Polski Przemysł Lotniczy - Część 1

Kraków 19.01.2015r.


Polski Przemysł Lotniczy

Część 1


Początki

Polski Przemysł Lotniczy swymi tradycjami sięga niemal samych narodzin światowego lotnictwa.

W 1908r., pierwsi Polacy uzyskują uprawnienia lotnicze; hrabia Michał Scipio del Campo we Francji, a Rudolf Warchałowski w Austrii. Pan Rudolf Warchałowski stał się prekursorem przelotów z pasażerami. Warto także wspomnieć o pilocie Grzegorzu Piotrowskim, który w dniu 22.09.1910r., ustanowił światowy rekord odległości przelotu z jednym pasażerem na dystansie Petersburg – Kronsztad, uzyskując wynik 37 km.

W 1909r., w Warszawie powstała pierwsza organizacja lotnicza pod nazwą Koło Awiatów i jednocześnie powstała pierwsza modelarnia lotnicza założona przez Wojciecha Woynę.

W dniu 19.09.1909r., nad Warszawą, pierwszy raz demonstruje samolot w powietrzu pilot francuski Legagneux.


Awiata

Pierwsza Polska fabryka samolotów została założona w dniu 21.05.1910r., przez Warszawskie Towarzystwo Lotnicze Awiata, na Polu Mokotowskim, przy ulicy Puławskiej. Inicjatorem budowy był książę Stanisław Lubomirski, finansista, przemysłowiec, propagator automobilizmu i aeronautyki. Członkiem Awiaty był między innymi Czesław Tański.

Rosyjska Marynarka Wojenna we wrześniu i październiku 1910r., zakupiła w Awiacie dwa samoloty. W okresie 1911r.-1912r., zakład produkował samoloty typu Farman-III i Farman-IV. Samoloty te powstawały na licencji germańskiej firmy Aviatik (license with a license). Zbudowano ich około 8-10 sztuk, w ciągu 8 miesięcy. Były one nazywane także Farman-Awiata. Później budowano samoloty Breliot XI. Te maszyny budowano na podstawie oryginalnej dokumentacji francuskiej. Zdolność produkcyjna zakładu wynosiła 15 samolotów rocznie. Kilka egzemplarzy zakupiła rosyjska armia. W 1911r., Awiata, oprócz dwóch wspomnianych typów, oferowała na sprzedaż także samoloty Etrich Taube.



Latem 1911r., hrabia Michał Scipio del Campo dokonał oblotu pierwszej Polskiej konstrukcji zbudowanej przez Stanisława Cywińskiego i Czesława Zbierańskiego.



Oprócz budowy samolotów Awiata prowadziła Szkołę Pilotażu. Na jej czele stał pilot Henryk Segno, a później hrabia Michał Scipio del Campo. W szkoleniu wykorzystywano samoloty Farman-Aviatic i Breliot XI. Awiata wydała około 10 certyfikatów pilotów. Latem 1911r., Awiata zorganizowała stałą wystawę lotniczą i pokazy powietrzne, pod nazwą I Ogólnorosyjska Wystawa Aeronautyczna. Zaprezentowano na niej wszystkie trzy typy samolotów.

W styczniu 1912r., władze carskie odebrały Awiacie koncesję na prowadzenie działalności. W marcu 1912r., zaborca rosyjski zlikwidował zakład produkcyjny. Majątek przejęła armia państwa moskiewskiego. W zabudowaniach Awiaty zaborca urządził własną szkołę lotniczą, która była filią Szkoły Lotniczej w Gatczynie (45 km na południowy-zachód od Petersburga). W dniu 17.11.1912r., z Wojskowej Szkoły Lotniczej w Gatczynie przybyło na Pole Mokotowskie 32 oficerów, 50 żołnierzy oraz kilku instruktorów pilotażu. Przez 5 miesięcy, do końca marca 1913r., prowadzono tu szkolenie lotnicze. Po jego zakończeniu samoloty przekazano do twierdz w Modlinie i Brześciu Litewskim. Na Polu Mokotowskim zaborca umieścili kompanię (aeronautyczną) balonową.

Po wybuchu wielkiej wojny światowej do Warszawy wkroczyli germańcy i przejęli obiekty Awiata. Uruchomili tutaj filię zakładów lotniczych Albatros i Szkołę Obserwatorów. Postawili nowe obiekty, w tym budynki warsztatowe i nowe, kolejne hangar.


Jeszcze w trakcie trwania wielkiej wojny światowej założono Polskie Towarzystwo Żeglugi Napowietrznej. W dniu 1.02.1917r., zorganizowało ono pierwszy kurs lotniczy.


Opracował Karol Placha Hetman