 zakresu UKF R-330U (30-100 MHz) na samochodzie Ural 375 umieszczona w nadwoziu K-375 przeznaczona by\u0142a do zak\u0142\u00f3cania \u0142\u0105czno\u015bci UKF przeciwnika oraz podawania namiar\u00f3w na pracuj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142a \u0142\u0105czno\u015bci radiowej. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142y radiolinia R-415, przeno\u015bna radiostacja UKF R-159, bateryjny z zasilaczem sieciowym, portatywny dyktafon (magnetofon ta\u015bmowy) P-180, odbiorniki KF-UKF R-160P (1,5 \u2013 59,99999 \u041cHz) lub R-323 (20 \u2013 100 MHz), radionamiernik R-381\u04222-1, analizator R-399T. Stacja zak\u0142\u00f3ce\u0144 KF R-325 wyposa\u017cona by\u0142a w odbiornik R-399A, radiolini\u0119 AZID-1 (R-415), urz\u0105dzenie transmisji danych AI-011, urz\u0105dzenie rozpoznawczo-namiarowe KF\/UKF R-381T1.<\/p>\n

Zako\u0144czenie.<\/h3>\n

Po likwidacji Uk\u0142adu Warszawskiego zakupy odbiornik\u00f3w radiowych realizowane by\u0142y w firmach zachodnich. Zakupiono odbiorniki firmy Tales TRC-243, TRC-298 TRC-623, TRC- 8025, LCR-3400 i TC-5400 oraz Rohde & Schwarz EK-890, ESM-500, EM-510, EM-550. Odbiorniki rosyjskie u\u017cywano do czasu wyczerpania resursu. Wiele rosyjskich odbiornik\u00f3w KF po wycofaniu z wojska znalaz\u0142o drugie \u017cycie w harcerskich, lokowskich lub Polskiego Zwi\u0105zku Kr\u00f3tkofalowc\u00f3w radioklubach. Cz\u0119sto by\u0142y w pomieszczeniach klubowych ustawiane wymontowane z nadwozi samochodowych radiostacje np. R-820, R-118, R-140M. Obecnie odbiorniki wojskowe ciesz\u0105 si\u0119 powodzeniem tak\u017ce u prywatnych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w kr\u00f3tkofalarstwa, kt\u00f3rzy mog\u0105 je zakupi\u0107 w Agencjach Mienia Wojskowego. U\u017cywano w kr\u00f3tkofalarstwie r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w odbiornik\u00f3w KF np. US-P, KW-M, US-9, R-250 . R-155, R-311 i innych. Odbiorniki te by\u0142y cz\u0119sto modernizowane przez kr\u00f3tkofalowc\u00f3w dostosowuj\u0105cych je do w\u0142asnych potrzeb.<\/p>\n

\"P\u0142yta
P\u0142yta czo\u0142owa odbiornika R-399A<\/figcaption><\/figure>\n

\"P\u0142yta
P\u0142yta czo\u0142owa odbiornika R-880M<\/figcaption><\/figure>\n

\"Odbiornik
Odbiornik R-871<\/figcaption><\/figure>\n

\"P\u0142yta
P\u0142yta czo\u0142owa konwertera KFM-500<\/figcaption><\/figure>\n

\"Odbiornik
Odbiornik R-250 rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Odbiornik
Odbiornik R-311<\/figcaption><\/figure>\n

\"Odbiornik
Odbiornik EKD-300<\/figcaption><\/figure>\n

\"Antena
Antena ferrytowa odbiornika ODF-100R<\/figcaption><\/figure>\n

\"Odbiornik
Odbiornik OK-106<\/figcaption><\/figure>\n

\"Urz\u0105dzenie
Urz\u0105dzenie Topol 2M<\/figcaption><\/figure>\n

\"Urz\u0105dzenie
Urz\u0105dzenie R-376 fotografia z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Anteny
Anteny odbiornika R-375. Rysunki z instrukcji \u201eUrz\u0105dzenie R-375\u201d.<\/figcaption><\/figure>\n

\"Schemat
Schemat pod\u0142\u0105czenia anteny aktywnej do odbiornika OR-1205. Rysunek z instrukcji.<\/figcaption><\/figure>\n

\"Dyktafon
Dyktafon P-180<\/figcaption><\/figure>\n

Bibliografia:<\/h3>\n
    \n
  • \n

    Demodulirujuszczije ustrojstwo tipa \u201eTopol \u2013 M\u201d, techniczeskije opisanje i instrukcija po ekspluatacji.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    DE-1205, Dokumentacja eksploatacyjna, odbiornik radiokomunikacyjny OR-1205, rok opracowania 1986.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Diktofon P-180 opisanije i instrukcija po ekspluatacji 1963.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Instrukcja obs\u0142ugi technicznej radiostacji R-820M, Warszawa 1977.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Krotkowo\u0142nowoje radioprijemnoje ustrojstwo tipa R-1250, techniczeskoje opisanije instrukcija po ob\u0142u\u017ciwaniju i techniczeskomu uchodu, Budapeszt.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Naziemne i pok\u0142adowe urz\u0105dzenia radionawigacji i \u0142\u0105czno\u015bci lotniczej, Pozna\u0144 1972.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Odbiornik R-871, opis techniczny i eksploatacja, Warszawa 1973.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Opis odbiornika R-311, Warszawa 1962.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Opis i eksploatacja odbiornika US-9, Warszawa 1962.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Odbiornik R-870M, opis techniczny i eksploatacja, Warszawa 1973.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Pali Aleksander, Wojna radiowa, Warszawa 1966.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Radioprijemnik R-250M2, techniczeskoje opisanije i instrukcija po ekspluatacji.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Radiostacja R-839, opis i eksploatacja, Pozna\u0144 1976.<\/p>\n<\/li>\n

  • \n

    Radiostacja R-849 opis techniczny i eksploatacja, Warszawa 1981.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n

    Opracowa\u0142 Marek Kaiper<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Lotnictwo wojskowe w czasach PRL-u podobnie jak wojska l\u0105dowe i marynarka wojenna u\u017cywa\u0142y na przestrzeni lat du\u017cej ilo\u015bci odbiornik\u00f3w radiowych r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w. Od wysoko wyspecjalizowanych po zwyk\u0142e cywilne. Te ostatnie w klubach \u017co\u0142nierskich, rozg\u0142o\u015bniach elektroakustycznych na samochodach NYSA 522, kompaniach, wartowniach, obiektach oddalonych (dalsza i bli\u017csza radiolatarnie, radionamiernik, posterunki radiolokacyjne), pomieszczenia za\u0142\u00f3g AVIA i MR\u0141 a tak\u017ce w mieszkalnych przyczepach typu \u201eMiranda\u201d dla za\u0142\u00f3g radiolokacyjnych system\u00f3w l\u0105dowania (RSL).<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1177","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1177"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3828,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1177\/revisions\/3828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}