W lotnictwie wojskowym w czasach PRL-u obok galowych kordzik\u00f3w i bojowych bagnet\u00f3w u\u017cywano lotniczych no\u017cy ratunkowych i przetrwania, no\u017cy saperskich oraz wielu typ\u00f3w no\u017cy monterskich. W kompaniach pu\u0142k\u00f3w lotniczych u\u017cywano bagnet\u00f3w no\u017cowych 56-H-212 do kbk AK z drewnian\u0105 kolb\u0105 i p\u00f3\u017aniejszych 6H3 do kbk AKM. W latach 50-tych i 60-tych w kompaniach wartowniczych u\u017cywano sk\u0142adanych na karabinek wz. 44 (Mosin) czterok\u0105tnych bagnet\u00f3w k\u0142uj\u0105cych o d\u0142ugo\u015bci 38,2 cm sk\u0142adanych zawiasowo na karabin. Dlatego te\u017c \u017co\u0142nierze tych kompanii przez d\u0142ugie lata nawet po przezbrojeniu w kbk AK nazywani byli \u201ekabekami\u201d. W tym czasie pozostali \u017co\u0142nierze eskadr lotniczych, kompani \u0142\u0105czno\u015bci, kompani UL, kompani transportowych (samochodowych) czy batalion\u00f3w zaopatrzenia byli uzbrojeni w pm wz. 43 lub jego wersj\u0119 z drewnian\u0105 kolb\u0105 nazywan\u0105 pm wz. 43\/52, czyli bro\u0144 bez bagnet\u00f3w.<\/p>\n
No\u017ce wyst\u0119powa\u0142y tak\u017ce w produkowanych przez firm\u0119 Lefana z Legnicy niezb\u0119dnikach. Produkowano ich 3 typy 1NT (Niezb\u0119dnik Turystyczny), 2NT i 3NT. Niezb\u0119dnik 1NT sk\u0142ada\u0142 sie z 4 cz\u0119\u015bci no\u017ca, widelca, \u0142y\u017cki i no\u017cowego otwieracza do konserw i kapsli. Otwieracz by\u0142 jednocze\u015bnie pojemnikiem na pozosta\u0142e cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re wsuwano do jego r\u0119koje\u015bci. Niezb\u0119dniki te wydawano kadrze. Kolejnym typem by\u0142 niezb\u0119dnik 2NT sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 3 cz\u0119\u015bci, w kt\u00f3rym n\u00f3\u017c po\u0142\u0105czono z otwieraczem do konserw a \u0142y\u017ck\u0119 i widelec wsuwano do r\u0119koje\u015bci no\u017ca \u2013 otwieracza. Niezb\u0119dnik 3NT tak\u017ce sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 3 cz\u0119\u015bci, \u0142y\u017cki, widelca i no\u017ca. \u0141y\u017cka wyposa\u017cona by\u0142a na ko\u0144cu trzonka w specjalny \u0142\u0105cznik w kszta\u0142cie litery \u201eT\u201d na kt\u00f3ry nak\u0142adano widelec i n\u00f3\u017c ustawione pod katem 90 \u00b0 do \u0142y\u017cki, a nast\u0119pnie obracaj\u0105c je nasuwano na \u0142y\u017ck\u0119, co blokowa\u0142o sztu\u0107ce. Niezb\u0119dniki \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej nosili przy sobie w mundurach typu \u201edeszczyk\u201d wz. 58 w przedniej wewn\u0119trznej kieszeni na opatrunek osobisty lub w bocznej kieszeni bluzy. W mundurach \u201emoro\u201dwz. 68 lub \u201epuma\u201d wz. 89 w bocznych udowych kieszeniach spodni, a w mundurach typu \u201epantera\u201d wz. 93 najcz\u0119\u015bciej w udowej kieszeni na n\u00f3\u017c szturmowy.<\/p>\n
Kordzik wz. 1954.<\/h3>\n
U\u017cywano go do munduru galowego podczas specjalnych okazji. Produkowane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie z lotnicz\u0105 emaliowan\u0105 szachownic\u0105 na pochwie, Kordziki lotniczy i marynarski wz. 1954 wzorowane by\u0142y na kordzikach (lotniczy, marynarski i wojsk l\u0105dowych) armii ZSRR wz. 1945, a ten na carskim kordziku wz. 1914.<\/p>\n
Podobne kordziki wprowadzono tak\u017ce w Czechos\u0142owacji i Rumunii. Niestety polski przedwojenny wz\u00f3r kordzika (wz. 1924 jako nies\u0142uszny ideowo nie zosta\u0142 przyj\u0119ty. Kordzik po\u0142\u0105czony jest z pochw\u0105 za pomoc\u0105 blokady (zatrzasku) otwieranego przyciskiem na r\u0119koje\u015bci. Pochwa kordzika drewniana obci\u0105gni\u0119ta sk\u00f3r\u0105. D\u0142ugo\u015b\u0107 kordzika 343 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 g\u0142owni 230 mm, najwi\u0119ksza szeroko\u015b\u0107 g\u0142owni.-16 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 pochwy 255 mm. Kordzik noszony by\u0142 na bia\u0142ych rapciach mocowanych do paska od spodni. W III RP nie zrezygnowano z \u201ecarskiego wzoru\u201d zmieniaj\u0105c jedynie or\u0142a bez korony na g\u0142owicy na or\u0142a w koronie na tarczy amazonek.<\/p>\n Bagnet 56-H-212 nazywany te\u017c bagnetem wz. 47 produkowany w Polsce na licencji ZSRR przeznaczony by\u0142 do karabink\u00f3w AK z drewnian\u0105 kolb\u0105. Wyposa\u017cony by\u0142 w stalow\u0105 pochw\u0119 ze sk\u00f3rzan\u0105 \u017cabk\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 noszenie bagnetu na pasie. Ostrze symetryczne z wkl\u0119s\u0142ym dwustronnym zbroczem. Jelec z z pier\u015bcieniem i zatrzaskiem blokuj\u0105cym bagnet na broni, Stalowa spr\u0119\u017cyna zatrzasku umieszczona by\u0142a w r\u0119koje\u015bci.<\/p>\n Opracowany w w latach 70-tych XX wieku w \u0142\u00f3dzkiej WIFAMIE . Przeznaczony by\u0142 do przecinania linek spadochronu w sytuacjach awaryjnych podczas skoku. Przej\u015bcie linek nad czasz\u0105 i jej deformacja nazywana nieformalnie \u201ekalafiorem\u201d. Oraz do ci\u0119cia r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w po awaryjnym l\u0105dowaniu. N\u00f3\u017c noszony by\u0142 w prawej bocznej (na udzie) kieszeni na n\u00f3\u017c w jednocz\u0119\u015bciowym lotniczym kombinezonie. N\u00f3\u017c przywi\u0105zany by\u0142 do linki z karabi\u0144czykiem a ten przypi\u0119ty by\u0142 do metalowego uszka \u201eD\u201d kombinezonu pilota.<\/p>\n N\u00f3\u017c m\u0142otek u\u017cywany by\u0142 w w niekt\u00f3rych wersjach samolot\u00f3w MiG-21 mia\u0142 on umo\u017cliwi\u0107 wydostanie si\u0119 z kabiny w przypadku zakleszczenia si\u0119 owiewki po przymusowym l\u0105dowaniu. L\u0105dowa\u0107 przymusowo ze zrzucon\u0105 owiewk\u0105 nie mo\u017cna by\u0142o, bo jej zrzucenie odbezpiecza\u0142o katapult\u0119. A przymusowe l\u0105dowanie z odbezpieczon\u0105 katapult\u0105 fotela by\u0142o zbyt niebezpieczne. Nowsze typy samolot\u00f3w my\u015bliwskich przed awaryjnym l\u0105dowaniem zrzuca\u0142y owiewk\u0119 co nie odbezpiecza katapulty fotela. Przekre\u015bli\u0142o to przydatno\u015b\u0107 no\u017ca m\u0142otka w dalszej eksploatacji samolot\u00f3w.<\/p>\n Zestaw przetrwania NAZ (Nosimyj Awaryjnyj Zapas) przeznaczony by\u0142 do zapewnienia pilotowi warunk\u00f3w przetrwania po wyl\u0105dowaniu na spadochronie w du\u017cych kompleksach le\u015bnych, gdzie pilot nie m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na szybk\u0105 pomoc i ewakuacje. Szczeg\u00f3lnie dotyczy\u0142o to teren\u00f3w pod kontrol\u0105 nieprzyjaciela, kiedy pilot musia\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107. N\u00f3\u017c maczeta by\u0142 narz\u0119dziem uniwersalnym. Pozwala\u0142 na nar\u0105banie drewna na ognisko, \u015bci\u0119cie m\u0142odych drzewek by zrobi\u0107 szkielet sza\u0142asu, m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 tak\u017ce jako bro\u0144. Dodatkowo mo\u017cna by\u0142o go u\u017cy\u0107 jako \u0142opatk\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 zakopanie spadochronu lub wykopanie ukrycia. N\u00f3\u017c maczeta umieszczony by\u0142 w brezentowym pokrowcu zapinanym na rzepy. Ostrze ze stali 65H13 o grubo\u015bci 4 mm mia\u0142o na grzbiecie wybijany numer.<\/p>\n Rosyjski n\u00f3\u017c przetrwania produkowany dla personelu lataj\u0105cego. Wyposa\u017cony w dwa elementy sk\u0142adane ostrze i pi\u0142\u0119. Ostrze z blokad\u0105 typu back lock uniemo\u017cliwiaj\u0105ca przypadkowe z\u0142o\u017cenie podczas pracy. Pi\u0142a dwurz\u0119dowa (dwa rz\u0119dy z\u0119b\u00f3w przesuni\u0119te mi\u0119dzy sob\u0105) umo\u017cliwiaj\u0105ca przecinanie blachy duralowej, pleksi, ko\u015bci i drewna.. R\u0119koje\u015b\u0107 z ok\u0142adkami z orzechowego drewna lub plastiku. Z jej ty\u0142u umieszczono uszko do linki zapobiegaj\u0105cej zgubieniu no\u017ca.<\/p>\n Wzorowany na niemieckim no\u017cu wojskowym Mercator K55K. N\u00f3\u017c wyposa\u017cony by\u0142 w blokad\u0119 ostrza. W produkcji by\u0142y 3 wersje r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 miejscem umieszczenia przycisku blokady ostrza typu back lock. Wersja ! mia\u0142a wystaj\u0105cy z r\u0119koje\u015bci przycisk blokady umieszczony blisko ostrza, wersja druga wyposa\u017cona by\u0142a w wystaj\u0105cy du\u017cy przycisk przypominaj\u0105cy p\u0142etw\u0119 umieszczony z ty\u0142u r\u0119koje\u015bci . Ostatnia wersja produkcyjna mia\u0142a przycisk blokady schowany w wyci\u0119ciu z ty\u0142u r\u0119koje\u015bci. R\u0119koje\u015b\u0107 przez to by\u0142a g\u0142adka bez wystaj\u0105cych przycisk\u00f3w. Z ty\u0142u r\u0119koje\u015bci z tekstolitowymi ok\u0142adkami umieszczono uszko do wi\u0105zania linki. N\u00f3\u017c by\u0142 u\u017cywany w o\u015brodkach szkolenia np. WOSR Jelenia G\u00f3ra do szkolenia saperskiego, znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w ma\u0142ych zestawach minerskich Z-63M (3 szt. w ka\u017cdym zestawie) batalion\u00f3w zaopatrzenia pu\u0142k\u00f3w lotniczych. Firma Gerlach sprzeda\u0142a prawa produkcyjne no\u017cy sk\u0142adanych i scyzoryk\u00f3w firmie Polmag z Ko\u0144skich. No\u017ce oznaczane by\u0142y r\u00f3\u017cnie np. n\u00f3\u017c saperski RGMe, n\u00f3\u017c Gerlach 340N lub n\u00f3\u017c saperski NK-308.<\/p>\n W jednostkach lotniczych pr\u00f3bowano w rozmaity spos\u00f3b wyr\u00f3\u017cni\u0107 \u017co\u0142nierzy pe\u0142ni\u0105cych s\u0142u\u017cb\u0119 garnizonowa. Kadra wyst\u0119powa\u0142a w mundurach s\u0142u\u017cbowych z broni\u0105 boczn\u0105, oficerowie i chor\u0105\u017cowie dodatkowo z mapnikiem. Podoficerowie dy\u017curni w kompaniach w mundurze wyj\u015bciowym z mask\u0105 przeciwgazow\u0105. S\u0142u\u017cby nosi\u0142y czapki garnizonowe z paskiem pod brod\u0119. Oznaki w\u0142adzy podoficer\u00f3w dy\u017curnych w kompaniach (\u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej) zmienia\u0142y si\u0119, by\u0142 okres noszenia do polowego munduru czapki garnizonowej z paskiem pod brod\u0119 i maski przeciwgazowej. By\u0142 te\u017c okres wydania podoficerom dy\u017curnym no\u017cy wz. 1955 jako atrybutu w\u0142adzy, tak by\u0142o w 3 Brandenburskiej Dywizji Lotnictwa My\u015bliwsko \u2013 Szturmowego. Okres ten sko\u0144czy\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 szybko poniewa\u017c \u017co\u0142nierze niszczyli te no\u017ce rzucaj\u0105c nimi do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w a najcz\u0119\u015bciej do drzwi niszcz\u0105c nieprzystosowane do rzucania no\u017ce oraz oczywi\u015bcie drzwi. W ko\u0144cu wydawano s\u0142u\u017cbom bia\u0142o-czerwone opaski na r\u0119kaw.<\/p>\n Rosyjskie no\u017ce monterskie reprezentowane by\u0142y w lotnictwie wojskowym dwoma typami. No\u017ce te by\u0142y umieszczane w zestawach narz\u0119dzi na sprz\u0119cie technicznym. Typ pierwszy nazywany w ZSRR no\u017c wzrywnika (n\u00f3\u017c minera). Charakteryzowa\u0142 si\u0119 sk\u0142adanym ostrzem bez \u015bci\u0105gacza izolacji, sk\u0142adanym rozwiertakiem z ty\u0142u r\u0119koje\u015bci oraz otwieran\u0105 p\u0142ytk\u0105 od strony ostrza, mia\u0142a ona z boku dwa p\u00f3\u0142koliste wyci\u0119cia do \u015bci\u0105gania izolacji, zako\u0144czona by\u0142a ko\u0144c\u00f3wk\u0105 p\u0142askiego wkr\u0119taka. Ok\u0142adki r\u0119koje\u015bci w antypo\u015blizgow\u0105 kratk\u0119. D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita 175,5 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 ostrza 70,5 mm, waga 121,8 g. Typ 2 n\u00f3\u017c sk\u0142adany z ok\u0142adkami r\u0119koje\u015bci z czarnego plastiku z powierzchniami antypo\u015blizgowymi. Na ko\u0144cu r\u0119koje\u015bci uszko do mocowania linki.<\/p>\n Typ drugi okre\u015blany w ZSRR no\u017cem monterskim lub no\u017cem elektromontera z r\u0119koje\u015bci\u0105 z dw\u00f3ch kawa\u0142k\u00f3w plastiku koloru czarnego lub szarego. Ok\u0142adki r\u0119koje\u015bci wyposa\u017cone w powierzchnie antypo\u015blizgow\u0105 w postaci wypuk\u0142ych kropek. Ostrze no\u017ca nie blokowane. Na ko\u0144cu r\u0119koje\u015bci sta\u0142e ostrze wkr\u0119taka os\u0142aniane blaszanym uchem s\u0142u\u017c\u0105cym tak\u017ce do zawieszania no\u017ca. Pierwsze no\u017ce tego typu posiada\u0142y ostrza z stali nieczernionej. P\u00f3\u017aniejsze no\u017ce posiada\u0142y czernione ostrze z twardej stali (napis na r\u0119koje\u015bci \u201e\u0421\u0422\u0410\u041b\u042c 9\u0425\u0424\u201d (stal 9HF). Ostrza z tej stali stosunkowo \u0142atwo \u0142ama\u0142y si\u0119 podczas pracy. By\u0142y jednak ostre i nie t\u0119pi\u0142y si\u0119 \u0142atwo. Na grzbiecie ostrza trzy p\u00f3\u0142koliste wyci\u0119cia do zdejmowania izolacji z przewod\u00f3w elektrycznych. Wszystkie te no\u017ce wyst\u0119powa\u0142y w urz\u0105dzeniach produkcji ZSRR (radiostacje, radiolinie, radiolokatory a tak\u017ce w torbach narz\u0119dziowych samochod\u00f3w GAZ, UAZ, MAZ, ZiS, KrAZ, Zi\u0141 i KAMAZ.<\/p>\n Firma Gerlach z Drzewicy produkowa\u0142a wiele typ\u00f3w no\u017cy monterskich oznaczanych numerami (300; 331; 332; 333; 334; 397; 506; 508). Sprzeda\u0142a ona prawa produkcyjne no\u017cy sk\u0142adanych i scyzoryk\u00f3w firmie Polmag z Ko\u0144skich, kt\u00f3ra je produkuje pod starymi oznaczeniami Gerlacha. W WP najpopularniejszy by\u0142 n\u00f3\u017c sk\u0142adany Gerlach 334 z dwoma elementami (ostrze i rozwiertak) otwieranym z jednej strony r\u0119koje\u015bci z ok\u0142adkami z drewna bukowego. R\u0119koje\u015b\u0107 zaopatrzona by\u0142a w poprzeczne uszko do linki. W u\u017cyciu by\u0142y tak\u017ce no\u017ce z bukowymi ok\u0142adkami z jednym ostrzem, na kt\u00f3rym umieszczono p\u00f3\u0142koliste ostrze do \u015bci\u0105gania izolacji. N\u00f3\u017c wyposa\u017cony by\u0142 w metalowe okucie r\u0119koje\u015bci od strony ostrza.<\/p>\n Produkowana by\u0142a te\u017c wersja z prostym ostrzem do izolacji bez okucia r\u0119koje\u015bci. Kolejnym no\u017cem monterskim by\u0142 n\u00f3\u017c sk\u0142adany typ 508 Gerlach (76650) o d\u0142ugo\u015bci ca\u0142kowitej 17 cm z dwoma elementami rozk\u0142adanymi ostrze i rozwiertak z drewnianymi ok\u0142adkami r\u0119koje\u015bci. Rozwiertak wyposa\u017cony by\u0142 w ostrze do \u015bci\u0105gania izolacji oraz otwieracz butelek kapslowanych. Wersja tego no\u017ca nazywana no\u017cem kablowym wyposa\u017cona by\u0142a w plastykowe czarne ok\u0142adki z wypuk\u0142ym wzorem antypo\u015blizgowym oraz uszko do wi\u0105zania linki.<\/p>\n W latach 50- tych i 60 tych w lotnictwie wojskowym u\u017cywano no\u017cy ogrodniczych (sadowniczych) typu sierpak Gerlach 310. Nazwa nawi\u0105zywa\u0142a do p\u00f3\u0142kolistego ostrza w kszta\u0142cie sierpa. Wchodzi\u0142y one w sk\u0142ad apteczek przeno\u015bnych i obiektowych oraz by\u0142y u\u017cywane przy skokach spadochronowych jako n\u00f3\u017c so awaryjnego ci\u0119cia linek.<\/p>\n Nazewnictwo no\u017cy monterskich by\u0142o r\u00f3\u017cne w zale\u017cno\u015bci od potrzeb u\u017cywano nazw n\u00f3\u017c monterski, n\u00f3\u017c kablowy. W lotnictwie WP u\u017cywane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie no\u017ce monterskie produkcji rosyjskiej i polskiej. Polskie no\u017ce wyst\u0119powa\u0142y w zestawach narz\u0119dziowych sprz\u0119tu polskiej produkcji a tak\u017ce w torbach narz\u0119dziowych nr 257 (n\u00f3\u017c monterski 1 szt. scyzoryk nierdzewny 1 sz.) oraz nr 259 (n\u00f3\u017c kablowy 1 szt. ). Oba zestawy w torbach brezentowych.<\/p>\n W niewielkiej ilo\u015bci wyst\u0119powa\u0142y no\u017ce monterskie produkcji czechos\u0142owackiej, kt\u00f3re sprowadzane by\u0142y ze sprz\u0119tem technicznym produkcji CSR (przeno\u015bne \u015bwiat\u0142a l\u0105dowiska dla \u015bmig\u0142owc\u00f3w \u015awietluszka i Swiet\u0142uszka 2).<\/p>\n Gw\u00f3\u017ad\u017a Zbigniew, No\u017ce Wojska Polskiego, Warszawa 2006.<\/p>\n Kr\u00f3likiewicz Tadeusz, Bagnety, Warszawa 1997.<\/p>\n Kr\u00f3likiewicz Tadeusz, Encyklopedia no\u017cy wojskowych, Warszawa 2001.<\/p>\n Kr\u00f3likiewicz Tadeusz, Kordziki, kr\u00f3tka bro\u0144 mundurowa, Warszawa 2005.<\/p>\n Ustinow A. I., Portnow M. E., Nacwaladze Ju. A., Cho\u0142odnoje oru\u017cie, Moskwa 1994.<\/p>\n Opracowa\u0142 Marek Kaiper<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W lotnictwie wojskowym w czasach PRL-u obok galowych kordzik\u00f3w i bojowych bagnet\u00f3w u\u017cywano lotniczych no\u017cy ratunkowych i przetrwania, no\u017cy saperskich oraz wielu typ\u00f3w no\u017cy monterskich. W kompaniach pu\u0142k\u00f3w lotniczych u\u017cywano bagnet\u00f3w no\u017cowych 56-H-212 do kbk AK z drewnian\u0105 kolb\u0105 i p\u00f3\u017aniejszych 6H3 do kbk AKM. W latach 50-tych i 60-tych w kompaniach wartowniczych u\u017cywano sk\u0142adanych na karabinek wz. 44 (Mosin) czterok\u0105tnych bagnet\u00f3w k\u0142uj\u0105cych o d\u0142ugo\u015bci 38,2 cm sk\u0142adanych zawiasowo na karabin. Dlatego te\u017c \u017co\u0142nierze tych kompanii przez d\u0142ugie lata nawet po przezbrojeniu w kbk AK nazywani byli \u201ekabekami\u201d. W tym czasie pozostali \u017co\u0142nierze eskadr lotniczych, kompani \u0142\u0105czno\u015bci, kompani UL, kompani transportowych (samochodowych) czy batalion\u00f3w zaopatrzenia byli uzbrojeni w pm wz. 43 lub jego wersj\u0119 z drewnian\u0105 kolb\u0105 nazywan\u0105 pm wz. 43\/52, czyli bro\u0144 bez bagnet\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-1089","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-marek-kaiper"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1089"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4754,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1089\/revisions\/4754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Bagnet no\u017cowy 56-H-212.<\/h3>\n
Ratowniczy n\u00f3\u017c lotniczy RNL.<\/h3>\n
Samolotowy n\u00f3\u017c-m\u0142otek.<\/h3>\n
N\u00f3\u017c \u2013 maczeta z zestawu NAZ-7M.<\/h3>\n
Sk\u0142adany lotniczy n\u00f3\u017c – pi\u0142a z zestawu NAZ-7M.<\/h3>\n
Sk\u0142adany n\u00f3\u017c saperski Gerlach.<\/h3>\n
N\u00f3\u017c szturmowy wz. 55.<\/h3>\n
Rosyjskie no\u017ce monterskie.<\/h3>\n
Polskie no\u017ce monterskie.<\/h3>\n
Zako\u0144czenie.<\/h3>\n
Bibliografia.<\/h3>\n