WSK Mielec Lim-5, Lim-5 P

Kraków 1.05.2007r.
140 Rozdział 1956.05.25.
WSK Mielec Lim-5, Lim-5 P, PL MiG-17
Polska

Samolot myśliwski.
Historia

Lim-5 nb 1419 Cytadela Poznańska 2007r. zdj. Karol Placha Hetman


Lim-5 nb 1414 Czyżyny 2007r. zdj. Karol Placha Hetman. 
Historia zakupu MiG-17 1955r.
Ledwo opanowano sytuację polityczną kończąc krwawą wojnę w Korei, a już w połowie 50-lat, ponownie zaogniło się polityczno-militarnie w Europie. W dniu 5.05.1955r. w związku z ratyfikacją układów paryskich do struktur NATO przyjęto RFN. Blok wschodni na zwołanej konferencji w Warszawie, pod kierunkiem ZSRS, powołał do życia Układ Warszawski. Jego efektem było przeorganizowanie struktur zbrojnych, a szczególnie ich zadań i podległości. Dalszym efektem było wprowadzenie nowego sprzętu. Pojawiły się śmigłowce. Ale nie tylko.
W ramach modernizacji lotnictwa myśliwskiego zakupiono w ZSRS pierwszą partię 12 samolotów MiG-17 PF. Samoloty dostarczono w drugiej połowie 1955r. Samoloty te posiadały pokładowe celowniki radiolokacyjne, które zapewniały przechwycenie celów w każdych warunkach atmosferycznych. Na bazie tych samolotów na lotnisku w Bemowie ( Babicach ) utworzono jednostkę przechwytującą ( pościgową ) w ramach Układu Warszawskiego.
Rok 1956r. lotnictwo myśliwskie rozpoczęło stanem liczebnym 541 myśliwców, wyłącznie turboodrzutowych; MiG-15, MiG-15bis, Lim-1, Lim-2 i MiG-17 PF. W 1956r. otrzymaliśmy jeszcze z ZSRS 4 MiG-17 F z których, co najmniej jeden posłużył jako wzorzec do produkcji seryjnej w Mielcu.
Jeszcze w 1955r. do ZSRS udała się grupa wybranych pilotów celem przeszkolenia się na nowe samoloty MiG-17 PF. W gronie tym byli między innymi piloci; kpt. Czajka, por. R Operacz, por. S Radziejowski, por S Nyc. Szkolenie odbywało się w Lipiecki i Taganrogu. Po powrocie do kraju na lotnisku Bemowo ( Babice ) utworzono z tych pilotów samodzielną eskadrę myśliwską. Na dowódcę wyznaczono kpt. Czajkę. Tymczasem druga grupa kilkunastu pilotów rozpoczęła przeszkalanie w Lipiecku na rocznym kursie. Byli to; S Wdowczyk, H Michałowski, S Kowal, M Polech, Czesław Tanana, Garczyński, Graczyk, Kozik, Skibicki, Lewiński, Padlewski, Czajkowski, Zieleziński. W roku następnym ( 1956r. ) trzecia grupa 9 pilotów przeszła szkolenie w ZSRS. Byli tam; W Hermaszewski, A Dobrzeniecki, T Matras, S Zaniewski.

MiG-17 PF nb 948 nr 3624 Dęblin 1997r. zdj. Archiwum.

Lim-5 1956r.
Już w 1955r. zapadła decyzja o podjęciu produkcji seryjnej myśliwców MiG-17. Sowieci początkowo wyrazili zgodę na produkcję wersji MiG-17 F, czyli bez celownika radiolokacyjnego. Na wersję z celownikiem radiolokacyjnym przyszedł czas później. 
Z początkiem 1956r. w WSK Mielec rozpoczęto przygotowania do produkcji samolotu MiG-17 F pod oznaczeniem Lim-5. 
Pierwszy egzemplarz Lim-5 z numerem fabrycznym 1C 00-01 opuścił halę fabryczną w Mielcu w dniu 25.05.1956r., czyli w czasie kiedy trwała jeszcze produkcja zamówionych Lim-2. Samolot należał do partii próbnej złożonej z trzech maszyn o numerach od 1C 00-01 do 1C 00-03. Maszyn zostały poddane próbom zakładowym i wojskowym. W dniu 28.11.1956r. maszyny te przekazano wojsku i przebazowano na lotnisko w Bemowie. Było to w pięć dni po dostarczeniu wojsku ostatniego egzemplarza myśliwca Lim-2. Pierwszy egzemplarz samolotu Lim-5 o numerach 1C 00-01 stał się samolotem dowódcy wojsk lotniczych. Po latach trafił do Dęblina jako pomoc naukowa. 
Lotnisko w Bemowie ( Babicach ) stało się miejscem przeszkalania polskich pilotów. Kolejne samoloty trafiały z fabryki już w 1957r. Jeden samolot trafił do Dęblina. Także jeden do Instytutu Technicznego celem przeprowadzenia kolejnych badań w locie. 
Wiosną 1957r. produkcja Lim-5 szła już pełną parą. Kolejne samoloty trafiał już do jednostek bojowych. W sumie przez cały 1957r. wojsko z Mielca otrzymało 73 myśliwce Lim-5. Dodając do tego wcześniej sprowadzone z ZSRS 4 maszyny MiG-17 F i 12 maszyn MiG-17 PF, liczba ta wyniosła 84 sztuki. Do końca 1957r. z taśmy montażowej w Mielcu zjechało 222 myśliwców. 
Od 8.02.1957r. do 19.04.1957r. próby przechodził pierwszy egzemplarz drugiej serii produkcyjnej 1C 02-01. Próby przeprowadzali piloci Z. Stręk, Z. Korab i M. Skowroński. Egzemplarz ten nie miał jeszcze radiodalomierza SRD-1 M, z powodu opóźnień dostaw z ZSRS. Był także cięższy od wzorca radzieckiego o 130 kg., przypuszczalnie dlatego, że w polskim samolocie uwzględniono już zmiany, których wzorzec radziecki nie posiadał. Maszyna ta nie została przekazana wojsku tylko posłużyła jako wzorzec dla produkcji seryjnej. W marcu 1958r. samolot przekazano do Instytutu Lotnictwa. Na lotnisku Bemowo w Warszawie samolot przeszedł wszystkie możliwe testy. Pilotami byli mjr Antoni Parol, kpt. Józef Menet i mjr Józef Luty. Testy zakończono dopiero w grudniu 1959r. W późniejszym okresie na tym egzemplarzu pod środkową częścią kadłuba zamontowano aparat AFA-39, tworząc w ten sposób samolot Lim-5 R.
Produkcję Lim-5 zakończono 30.06.1960r. po zbudowaniu 477 sztuk, z czego 120 myśliwców z 6, 7, 8 i 9 serii dostarczono do NRD. Łącznie serii produkcyjnych było 19. Ostatni wyprodukowany w dniu 30.06.1960r. Lim-5 nosi oznaczenie 1C 19-14. Zasadnicza produkcja trwała 44 miesiące, a średnie tempo produkcji wyniosło 11 maszyn na miesiąc. Należy podkreślić dobre opanowanie produkcji samolotu przez fabrykę i dobry poziom wykonania wszystkich egzemplarzy.
Dostarczenie do jednostek nowych samolotów spowodowało rotacje maszyn. MiG-15, MiG-15bis, Lim-1 i Lim-2 stopniowo przesuwano do lotnictwa szturmowego. Trwało to stopniowo od 1957r. do 1960r. Ostatnie dwa pułki szturmowe z Mirosławca i Inowrocławia otrzymały samoloty odrzutowe właśnie w 1960r. Był to koniec ery samolotów tłokowych w lotnictwie szturmowym.

Lim-5 nr 1C 04-08 / 408 jako eksponat w Łodzi-Lublinku. 2000r. zdj. Archiwum


Lim-5 nr 1C 04-15 / 415 Czyżyny. 2004r. zdj. Archiwum
Lim-5 P 1959r.
Samoloty MiG-17 PF sprowadzone do Polski należały do wczesnej serii produkcyjnej. Były wyposażone w stację radiolokacyjną Izumrud RP-1. Do produkcji seryjnej wybrano jednak wzór z późniejszej serii produkcyjnej ze stacją radiolokacyjną RP-5.
Na początku 1959r. zakłady w Mielcu uruchomiły produkcję licencyjną MiG-17 PF, pod oznaczeniem Lim-5 P. Pierwszy egzemplarz o numerze fabrycznym 1D-01-01 opuścił zakład 18.01.1959r. Po oblocie skierowano go do Modlina. W latach 1959-1960 zbudowano w 6 seriach produkcyjnych 129 samolotów. 40 sztuk z nich wysłano do NRD. Ostatni egzemplarz 1D 06-41 powstał 29.12.1960r. Zasadnicza produkcja trwała 24 miesiące, a średnie tempo produkcji wyniosło 6 maszyn na miesiąc.


Lim-5 P nr 1D 03-05 / 305 Łódź-Lublinek 2004r. zdj. Archiwum

Lim-5 P nr 1D 06-07 Babimost 1961r. zdj. Archiwum.
Służba MiG-17 PF 1955r.
Jak wspomniano wyżej 12 MiG-17 PF trafiło do Polski w drugiej połowie 1955r. na lotnisko w Bemowie. Na ich bazie utworzono Samodzielną Eskadrę Pościgową podległą bezpośrednio dowództwu Układu Warszawskiego. Eskadra etatowo funkcjonowała przy 1 PLM, który w tym czasie dysponował już myśliwcami typu Lim-1.
Już w 1956r. rozpoczęło się przebazowanie 1 PLM i Samodzielnej Eskadry na nowe lotnisko w Janowie koło Mińska Mazowieckiego. 

Zastosowanie Lim-5
Około 357 samolotów Lim-5 trafiło na uzbrojenie Polskich pułków myśliwskich do końca 1960r. Samolot ten stał się podstawowym myśliwcem broniącym Polskiego Nieba, ale dziennym. Brak celownika radiolokacyjnego powodował, że nie był myśliwcem pierwszorzutowym. Tę rolę pełniło 12 MiG-17 PF skuponych w Samodzielnej Eskadrze Lotniczej przyległej do 1 PLM. W tym samym czasie na nasze uzbrojenie wprowadzono już radarowe MiG-19 P i radarowo-rakietowe MiG-19 PM. Konieczność wprowadzenie na uzbrojenie większej ilości samolotów radarowych ( wyposażonych w celowniki radiolokacyjne ) była nieuchronna. Do dnia dzisiejszego nie znamy kulisów podjecia produkcji celowników radiolokacyjnych w Polsce. Jest to jeszcze jeden kamyczek do ogródka, jak traktował nas „bratni kraj”.

Lim-5 w szyku Jodełka na Warszawą z okazji 1000-lecia Państwa Polskiego. 
Prowadzący ppłk pilot Marian Bondzior. 1966r.

 

Lim-5 w Babimoście 1965r.

Lim-5 start z użyciem dopalacza. 1960r. 
Zastosowanie Lim-5 P 
Nie ulega jednak wątpliwości, że rozwinięte lotnictwo myśliwskie z końcem 50-tych lat przerastało możliwości naszej gospodarki, a przede wszystkim poziom życia obywateli. Odnosi się wrażenie, że nasi przywódcy zdając sobie z tego sprawę pohamowywali naciski Moskwy na stały wzrost ilościowy i jakościowy naszej armii. Domniemywam, że podjęcie produkcji myśliwca radarowego Lim-5 P ( MiG-17 PF ) było właśnie takim rozwiązaniem. Przecież zdawaliśmy sobie sprawę, że era samolotów naddźwiękowych już nadeszła.
Wyposażenie naszego lotnictwa w około 89 Lim-5 P było bez wątpienia kompromisem, pozwalającym odsunąć kolejne koszty zakupu nowocześniejszych samolotów w ZSRS.
Według dostępnych informacji samoloty typu Lim-5 P przydzielano do eskadr dysponujących myśliwcami Lim-5. Pilotami tych maszyn zostawali zwykle dowódcy eskadr i kluczy.

Lim-5 P nr 1D 05-12 na lotnisku. 1965r.

Lim-5 nb 1717 podczas ostatniego lotu w dniu 12.07.1993r. zdj. Archiwum.

Opracował Karol Placha Hetman.