PZL CSS-13, S-13


Kraków 22.08.2011r.
064b Rozdział 1948.12.18.
PZL CSS-13, S-13 
Polska

Konstrukcja


Ogólny widok Po-2. 2010r.


Po-2 / CSS-13. 2010r.


Po-2 / CSS-13. 2010r.


Po-2 / CSS-13. 2010r.

Samolot wielozadaniowy, szkolny, łącznikowy, bombowy, sanitarny, rolniczy, transportowy, dyspozycyjny.

Jednosilnikowy, dwupłatowy, z podwoziem stałym i tylnym podparciem, dwumiejscowy. Konstrukcja całkowicie drewniana. 
Skrzydła dwupłatowe proste, konstrukcji drewnianej kryte płótnem. Zastosowano profil CAGI-541 8,1 %. Dwudźwigarowe. Płat górny trójdzielny. Płat dolny dwudzielny. Płaty usztywnione między sobą rurkami aluminiowymi o przekroju kroplowym oraz taśmami. Na spodniej części dolnego płata zamontowano kabłąki chroniące skrzydło przed uderzeniem w ziemię. 
Kadłub to przestrzenna kratownica wykonana z drewnianych belek, usztywniona stalowymi naciągami ( drutem ). Przednia i górna część jest pokryta sklejką. Boki i spód płótnem. Kabina załogi otwarta, osłonięta zaledwie wiatrochronem. Układ sterowania w większości wyprodukowanych samolotów był zdwojony. Przeniesienie napędów sterów linkami wyprowadzonymi na zewnątrz kadłuba.
Usterzenie poziome podparte zastrzałami. Konstrukcja drewniana kryta płótnem. Ster kierunku i głębokości wyposażono w klapki wyważające nastawiane z kabiny załogi. Ster kierunku z duża kompensacją rogową. Był sprzężony mechanicznie z płozą ogonową. 
Podwozie trójpunktowe, stałe z płozą ogonową. Podwozie główne dwugoleniowe z niedzielną osią. Amortyzatory wykonane ze sznurów gumowych. Koła o dużej średnicy 700 mm z pneumatykami wysoko ciśnieniowymi. Płoza ogonowa drewniana obłożona blachą ze sznurem gumowym jako amortyzatorem. Podwozie niezwykle proste, wręcz prymitywna. Zapewniało jednak możliwość operowania z DS. o nawierzchni gruntowej. W sezonie zimowym zastępowano koła płozami o wymiarach; długość 2,20 m, szerokość 0,33 m.

Napęd M-11
Silnik gwiazdowy 5-cylindrowy chłodzony powietrzem M-11 D o mocy startowej 92 kW ( 125 KM ). Moc nominalna 85 kW ( 115 KM ). Silnik zużywa średnio 30 litrów paliwa / 1 godzinę lotu.
Śmigło drewniane, dwułopatowe, o stałym skoku. Średnica 2,35 m.
Zbiornik paliwa umieszczono w kadłubie między silnikiem, a kabina załogi. Metalowy, spawany. Mieścił 125 ( 126 ) litrów paliwa. 


Silnik M-11 D i drewniane śmigło. 2011r.


Silnik M-11 FR. 1962r.

Pierwszym silnikiem spalinowym, tłokowym, którego produkcje podjęto w Polsce po II wojnie światowej w WSK PZL Rzeszów, był licencyjny silnik M-11 konstrukcji sowieckiej. Maił on już wówczas blisko 25-letnią karierę. W Polsce produkowano dwie odmiany tego silnika; M-11 D o mocy startowej 92 kW ( 125 KM ) oraz odmianę M-11 FR o mocy startowej 118 kW ( 160 KM ). Produkcję silnika z Rzeszowa przeniesiono do WSK PZL Kalisz.
Układ 5-cylindrowa gwiazda, chłodzona powietrzem. 
Podstawowe dane silnika M-11 FR ( Fr ); Moc maksymalna 118 kW ( 160 KM ) przy 1 900 obrotów/minutę, moc nominalna 103 kW ( 140 KM ) przy 1 760 obrotach/minutę, moc przelotowa 77 kW ( 105 KM ) przy 1 600 obrotach/minutę. Jednostkowe zużycie paliwa odpowiednio: 0,25-0,27, 0,24-0,25, 0,21-0,23 kg/KMh. Stopień sprężania 5,5:1. Paliwowo to benzyna lotnicza B-70 o liczbie oktanowej 70. Maksymalna, dopuszczalna prędkość obrotowa wynosi 1 900 obrotów/minutę. Obroty minimalne 400-500 obrotów/minutę. Wymiary silnika; średnica 1 080 mm, długość 960 mm. Masa suchego silnika 180 kg. Masa sprężarki tłokowej 2,8 kg. Masa pompy próżniowej 3,2 kg. Masa oleju 0,9 kg. Okres międzynaprawczy silnika wynosi 200 godzin. Silnik współpracował z dwułopatowym śmigłem, drewnianym, stałym bądź przestawianym w dwa położenia. To drugie śmigło używano znacznie rzadziej. 
Oprócz CSS-13 silniki M-11 napędzały następujące Polskie konstrukcje; S-13, Junak-2, Junak-3, Żuraw, S-4, Kania-3.

Uzbrojenie
W tylnym stojaku można było zamontować ruchomo k.m. SzKAS kal 7,62 mm lub DP ( Diegtiariowa ) kal 7,62 mm. Samolot mógł zabrać 4 bomby o wadze łącznej do 300 kg.


Uzbrojenie bombowe Po-2/CSS-13. 2010r.

Dane T-T

 

CSS-13 1948r.

S-13 1953r.

 

Wymiary

 

 

 

Miano

R

 

11,40

11,40

M.

D

 

8,17

8,17

M.

H

 

3,10

3,10

M.

Powierzchnia płata

 

33,15 – 33,20

33,15

 

Masa

Własna

723 - 770

900

Kg

 

Całkowita

1 057 – 1 120

1 264

Kg

 

Max

 

 

Kg

 

Ładunku

334 - 350

364

Kg

 

 

 

 

 

Prędkość

Max

150

162

Km/h

 

Max

 

 

Km/h

 

Wznoszenia

2

0,9

M/s

 

Przelotowa

110

115

Km/h

 

Lądowania

65 - 70

74

Km/h

Zasięg

Max

650 - 700

400

Km

 

Z ładunkiem

 

 

Km

Pułap

 

3 000

2 500

M

Rozbieg

Dobieg

190 / 200

 

M

Silnik

Typ

M-11 D

M-11 FR

 

 

Ciąg

92 kW ( 125 KM )

118 kW ( 160 KM )

 

Ilość

 

500

59

 





Rysunki CSS-13 i S-13. 

Opracował Karol Placha Hetman