PZL-130 Orlik

Kraków 5.09.2008r.
271c Rozdział 1984.10.12.
PZL-130 Orlik
Polska

Zestawienie 


-000 – makieta. Została wykonana w naturalnej wielkości w 1982r. Makieta otrzymała wielobarwny ( żółto-brązowo-niebieski ) kamuflaż i 
fikcyjny nb 0252.

-001 – prototyp nielotny. Przeznaczony do badań zmęczeniowych.

-002 – pierwszy lotny prototyp. Rejestracja SP-PCA. Pierwszy lot wykonał 12.10.1984r. Pilotem był Witold Łukomski. Samolot praktycznie nie 
pomalowany. Pozostawiony w barwie naturalnych blach duraluminiowych z zabezpieczeniem antykorozyjnym, dlatego wygląda jakby został pomalowany 
różnymi odcieniami farby jasnożółtej. Rejestracja w kolorze czarnym. Pomarańczowy ster kierunku, co świadczy, że jest to prototyp.

-003 – drugi lotny prototyp. Rejestracja SP-PCB. Pierwszy lot wykonał jako trzeci Orlik w dniu 14.01.1985r. Samolot otrzymał kamuflaż zwany 
chińskim. Cały samolot w kolorze ciemnozielonym z żyłkami koloru szaroniebieskiego. Końcówki płatowca w kolorze żółtym. W 1985r. samolot 
pokazano na wystawie sprzętu wojskowego w Pekinie. Po serii prób został przekazany w 90-tych latach do muzeum w Czyżynach.

-004 – trzeci lotny prototyp. Rejestracja SP-PCC. Oblatany w dniu 29.12.1984r. jako drugi samolot Orlik. Samolot cały pomalowany na kolor 
granatowy. Rejestracja w kolorze białym. Ster kierunku pomarańczowy, co świadczy, że, jest to prototyp. Końcówki skrzydeł i usterzenia 
poziomego także pomarańczowe, co w przyszłości stało się wyróżnikiem seryjnych samolotów. W 1985r. samolot pokazany na salonie 
lotniczo-kosmicznym w Paryżu. Samolot został wytypowany do przebudowy napędu z tłokowego na turbośmigłowy. Wybrano silnik Pratt-Whitney PT 6 
A-25 A o mocy 410 kW ( 550 KM ), z trójłopatowym śmigłem Hartzell HC-B3TN-3B/T10173K-11R. Ma ono trzy łopaty o zmiennym skoku. W listopadzie 
1985r. samolot wysłano drogą morską do Kanady. Potrzebne do przebudowy elementy wykonano w Polsce i wysłano drogą morską do Kanady. Były to; 
łoże silnika, osłony silnika, siłowniki instalacji hydraulicznej i inne. Samolot otrzymał nowe malowanie. Przebudowę ukończono w połowie 
1986r. Pierwszy lot samolot nazwany Turbo Orlik ( PZL-130 T / TP ) wykonał w dniu 13.07.1986r., inne źródła podają 16.07.1986r., a za jego 
sterami siedział pilot doświadczalny mgr inż. Jerzy Wojnar. Samolot całkowicie spełnił pokładane w nim nadzieje. Promocję Turbo Orlika 
rozpoczęto od Kolumbii, która zamierzała zakpić 80 (!) samolotów tej klasy. Niestety podczas pokazów w dniu 20.01.1987 r. wskutek błędu 
pilota doszło do katastrofy samolotu, w której zginęli Bogdan Wolski - prowadzący wcześniej próby Turbo Orlika oraz oficer lotnictwa 
kolumbijskiego.

-005 – przedseryjny. W drugiej połowie 80-tych lat Wojsko Polskie zamówiło krótką serię PZL-130 Orlik z silnikami tłokowymi i z opcją na 
łącznie 25 sztuk. Pierwszy PZL-130 nr 005 otrzymał silnik tłokowy AI-14. Pierwszy lot w dniu 19.02.1988r. MON jednak po próbach zrezygnowało 
z przyjęcia tych samolotów. Samolot otrzymał w 1990r. silnik turbośmigłowy Walter. Oznaczenie PZL-130 TM. Samolot były wykorzystywany do 
lotów łącznikowych w 23 EL ( eskadrze lotniczej ) w Dęblinie i 45 ELD ( eskadra lotnicza doświadczalna ) w Modlinie.

-006 – przedseryjny. Należał do tej samej serii co nr 005. Wyposażony w silnik tłokowy PZL-Kalisz K-8 AA. Pierwszy lot w dniu 19.03.1988r. 
Podobnie jak nr 005 otrzymał w 1990r. silnik turbośmigłowy Walter. Samolot były wykorzystywany do lotów łącznikowych w 23 EL ( eskadrze 
lotniczej ) w Dęblinie i 45 ELD ( eskadra lotnicza doświadczalna ) w Modlinie.

-007 – przedseryjny. Od początku budowany pod napęd turbośmigłowy. Silnik Walter M-601 o mocy 550 kW współpracujący z pięciołopatowym śmigłem 
Avia VJ8.508E. Pierwszy lot wykonano w dniu 12.01.1989r., a pilotem był pilot doświadczalny IL mgr inż. Jan Gawęcki. Po zakończeniu licznych 
prób samolot przekazano Wyższej Oficerskiej Szkole Wojsk Lotniczych w Dęblinie jako nielotna pomoc naukowa.

-008 – przedseryjny. Samolot oznaczono jako PZL-130 TC nr 008 rejestracja SP-WCA. Samolot pierwszy lot wykonał w dniu 15.03.1990r., a 
następnie przeprowadzono cały szereg prób, także w 32 PLRT w Sochaczewie. Samolot prezentowano w Izraelu i w RPA.

-009 – przedseryjny. Samolot otrzymał oznaczenie PZL-130 TB nr 009 i rejestrację SP-PRF. Silnik Walter M-601 T o mocy 551 kW ( 750 KM ). 
Został ukończony w 1992r. Samolot ma większą o jeden metr rozpiętość skrzydeł. Powiększono i zmieniono osłonę kabiny. Zmieniono końcówki 
usterzenia i wiele innych zmian zgodnie z nowymi WTT. Pierwszy lot odbył się w dniu 17.09.1991r. W tej postaci samolot został zatwierdzony 
przez Polskie Wojsko i przyjęty na uzbrojenie Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju, jako samolot szkolenia podstawowego. Podczas 
trudnych i niebezpiecznych prób w dniu 25.01.1996r. maszyna uległa zniszczeniu grzebiąc dwóch pilotów (?). Dalsze próby wykonywał egzemplarz 
nr 037.

-010 – przedprototyp. Samolot otrzymał oznaczenie PZL-130 TC nr 010 z silnikiem P&W Canada PT6A-62 o mocy 699 kW ( 950 KM ). Jest on 
odpowiednikiem samolotu nr 011, ale ze znacznie uboższą awioniką.

-011 – przedprototyp ( demonstrator ). Samolot otrzymał rejestrację SP-PCE wyposażono z silnikiem P&W Canada PT6A-62 o mocy 699 kW ( 950 KM ) 
i czterołopatowym śmigłem Hartzell HC-D4N-2A. Pierwszy lot wykonano w dniu 2.06.1993r. przez J. Wojnara i T. Dunowskiego. Samolot otrzymał 
awionikę cyfrową Bendix-King , zintegrowaną zbiorczą szyną danych, komputery pokładowe, HUD Flight-Vision i wyposażono w wyświetlacze 
wielofunkcyjne obok klasycznych przyrządów pilotażowych, fotele wyrzucane Martin-Baker Mk CH15A. Samolot wyposażono również w lekkie 
uzbrojenie podwieszane na 6 węzłach podskrzydłowych z belkami PZL-UBP. Około 2005r. samolot trafił do Muzeum w Czyżynach bez silnika i osłon.

-012 – Pierwszy seryjny z partii 9 maszyn ( nr 012 – 020 ). Oznaczono je PZL-130 TB. Samoloty otrzymały szary kamuflaż, żółte końcówki 
skrzydeł i kołpak śmigła, trzycyfrowe czerwone numery burtowe i szachownice ( wzór stary ). Pierwszy lot tego egzemplarza odbył się w dniu 
21.08.1992r.

-013 – Drugi PLZ-130 TB. Egzemplarz ten z rejestracją SP-PCF prezentowany był na Salonie Lotniczym w Paryżu w 1993 r. W 1994r. w eksploatacji 
Wojska Polskiego, już bez rejestracji, a z numerem 013.

-014 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I.

-015 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I.

-016 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I.

-017 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I.

-018 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I. W 1995r. prowadzono testy nad uzbrojeniem podwieszanym pod skrzydłami. 
Samolot ten wyposażono w belki PZL-UBP umożliwiające podwieszenie zasobników z km, npr, bomb lub zbiorników dodatkowych. Przyjęty standard 
był jednak odmienny od standardu NATO. W 2003r. pokazany w Mierzęcicach ( Pyrzowice ).

-019 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I. W 2005r. pokazany w Pruszczu Gdańskim.

-020 – PZL-130 TB. Później doprowadzony do standardu PZL-130 TC-I.

-021 – przedseryjny PZL-130 TC-I. Kolejny samolot PZL-130 TB, który otrzymał fotele wyrzucane klasy 0-0, poprawioną awionikę, szachownice w 
nowym wzorze, pomarańczowe-odblaskowe końcówki skrzydeł i usterzenia i kilka innych drobniejszych zmian. Z czasem poprzednie PZL-130 TB 
doprowadzono do standardu PZL-130 TC-I. Uległ katastrofie, ale brak bliższych danych.

-022 – przedseryjny PZL-130 TC-I. Identyczny jak nr 021. Potraktowany jako pierwszy samolot drugiej serii ( nr 022 – 027 ) i przekazany 
wojsku do Radomia. W 1995r. pokazany w Dęblinie. W 2003r. pokazany w Radomiu.

-023 – PZL-130 TC-I. W 2006r. pokazany w nietypowym miejscu w Warszawie przed Hotelem Sobieski.

-024 – PZL-130 TC-I. W 1994r. pokazany w prasie jako jeden z pierwszych PZL-130 TC-I.

-025 – PZL-130 TC-I. W 1999r. pokazany w Radomiu. W 2005r. pokazany w Dęblinie.

-026 – PZL-130 TC-I.

-027 – PZL-130 TC-I. Łącznie w Radomiu było już 14 samolotów.

-028 – PZL-130 TC-I. W 2003r. pokazany w Radomiu.

-029 – PZL-130 TC-I.

-030 – PZL-130 TC-I.

-031 – PZL-130 TC-I.

-032 – PZL-130 TC-I.

-033 – PZL-130 TC-I.

-034 – PZL-130 TC-I. W dniu 11.10.2001r. uległ katastrofie.

-035 – PZL-130 TC-I. W 2004r. pokazany w Pruszczu Gdańskim.

-036 – PZL-130 TC-I. W dniu 9.05.2001r. uległ katastrofie.

-037 – PZL-130 TC-I. Po katastrofie maszyny nr 009 w 1996r. przejął wykonywanie dalszych koniecznych prób. Przechodził próby zbiorników 
podwieszanych. Jako drugi przebudowany do wersji PZL-130 TC-II i oblatany w 2007r.

-038 – PZL-130 TC-I.

-039 – PZL-130 TC-I. W dniu 5.01.2002r. uległ katastrofie.

-040 – PZL-130 TC-I.

-041 – PZL-130 TC-I. W 2004r. pokazany w Malborku.

-042 – PZL-130 TC-I.

-043 – PZL-130 TC-I.

-044 – PZL-130 TC-I. W 2007r. pokazano w Radomiu.

-045 – PZL-130 TC-I.

-046 – PZL-130 TC-I. W 2004r. pokazany w Malborku.

-047 – PZL-130 TC-I. Jako pierwszy przebudowany do wersji PZL-130 TC-II. Pierwszy lot 8.10.2003r.

-048 – PZL-130 TC-I.

-049 – PZL-130 TC-I.

-050 – PZL-130 TC-I. W 2004r. pokazany w Malborku.

-051 – PZL-130 TC-I. Jeden z ostatnich seryjnych PZL-130 Orlik. W 2005r. pokazany w Radomiu. W dniu 30.08.2008r. pokazany w Mińsku 
Mazowieckim w 23 Blot. 

-052 – PZL-130 TC-I. Ostatni seryjny.


Wersje samolotu PZL-130 Orlik :
· PZL-130 - prototypy z silnikiem M-14Pm (PZL K8-AA) 
· PZL-130 T /TP - prototyp z silnikiem PT6A-25A/25C z prostą awioniką zachodnią 
· PZL-130 TB - seryjne samoloty dla WLiOP (Walter M601T ) - przebudowane na TC-I 
· PZL-130 TC - wersja eksportowa ( PT6A-62 ) z bogatym wyposażeniem awionicznym 
· PZL-130 TC-I - wersja seryjna dla WP (M 601T) 
· PZL-130 TC-II - prototyp wersji seryjnej dla PSP (PT6A- 25C ) 
· PZL-130 TC-III - projekt wersji z awioniką glass-cockpit (PT6A- 25C ), początkowo ozn. TC-II 
· PZL-130 TD - projekt wersji z silnikiem PT6A- 25C i prostym wyposażeniem zachodnim 
· PZL-130 TE - projekt wersji z silnikiem PT6A-25A i prostym wyposażeniem zachodnim 
· PZL-130 TM -oznaczenie serii informacyjnej dla polskiego lotnictwa (M-14Pm/M 601E) 
· PZL-130 H - projekt samolotu dla lotnictwa węgierskiego (M 601T)

Opracował Karol Placha Hetman.