Rozw\u00f3j kolei \u017celaznych na Ziemiach Polskich by\u0142 bardzo dynamiczny i podobny jak w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w Zachodniej Europy. W Krakowie budow\u0119 stacji kolejowej i linii kolejowej ze \u015al\u0105ska planowano ju\u017c w 30-latach XIX wieku. W pierwszych za\u0142o\u017ceniach stacja kolejowa mia\u0142a powsta\u0107 w \u0141obzowie, poza miastem, w rejonie obecnej ulicy Pr\u0105dnickiej. Jednak oceniono, \u017ce to jest bardzo daleko od centrum Krakowa. Po d\u0142ugich staraniach pozyskano plac na tak zwanym Przedmie\u015bciu, z kt\u00f3rego do Rynku G\u0142\u00f3wnego jest zaledwie 900 m, 10 minut piechot\u0105. Inni nazywali t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 Krakowa, Weso\u0142a. Teren kupiono od rektora uniwersytetu J\u00f3zefa Macieja Brodowicza, za 200 000 z\u0142otych. Na tym terenie by\u0142 tak\u017ce zbudowany nowy pa\u0142acyk, kt\u00f3ry tak\u017ce kupiono. W pa\u0142acyku umieszczono biura kolejowe. Biura kolejowe zosta\u0142y przeniesione z po\u0142o\u017conej w Rynku G\u0142\u00f3wnym kamienicy Treutlera. R\u00f3d Treutler\u00f3w, g\u0142\u00f3wny maj\u0105tek mia\u0142 w Wa\u0142brzychu.<\/p>\n Budowa linii kolejowej i dworca by\u0142a wsp\u00f3lnym dzie\u0142em Senatu Wolnego Miasta Krakowa i pruskiego Towarzystwa Akcyjnego Drogi \u017belaznej Krakowsko-G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej. W zarz\u0105dzie Towarzystwa zasiada\u0142o czterech obywateli Krakowa. Pozostali byli prusakami. Stacja w Krakowie mia\u0142a by\u0107 stacj\u0105 ko\u0144cow\u0105, ale w sytuacji sukcesu inwestycji, planowano j\u0105 wyd\u0142u\u017cy\u0107 a\u017c do Lwowa, przez Tarn\u00f3w, Rzesz\u00f3w i Przemy\u015bl.<\/p>\n Co ciekawe, Austro – W\u0119gry mia\u0142y inny plan rozwoju kolei w Galicji, kt\u00f3ry powsta\u0142 w ju\u017c w 1829 roku. W\u00f3wczas Krak\u00f3w by\u0142 Wolnym Miastem – Rzeczpospolit\u0105 Krakowsk\u0105, ale w kolejnych latach zosta\u0142 wcielony do Austro – W\u0119gier i sta\u0142 si\u0119 prowincjonalnym miastem. Planowana przez Austriak\u00f3w linia kolejowa mia\u0142a wchodzi\u0107 na teren Galicji z po\u0142udniowego – wschodu i przebiega\u0107 przez Zator – Skawin\u0119 – Podg\u00f3rze, i nie wchodz\u0105c do Krakowa, biec do Bochni. W 1843 roku, ostatecznie prywatny inwestor zrezygnowa\u0142 z budowy tej linii w Galicji. Jak wi\u0119c wida\u0107, interesy zaborc\u00f3w; Pruskie i Austriackie nie by\u0142y zgodne.<\/p>\n Nie bacz\u0105c na interes austriacki, w\u0142adze Krakowa postanowi\u0142y zbudowa\u0107 lini\u0119 wiod\u0105c\u0105 na G\u00f3rny \u015al\u0105sk do Mys\u0142owic, co dawa\u0142o z kolei realn\u0105 szans\u0119 na po\u0142\u0105czenie Krakowa z Wroc\u0142awiem i Berlinem, a przede wszystkim, z budowan\u0105 w tym samym czasie tras\u0105 Warszawa – Wiede\u0144. Inwestycja w du\u017cej cz\u0119\u015bci by\u0142a finansowana przez wroc\u0142awskich i dolno\u015bl\u0105skich fabrykant\u00f3w.<\/p>\n W tym miejscu warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jeszcze jeden aspekt. Pruskie w\u0142adze wojskowe nie zgadza\u0142y si\u0119 na wprowadzanie kolei do miast na terenie Prus, z uwagi na ich mo\u017cliwe wykorzystanie w walce. Ale w Krakowie wojsko austriackie nie mia\u0142o wiele do powiedzenia.<\/p>\n Aby doprowadzi\u0107 pojedynczy tor do centrum Krakowa musiano wykona\u0107 kilka budowli in\u017cynieryjnych: Na obecnej ulicy Lucjana Rydla wykonano zwyk\u0142y przejazd kolejowy. Dalej tor bieg\u0142 po nasypie. Przy ulicy Wroc\u0142awskiej, na wprost koszar, zbudowano niewielki most o \u0142ukowym sklepieniu. Pod tym mostem mog\u0142a przejecha\u0107 tylko furmanka. Kareta si\u0119 nie mie\u015bci\u0142a. Dalej, w ciagu ulicy W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka zbudowano taki sam most. Dopiero nad ulic\u0105 Pr\u0105dnick\u0105 zbudowano du\u017cy stalowy wiadukt z dwoma pasami ruchu, gdzie mie\u015bci\u0142y si\u0119 wszystkie wsp\u00f3\u0142czesne pojazdy. Ju\u017c na planie Krakowa z 1847 roku, jest wyrysowana linia kolejowa biegn\u0105c\u0105 po nasypie.<\/p>\n Po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy Mys\u0142owicami, a Krakowem uruchomiono w dniu 13 pa\u017adziernika 1847 roku. W tym dniu, pierwszy poci\u0105g, ci\u0105gni\u0119ty przez parow\u00f3z o nazwie \u201eKrak\u00f3w\u201d, wyjecha\u0142 z krakowskiego dworca na tras\u0119 do Mys\u0142owic.<\/p>\n W okresie 1844 – 1847, zbudowano pierwszy budynek dworca. Projektantem by\u0142 wroc\u0142awianin architekt Peter Rosenbaum. Dworzec w stylu neorenesansowym, by\u0142 wzorowany na magnackich pa\u0142acach i by\u0142 podobny do niekt\u00f3rych dworc\u00f3w budowanych w Prusach. Wed\u0142ug powszechnej opinii, by\u0142 to jeden z pi\u0119kniejszych dworc\u00f3w w \u015arodkowej Europie. Ca\u0142y dworzec by\u0142 bardzo nowoczesny, bo w jednym obiekcie skupia\u0142 wszystkie elementy funkcjonalne obiektu. Z po\u0142udniowej i p\u00f3\u0142nocnej strony budynku dworcowego by\u0142y trzy bramy kolejowe przez kt\u00f3re poci\u0105gi wje\u017cd\u017ca\u0142y do \u015brodka. Perony z trzema torowiskami by\u0142y przykryte zadaszeniem o konstrukcji \u017celaznej przykryte szk\u0142em. Zadaszenie spoczywa\u0142o na \u017celaznych s\u0142upach, a sklepienie by\u0142o wykonane w postaci \u0142uk\u00f3w po\u0142\u0105czonych przestrzenn\u0105 kratownic\u0105.<\/p>\n Obok dworca zbudowano infrastruktur\u0119 techniczn\u0105, zaplecze techniczne, wie\u017c\u0119 wodn\u0105, urz\u0105dzenia naw\u0119glania parowoz\u00f3w. Z po\u0142udniowego ko\u0144ca stacji umieszczono obrotnic\u0119 lokomotyw, aby kierunek jazdy lokomotywy by\u0142 zawsze kot\u0142em do przodu. Po\u0142udniowa \u015bciana dworca z bramami kolejowymi by\u0142a w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 50 m od ulicy Lubicz. Na wschodniej cz\u0119\u015bci dzia\u0142ki zbudowano osiedle mieszkaniowe dla pracownik\u00f3w kolei, kt\u00f3re oddawano do zamieszkania etapami.<\/p>\n Ju\u017c w 1850 roku, zdecydowano o budowie dalszej linii w kierunku Lwowa. W 1856 roku, uruchomiono po\u0142\u0105czenie ze Lwowem, przez Tarn\u00f3w, Rzesz\u00f3w, Przemy\u015bl. Szlak ten oddawano do u\u017cytku etapami od 1855 roku. Poniewa\u017c nowy szlak kolejowy utrudnia\u0142 rozw\u00f3j Krakowa, dlatego musiano w tym czasie wykona\u0107 kilka wa\u017cnych budowli in\u017cynieryjnych.<\/p>\n Ulica Lubicz zosta\u0142 ca\u0142kowite przebudowana. Wpuszczono j\u0105 w wykop i zbudowano nad ni\u0105 wiadukt kolejowy, wed\u0142ug projektu architekta Teodora Talowskiego. Aby nie marnowa\u0107 miejsca na skarpy, na ca\u0142ym odcinku obni\u017cenia ulicy wykonano mury oporowe. Stalowy, nitowany wiadukt wsparto na szesnastu masywnych kamiennych kolumnach. Pocz\u0105tkowo pod wiaduktem nie je\u017adzi\u0142y tramwaje, ale szybko to si\u0119 zmieni\u0142o. Inwestycj\u0119 zako\u0144czono w 1898 rok. Ca\u0142y obiekt istnieje do chwili obecnej. W 1975 roku, obok wiaduktu zbudowano metalow\u0105 k\u0142adk\u0119 dla pieszych, nad ulic\u0105 Lubicz.<\/p>\n Dalej, dwutorowa linia kolejowa, bieg\u0142a po nasypie a\u017c do rzeki Wis\u0142a. W tym czasie, by\u0142a to wschodnia granica Krakowa. Kolejn\u0105 budowl\u0105 in\u017cynieryjn\u0105 by\u0142 niedu\u017cy wiadukt nad ulic\u0105 Kopernika. W tym czasie przy ulicy Kopernika by\u0142 ju\u017c kompleks szpitali.<\/p>\n Kolejn\u0105 budowl\u0105 by\u0142 ceglano-kamienny most nad obecn\u0105 ulic\u0105 J\u00f3zefa Dietla. W tym czasie by\u0142a tam gruntowa ulica, a tak\u017ce kana\u0142 rzeki Wis\u0142a, kt\u00f3ry nazywano \u201eKana\u0142em Ulgi\u201d, bo wielokrotnie ratowa\u0142 Krak\u00f3w przed powodzi\u0105. Most jest nazwany Grzeg\u00f3rzeckim i zosta\u0142 oddany do u\u017cytku w 1886 rok.<\/p>\n I ostatni\u0105 konieczn\u0105 inwestycj\u0105 by\u0142 kratownicowy most kolejowy przez Wis\u0142\u0119, zbudowany w 1855 roku.<\/p>\n W 1857 roku, zbudowano tor kolejowy prowadz\u0105cy od stacji Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w do Wieliczki. W 1858 roku, zbudowano tor kolejowy prowadz\u0105cy do portu rzecznego na Wi\u015ble na D\u0105biu. W porcie by\u0142o kilka bocznic bezpo\u015brednio przy basenach portowych.<\/p>\n W 1862 roku, z Krakowa mo\u017cna by\u0142o dojecha\u0107 kolej\u0105 bezpo\u015brednio do Wiednia, a tak\u017ce tras\u0105 Gliwice – Wroc\u0142aw – Pozna\u0144 – Bydgoszcz.<\/p>\n Nie min\u0119\u0142o 20 lat, a krakowski dworzec okaza\u0142 si\u0119 za ma\u0142y. W okresie 1969 – 1871, dworzec zosta\u0142 rozbudowany, a jego powierzchnia u\u017cytkowa zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 dwukrotnie. Do istniej\u0105cej kubatury budynku dobudowano kolejne skrzyd\u0142o z po\u0142udniowej strony zajmuj\u0105c dworcowe ogrody, a\u017c do ulicy Lubicz. Ta dobudowana budowla nie wchodzi\u0142a ju\u017c nad torowisko. G\u0142\u00f3wna, zachodnia fasada budynku uleg\u0142a znacznej zmianie i sta\u0142a si\u0119 podobna do obecnie znanej. W \u015brodku, zwi\u0119kszono liczb\u0119 kas i wielko\u015b\u0107 przechowalni baga\u017cu. Uruchomiono kolej\u0105 restauracj\u0119, dla mnie zamo\u017cnych podr\u00f3\u017cnych. Powi\u0119kszono poczekalni\u0119.<\/p>\n Obok dworca, w miejscu obecnej "Krakowska Galeria", zbudowano kamienic\u0119 w kt\u00f3rych umieszczono "Urz\u0105d C\u0142owy". W tym czasie, uk\u0142ad torowy na stacji by\u0142 ju\u017c rozbudowany. By\u0142o kilka bocznic. Tam gdzie jest obecnie pocz\u0105tek peronu Nr 5, od strony p\u00f3\u0142nocnej, by\u0142a wachlarzowa parowozownia. Krakowski dworzec mia\u0142 oko\u0142o 25 budynk\u00f3w.<\/p>\n W tych latach rozwin\u0119\u0142y si\u0119 linie odga\u0142\u0119\u017ane od szlaku Krak\u00f3w – Lw\u00f3w. W 1872 roku, Przemy\u015bl \u2013 \u0141upk\u00f3w. W 1876 roku, Tarn\u00f3w \u2013 Nowy S\u0105cz \u2013 Muszyna. W 1884 roku, P\u0142asz\u00f3w \u2013 Spytkowice \u2013 O\u015bwi\u0119cim. W 1884 roku, Str\u00f3\u017ce \u2013 Jas\u0142o \u2013 Krosno \u2013 Zag\u00f3rz. W 1884 roku, Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz. W 1884 roku, \u017bywiec \u2013 Sucha Beskidzka. W 1899 roku, Chab\u00f3wka \u2013 Zakopane.<\/p>\n W latach 1892 – 1893, dworzec Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny poddano cz\u0119\u015bciowej przebudowie i modernizacji. W tym czasie zbudowano pierwszy tunel pod peronami dla pasa\u017cer\u00f3w. Tunel wykonano jako \u017celbetonowy, zar\u00f3wno strop jak i \u015bciany, tak jak w\u00f3wczas budowano bunkry wojskowe. Ten tunel si\u0119 nie zachowa\u0142. By\u0142 to pierwszy tego typu obiekt w Galicji. By\u0142 on zlokalizowany w miejscu obecnej drogi techniczno – ratunkowej, na pocz\u0105tku obecnych peron\u00f3w, z ich po\u0142udniowego ko\u0144ca.<\/p>\n Pierwsza wie\u017ca wodna (wie\u017ca ci\u015bnie\u0144) zosta\u0142a zbudowana oko\u0142o 1850 roku. Nie zachowa\u0142a si\u0119 do naszych czas\u00f3w. Stoj\u0105ca obecnie na dworcu wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 zosta\u0142a zbudowana w 1925 roku.<\/p>\n W 1890 roku, Sejm Krajowy Galicji zdecydowa\u0142 o rozbudowie sieci kolejowej w Galicji. Utworzono \u201eKrajowy Fundusz Kolejowy\u201d. Z zebranych funduszy powsta\u0142a mi\u0119dzy innymi linia Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny – Kocmyrz\u00f3w, o d\u0142ugo\u015bci 18,910 km, czyli szlak kolejowy Nr 111, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 stacj\u0119 kolejow\u0105 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny, przez stacj\u0119 Krak\u00f3w Grzeg\u00f3rzki z Kocmyrzowem, potocznie zwan\u0105 \u201eKocmyrz\u00f3wk\u0105\u201d. By\u0142o te\u017c odga\u0142\u0119zienie do Mogi\u0142y. Otwarcie linii nast\u0105pi\u0142o w dniu 14 lutego 1899 roku. Ruch kolejowy poci\u0105g\u00f3w wstrzymano w 1970 roku.<\/p>\n W dniu 18 stycznia 1888 roku, uruchomiono zachodni\u0105 obwodnic\u0119 kolejow\u0105 Krakowa, kt\u00f3ra przebiega\u0142a przez obecne Aleje Trzech Wieszcz\u00f3w, przez Most Zwierzyniecki (kolejowo – drogowy. Nie myli\u0107 z obecnym mostem Zwierzynieckim), nast\u0119pnie obecn\u0105 ulic\u0105 Marii Konopnickiej do stacji Bonarka. Szlak mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 3 km. Najwa\u017cniejsz\u0105 stacj\u0105 by\u0142 dworzec Krak\u00f3w Zwierzyniec, zbudowany w rejonie dzisiejszego domu towarowego \u201eJubilat\u201d. Lecz linia kolejowa utrudnia\u0142a rozbudow\u0119 Krakowa w kierunku zachodnim i zosta\u0142a zamkni\u0119ta w dniu 1 stycznia 1911 roku. Linia by\u0142a jednotorowa. Budynek dworca Zwierzyniec zosta\u0142 rozebrany kilka lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n W 1910 roku, Krak\u00f3w mia\u0142 pi\u0119\u0107 stacji kolejowych: Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny (Dworzec Kolei \u017belaznej), Stacja Zwierzyniec, Stacja Grzeg\u00f3rzki, Przystanek Podg\u00f3rze Miasto, Stacja Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w. W tym czasie by\u0142a ju\u017c du\u017ca stacja towarowa. Mia\u0142a ona wi\u0119cej tor\u00f3w ni\u017c Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny. Na stacji by\u0142a g\u00f3rka rozrz\u0105dowa.<\/p>\n Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci utworzono PKP (Polskie Koleje Pa\u0144stwowe). W kr\u00f3tkim czasie, trzy zaborcze organizmy kolejowe scalono w jeden. Uruchomiono Polskie zak\u0142ady naprawcze i produkcyjne taboru kolejowego. Wytyczono g\u0142\u00f3wne kierunki rozwoju kolei, kt\u00f3ra teraz mia\u0142a wspiera\u0107 narodow\u0105 gospodark\u0119. W 1927 roku, w Krakowie oddano do u\u017cytku drukarni\u0119 kolejow\u0105. Zbudowano bocznic\u0119 kolejow\u0105 do magazyn\u00f3w wojskowych przy ulicy Rakowickiej.<\/p>\n W 1920 roku, zosta\u0142a uruchomiona stacja kolejowa Krak\u00f3w Bonarka. Pe\u0142ni\u0142a ona funkcje stacji towarowej, a korzysta\u0142a z niej mi\u0119dzy innymi pobliska cegielnia.<\/p>\n W 1934 roku, po\u0142\u0105czono bezpo\u015brednio Krak\u00f3w z Kielcami i Warszaw\u0105. Tory w kierunku Kielc, poprowadzono w kierunku p\u00f3\u0142nocnym, wykorzystuj\u0105c istniej\u0105c\u0105 ju\u017c bocznic\u0119 kolejow\u0105 do zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. Linia na kilku odcinkach wykorzystywa\u0142a ju\u017c istniej\u0105ce szlaki. Dlatego poprowadzono j\u0105 mi\u0119dzy innymi przez wojskowe tunele w miejscowo\u015bci Tunel. Pierwszy poci\u0105g z Krakowa do Warszawy ruszy\u0142 w dniu 25 listopada 1934 roku.<\/p>\n Przebudowano w\u00f3wczas uk\u0142ad torowy i perony. Teraz na dworcu by\u0142y cztery perony, a jeden z nich na d\u0142ugo\u015bci by\u0142 podw\u00f3jny. Ten peron by\u0142 szeroki, pokryty p\u0142ytami betonowymi, o\u015bwietlony latarniami i otrzyma\u0142 zadaszenie. To zadaszenie istnieje do chwili obecnej i jest przy tak zwanym peronie "retro", kt\u00f3ry nie jest u\u017cytkowany. Cztery tory przy budynku dworca mia\u0142y metalowe zadaszenie. By\u0142o ono stosunkowo kr\u00f3tkie i ca\u0142y po\u0107iag si\u0119 pod nim nie mie\u015bci\u0142. Ca\u0142y plac przed dworcem zosta\u0142 wybrukowany. Na plac wie\u017cd\u017ca\u0142y tramwaje, samochody, a przede wszystkim doro\u017cki. Przystanek tramwajowy by\u0142 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci placu, tu\u017c przy schodach prowadz\u0105cych na ulic\u0119 Lubicz.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: Obecnie ta cz\u0119\u015b\u0107 peronu jest traktem z placu dworcowego do podziemnego dworca i peron\u00f3w Nr 1 – 5, z omini\u0119ciem Galerii Krakowskiej.<\/p>\n W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej, \u017caden inny kraj nie by\u0142 tak gn\u0119biony jak Polska i jej obywatele. Okres niemieckiej okupacji by\u0142 najgorszym dla Krakowa, krakowskiego dworca i mieszka\u0144c\u00f3w. Ca\u0142y Krak\u00f3w zape\u0142ni\u0142 si\u0119 niemieckimi \u017co\u0142nierzami w mundurach w kolorze sraczkowej-zieleni. Terror, \u0142apanki, publiczne egzekucje by\u0142y codzienno\u015bci\u0105. W Krakowie istnia\u0142 ob\u00f3z KL P\u0142asz\u00f3w. Poci\u0105gi z wi\u0119\u017aniami do innych oboz\u00f3w koncentracyjnych odje\u017cd\u017ca\u0142y z kamienio\u0142omu w P\u0142aszowie. Niemcy na dworcu w Krakowie nie poczynili \u017cadnych inwestycji. To \u017ce mieli plany nie znaczy, \u017ce je zrealizowali. W tym czasie krakowski dworzec nosi\u0142 nazw\u0119 \u201eKrakau Hauptbahnhof\u201d.<\/p>\n Zmiana granic pa\u0144stwowych spowodowa\u0142a ogromny potok pasa\u017cer\u00f3w. G\u0142\u00f3wnie ze wschodu na zach\u00f3d. Jedynym dost\u0119pnym \u015brodkiem komunikacyjnym, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 przewiezienie setek tysi\u0119cy os\u00f3b, by\u0142o PKP. Polska kolej wymaga\u0142a odbudowy ze zniszcze\u0144 wojennych i nowych inwestycji.<\/p>\n Od 1947 roku, kiedy uruchomiono lini\u0119 obwodow\u0105, kt\u00f3ra omija Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny, przez stacj\u0119 Krak\u00f3w Olsza, wszystkie poci\u0105gi towarowe omijaj\u0105 centrum Krakowa. Tak jest do obecnych czas\u00f3w.<\/p>\n Po drugiej wojnie \u015bwiatowej Polskie W\u0142adze zdecydowa\u0142y o budowie najwi\u0119kszego kombinatu metarulgicznego w Polsce, na wsch\u00f3d od Krakowa. W 1949 roku,\u00a0rozpoczeto budow\u0119 Nowej Huty, pierwszego socjalistycznego miasta w Polsce, a obok najwi\u0119kszej huty, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a imi\u0119 W\u0142odzimierza Lenina. Kombinat zacz\u0119to wznosi\u0107 w dniu 26 kwietnia 1950 roku, a nowe miasto \u201eNowa Huta\u201d mia\u0142o liczy\u0107 100 000 mieszka\u0144c\u00f3w. Uroczyste otwarcie kombinatu nast\u0105pi\u0142o w dniu 22 lipca 1954 roku. Nowa Huta i kombinat zaj\u0119\u0142y powierzchni\u0119 110,7 km2.<\/p>\n Nowy kombinat metaruliczny spowodowa\u0142 du\u017cy rozw\u00f3j uk\u0142adu torowego w w\u0119\u017cle krakowskim. Powsta\u0142 du\u017ca obwodnica kolejowa Krakowa i Nowej Huty. D\u0142ugo\u015b\u0107 lini kolejowych wzros\u0142a dwukrotnie. Dostawy w\u0119gla ze \u015al\u0105ska i rudy \u017celaza z CCCP du\u017cym \u0142ukiem omija\u0142y Krak\u00f3w i z p\u00f3\u0142nocnej strony dociera\u0142y bezpo\u015brednio na teren kombinatu kilkoma wjazdami. Ten uklad torowy zachowa\u0142 si\u0119 do chwili obecnej. To dzi\u0119ki niemu, mo\u017cliwa jest obecnie ogromna modernizacja krakowskiej kolei bez wi\u0119kszego utrudniania ruchu pasa\u017cerskiego.<\/p>\n W 1955 roku, na plac przy ulicy Pawia przeniesiono dworzec PKS, kt\u00f3ry do tej pory by\u0142 na Dworcu Wschodnim. Lepsze skomunikowanie zachodniej strony dworca PKP przyczyni\u0142o si\u0119 do tej decyzji. Przy ulicy Pawia, zorganizowano stanowiska dla autobus\u00f3w, zbudowano prosty, niewielki dworzec PKS z kasami i poczekalni\u0105, a ca\u0142y teren ogrodzono. Dworzec szybko okaza\u0142 si\u0119 za ciasny, dlatego autobusy podje\u017cd\u017ca\u0142y tylko aby szybko zabra\u0107 pasa\u017cer\u00f3w. Autobusy parkowa\u0142y w s\u0105siednich ulicach utrudniaj\u0105c innym ruch. W kolejnych latach, cz\u0119\u015b\u0107 autobus\u00f3w rozpoczyna\u0142a kursy z tymczasowego dworca autobusowego w Czy\u017cynach. Obok dworca PKS by\u0142 tak\u017ce post\u00f3j TAXI.<\/p>\n W 1959 roku, rozpocz\u0119to elektryfikacj\u0119 krakowskiego w\u0119z\u0142a kolejowego. W dniu 29 kwietnia 1959 roku, zelektryfikowano odcinek Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny – Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w. W czerwcu 1959 roku, zelektryfikowano lini\u0119 kolejow\u0105 ze \u015al\u0105ska do Huty im. W\u0142odzimierza Lenina. W dniu 29 marca 1960 roku, zelektryfikowano lini\u0119 do Wieliczki. W dniu 28 maja 1960 roku, zelektryfikowano odcinek Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny – Krak\u00f3w Batowice. G\u0142\u00f3wne szlaki kolejowe w Polsce zelektryfikowano do 1969 roku.<\/p>\n Nie oznacza to jednak, \u017ce z Krakowa odje\u017cd\u017ca\u0142y wy\u0142\u0105cznie poci\u0105gi osobowe i pospieszne ci\u0105gni\u0119te przez lokomotywy elektryczne. Jeszcze z pocz\u0105tkiem 70-lat, z krakowskie dworca rusza\u0142y poci\u0105gi ci\u0105gni\u0119te przez parowozy. By\u0142 na przyk\u0142ad nocny poci\u0105g Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny – Tarn\u00f3w – Rzesz\u00f3w – Zamo\u015b\u0107 – Hrubiesz\u00f3w. Co ciekawe, poci\u0105g do Rzeszowa jecha\u0142 jako pospieszny, a dalej jako osobowy, zatrzymuj\u0105c si\u0119 na wszystkich stacjach.<\/p>\n Oko\u0142o 1960 roku, na szczycie fasady budynku dworca Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny zamontowano cyfrowy zegar. Zegar mia\u0142 dwa wy\u015bwietlacze i dobrze by\u0142 widoczny od strony ulicy Pawia i ulicy Lubicz. Zegar ten by\u0142 dobrym punktem zbi\u00f3rek uczestnik\u00f3w wycieczek, czy to po Krakowie, czy wyjazd\u00f3w poci\u0105giem lub autobusem.<\/p>\n W 1968 roku, ruszy\u0142a Elektrociep\u0142owania Krak\u00f3w \u0141\u0119g, zbudowana nad Wis\u0142\u0105. Do zak\u0142adu doprowadzono jednotorow\u0119, zelektryfikowan\u0105 lini\u0119 kolejow\u0105. Linia ma pocz\u0105tek na stacji Krak\u00f3w Olsza i pocz\u0105tkowo biegnie wzd\u0142u\u017c szlaku do stacji Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w. Zelektryfikowanie linii ko\u0144czy si\u0119 w Elektrociep\u0142owni, ale jest dalej bocznica do by\u0142ego zak\u0142adu Prefabet w Czy\u017cynach. W tym czasie wygaszano Elektrowni\u0119 Dajw\u00f3r, przy ulicy Starowi\u015blna, obok Wis\u0142y i przestano tam dowozi\u0107 w\u0119giel wagonami ze stacji Krak\u00f3w Grzeg\u00f3rzki.<\/p>\n W 1970 roku, dworzec Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny mia\u0142 trzy perony: 1, 2, 3, z tym \u017ce funkcjonowa\u0142 jeszcze peron 1A, umieszczony bli\u017cej stacji towarowej. Nazywano go tak\u017ce Dworcem Zachodnim. By\u0142 to peron nieprzejezdny. Z tego peronu odje\u017cd\u017ca\u0142y poci\u0105gi, kt\u00f3re zaczyna\u0142y bieg w Krakowie w kierunku \u015al\u0105ska. Obok by\u0142o kilka tor\u00f3w na kt\u00f3rych sprz\u0105tano wagony osobowe i zestawiano sk\u0142ady poci\u0105g\u00f3w osobowych i pospiesznych.<\/p>\n Oko\u0142o 1970 roku, wprowadzono rezerwacj\u0119 miejsc pasa\u017cerskich w niekt\u00f3rych poci\u0105gach pospiesznych. Rezerwacji mo\u017cna by\u0142o dokona\u0107 tylko na stacji pocz\u0105tkowej. Miejsc\u00f3wka kosztowa\u0142a 10 z\u0142otych. Kiedy do poci\u0105gu, na stacji po\u015bredniej, wsiada\u0142 kolejny pasa\u017cer i znalaz\u0142 wolne miejsce i je zaj\u0105\u0142, u konduktora kupowa\u0142 miejsc\u00f3wk\u0119 do biletu, kt\u00f3ry posiada\u0142. Z Krakowa by\u0142o kilka poci\u0105g\u00f3w z rezeracj\u0105 miejsc. Na przyk\u0142ad "Wielkopolanin" Krak\u00f3w – Pozna\u0144, przez Tranowskie G\u00f3ry oraz "Wawel" Krak\u00f3w – Szczecin, przez Wroc\u0142aw i Pozna\u0144. W tym czasie najd\u0142u\u017csz\u0105 tras\u0119 mia\u0142 poci\u0105g Przemy\u015bl – Rzesz\u00f3w – Tarn\u00f3w – Krak\u00f3w – Katowice – Opole – Wroc\u0142aw – Leszno – Pozna\u0144 – Szczecin.<\/p>\n W 1974 roku, kiedy w Warszawie oddano do u\u017cytku Dworzec Centralny, planowano rozpocz\u0105\u0107 rozbudow\u0119 dworca Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny. Ale wa\u017cniejsza by\u0142a rozbudowa dworca Katowice i tam przekazano fundusze i wys\u0142ano firmy budowlane. Mimo to, w 1974 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 kolejnych dw\u00f3ch peron\u00f3w, kt\u00f3re obecnie s\u0105 peronami Nr 4 i Nr 5. Ich oddanie do u\u017cytku nast\u0105pi\u0142o dopiero w 1989 roku. Pozwoli\u0142o to na remont peron\u00f3w Nr 1, 2, 3, kt\u00f3re jako nowe, oddano do u\u017cytku w 1995 roku.<\/p>\n W 90-latach, nast\u0105pi\u0142 spadek przewoz\u00f3w pasa\u017cerskich i towarowych. Ale jednocze\u015bnie poprawi\u0142a si\u0119 jako\u015b\u0107 obs\u0142ugi pasa\u017cer\u00f3w. W Krakowie zdecydowano si\u0119 przenie\u015b\u0107 obs\u0142ug\u0119 sk\u0142ad\u00f3w pasa\u017cerskich na stacj\u0119 Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w. Wiele poci\u0105g\u00f3w pasa\u017cerskich w kierunku Katowic i Warszawy rozpoczyna\u0142o bieg na stacji Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w. <\/p>\n W 90-latach, trwa\u0142y intensywne dyskusje co do kszta\u0142tu przysz\u0142ego dworca kolejowego Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny i jego otoczenia. Powsta\u0142 plan pod nazw\u0105 \u201eNowe Miasto\u201d. Powsta\u0142y konflikty na linii: PKP (u\u017cytkownik i w\u0142a\u015bciciel wielu teren\u00f3w przy dworcu), Rada Miasta Krakowa (g\u0142\u00f3wny inwestor), architekci i firmy budowlane. Ostatecznie, \u201eNowe Miasto\u201d nie powsta\u0142o, ale powsta\u0142o "Krakowskie Centrum Komunikacyjne\u201d, kt\u00f3rego fina\u0142em by\u0142 podziemny dworzec, uruchomiony w 2014 roku.<\/p>\n Nowy dworzec autobusowy zosta\u0142 otwarty w listopadzie 2005 roku, zast\u0119puj\u0105c dotychczasowy dworzec autobusowy przy ul. Pawia, na miejscu kt\u00f3rego powsta\u0142a Galeria Krakowska. Budow\u0119 dworca realizowa\u0142a firma Budimex Dromex SA, jako cz\u0119\u015b\u0107 "Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego". Koszt inwestycji wyni\u00f3s\u0142 ponad 24 mln z\u0142. Dworzec jest dwupoziomy. Szybko okaza\u0142 si\u0119 za ciasny i w 2014 roku, zosta\u0142 rozbudowany do obecnej postaci.<\/p>\n W 2006 roku, przy ulicy Pawia, w miejscu gdzie poprzednio by\u0142 mi\u0119dzy innymi dworzec autobusowy oraz tereny po-kolejowe, zbudowano wielk\u0105 galeri\u0119 handlow\u0105. Inwestorem by\u0142a firma HGA Capital, a generalnym wykonawc\u0105 firma Strabag sp. z o.o. Obiekt by\u0142 wpisany w projekt \u201eNowego Miasta\u201d. Budow\u0119 rozpocz\u0119to 12 pa\u017adziernika 2004 roku, a otwarcie nast\u0105pi\u0142o 28 wrze\u015bnia 2006 roku. Powierzchnia ca\u0142kowita budowli wynosi 129 000 m2. Powierzchnia handlowa wynosi 60 000 m2. W Galerii Krakowskiej znajduje si\u0119 oko\u0142o 270 sklep\u00f3w, w tym hipermarkety, 11 punkt\u00f3w us\u0142ugowych oraz 22 restauracje i kawiarnie. Dla klient\u00f3w dost\u0119pnych jest 1 400 miejsc parkingowych na p\u0142atnym parkingu Galerii Krakowskiej oraz na p\u0142ycie dworca. Galeria ma cztery poziomy, w tym jedno podziemne. Galeria Krakowska jest ulubionym miejscem podr\u00f3\u017cnych, gdzie mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 czas czekaj\u0105c na sw\u00f3j poci\u0105g lub autokar. Wraz z galeri\u0105 wybudowano hotel Andel’s. Znajduje si\u0119 on obok g\u0142\u00f3wnego wej\u015bcia do galerii i ma charakterystyczny geometryczny kszta\u0142t.<\/p>\n W dniu 16 grudnia 2008 roku, oddano do u\u017cytku tunel tramwajowy pod dworcem. Tunel znajduje si\u0119 na poziomie -2 i zapewnia dobr\u0105 komunikacj\u0119 z wieloma dzielnicami Krakowa.<\/p>\n W 2010 roku, rozpocz\u0119to budow\u0119 podziemnego dworca, a w dniu 14 lutego 2014 roku, oddano do u\u017cytku najnowocze\u015bniejszy i najwi\u0119kszy w Polsce podziemny dworzec kolejowy. Firma budowlana, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a zadanie do ko\u0144ca pracowa\u0142a tutaj trzy lata. Centralnym punktem oraz wizyt\u00f3wk\u0105 dworca jest powsta\u0142y w 1996 roku, dwumetrowy, \u017celiwny globus, kt\u00f3ry pierwotnie sta\u0142 na poziomie peron\u00f3w. Nowy dworzec integruje kolej lokaln\u0105, daleko-bie\u017cn\u0105, dworzec autobusowy i komunikacj\u0119 miejsk\u0105. Dworzec ma dwa poziomy. Na dworcu zaplanowano 32 kasy biletowe, ale z uwagi na popularne zakupy bilet\u00f3w kolejowych przez internet, liczb\u0119 kas zmniejszono. Pocz\u0105tkowo do 28, a obecnie jest oko\u0142o 10. W\u015br\u00f3d kas s\u0105 takie z obni\u017conymi okienkami dla os\u00f3b na w\u00f3zkach inwalidzkich. Na dw\u00f3rcu s\u0105 automaty Ma\u0142opolskiej Karty Aglomeracyjnej. Na dworcu jest galeria handlowa, toalety, k\u0105cik dla rodzic\u00f3w z ma\u0142ymi dzie\u0107mi i inne. Wszystkie toalety zosta\u0142y wyposa\u017cone kabiny z przewijakami dla ma\u0142ych dzieci. Toalety czynne s\u0105 ca\u0142odobowo, p\u0142atne 2,50 z\u0142. Na dworcu jest: Centrum Obs\u0142ugi Klienta, punkty informacyjne, ca\u0142odobowe skrytki baga\u017cowe. Do dworca prowadzi 27 wej\u015b\u0107. Jest 10 wind, z my\u015bl\u0105 o niepe\u0142nosprawnych i 16 schod\u00f3w ruchomych. S\u0105 schody o sta\u0142ej pr\u0119dko\u015bci poruszania si\u0119 oraz schody pracuj\u0105ce w trybie oszcz\u0119dnym, gdzie potok pasa\u017cer\u00f3w jest ma\u0142y. Wszystkie pod\u0142ogi s\u0105 wyposa\u017cone w ci\u0105gi komunikacyjne i elementy ostrzegawcze dla os\u00f3b ociemnia\u0142ych. Ca\u0142kowita powierzchnia obiektu wynosi 12 630 m2. Nowy dowrzec Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny to tak\u017ce 3 500 m2 powierzchni komercyjnej, na kt\u00f3rej dzia\u0142a blisko 50 lokali o powierzchni od 10 m2 do ponad 500 m2. Do wystroju wn\u0119trza zastosowano najnowsze dost\u0119pne w Europie i Polsce materia\u0142y wyko\u0144czeniowe: p\u0142yty ok\u0142adzinowe z laminatu wysokoci\u015bnieniowego i p\u0142yty kompozytowe, natryskowe i systemowe sufity akustyczne oraz przeciwpo\u017carowe, posadzki kamienne z bardzo wytrzyma\u0142ych granit\u00f3w, sjenit\u00f3w i gres\u00f3w. \u015aciany wewn\u0119trzne lokali u\u017cytkowych s\u0105 ca\u0142kowicie przeszklone, co u\u0142atwia orientacj\u0119 i poprawia przejrzysto\u015b\u0107. Zastosowano wszystkie dost\u0119pne systemy bezpiecze\u0144stwa. Monitoring zapewniaj\u0105 kamery ruchome i sta\u0142e na peronach, we wn\u0119trzach dworca i pasa\u017cy. W wielu miejscach rozmieszczone s\u0105 automaty SOS, dzi\u0119ki kt\u00f3rym w razie potrzeby mo\u017cna wezwa\u0107 pomoc.<\/p>\n Z dworca jest \u0142atwy dost\u0119p do: peron\u00f3w, tunelu szybkiego tramwaju, dworca autobusowego, Galerii Krakowskiej, parkingu nad peronami. PKP utrzymuje wysokie standardy w stosunku do inwalid\u00f3w, kt\u00f3rzy wymagaj\u0105 opieki. Pracownik kolei mo\u017ce zaj\u0105c si\u0119 niepe\u0142nosprawnym pasa\u017cerem od chwili jego zg\u0142oszenia si\u0119, do chwili zaj\u0119cia miejsca w poci\u0105gu lub autokarze. Pracownicy potrafi\u0105 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 j\u0119zykiem migowym.<\/p>\n Inwestycja kosztowa\u0142a 134 miliony z\u0142otych. Budowa dworca zamkn\u0119\u0142a proces tworzenia Krakowskiego Centrum Transportu. W 2017 roku, dworzec obs\u0142u\u017cy\u0142 16 milion\u00f3w pasa\u017cer\u00f3w, a w 2018 roku, ponad 15 milion\u00f3w pasa\u017cer\u00f3w. Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny jest na sz\u00f3stym miejscu w Polsce pod wzgl\u0119dem obs\u0142u\u017conych pasa\u017cer\u00f3w. Z Krakowa G\u0142\u00f3wnego mo\u017cna pojecha\u0107 do: Lw\u00f3w, Praga, Budapeszt, Wiede\u0144, Graz, Berlin, Grodno. Stacja Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny jest obs\u0142ugiwana przez; Express InterCity Premium (EIP), Express InterCity (EIC), Twoje Linie Kolejowe (TLK), PolRegio (PR), Ma\u0142opolskie Linie Kolejowe (MLK). Adres:\u00a0ul. Pawia 5a, 31-154 Krak\u00f3w.<\/p>\n W bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie dworca, od strony ulicy Bosackiej, znajduje si\u0119 dworzec autobusowy MDA (Ma\u0142opolski Dworzec Autobusowy). Obok dworca autobusowego MDA znajduje si\u0119 p\u0119tla autobusowa Dworzec G\u0142\u00f3wny Wsch\u00f3d, gdzie zatrzymuj\u0105 si\u0119 autobusy: 115, 182, 192, 482. Obok dworca kolejowego, pod uk\u0142adem torowym znajduje si\u0119 przystanek szybkiego tramwaju \u2013 Dworzec G\u0142\u00f3wny Tunel. S\u0105 tam tramwaje linii 5, 19 oraz 50. Od strony ul. Pawiej, przed Galeri\u0105 Krakowsk\u0105, z przystanku Dworzec G\u0142\u00f3wny Zach\u00f3d (Galeria) kursuj\u0105 tramwaje linii nr 3 oraz nocny 69, a tak\u017ce linie autobusowe: 105, 129, 130, 132, 154, 179, 304, 405, 429. Post\u00f3j TAXI znajduje si\u0119 na parkingu nad peronami.<\/p>\n Przez Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny przebiegaj\u0105 szlaki: Nr 8 Warszawa Zachodnia \u2013 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Osobowy. Nr 91 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Osobowy \u2013 Medyka. Nr 133 D\u0105browa G\u00f3rnicza Z\u0105bkowice \u2013 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Osobowy. Nr 948 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Towarowy \u2013 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Osobowy. Nr 949 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Towarowy \u2013 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny Osobowy. Nr 118 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny – Krak\u00f3w Lotnisko. Nr 629 Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny \u2013 Krak\u00f3w Bie\u017can\u00f3w. Na dworcu jest obecnie 12 tor\u00f3w, z czego 10 tor\u00f3w jest przy peronach, a 2 s\u0105 przelotowe.<\/p>\n W dniu 30 listopada 2019 roku, uruchomiono nowy cyfrowy system sterowania ruchem kolejowym typu Ebilock 950 na stacji Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny, w nastawni \u201eKGB\u201d. Poprzedni system sterowania, oparty na przeka\u017anikach by\u0142 uruchomiony w 70-latach XX wieku. Dzi\u0119ki nowemu systemowi komputerowemu zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uk\u0142adania przejazd\u00f3w, a jednocze\u015bnie przejezdno\u015b\u0107 stacji. Tera z jeden poci\u0105g przez stacje mo\u017ce przejecha\u0107 na 1 413 sposob\u00f3w. Zmodernizowana nastawnia obs\u0142uguje rozjazdy do stacji Krak\u00f3w Towarowy do Krak\u00f3w P\u0142asz\u00f3w i z kierunku Warszawa. Przekazanie systemu do normalnego u\u017cytkowania nast\u0105pi\u0142o w dniu 14 grudnia 2019 roku.<\/p>\n Nie wiemy jakie s\u0105 plany radnych miasta Krakowa co do przysz\u0142o\u015bci historycznego budynku dworca. Biblioteka i zak\u0142ad fotograficzny to troch\u0119 za ma\u0142o. Nasze propozycje s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: Posterunek Policji, Posterunek Stra\u017cy Miejskiej, Urz\u0105d Pocztowy czynny 7\/24, Punkt Ratownictwa Medycznego, kino kolejowe, fili\u0119 muzeum techniki, informacj\u0119 turystyczn\u0105.<\/p>\n Opis do zdj\u0119cia: Plac przed dworcem nosi obecnie imi\u0119 Jana Nowaka Jeziora\u0144skiego.<\/p>\n Opracowa\u0142 Karol Placha Hetman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rozw\u00f3j kolei \u017celaznych na Ziemiach Polskich by\u0142 bardzo dynamiczny i podobny jak w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w Zachodniej Europy. W Krakowie budow\u0119 stacji kolejowej i linii kolejowej ze \u015al\u0105ska planowano ju\u017c w 30-latach XIX wieku. W pierwszych za\u0142o\u017ceniach stacja kolejowa mia\u0142a powsta\u0107 w \u0141obzowie, poza miastem, w rejonie obecnej ulicy Pr\u0105dnickiej. Jednak oceniono, \u017ce to jest bardzo daleko od centrum Krakowa. Po d\u0142ugich staraniach pozyskano plac na tak zwanym Przedmie\u015bciu, z kt\u00f3rego do Rynku G\u0142\u00f3wnego jest zaledwie 900 m, 10 minut piechot\u0105. Inni nazywali t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 Krakowa, Weso\u0142a. Teren kupiono od rektora uniwersytetu J\u00f3zefa Macieja Brodowicza, za 200 000 z\u0142otych. Na tym terenie by\u0142 tak\u017ce zbudowany nowy pa\u0142acyk, kt\u00f3ry tak\u017ce kupiono. W pa\u0142acyku umieszczono biura kolejowe. Biura kolejowe zosta\u0142y przeniesione z po\u0142o\u017conej w Rynku G\u0142\u00f3wnym kamienicy Treutlera. R\u00f3d Treutler\u00f3w, g\u0142\u00f3wny maj\u0105tek mia\u0142 w Wa\u0142brzychu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-1012","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2024,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1012\/revisions\/2024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polot.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Historia kolei w Krakowie.<\/h2>\n
Dworzec Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny.<\/h3>\n
Rozbudowa dworca.<\/h3>\n
"Kocmyrz\u00f3wka". Szlak Nr 111.<\/h3>\n
Zachodnia obwodnica kolejowa Krakowa.<\/h3>\n
Odrodzona Rzeczpospolita Polska.<\/h3>\n
Okupacja niemiecka. 1939 – 1945.<\/h3>\n
Po drugiej wojnie \u015bwiatowej.<\/h3>\n
Nowy dworzec autobusowy. 2005 rok.<\/h3>\n
Galeria Krak\u00f3w. 2006 rok.<\/h3>\n
Szybki tramwaj. 2008 rok.<\/h3>\n
Dworzec PKP Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny. 2014 rok.<\/h3>\n
Transport publiczny.<\/h3>\n
Szlaki kolejowe.<\/h3>\n
Historyczny budynek dworca Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny.<\/h3>\n