{"id":1057,"date":"2021-07-07T19:57:23","date_gmt":"2021-07-07T17:57:23","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.polot.net\/2021\/07\/07\/radiostacje-prowadzace-radiolatarnie-marek-kaiper\/"},"modified":"2024-07-13T18:59:07","modified_gmt":"2024-07-13T16:59:07","slug":"radiostacje-prowadzace-radiolatarnie-marek-kaiper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polot.net\/?p=1057&lang=pl","title":{"rendered":"Radiostacje prowadz\u0105ce (radiolatarnie). Marek Kaiper"},"content":{"rendered":"

2021 rok<\/p>\n

Marek Kaiper<\/p>\n

Radiostacje prowadz\u0105ce (radiolatarnie).<\/h2>\n

Radiolatarnie nazywane tak\u017ce radiostacjami prowadz\u0105cymi PAR (Priwodnaja Aerodromnaja Radiostancja) lub inaczej (Priwodnaja Awiacionnaja Radiostancja) i APR (Awtomatizirowannaja Priwodnaja Radiostancja) przeznaczone s\u0105 do wsp\u00f3\u0142pracy z radiokompasami statk\u00f3w powietrznych. W XX wieku poza radiolatarniami lotniczymi u\u017cywano tak\u017ce brzegowych radiolatarni morskich pracuj\u0105cych w zakresie 283,5 \u2013 325 kHz. Umo\u017cliwia\u0142y one statkom wzi\u0119cie namiaru w celu ustalenia swojego po\u0142o\u017cenia na mapie. Radiolatarnie te wypar\u0142 z u\u017cycia satelitarny system nawigacyjny GPS.<\/p>\n

W czasach PRL-u lotnicze radiolatarnie zapewnia\u0142y doprowadzenie samolotu wyposa\u017conego w automatyczny radiokompas ARK-5 (TS-8, MiG-15 bis, MiG-17, MiG-19), ARK-9 (Mi-14, An-2, TS-11), ARK-10 (Su-7, MiG-21), ARK-11(An-12, An-26), ARK-19 (MiG29), ARK-22 (Su-22)) w rejon lotniska.<\/p>\n

Wskaz\u00f3wka radiokompasu pokazuje pilotowi kierunek na pracuj\u0105c\u0105 radiolatarni\u0119, na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 kt\u00f3rej zosta\u0142 dostrojony radiokompas, Pilot manewruj\u0105c samolotem mo\u017ce ustawi\u0107 wskaz\u00f3wk\u0119 radiokompasu na zero i wykona\u0107 lot do lotniska po radiodromie. Radiokompasy ARK-10 i ARK-11 wyposa\u017cone s\u0105 dodatkowo w uk\u0142ad wskazuj\u0105cy odleg\u0142o\u015b\u0107 od radiolatarni (licznik). Uk\u0142ad pomiaru odleg\u0142o\u015bci dzia\u0142a na zasadzie pomiaru pr\u0119dko\u015bci i czasu (do radiokompasu pod\u0142\u0105czony jest nadajnik pr\u0119dko\u015bci w powietrzu). Niekt\u00f3re samoloty i \u015bmig\u0142owce (An-12, Mi-8, Mi-14, Mi-17, Mi-24) by\u0142y wyposa\u017cone dodatkowo w radiokompas zakresu UKF ARK-U2 umo\u017cliwia\u0142 on wskazanie kierunku na pracuj\u0105c\u0105 radiostacj\u0119 UKF innego samolotu lub radiostacj\u0119 naziemn\u0105 (na przyk\u0142ad lotniskow\u0105 radiostacj\u0119 \u0142\u0105czno\u015bci R-824, R-831, R-845 lub inn\u0105) a tak\u017ce radiolatarni\u0119-radiostacj\u0119 ratownicz\u0105 UKF R-855U.<\/p>\n

W komplet radiolatarni wchodz\u0105 nadajniki radiosygna\u0142owe (radiomarkery) MRM-48 lub inne pracuj\u0105ce na cz\u0119stotliwo\u015bci 75 MHz. Sygnalizuj\u0105 one pilotowi w spos\u00f3b \u015bwietlny i akustyczny (odbiornik samolotowy MRP-48, MRP-56M (A-611), RPM-76 (A-611A) po\u0142o\u017cenie w osi pasa startowego oraz przelot nad dalsz\u0105 lub bli\u017csz\u0105 radiolatarni\u0105. Sygna\u0142 odbierany przez odbiornik samolotowy MRP-56P mo\u017ce uruchamia\u0107 tak\u017ce automatyczny prze\u0142\u0105cznik radiokompasu UAP-1 (prze\u0142\u0105czanie z cz\u0119stotliwo\u015bci dalszej radiolatarni na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 bli\u017cszej radiolatarni) pod warunkiem, \u017ce jest wypuszczone podwozie samolotu. Radiolatarnia PAR-9M i RL3301 (Unimor Radiocom Gda\u0144sk) wyposa\u017cone by\u0142y w nadajniki radiosygna\u0142owe MRM-W (Je 615), RL 3301-2 \u201eKrokus\u201d w nadajnik NR2307, radiolatarnia PAR-9M2 w nadajnik radiosygna\u0142owy Je 615.5. Radiolatarnia ta podobnie jak PAR-9M zasilana by\u0142a napi\u0119ciem o cz\u0119stotliwo\u015bci 400Hz z przetwornicy A\u0141A-1,5 MB1.<\/p>\n

Radiolatarnie mog\u0142y pracowa\u0107 w rodzaju pracy \u0142\u0105czno\u015b\u0107 lub prowadzenie, w ka\u017cdym z tych rodzaj\u00f3w pracy mog\u0142y pracowa\u0107 w zakresie telegraficznym, tonalnym lub telefonicznym. Najcz\u0119\u015bciej stosowanym rodzajem pracy by\u0142o \u201eprowadzenie\u201d, radiolatarnie pracowa\u0142y wtedy systemem telegraficznym nadaj\u0105c sygna\u0142y alfabetem Morse’a (jedn\u0105 lub dwie litery kryptonimu lotniska, DRL dwie litery pierwsza i ostatnia, BRL pierwsza litera) z mechanicznego lub elektronicznego urz\u0105dzenia APS (automat podawania sygna\u0142\u00f3w). W radiolatarniach PAR-7 istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 nadawania z gramofonu (adapteru) lub magnetofonu odpowiedniej melodii lub piosenki, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a, jako sygna\u0142 prowadz\u0105cy. Radiolatarnie wyposa\u017cane by\u0142y w radiostacj\u0119 UKF R-809M lub RS-6106 (RL-3301 \u201eKrokus\u201d) przeznaczon\u0105 do \u0142\u0105czno\u015bci ze stanowiskiem dowodzenia lotami (SD, SSD) oraz w odbiorniki radiowe US-P starsze modele oraz R-880 i OR-1205 \u2018Oleander\u201d (RL-3301 \u201eKrokus\u201d) nowsze. Przy pomocy radiostacji R-809 kierownik lot\u00f3w m\u00f3g\u0142 przekaza\u0107 pilotowi informacje lub polecenia (retransmisja sygna\u0142u UKF na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 radiolatarni \u201ekana\u0142 21\u201d) w przypadku awarii radiostacji samolotowej. Innymi s\u0142owy radiokompas m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 pilotowi, jako awaryjny odbiornik komend z ziemi.<\/p>\n

\"Odbiornik
Odbiornik US-P fotografia z instrukcji radiolatarni<\/figcaption><\/figure>\n

Radiolatarnie lotnicze.<\/h3>\n

Pierwszymi radiolatarniami w lotnictwie si\u0142 zbrojnych PRL pracuj\u0105cymi w systemie USL by\u0142y wed\u0142ug \u00f3wczesnej terminologii radiostacje prowadz\u0105ce PAR-3b (produkowane w ZSRR w latach 1944-1949) wyposa\u017cone w anten\u0119 parasolow\u0105 o wysoko\u015bci 17,5 m. Radiolatarnia ta by\u0142a wersj\u0105 radiostacji RAF pobawionej zakresu fal kr\u00f3tkich. Radiostacja RAF w kt\u00f3rej pozostawiono jedynie zakres fal kr\u00f3tkich nazwana zosta\u0142a RAF-KW. Zasilane odbywa\u0142o si\u0119 na przemian z dw\u00f3ch pr\u0105dnic RGN-3000 daj\u0105cych napi\u0119cia 20V (50A) i 3000V (0,7A). Pr\u0105dnice by\u0142y nap\u0119dzane silnikami ga\u017anikowymi L6\/3 umieszczonymi w przednim pomieszczeniu nadwozia. Napi\u0119cie 20 V podawane by\u0142o na przetwornic\u0119 RUK-300W podwy\u017cszaj\u0105c\u0105 napi\u0119cie do 500V. Awaryjna przetwornica RU-11B zasilana by\u0142a napi\u0119ciem 12 V z baterii akumulator\u00f3w 3x NKN-100, przeznaczona by\u0142a do awaryjnego zasilania obwod\u00f3w anodowych. Zasi\u0119g radiolatarni PAR-3b wynosi\u0142 100 \u2013 160 km. Wersj\u0105 rozwojow\u0105 by\u0142a radiolatarnia PRM-49 (nieznacznie zmodyfikowana PAR-3b) wyposa\u017cona w nadajnik radiosygna\u0142owy MRM-48 zasilany z pr\u0105dnicy MSA-250 po\u0142\u0105czonej pasem klinowym z pr\u0105dnic\u0105 RGN-3000. Wersje stacjonarne radiolatarni PAR-3b zasilane by\u0142y z sieci tr\u00f3jfazowej 220\/380V. W anten\u0119 parasolow\u0105 wyposa\u017cone by\u0142y tak\u017ce radiolatarnie PAR-9M i PAR-9M2, pozosta\u0142e radiolatarnie mia\u0142y na wyposa\u017ceniu anteny typu \u201eT\u201d. Radiolatarnia RL-3301 \u201eKrokus\u201d by\u0142a wyposa\u017cona w oba typy anten.<\/p>\n

W Wojsku Polskim radiolatarnie PAR-3b i PRM-49 zast\u0119powane by\u0142y radiolatarniami PAR-7 i PAR-8 i ich modyfikacjami PAR-7s, PAR-8s, PAR-8ss. Oba typy radiolatar\u0144 mog\u0142y wyst\u0119powa\u0107 w wersji przewo\u017anej i stacjonarnej. Radiolatarnia du\u017cej mocy PAR-7 zamontowana by\u0142a w nadwoziu samochodu ZiS-151. W drugim samochodzie tego samego typu znajdowa\u0142y si\u0119 dwie baterie akumulator\u00f3w NKN-45 oraz zesp\u00f3\u0142 pr\u0105dotw\u00f3rczy \u017bES-9K, w kt\u00f3rym napi\u0119cie regulowa\u0142 automatyczny w\u0119glowy regulator napi\u0119cia RUN-121. Zmodyfikowan\u0105 radiolatarni\u0119 nazwan\u0105 PAR-7s i jej zesp\u00f3\u0142 pr\u0105dotw\u00f3rczy AB-8T\/230 umieszczono w samochodach Zi\u0141-164. Radiolatarnia PAR-7 (PAR-7s) wyposa\u017cona by\u0142a w gramofon (MMZ, RZ nr 3 lub inny), magnetofon MAG-8 lub MIZ-10, mikrofon RDM, odbiornik US-P oraz automat podawania sygna\u0142u APS-3. Radiolatarnia mog\u0142a by\u0107 sterowana przy pomocy urz\u0105dzenia zdalnego sterowania UZS.<\/p>\n

Radiolatarnia PAR-8 zamontowana by\u0142a w nadwoziu typu KUNG-1M na samochodzie Zi\u0141-164, zespo\u0142y pr\u0105dotw\u00f3rcze (AB4T\/230) umieszczone by\u0142y w jednoosiowej przyczepie 1APM-3S z nadwoziem typu zakrytego KUNG-2. Modyfikacj\u0105 tej radiolatarni by\u0142y radiolatarnie PAR-8s i PAR-8ss w nadwoziach, kt\u00f3rych wygospodarowano pomieszczenie na zespo\u0142y pr\u0105dotw\u00f3rcze. Radiolatarnie PAR-7 i PAR-7s w telegraficznym rodzaju pracy mia\u0142y moc 1200W\/1100 W, radiolatarnie serii PAR-8 w tym samym rodzaju pracy dysponowa\u0142y moc\u0105 400W. Ostatnimi stacjonarnymi radiolatarniami produkcji ZSRR w Wojsku Polskim by\u0142y radiolatarnie APR-7 i APR-8. Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 one z dw\u00f3ch komplet\u00f3w nadajnik\u00f3w g\u0142\u00f3wnego i rezerwowego oraz aparatury automatyki i zdalnego sterowania. Automatyka zapewnia\u0142a kontrol\u0119 parametr\u00f3w pracy, automatyczne prze\u0142\u0105czenie na rezerwowy komplet w przypadku awarii lub pogorszenia si\u0119 parametr\u00f3w pracy, automatyczne w\u0142\u0105czenie zespo\u0142u pr\u0105dotw\u00f3rczego (AD-10T\/400\/Cz-50) w przypadku zaniku sieci 230V, w\u0142\u0105czanie lub wy\u0142\u0105czanie ogrzewania, wentylacji i \u015bwiate\u0142 przeszkodowych oraz uruchomienie systemu przeciwpo\u017carowego (ga\u015bnice). W przypadku awarii g\u0142\u00f3wnego zespo\u0142u pr\u0105dotw\u00f3rczego automatycznie w\u0142\u0105czany by\u0142 rezerwowy zesp\u00f3\u0142.<\/p>\n

\"Radiolatarnia
Radiolatarnia PAR-7s zdj\u0119cie z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Radiolatarnia
Radiolatarnia PAR-7s rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Schemat
Schemat blokowy radiolatarni PAR-7<\/figcaption><\/figure>\n

\"Radiolatarnia
Radiolatarnia PAR-8 rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

\"System
System antenowy radiolatarni PAR-7 i PAR-8 rysunek z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

\"Radiolatarnia
Radiolatarnia PAR-9 fotografia z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

Radiolatarnia desantowa PDSP-2.<\/h3>\n

W Wojsku Polskim stosowano tak\u017ce radiolatarnie do oznaczania l\u0105dowisk lub miejsc zrzutu skoczk\u00f3w. By\u0142y to radiolatarnie desantowe PDSP-2N wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z samolotow\u0105 stacj\u0105 PDSP-2S (An-12). Radiolatarnie rozwijano na miejscu zrzutu skoczk\u00f3w i w\u0142\u0105czano, samolotowa aparatura wskazywa\u0142a pilotowi miejsce desantowania lub l\u0105dowisko polowe. Umo\u017cliwia\u0142a l\u0105dowanie desantu bez widoczno\u015bci ziemi, umo\u017cliwia\u0142a tak\u017ce okre\u015blenie odleg\u0142o\u015bci do stacji naziemnej. Stacja PDSP-2N by\u0142a urz\u0105dzeniem odpowiadaj\u0105cym a stacja samolotowa PDSP-2S urz\u0105dzeniem zapytuj\u0105cym. Stacje wyposa\u017cono w 21 kana\u0142\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci. Ka\u017cdy kana\u0142 by\u0142 kombinacj\u0105 3 cz\u0119stotliwo\u015bci i 7 kod\u00f3w impulsowo-czasowych. Opr\u00f3cz urz\u0105dzenia kodowego stacja wyposa\u017cona by\u0142a w automatyczne urz\u0105dzenie kodowe przeznaczone do nadawania umownych sygna\u0142\u00f3w w kodzie telegraficznym. W razie potrzeby sygna\u0142y te mo\u017cna nadawa\u0107 r\u0119cznie. Radiolatarnia wyposa\u017cona by\u0142a w blok zasilania umo\u017cliwiaj\u0105cy zasilanie z sieci przemys\u0142owej napi\u0119ciem 110V, 127V, 200V, 240V i 380V. Zasilanie w terenie bez dost\u0119pu do sieci energetycznej z 2 akumulator\u00f3w 6NKB-20 Ciekawostk\u0105 tej radiolatarni by\u0142 \u0142adunek materia\u0142u pirotechnicznego maj\u0105cy zniszczy\u0107 radiolatarni\u0119 w przypadku pr\u00f3by przej\u0119cia przez nieprzyjaciela. Zrzut stacji PDSP-2N dokonywany by\u0142 w pojemniku transportowym GK-30.<\/p>\n

\"Radiolatarnia
Radiolatarnia desantowa PDSP-2 fotografia z instrukcji<\/figcaption><\/figure>\n

Radiolatarnie.<\/h3>\n

\"Radiolatarnie\"
Radiolatarnie<\/figcaption><\/figure>\n

Zako\u0144czenie.<\/h3>\n

W latach osiemdziesi\u0105tych radiolatarnie samochodowe produkcji ZSRR zast\u0119powane by\u0142y radiolatarniami produkcji polskiej RL-3301 \u201eKrokus\u201d na samochodach STAR-266. Po wej\u015bciu Wojska Polskiego w struktury NATO zmieni\u0142y si\u0119 standardy radiolatarnie PAR, APR i RL 3301 zast\u0119powane s\u0105 radiolatarniami NDB (Non Directional Beacon) NDB SA-100 (190 \u2013 650 kHz).<\/p>\n

W ZSRR\/Rosji kolejn\u0105 konstrukcj\u0105 by\u0142a radiolatarnia PAR-10, PAR-10AM, PAR-10MA montowane na podwoziach samochod\u00f3w GAZ-66-04, GAZ-3808 lub Zi\u0141131 oraz PAR 10s w wersji stacjonarnej. Wyposa\u017cone w radiostacj\u0119 UKF R-853W1, odbiornik radiowy R-880M, nadajnik radiosygna\u0142owy Je 615.5 i radiolini\u0119 ADU oraz system antenowy typu \u201eT\u201d. Radiolatarnie PAR-11M lub PAR-11M1 montowane s\u0105 na startowych stanowiskach dowodzenia lotami \u015bmig\u0142owc\u00f3w SKP-12M i SKP-112M1 (na samochodach UAZ-39629 i UAZ-3151). Radiolatarnie te wyposa\u017cone s\u0105 w anten\u0119 parasolow\u0105. Nowo\u015bci\u0105 jest radiolatarnia stacjonarna ARM-150M\/ARM-150MA z nadajnikiem radiosygna\u0142owym MRM-97 na samochodzie GAZ 3308 i RMP-200 w kontenerze.<\/p>\n

Tak\u017ce w Rosji zmodernizowano radiolatarnie PAR-8ss, APR-7, APR-8 do standardu PAR-10 przez zamian\u0119 nadajnika SW-250SM (PAR-8ss, APR-8) lub nadajnika 1000D1S (PAR-7s, APR-7) nadajnikiem P-200, nadajnika radiosygna\u0142owego MRM-48 nadajnikiem radiosygna\u0142owym Je 615,5 oraz zamian\u0119 odbiornika US-P odbiornikiem R-880M.<\/p>\n

BIBLIOGRAFIA:<\/h3>\n

Radiostacja PAR-7s Opis techniczny i instrukcja eksploatacji Warszawa 1964<\/p>\n

Radiostacja PAR-8 Opis techniczny i instrukcja eksploatacji Warszawa 1963<\/p>\n

Radiostacja PAR-8s Opis techniczny i instrukcja eksploatacji Warszawa 1964<\/p>\n

Radiostacja PAR-9M Opis techniczny i instrukcja eksploatacji Pozna\u0144 1973<\/p>\n

Radiolatarnia APR-7, opis i eksploatacja, Pozna\u0144 1980<\/p>\n

Radiolatarnia RL-3301, Warszawa 1989<\/p>\n

Radiostacja prowadz\u0105ca PAR-8ss, instrukcja obs\u0142ugi technicznej, Pozna\u0144 1974<\/p>\n

Ubezpieczenie lot\u00f3w w lotnictwie si\u0142 zbrojnych PRL, Pozna\u0144 1981<\/p>\n

Nadajnik Peleng JuM, opis i eksploatacja, Pozna\u0144 1973<\/p>\n

Naziemna stacja PDSP-2N, Warszawa 1970<\/p>\n

Opracowa\u0142 : Marek Kaiper<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Radiolatarnie nazywane tak\u017ce radiostacjami prowadz\u0105cymi PAR (Priwodnaja Aerodromnaja Radiostancja) lub inaczej (Priwodnaja Awiacionnaja Radiostancja) i APR (Awtomatizirowannaja Priwodnaja Radiostancja) przeznaczone s\u0105 do wsp\u00f3\u0142pracy z radiokompasami statk\u00f3w powietrznych. W XX wieku poza radiolatarniami lotniczymi u\u017cywano tak\u017ce brzegowych radiolatarni morskich pracuj\u0105cych w zakresie 283,5 \u2013 325 kHz. Umo\u017cliwia\u0142y one statkom wzi\u0119cie namiaru w celu ustalenia swojego po\u0142o\u017cenia na mapie. Radiolatarnie te wypar\u0142 z u\u017cycia satelitarny system nawigacyjny GPS.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1057","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nawigacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1057"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3831,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1057\/revisions\/3831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}