PZL PZL-110 Koliber


 Kraków 26.04.2012r.

251b Rozdział 18.04.1978r.

PZL Okęcie PZL-110 Koliber, PZL Koliber 150/150A/160A

Polska

 

Samolot dyspozycyjny

Konstrukcja

PZL-110 Koliber

Samolot PZL-110 Koliber jest zbudowany według francuskich przepisów AIR-2052A. Jest wielozadaniowym , 4-miejscowym, jednosilnikowym, całkowicie metalowym, wolnonośnym dolnopłatem, ze stałym podwoziem. Przeznaczenie samolotu; szkolno-treningowy, sportowy, dyspozycyjny. Samolot jest prosty w obsłudze i łatwy w pilotażu. Odznacza się krótkim startem i lądowaniem, dzięki bogatej mechanizacji płata. Jest zwrotny w powietrzu i bardzo zwrotny na ziemi, co ułatwia manewrowanie na małej PPS lub w hangarze. Konstrukcja zaprojektowana na przeciążenia +4,4 / -1,76 g.

Skrzydła

Płat całkowicie metalowy, wolnonośny, jednodźwigarowy, o obrysie prostokątnym. Zastosowano profil NACA 64A416 modyfikowany. Wznos 7,125 stopni. kąt zaklinowania 4 stopnie, wydłużenie 7,44. Konstrukcja łączona zgrzewaniem i nitowaniem. Końcówki skrzydeł wykonano z kompozytu ABS. Na krawędzi natarcia umieszczono dwuczęściowe sloty, na całej rozpiętości. Wychylane są automatycznie. Lotki szczelinowe wyważone masowo i aerodynamicznie. Napęd lotek popychaczowy. Wychylane o 17,5 stopni w górę i 13,5 stopnia w dół. Powierzchnia lotek 0,72 m2. Klapy szczelinowe Fowlera, wychylane elektrycznie. Na końcu lewego płata zamontowano reflektor do lądowania. W kesonie skrzydła lewego i prawego zamontowano zbiorniki paliwa.

Kadłub

Kadłub całkowicie metalowy, półskorupowy, o przekroju owalnego prostokąta. Konstrukcja wręgowo-podłużnicowa. Pokrycie łączone metodą zgrzewania i nitowania. W przedniej części umieszczono zespół napędowy, złożony z 4-cylindrowego silnika w układzie bokser, chłodzonego powietrzem i dwułopatowe śmigło. Obudowa silnika wykonana z kompozytów w postaci dwóch elementów. Osłony były budowane przez PZL Bielsko. Za silnikiem umieszczono krytą kabinę pasażerską mieszczącą cztery lub trzy miejsca. Kabina jest klimatyzowana, ogrzewana i wentylowana. Kabina jest bogato oszklona dużymi oknami. Składa się ze stałego wiatrochronu i owiewki odsuwanej do tyłu. Owiewka jest wyposażona w system zabezpieczenia przed przypadkowym otwarciem podczas lotu.  W kabinie różne osłony i panel tablicy rozdzielczej są wykonane z tworzywa oznaczonego ABS, wcześniej nieznane w Polsce. Sterownice zdwojone (dwuster); klasyczny drążek i pedały. Napęd lotek popychaczowy. Napęd sterów; popychacze i cięgna. Klapy zaskrzydłowe elektryczne. Przednie fotele regulowane w układzie obok siebie, wyposażone w pasy bezpieczeństwa stałe lub bezwładnościowe.

Technologia budowy płatowca Rallye w 70-tych latach XX wieku, różniła się od tej stosowanej wówczas w Polsce. U nas do budowy samolotów używano blach platerowanych, czyli pokrytych warstwą tlenków. We Francji było inaczej. Podstawowe elementy płatowca wykonywane były z blach nieplaterowanych. Główną metodą było punktowe zgrzewanie. Tuż po zgrzaniu wykonywano kontrolę zgrzewów. Jeśli któryś nie trzymał, należało go poprawić. Następnie cały element wkładano do wanny, aby metodą chemiczną lub elektro-chemiczną wykonać powłokę zabezpieczającą. W Polsce powstał problem polegający na tym, że blach platerowanych nie da się zgrzewać. (Powłoka ma wyższą temperaturę topnienia. Dlatego podczas zgrzewania łatwo zostaje wypalona dziura.). Trzeba było najpierw usunąć powłokę platerowaną. Technologię zgrzewania w Polsce zastosowano następnie w PZL-106 B Kruk (elementy skrzydeł) i PZL-130 Orlik (burty kadłuba i inne drobne elementy).

Oprócz zgrzewania stosowano kilka rodzajów nitów; nity zagniatane dwustronnie, nity rozpłaszczane rdzeniem, nity zrywane.

Usterzenie

Usterzenie klasyczne z podziałem na stery i stateczniki. Usterzenie poziome niedzielone. Konstrukcja jednodźwigarowa, półskorupowa. Stery wyważono masowo i aerodynamicznie. Na sterze wysokości klapka wyważająca, a na końcach kompensatory rogowe. Przejście kadłub-usterzenie pionowe wyposażone w oprofilowany napływ. Ster wysokości wychylany; 30 stopni w górę i 25 stopni w dół. Ster kierunku wychylany po 30 stopni. Napęd sterów; popychacze i cięgna. Powierzchnia usterzenia poziomego 3,48 m2. Powierzchnia usterzenia pionowego 1,74 m2.

Podwozie

Podwozie stałe, trójpodporowe, z kołem przednim. Baza podwozia 1,71 m, rozstaw podwozia głównego 2,01 m. Konstrukcja półwolnonośna. Podwozie przednie wyposażone w jedno koło na półwidelcu, z mechanizmem stabilizującym, sterowane. Koło przednie o wymiarach pneumatyki 330x130 mm, z ciśnieniem 0,14 MPA (1,4 kg/cm2). Podwozie główne z kołami pojedynczymi zamocowanymi do wahaczy z amortyzatorami. Amortyzatory dwustopniowe, olejowo-gazowe. Koła podwozia głównego z pneumatykami o wymiarach 380x150 mm, z ciśnieniem 0,18 MPa (1,8 kg/cm2). Golenie wykonane z rur stalowych i stalowych elementów, spawane. Golenie wcześniejszych samolotów wykonane ze wzmocnionego duraluminium. Golenie oprofilowane owiewkami z kompozytu. Hamulce tarczowe, hydrauliczne. Instalacja hydrauliczna systemu PZL. Standardowy hamulec postojowy.

Zespół napędowy.

Zespół napędowy stanowi jeden silnik czterocylindrowy, chłodzony powietrzem. Silnik określany, jako płaski lub bokser, po dwa cylindry z każdej strony.

Silnik PZL Franklin

Silniki te produkowane w Polsce są konstrukcjami wolnossącymi, ale mogą być turbo-doładowane. Budowa silnika jest bardzo zwarta. Powierzchnia czołowa silnika niewielka, co zmniejsza opór aerodynamiczny całej konstrukcji. Silnik chłodzony powietrzem. Główny korpus silnika wykonany ze stopów żeliwnych. Zawory z hydraulicznym automatem kasowania luzów.

Silnik PZL Franklin w wersji 6-cylindrowej stosowany w samolotach PZL M-20 Mewa. Zdjęcie LAC

 

Silnik Lycoming

Lycoming O-320 E2A o mocy 150 KM. Konstrukcja 4-cylidrowa, płaska (bokser).

Instalacja olejowa posiada zbiornik oleju, który jest integralną częścią skrzyni korbowej silnika. Pompa oleju zamontowana w zbiorniku.  W skład instalacji olejowej wchodzi także chłodnica oleju i zawór termostatyczny, krótkiego i długiego obiegu. Pojemność instalacji olejowej wynosi 8 litrów. Olej Aero-Shell SAE 20-50.

Instalacja paliwowa składa się z dwóch zbiorników spawanych ze stopów lekkich umieszczony w skrzydłach. Pojemność 105 litrów. Przewody wykonane z rurek, a w rejonie silnika przewody elastyczne. Pompa paliwowa umieszczona przy silniku. Instalacja posiada paliwomierz i zawór odcinający. Paliwo to benzyna lotnicza minimum 80/87 oktanów.

Instalacja elektryczna o napięciu 12 V. Akumulator 12 V 18 Ah, alternator, rozrusznik, siłownik napędu klap, zasilanie przyrządów pokładowych, światła pozycyjne, lampy kolizyjne, reflektor do lądowania, zasilanie radiostacji, gniazdo zasilania lotniskowego.

Instalacja dajników ciśnienia przyrządów pokładowych, z układem odwadniającym.

Wyposażenie samolotu.

Wyposażenie kabiny obejmuje zestaw przyrządów w zależności od życzeń zamawiającego. Do wyboru są także różni producenci tych podzespołów. Zwykle samoloty były zamawiane z podstawowym zestawem przyrządów, a w kraju użytkownika był doposażony. Są przyrządy podstawowe i specjalne. Może być ADF, VOR. Radiostacja VHF firmy Narco Mk.12D lub Bendix/King KX-155/165. W 2012r. cena takiego radia to 4 500 $.

Przedni panel radiostacji VHF firmy Bendix/King KX-155A. Zdjęcie LAC.

 

 

Dane T-T

 

PZL-110 Koliber 1979r.

PZL Koliber 150

 

Wymiary

 

 

 

Miano

R

 

9,70

9,74

M.

D

 

7,20

7,30

M.

H

 

1,80

2,80

M.

Pow. nośna

 

12,7

12,88

M2

Masa

Własna

510

548

Kg

 

Całkowita

850

770-850

Kg

 

Max

 

 

Kg

 

Ładunku

350 z załogą

 

Kg

 

Paliwo

 

 

Kg

Prędkość

Max

195

200

Km/h

 

Max

 

 

Km/h

 

Wznoszenia

2,5 m/s

4,4 m/s

 

 

Przelotowa

170

140

Km/h

 

Lądowania

80

82

Km/h

Zasięg

Max

730

590

Km

 

Z ładunkiem

 

 

Km

Pułap

 

3 350

3 700

M.

Rozbieg

Dobieg

155 / 150

140-167 / 125-138

M.

Silnik

Typ

PZL-Franklin 4A-235B3

Lycoming O-320 E2A

 

 

Ciąg

93 kW (125 KM).

150 KM

 

Załoga

 

1 + 2

1 + 3

 

Liczba

sztuk

 

Łącznie 90 sztuk

 

 

Rysunek PZL Koliber 150 1990r.. Zdjęcie LAC

Opracował Karol Placha Hetman